0
50
100
150
200
250
1950 1990
Polska1990=100
Hiszpania Polska
PKBper capita Polski i Hiszpanii
PKB per capita PPP; Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Maddison Database
W latach socjalizmu narosła gigantyczna
przepaść w standardzie życia pomiędzy
Polską i gospodarkami Europy
Zachodniej.
Socjalistyczna Polska charakteryzowała
się:
a) Monopolem sektora państwowego
b) Gospodarką planową
c) Brakiem demokracji
d) Ściganiem „przestępstw”
politycznych „przeciwko socjalizmowi”
I. Warunki początkowe
Narastanie przepaści w latach socjalizmu
Polska Ukraina
Rok transformacji1990 1992
1989 PKB per capita (PPP, USD) $5150 $5680
Urbanizacja (% populacji) w
1990
62% 67%
Średni stopa wzrostu PKB,
1985-89
2,8% 2,4%
Eksport, % PKB, 1990 26,2% 27,6%
Sektor prywatny, % PKB, 1989 30% 10%
Udział przemysłu w
zatrudnieniu, rok transformacji
28,6% 30,2%
Śmiertelność niemowląt na
1000 żywych urodzeń, 1989
15,6 16,8
Źródło: Christopher Hartwell "Poland and Ukraine: A Portrait in Divergence" na podstawie EBRD Structural Indicators,
World Bank WDI Database, de Melo et. al (2001)
Warunki początkowe w Polsce i na Ukrainie
I. Warunki początkowe
Na początku transformacji celami
Polskich reformatorów było:
(1) odzyskanie trwałej równowagi
makroekonomicznej (obniżenie
inflacji, przywrócenie zdolności
obsługi zadłużenia)
(2) likwidacja niedoborów i kolejek
(zaprzestanie kontroli cen)
(3) rozpoczęcie zmniejszania
dystansu do standardu życia
Europy Zachodniej
Początek transformacji
6.
Wzrost PKB wregionie w latach 1990-2014
Dane szacunkowe, zmiana PKB per capita PPP 1990; Źródło: Opracowanie własne FOR na podstawie danych Conference Board
-60%
-40%
-20%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
120%
140%
160% Tadżykistan
Ukraina
SerbiaiCzarnogóra
Mołdawia
Gruzja
Kirgizja
Chorwacja
Macedonia
Rosja
Węgry
Litwa
Czechy
Łotwa
Rumunia
Słowenia
Bułgaria
Turkmenistan
Kazachstan
Uzbekistan
Słowacja
Armenia
Azerbejdżan
Estonia
Białoruś
BośniaiHercegowina
Albania
Polska
II. Wzrost w ostatnich 25 latach
7.
Główne źródła wzrostuw ostatnich 25 latach
II. Wzrost w ostatnich 25 latach
-12%
-10%
-8%
-6%
-4%
-2%
0%
2%
4%
6%
8%
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Zmiana produktywności Zmiana nakładów kapitału
Zmiana nakładów pracy Zmiana PKB
Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Conference Board
8.
(1) Realokacja pracownikówi kapitału z rolnictwa i przemysłu do
usług. Na początku lat `90 pracownik zatrudniony w usługach
wytwarzał dużo więcej niż w przemyśle i rolnictwie.
(2) Prywatyzacja: realokacja pracowników i kapitału z sektora
państwowego do prywatnego. Sektor państwowy zmniejszał się
głównie z powodu spadku zatrudnienia i produkcji
przedsiębiorstw państwowych, a nie przez bankructwa czy
prywatyzacji tych przedsiębiorstw. Prywatyzacja dużych
przedsiębiorstw państwowych była powolna i na ogół
transparentna, z reguły realizowana przy wykorzystaniu
publicznych aukcji. (Gomułka, 2009)
Główne źródła wzrostu w latach transformacji
II. Wzrost w ostatnich 25 latach
9.
Realokacja pomiędzy sektoramijako źródło wzrostu
Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Banku Światowego
Zatrudnienie i wkład do wartości dodanej Przyrost wartości dodanej
25%
12% 8%
3%
37%
30%
50%
33%36%
58%
42%
64%
1990 2014 1990 2014
Udział siły roboczej Udział wartości dodanej
Rolnictwo Przemysł Usługi
0
50
100
150
200
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
1996=100
Przemysł Usługi Rolnictwo
Realokacja pracowników i kapitału z rolnictwa i przemysłu do usług, które były znacznie
bardziej produktywne, była jednym z głównych motorów wzrostu.
W Polsce nie było dezindustrializacji. Produkcja przemysłowa wzrosła w latach 1990-2014 o
228% (dane OECD). Udział przemysłu jest w Polsce o połowę wyższy niż w „starej unii”.
II. Wzrost w ostatnich 25 latach
10.
Rósł również udziałPolski w handlu światowym
Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych GUS i Eurostatu
Udział w handlu światowym
1,06%
0,53%
7,92%
0,45%
0,28%
11,12%
Polska
Węgry
Niemcy
1990 2014
W ostatnich 25 latach, Polska
podwoiła swój udział w handlu
światowym do ok. 1%, co odpowiada
obecnemu udziałowi Polski w
światowym PKB (również ok. 1%).
Polski eksport rósł w tym okresie
szybciej niż nawet Korei Południowej.
Za niemal połowę eksportu
odpowiadają w Polsce
przedsiębiorstwa z udziałem kapitału
zagranicznego.
II. Wzrost w ostatnich 25 latach
11.
PKB wzrósł wewszystkich regionach Polski
PKB per capita PPP 2014; Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Brookings Institution (2015)
PKB w Polskich regionach w latach 2000 i 2013 (UE-28=100%)
III. Konsekwencje wzrostu
PKB per capita PPP 2014; Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Brookings Institution (2015)
12.
PKB per capitaPPP 2014; Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Brookings Institution (2015)
60
70
80
90
100
110
120
Paryż
Londyn
Sztokholm
Luksemburg-Trier
Dublin
Warszawa
Wiedeń-Bratysława
Helsinki
Praga
Bruksela
Rotterdam-Amsterdam
Kopenhaga-Malmö
Madryt
Bukareszt
Rzym
Berlin
Budapeszt
Sofia
Ateny
Lizbona
Warszawa=100
PKB per capita w wybranych stolicach UE w 2014 roku
Dzięki relatywnie
niskiemu poziomowi
cen, Warszawa ma
obecnie jeden z
najwyższych poziomów
dochodu wśród stolic
UE.
Największy sukces miał miejsce w Warszawie
III. Konsekwencje wzrostu
13.
Postęp widać równieżna wskaźnikach społecznych
Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych GUS i Eurostatu
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
1965–1989 1990–2014 1965–1989 1990–2014
Mężczyźni Kobiety
0
5
10
15
20
25
1990 2013
‰
Niemcy Węgry Polska
Przyrost średniej długości życia przez 25 lat Umieralność niemowląt
III. Konsekwencje wzrostu
14.
Tempo wzrostu PKBper capita z poziomu Polski w 1990 roku
PKB per capita PPP; Źródło: Raport „Następne 25 lat” na podstawie danych Conference Board
0
100
200
300
400
500
600
100=poziomPolskiw1990roku
Niemcy (1955) Irlandia (1967) Polska (1990)
Ukraina (1991) Korea Płd. (1988)
Aby osiągnąć sukces,
Polska będzie musiała
utrzymać wysoki
wzrost PKB przez
kolejne 25 lat.
Gospodarka Ukrainy
przez ostatnie 25 lat
pozostawała w
stagnacji.
Następne 25 lat
IV. Następne 25 lat