ΚΕΥΑΛΑΙΟ 3

Ηλεκτρική Ενέργεια
(παρϊγραφοι 3.1 & 3.6)
Ειςαγωγή
Ηλεκτρικό ενϋργεια μπορεύ να μετατραπεύ ςε
ϊλλεσ μορφϋσ ενϋργειασ:
 Θερμικό (θερμοςύφωνασ)
 Μηχανικό (κινητόρασ)
 Φημικό (ηλεκτρόλυςη)
Θερμικά αποτελέςματα του ηλεκτρικού
ρεύματοσ


Η ηλεκτρικό θερμαςτρα που διαρϋεται από το ηλεκτρικό
ρεύμα θερμαύνεται.

• Γενικϊ, όταν από ϋναν αντιςτϊτη διϋρχεται ηλεκτρικό
ρεύμα, η θερμοκραςύα του αυξϊνεται.
• Η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιςτάτη ςτο
περιβάλλον προέρχεται από την ηλεκτρική ενέργεια.
• Σο φαινόμενο αυτό το μελϋτηςε πρώτοσ ο Άγγλοσ φυςικόσ
Σζϊουλ (Joule), και γι‘ αυτό ονομϊζεται «φαινόμενο
Σζάουλ»
Παράγοντεσ από τουσ οποίουσ εξαρτάται η
θερμότητα που
εκλύει ένασ αντιςτάτησ
Πωσ θα υπολογύςω τη θερμικό ενϋργεια
(θερμότητα) που εκλύει
 ϋνασ αντιςτϊτησ R
 που διαρρϋεται από ρεύμα εντάςησ I ςε
 χρόνο Δt;
ΠΕΙΡΑΜΑ
΢ε δοχείο με θερμικϊ μονωμϋνα τοιχώματα και
θερμόμετρο
προςθϋτουμε νερό.
΢το νερό βυθύζουμε αντιςτϊτη R τα ϊκρα του
οπούου ςυνδϋουμε μϋςω ροοςτϊτη ςε
ηλεκτρική πηγή.
Νόμοσ του Σζάουλ
• Νόμοσ του Σζάουλ (Joule): Η θερμότητα Q που μεταφέρεται
από ϋνα αντιςτϊτη R προσ το περιβάλλον , όταν από αυτόν
διϋρχεται ηλεκτρικό ρεύμα ςταθερόσ ϋνταςησ I ςε χρονικό
διϊςτημα Δt είναι:
– ανάλογη του τετραγώνου τησ ένταςησ I του ηλεκτρικού
ρεύματοσ που διαρρϋει τον αντιςτϊτη,
– ανάλογη τησ αντίςταςησ R του αντιςτάτη,
– ανάλογη του χρόνου t διέλευςησ του ηλεκτρικού
ρεύματοσ από τον αντιςτϊτη.

•• Νόμοσ του Σζάουλ (Joule): Q= I 2 .R. Δt
Όπου Q ςε J (Joule), Ι ςε Α, R ςε Ω,

Δt ςε sec
Εφαρμογή

Να υπολογύςετε τη θερμότητα Q που
εκλύει ςτο περιβάλλον
ϋνασ αντιςτϊτησ R=10Ω όταν
διαρρέεται από ρεύμα ένταςησ
Ι=1Α ςε χρόνο Δt=1min.
Εφαρμογέσ του φαινομένου Σζάουλ
Σηκόμενη αςφάλεια
– Εύναι πιθανό, λόγω βλϊβησ μιασ ςυςκευόσ, οι δύο πόλοι
μιασ ηλεκτρικόσ πηγόσ να ςυνδεθούν μεταξύ τουσ με
αγωγό πολύ μικρόσ αντύςταςησ. Μια τϋτοια ςύνδεςη
ςυχνϊ ονομϊζεται βραχυκύκλωμα.
– Από νόμο του Ohm: μικρό αντύςταςη (R) ςυνεπϊγεται
μεγϊλη ϋνταςη (I) ηλεκτρικού ρεύματοσ.
– Πιθανό λόγω υψηλόσ θερμοκραςύασ να προκληθεύ
λιώςιμο των καλωδύων και καταςτροφό τησ ςυςκευόσ.
– Για να προςτατϋψουμε τισ ςυςκευϋσ από ϋνα τϋτοιο
ενδεχόμενο, χρηςιμοποιούμε τισ ηλεκτρικϋσ αςφϊλειεσ
Θερμότητα και άλλεσ μορφέσ ενέργειασ
• Παραπϊνω εύδαμε ότι ςε ϋνασ αντιςτϊτησ μετατρϋπει την
Ηλ. ενϋργεια εξ’ ολοκλόρου ςε Θερμότητα
– Ιςχύει: Ηλεκτρικό ενϋργεια = Θερμότητα.
• ΢ε ϊλλα ςτοιχεύα όμωσ μόνο ϋνα μϋροσ τησ Ηλ. ενϋργειασ
μετατρϋπεται ςε Θερμότητα.
– Σο υπόλοιπο μετατρϋπεται ςε ϊλλεσ μορφϋσ ενϋργειασ.
– Π.χ. ςτον κινητόρα μετατρϋπεται ςε μηχανικό ενϋργεια
.
• ΢ε όλα τα ηλεκτρικά ςτοιχεία πάντα ένα
μέροσ τησ ηλεκτρικήσ ενέργειασ
μετατρέπεται ςε θερμότητα.
Ενέργεια που μετατρέπει μια ηλεκτρική
ςυςκευή
• Αν ςε ϋνα κύκλωμα ϋχω ςτοιχεύα που δεν εύναι
αντιςτϊτεσ, η ηλεκτρικό ενϋργεια που δύνει η πηγό:
E= V.q ⇒ Ε = V . I. t

• Ηλεκτρικό ρεύμα ϋνταςησ 1 Α μεταφϋρει ςε μια
ηλεκτρικό ςυςκευό ενϋργεια ύςη με 1 J όταν τη
διαρρϋει επύ 1 s και η τϊςη που εφαρμόζεται ςτα
ϊκρα τησ εύναι 1 V.
΢ΤΝΟΠΣΙΚΑ
•Κύκλωμα
με αντιςτϊςεισ

Θερμότητα: Q = I 2 ⋅ R⋅ Δt
Ιςχύει: Επηγήσ=Q

Η πηγό δύνει:
Eπηγής = V ⋅ I ⋅Δt
•Κύκλωμα

1. Θερμότητα: Q = I 2 ⋅ R⋅ Δt
με ϊλλα ςτοιχεύα
(π.χ. κινητόρασ)

2. Άλλησ μορφόσ ενϋργεια E
Ιςχύει: Επηγήσ= Q+E
ΙΣΧΥΣ: P = E / t
Hλεκτρική ισχύς:
όποσ P η ηλεκηρική ιζτύς, V η διαθορά δσναμικού
και I ηο ηλεκηρικό ρεύμα.
Ο παραπάνω νόμος, αν ζσνδσαζηεί με ηον νόμο ηοσ
Ohm, δίνει ηην ιζτύ ποσ παράγεηαι από μια
ηλεκηρική ανηίζηαζη όηαν περνά από μέζα ηης
ηλεκηρικό ρεύμα ένηαζης I:
΢ύνδεςη Αντιςτάςεων ςε ΢ειρά
΢ύνδεςη Αντιςτάςεων Παράλληλα
ΣΤΠΟΙ- ΗΛΕΚΣΡΙΚΑ ΚΤΚΛΩΜΑΣΑ

ΚΑΣΑ ΢ΕΙΡΑ
ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ
΢ΤΝΔΕ΢Η

E = V . I. t

Q = I 2. R . t

P=E/t

P=V.I

κεφαλαιο 3

  • 1.
  • 2.
    Ειςαγωγή Ηλεκτρικό ενϋργεια μπορεύνα μετατραπεύ ςε ϊλλεσ μορφϋσ ενϋργειασ:  Θερμικό (θερμοςύφωνασ)  Μηχανικό (κινητόρασ)  Φημικό (ηλεκτρόλυςη)
  • 3.
    Θερμικά αποτελέςματα τουηλεκτρικού ρεύματοσ  Η ηλεκτρικό θερμαςτρα που διαρϋεται από το ηλεκτρικό ρεύμα θερμαύνεται. • Γενικϊ, όταν από ϋναν αντιςτϊτη διϋρχεται ηλεκτρικό ρεύμα, η θερμοκραςύα του αυξϊνεται. • Η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιςτάτη ςτο περιβάλλον προέρχεται από την ηλεκτρική ενέργεια. • Σο φαινόμενο αυτό το μελϋτηςε πρώτοσ ο Άγγλοσ φυςικόσ Σζϊουλ (Joule), και γι‘ αυτό ονομϊζεται «φαινόμενο Σζάουλ»
  • 4.
    Παράγοντεσ από τουσοποίουσ εξαρτάται η θερμότητα που εκλύει ένασ αντιςτάτησ Πωσ θα υπολογύςω τη θερμικό ενϋργεια (θερμότητα) που εκλύει  ϋνασ αντιςτϊτησ R  που διαρρϋεται από ρεύμα εντάςησ I ςε  χρόνο Δt; ΠΕΙΡΑΜΑ ΢ε δοχείο με θερμικϊ μονωμϋνα τοιχώματα και θερμόμετρο προςθϋτουμε νερό. ΢το νερό βυθύζουμε αντιςτϊτη R τα ϊκρα του οπούου ςυνδϋουμε μϋςω ροοςτϊτη ςε ηλεκτρική πηγή.
  • 5.
    Νόμοσ του Σζάουλ •Νόμοσ του Σζάουλ (Joule): Η θερμότητα Q που μεταφέρεται από ϋνα αντιςτϊτη R προσ το περιβάλλον , όταν από αυτόν διϋρχεται ηλεκτρικό ρεύμα ςταθερόσ ϋνταςησ I ςε χρονικό διϊςτημα Δt είναι: – ανάλογη του τετραγώνου τησ ένταςησ I του ηλεκτρικού ρεύματοσ που διαρρϋει τον αντιςτϊτη, – ανάλογη τησ αντίςταςησ R του αντιςτάτη, – ανάλογη του χρόνου t διέλευςησ του ηλεκτρικού ρεύματοσ από τον αντιςτϊτη. •• Νόμοσ του Σζάουλ (Joule): Q= I 2 .R. Δt Όπου Q ςε J (Joule), Ι ςε Α, R ςε Ω, Δt ςε sec
  • 6.
    Εφαρμογή Να υπολογύςετε τηθερμότητα Q που εκλύει ςτο περιβάλλον ϋνασ αντιςτϊτησ R=10Ω όταν διαρρέεται από ρεύμα ένταςησ Ι=1Α ςε χρόνο Δt=1min.
  • 7.
    Εφαρμογέσ του φαινομένουΣζάουλ Σηκόμενη αςφάλεια – Εύναι πιθανό, λόγω βλϊβησ μιασ ςυςκευόσ, οι δύο πόλοι μιασ ηλεκτρικόσ πηγόσ να ςυνδεθούν μεταξύ τουσ με αγωγό πολύ μικρόσ αντύςταςησ. Μια τϋτοια ςύνδεςη ςυχνϊ ονομϊζεται βραχυκύκλωμα. – Από νόμο του Ohm: μικρό αντύςταςη (R) ςυνεπϊγεται μεγϊλη ϋνταςη (I) ηλεκτρικού ρεύματοσ. – Πιθανό λόγω υψηλόσ θερμοκραςύασ να προκληθεύ λιώςιμο των καλωδύων και καταςτροφό τησ ςυςκευόσ. – Για να προςτατϋψουμε τισ ςυςκευϋσ από ϋνα τϋτοιο ενδεχόμενο, χρηςιμοποιούμε τισ ηλεκτρικϋσ αςφϊλειεσ
  • 8.
    Θερμότητα και άλλεσμορφέσ ενέργειασ • Παραπϊνω εύδαμε ότι ςε ϋνασ αντιςτϊτησ μετατρϋπει την Ηλ. ενϋργεια εξ’ ολοκλόρου ςε Θερμότητα – Ιςχύει: Ηλεκτρικό ενϋργεια = Θερμότητα. • ΢ε ϊλλα ςτοιχεύα όμωσ μόνο ϋνα μϋροσ τησ Ηλ. ενϋργειασ μετατρϋπεται ςε Θερμότητα. – Σο υπόλοιπο μετατρϋπεται ςε ϊλλεσ μορφϋσ ενϋργειασ. – Π.χ. ςτον κινητόρα μετατρϋπεται ςε μηχανικό ενϋργεια . • ΢ε όλα τα ηλεκτρικά ςτοιχεία πάντα ένα μέροσ τησ ηλεκτρικήσ ενέργειασ μετατρέπεται ςε θερμότητα.
  • 9.
    Ενέργεια που μετατρέπειμια ηλεκτρική ςυςκευή • Αν ςε ϋνα κύκλωμα ϋχω ςτοιχεύα που δεν εύναι αντιςτϊτεσ, η ηλεκτρικό ενϋργεια που δύνει η πηγό: E= V.q ⇒ Ε = V . I. t • Ηλεκτρικό ρεύμα ϋνταςησ 1 Α μεταφϋρει ςε μια ηλεκτρικό ςυςκευό ενϋργεια ύςη με 1 J όταν τη διαρρϋει επύ 1 s και η τϊςη που εφαρμόζεται ςτα ϊκρα τησ εύναι 1 V.
  • 10.
    ΢ΤΝΟΠΣΙΚΑ •Κύκλωμα με αντιςτϊςεισ Θερμότητα: Q= I 2 ⋅ R⋅ Δt Ιςχύει: Επηγήσ=Q Η πηγό δύνει: Eπηγής = V ⋅ I ⋅Δt •Κύκλωμα 1. Θερμότητα: Q = I 2 ⋅ R⋅ Δt με ϊλλα ςτοιχεύα (π.χ. κινητόρασ) 2. Άλλησ μορφόσ ενϋργεια E Ιςχύει: Επηγήσ= Q+E
  • 11.
    ΙΣΧΥΣ: P =E / t Hλεκτρική ισχύς: όποσ P η ηλεκηρική ιζτύς, V η διαθορά δσναμικού και I ηο ηλεκηρικό ρεύμα. Ο παραπάνω νόμος, αν ζσνδσαζηεί με ηον νόμο ηοσ Ohm, δίνει ηην ιζτύ ποσ παράγεηαι από μια ηλεκηρική ανηίζηαζη όηαν περνά από μέζα ηης ηλεκηρικό ρεύμα ένηαζης I:
  • 12.
  • 13.
  • 14.
    ΣΤΠΟΙ- ΗΛΕΚΣΡΙΚΑ ΚΤΚΛΩΜΑΣΑ ΚΑΣΑ΢ΕΙΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΢ΤΝΔΕ΢Η E = V . I. t Q = I 2. R . t P=E/t P=V.I