โครงการพฤกษศาสตร์ โรงเรียนพระมารดานิจจานุเคราะห์

1. การศึกษาสรรพสิ่งล้วนพันเกี่ยว โรงเรียนพระมารดานิจจานุเคราะห์ นำเสนอโดย ด . ญ . อธิชา พงษ์พูล และคณะ

2. การศึกษาสรรพสิ่งล้วนพันเกี่ยว สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศของสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนพระมารดานิจจา นุเคราะห์ มีอยู่หลายชนิดเนื่องจากเป็นสวนที่มีพรรณไม้หลายชนิดและร่มรื่น สิ่งมีที่ชีวิตที่มักจะพบเป็นประจำและชอบส่งเสียงร้องมีดังนี้ 1. นกกระจอก 5. นกเอี้ยง 2. นกแซงแซว 6. นกเขา 3. นกกางเขนบ้าน 7. อีกา 4. นกพิราบ ส่วนสัตว์เล็กที่ชอบสร้างความรำคาญสำหรับผู้ที่ชอบนั่งเล่นใต้ต้นไม้ก็จะ เป็น มดแดง ต่อแตน มดดำ และผึ้ง เป็นต้น

3. ตารางการบันทึกผล ด . ญ . ณิชากร มดแดง , นกหลายชนิด 12.10-12.15 17 ม . ค . 49 7 ด . ญ . อธิชา มดแดง , นกกระจอก 12.30-12.45 15 ม . ค . 49 6 ด . ญ . ปวรวรรณ มดแดง , นกเขา 12.10-12.20 12 ม . ค . 49 5 ด . ญ . กชกร มดแดง , นกเขา , แมลงต่างๆ 12.10-12.20 11 ม . ค . 49 4 ด . ญ . ณิชากร มดแดง , นกหลายตัว 12.10-12.40 10 ม . ค . 49 3 ด . ญ . อธิชา หนอนกินใบ , นกหลายตัวมาก , มดแดงจำนวนมาก 12.20-12.30 9 ม . ค . 49 2 ด . ญ . ปวรวรรณ นก 5 ตัว , มดแดงจำนวนมาก 12.10-12.20 5 ม . ค . 49 1 ผู้สังเกต / บันทึก สัตว์ที่พบ เวลา วัน / เดือน / ปี ครั้งที่

4. มดแดง มดแดงเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งที่อาศัยอยู่ในต้นแคนา ซึ่งเป็นพืชที่ปลูกไว้ในให้ร่ม เงาในสวนเทิดพระเกียรติของโรงเรียน ที่มีความสนใจในคุณประโยชน์และคุณค่า ลักษณะรูปร่างของมดแดง

5. ประเภทของมดแดง ประกอบด้วยดังนี้ มดแดงเพศผู้ มีรูปร่างคล้ายมดงาน มีสีน้ำตาลเข้ม หัวและลำตัวเล็ก มีปีก 2 คู่ มีตาเดี่ยว ตารวมมีขนาดเล็ก อกมีขนาดใหญ่ เอวยาวเป็นเส้น ตรงและ หน้าท้องมีรูปไข่และหดตัว ยาว 6-7 มิลลิเมตร ขายาว มีหน้าที่ ผสมพันธุ์เพียงอย่างเดียว เมื่อสืบพันธุ์แล้วจะตายไป

6. มดเพศเมีย มดเพศเมีย มีรูปร่างคล้ายมดงาน แต่หัวกว้างกว่า มีสีเขียวอ่อน อก สั้น และมีขนาด ใหญ่ ปีกกว้าง มี 2 คู่ ขาสั้นและค่อนข้างอ้วน ( เอว ) สั้นและเป็นปุ่มเตี้ย ๆ ส่วนท้องรูปไข่ กว้างและใหญ่มาก ลำตัวมีความยาว 15 - 18 มิลลิเมตร

7. ราชินี โดยทั่วไปมีสีไปมีสีเขียวอ่อนซึ่งมีเฉพาะมดแดงเท่านั้น หัวกว้าง มีตาเดี่ยว 3 ตา มีขนาดใหญ่กว่ามดงาน ไม่มีปีกขาสั้นค่อนข้างอ้วนมีปุ่ม เตี้ย 1 ปุ่ม ฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมหนาและใหญ่มาก ปลายปุ่มแยกเป็น 2 ง่าม ท้องเป็นรูปไข่ มีขนาดใหญ่ที่สุดในแต่ละรังมีเพียงตัวเดียวเท่านั้น มดราชินี มีหน้าที่เริ่มต้นครอบครัวมดแดง กำหนดเพศของไข่ที่วางและเพิ่มประชากร ในรัง โดยเป็นตัวควบคุมกิจกรรมของมดงานภายในรัง

8. มดงาน จัดเป็นมดเพศเมียที่เป็นหมัน มีรูปร่าง 2 แบบ เป็นมดงานที่มี ลำตัวเรียวยาว สีแดงส้มกรามรูปสามเหลี่ยม มีฟันจำนวนมากตารวมมี ขนาดใหญ่ อกมีสามปล้อง ปล้องที่ 2 มีลักษณะโค้ง ด้านหน้าแคบ อกป ล้องที่ 2 แคบ อกปล้องที่ 3 กลมขายาวเรียว ท้องสั้นยาว 9.5-11 มิลลิเมตร มีหน้าที่หาอาหารและทำงานต่างๆ ภายในรังมีลักษณะคล้ายกัน แต่ตัวเล็ก กว่ามีหน้าที่ดูแลไข่และตัวอ่อน มดงานมีจำนวนมากที่สุด

9. ปัจจัยในการสร้างรังของมดแดง มดแดงใช้ไม้ยืนต้นในการสร้างรังของมัน หรือไม้พุ่มที่ใบดกถาวรไม่ผลัด ใบง่ายเป็นส่วนใหญ่ ในบริเวณที่มดแดงเลือกสำหรับสร้างรังของมัน จะ เป็นพื้นที่รกร้าง พื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่บริเวณทั่วไป ใบไม้ควรเป็นใบที่ ใหญ่พอสมควร เหมาะและง่ายต่อการสร้างรัง ชนิดที่มดแดงชอบสร้างรัง เช่น ต้นมะม่วง ต้นหูกวาง ต้นแคนา ต้นกล้วย ต้นกระถินณรงค์ ฯลฯ

10. วิธีสร้างรังของมดแดง มดแดงสร้างรังโดยจะดึงขอบใบเข้ามาหากัน ถ้ามีระยะห่างมากๆ มดแดงจะใช้ วิธีการต่อตัวเป็นลูกโซ่ เมื่อใบไม้ถูกดึงมาบริเวณที่ต้องการแล้ว มดงานที่เหลือจะออก ไปขนตัวอ่อนระยะดักแด้ โดยส่วนหัวของตัวอ่อนยื่นไปข้างหน้า ตัวอ่อนซึ่งทุกตัวจะ มีการขับถ่ายเส้นใยที่บริเวณต่อมน้ำลาย โดยจะถูกเคลื่อนไปด้านหลัง ระหว่างขอบใบ ทั้ง 2 โดยมดงานเดินไปตามรอยประสานของใบไม้ระหว่างที่เชื่อมเข้าด้วยกัน โดยทั่ว ไปตัวอ่อนของมดแดงใช้เส้นใยในการสร้างปลอกหุ้มตัวเพราะ เส้นใยเหล่านี้ยังเป็น ประโยชน์และมีความสำคัญในการสร้างรังมาก

11. พฤติกรรมการกินอาหาร การหาอาหารของมดเป็นหน้าที่ของมดงานโดยใช้อวัยวะส่วนหัวส่วนที่ใช้กัดกิน คือ กรามและปากของมัน มดแดงมีกรามที่ใหญ่และแข็งแรงมาก เป็นอวัยวะที่สำคัญ ในการจับเหยื่อของมัน มดแดงจัดเป็นพวกกินสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ที่ขาเป็นปล้อง เช่น หนอน แมลงชนิดต่างๆ เป็นต้น

12. วิธีการจับเยื่อหรืออาหาร ถ้าลองนำเนื้อลำไย หนังไก่ทอด และเนื้อไก่ทอด ไปให้มดแดง สังเกตว่ามดงานจะอ้ากรามและจับอาหารไว้ อย่างแน่นมาก จากการค้นคว้า พบว่า ในพฤติกรรมของมดงานขณะนี้ มดงานจะปล่อยสาร ฟีโรโมน ออกมาเพื่อเรียกมดงานตัวอื่นๆมาช่วยกันจับอาหาร

13. ชีวิตมดแดง มดแดงเพศผู้ และเพศเมีย ออกจากรัง ผสมพันธุ์ มดเพศผู้ตายเพศเมีย กลายเป็นราชินี หารัง สร้างรัง และวางไข่ มดงานรุ่น 1 เติบโตเป็นมดงานหลายรุ่น ผลิตมดเพศเมียและมดเพศผู้ใหม่

14. นกกางเขนบ้าน ชื่อสามัญ : Oriental Magpie Robin ชื่อทางวิทยาศาสตร์ : Copsychus saularis นกกางเขนในไทย มี 2 ชนิด คือ นกกางเขนบ้าน และ นกกางเขนดงดง แตกต่าง กันที่ขนาด และสีเล็กน้อย โดยทั่วไปมักเรียกนกกางเขนบ้านว่านกกางเขน นกกางเขน ที่พบในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนพระมารดานิจจานุเคราะห์ เป็นนกกางเขนบ้าน

15. ลักษณะของนกกางเขนบ้าน ลักษณะทั่วไป ตัวผู้สีดำ มีสีขาวตั้งแต่ใต้อกลงมา บนปีกและริมด้านนอกมีสีขาว ตัวเมียมี สีเทาแทนสีดำ เป็นนกที่ร้องเสียงเพราะที่สุดชนิดหนึ่ง วงจรชีวิต ช่วงการสืบพันธุ์ ช่วงที่นกใช้ชีวิตเป็นปกติ ช่วงการผลัดขน

16. พฤติกรรมทางสังคม นกกางเขนบ้านชอบอยู่ตามสวน บริเวณที่มีการเพาะปลูก ป่าไผ่ มักอยู่เป็นคู่ ชอบทำหางกระดกขึ้นลงและคลี่หางออกคล้ายพัด เป็นนกรักถิ่นหากมีนกกางเขนบ้าน ตัวอื่นล่วงล้ำเข้ามาต้องจิกตีขับไล่ออกไป พฤติกรรมการกินอาหาร นกกางเขนบ้านชอบลงหาแมลง ตัวหนอนตามพื้นดิน และกินน้ำหวานของดอกไม้ ถิ่นอาศัย พบทั่วไปตามบริเวณที่มีต้นไม้ และมักจะอยู่เป็นคู่

17. การสืบพันธุ์ เกี้ยวพาราสี สร้างอาณาเขต สร้างรัง ออกไข่ เลี้ยงลูก ฟักไข่

18. วรรณพฤกษา เหตุไฉนแคนามีสีเขียว ลำต้นสูงบางเรียวงามหนักหนา อีกทั้งดอกสีขาวอันงามตา สรรพคุณนานาน่าชื่นชม ขับเสมหะบำรุงสายโลหิต ช่วยชีวิตจิตใจให้สุขสม กลิ่นนั้นช่างหอมชวนให้ชม งามบรมพัดผ่านสุขใจจริง ด . ญ . ณัชชา ตรงเจริญชัยกุล ม . ๒ / ๔ เลขที่ ๒๒