กรณีศึกษา: การดาเนินงานในการเข้าร่วม
โครงการมหาวิทยาลัยแม่ข่ายด้านความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่ง มก. ม.เกษตรศาสตร์ บางเขน
ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
กฤตยา เพชรผึ้ง
rdikyp@ku.ac.th
ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์
โครงสร้างองค์กรฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
กลุ่มงานบริการ
กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน
กลุ่มงานบริการวิเคราะห์ตรวจสอบ
และพัฒนาวิชาการ
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
ห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพ
ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช
ห้องปฏิบัติการสารพิษ
ห้องปฏิบัติการกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์ สถาบันวิจัย
และพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทาหน้าที่ปฏิบัติงานวิจัยด้านเคมีและสิ่งแวดล้อม เช่น
งานวิจัยเกี่ยวกับไซยาไนด์ ชีวมวล สารสกัดจากพืช และการวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมี รวมทั้ง
บริการงานวิจัยและวิชาการแก่ นักวิจัย อาจารย์ และนิสิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ
บุคคลภายนอก และคาแนะนา ฝึกอบรมเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือวิทยาศาสตร์ และเทคนิคการ
วิเคราะห์ที่เกี่ยวข้อง เช่น GC, HPLC, AAS, spectrophotometer
จุดเริ่มต้นการดาเนินการ
โครงการฝึกอบรม การพัฒนายกระดับความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ
ภายใต้โครงการมหาวิทยาลัยแม่ข่ายด้านความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ
โดย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ร่วมกับ สํานักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
ต.ค. 60
ต.ค. 60
เข้ารับการอบรม
การพัฒนา
ยกระดับความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติการ
ก.พ. 61
เริ่มเข้าร่วม
โครงการ
มหาวิทยาลัยแม่
ข่ายด้านความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติการ
มี.ค. – พ.ค. 61
ดาเนินโครงการ
พัฒนา
ห้องปฏิบัติการ
ภายใต้โครงการแม่
ข่ายฯ
การเข้าร่วมโครงการยกระดับมาตรฐาน
ความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ
การดาเนินโครงการพัฒนาห้องปฏิบัติการ ภายใต้
โครงการแม่ข่ายฯ
สารวจ
สถานภาพ
ความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
(ESPReL
Checklists)
ก่อน
ดาเนินการ
ทาแผน
ยกระดับ
ความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
ดาเนินการ
ตามแผน
ยกระดับ
ความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
สารวจ
สถานภาพ
ความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
(ESPReL
Checklists)
หลัง
ดาเนินการ
การสารวจสถานภาพความปลอดภัยของ
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
องค์ประกอบ
1. การบริหารระบบการจัดการด้านความปลอดภัย
2. ระบบการจัดการสารเคมี
3. ระบบการจัดการของเสีย
4. ลักษณะทางกายภาพของห้องปฏิบัติการ อุปกรณ์และเครื่องมือ
5. ระบบการป้องกันและแก้ไขภัยอันตราย
6. การให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ
7. การจัดการข้อมูลและเอกสาร
สถานภาพความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อมก่อนดาเนินการ
หัวข้อ
% มี.ค.
61
1. การบริหารระบบการจัดการด้านความปลอดภัย 0
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี 29.3
2.2 การจัดเก็บสารเคมี 12.5
2.3 การเคลื่อนย้ายสารเคมี 41.2
3.1 การจัดการข้อมูลของเสีย 0
3.2 การเก็บของเสีย 20
3.3 การลดการเกิดของเสีย 0
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย 0
4.1 งานสถาปัตยกรรม 60
4.2 งานสถาปัตยกรรมภายใน 9.1
4.3 งานวิศวกรรมโครงสร้าง 0
4.4 งานวิศวกรรมไฟฟ้า 68.4
4.5 งานวิศวกรรมสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม 33.3
4.6 งานวิศวกรรมระบบระบายอากาศและปรับอากาศ 71.4
4.7 งานระบบฉุกเฉินและระบบติดต่อสื่อสาร 42.9
5.1 การบริหารความเสี่ยง 2
5.2 การเตรียมความพร้อม/ตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน 3.1
5.3 ข้อปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยโดยทั่วไป 33.3
6. การให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับด้านความปลอดภัยใน
ห้องปฏิบัติการ
0
7. การจัดการข้อมูลและเอกสาร 0
รวม 17.5
0
10
20
30
40
50
60
70
80
1 2.2 3.1 3.3 4.1 4.3 4.5 4.7 5.2 6 รวม
% มี.ค. 61
องค์ประกอบที่ 1
หัวข้อ ใช่ ไม่ใช่
ไม่ทราบ
ข้อมูล
1. มีนโยบายด้านความปลอดภัยในระดับ
- มหาวิทยาลัย ✓
- คณะ ✓
- ภาควิชา ✓
- ห้องปฏิบัติการ ✓
2. มีแผนงานด้านความปลอดภัยในระดับ
- มหาวิทยาลัย ✓
- คณะ ✓
- ภาควิชา ✓
- ห้องปฏิบัติการ ✓
3. มีโครงสร้างการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยในระดับ
- มหาวิทยาลัย ✓
- คณะ ✓
- ภาควิชา ✓
- ห้องปฏิบัติการ ✓
4. ห้องปฏิบัติการได้กาหนดผู้รับผิดชอบดูแลด้านความปลอดภัย ✓
องค์ประกอบที่ 1:
การบริหารระบบการจัดการด้านความปลอดภัย
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 0
องค์ประกอบที่ 1
1. มีนโยบายด้านความปลอดภัยในระดับมหาวิทยาลัย ภาควิชา และห้องปฏิบัติการ
ดาเนินการโดยสืบหาข้อมูลนโยบายความปลอดภัยมหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ และประกาศนโยบายความปลอดภัยห้องปฏิบัติการเคมีและ
สิ่งแวดล้อม และของฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
2. มีแผนงานด้านความปลอดภัยในระดับห้องปฏิบัติการ
ดาเนินการจัดทาแผนงานด้านความปลอดภัย ระเบียบปฏิบัติของ
ห้องปฏิบัติการ และคู่มือความปลอดภัยห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
องค์ประกอบที่ 1
คณะทางานโครงการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
1. นางศิริวัลย์ สร้อยกล่อม นักวิจัยชานาญการพิเศษ ผู้จัดการห้องปฏิบัติการ
ทาหน้าที่ดูแลระบบบริหารความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ ระบบการป้องกัน
และแก้ไขภัยอันตราย
2. นางสาวนุษรา สินบัวทอง นักวิทยาศาสตร์ชานาญการ
ทาหน้าที่ดูแลด้านวิศวกรรม และลักษณะทางกายภาพอาคาร
3. นางสาวกฤตยา เพชรผึ้ง นักวิจัยชานาญการ
ทาหน้าที่ดูแลระบบการจัดการสารเคมี ให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับความปลอดภัย
ในห้องปฏิบัติการ ระบบลักษณะทางกายภาพของอุปกรณ์ และเครื่องมือ
4. นางสาววิภาดา ศิริอนุสรณ์ศักดิ์ นักวิจัยชานาญการ
ทาหน้าที่ดูแลระบบการจัดการของเสีย การจัดการข้อมูลและเอกสาร
ผู้จัดการห้องปฏิบัติการเคมี
และสิ่งแวดล้อม
- นางศิริวัลย์ สร้อยกล่อม
ส่วนอานวยการและ
บริหารจัดการ
ส่วนปฏิบัติการ
องค์ประกอบที่ 1
3. มีโครงสร้างบริหารการจัดการด้านความปลอดภัยในระดับห้องปฏิบัติการ
ดาเนินการจัดทาโครงสร้างบริหารการจัดการด้านความปลอดภัยของ
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
องค์ประกอบที่ 1
4. ห้องปฏิบัติการได้กาหนดผู้รับผิดชอบดูแลด้านความปลอดภัย
ดาเนินการกาหนดผู้รับผิดชอบดูแลด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการเคมี
และสิ่งแวดล้อม
หัวข้อ ใช่ ไม่ใช่
ไม่ทราบ
ข้อมูล
1. มีนโยบายด้านความปลอดภัยในระดับ
- มหาวิทยาลัย ✓
- คณะ ✓
- ภาควิชา ✓
- ห้องปฏิบัติการ ✓
2. มีแผนงานด้านความปลอดภัยในระดับ
- มหาวิทยาลัย ✓
- คณะ ✓
- ภาควิชา
- ห้องปฏิบัติการ ✓ ✓
3. มีโครงสร้างการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยในระดับ
- มหาวิทยาลัย ✓
- คณะ ✓
- ภาควิชา ✓
- ห้องปฏิบัติการ ✓
4. ห้องปฏิบัติการได้กาหนดผู้รับผิดชอบดูแลด้านความปลอดภัย ✓
องค์ประกอบที่ 1
หลังดาเนินการ คะแนนเพิ่มขึ้นจาก 0 เป็น 70%
องค์ประกอบที่ 2
หัวข้อ ใช่ ไม่ใช่
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี มีไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ 29.3
2.2 การจัดเก็บสารเคมี
“
12.5
2.3 การเคลื่อนย้ายสารเคมี “ 41.2
องค์ประกอบที่ 2:
ระบบการจัดการสารเคมี
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 21.5%
องค์ประกอบที่ 2:
สภาพการเก็บสารเคมีก่อนดาเนินการ
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี
ดาเนินการจัดการข้อมูลสารเคมีโดยสารวจสารเคมีทั้งหมดที่มีในห้องปฏิบัติการ และ
จัดทาระบบบันทึกข้อมูลสารเคมีทั้งในรูปแบบเอกสาร และอิเล็กทรอนิกส์ ด้วยระบบ
Cheminvent และยืนยันชนิดของสารเคมีโดยใช้ CAS number และกาหนดให้มีการ
ปรับข้อมูลให้เป็นปัจจุบันอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
องค์ประกอบที่ 2:
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี (ต่อ)
- บันทึกข้อมูลสารเคมีเข้าระบบ Cheminvent ประมาณ 700 รายการ
- จัดทาการจัดการสารที่ไม่ใช้แล้วโดยการตรวจสอบสารที่ไม่ใช้แล้วออกจากสารบบสารเคมีเพื่อ
นาไปกาจัดทุก 1 ปี โดยพบสารที่หมดอายุตามสภาพ 14 รายการ
สารที่หมดอายุตามสภาพ
องค์ประกอบที่ 2:
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี (ต่อ)
- จัดทารายงานผลการประเมินความเสี่ยงจากสารเคมี และแจ้งให้บุคลากรโดยติดประกาศ
รายงานการประเมินความเสี่ยงทุก ๆ 6 เดือน
สารเคมีที่มีปริมาณมากที่สุด 5 อันดับแรก ความเป็นอันตรายทางสุขภาพ
7.41
10.03
25.21
29.68
58.74
58.81
135.69
137.09
162.55
267.39
0 50 100 150 200 250
การกลายพันธุ์ของเซลล์สืบพันธุ์
การทาให้ไวต่อการกระตุ้นอาการแพ้
เป็นพิษต่อระบบสืบพันธุ์
อันตรายต่อระบบทางเดินหายใจส่วนล่าง
เป็นพิษต่อระบบอวัยวะเป้าหมาย:ได้รับ…
ก่อมะเร็ง
เป็นพิษต่อระบบอวัยวะเป้าหมาย:ได้รับ…
การทาลาย/ระคายเคืองดวงตา
เป็นพิษเฉียบพลัน
กัดกร่อน/ระคายเคืองผิวหนัง
มวล (กิโลกรัม)
องค์ประกอบที่ 2:
2.2 การจัดเก็บสารเคมี
- จัดทาข้อกาหนดการจัดเก็บสารเคมีไว้ในคู่มือความปลอดภัยห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
- จัดเก็บสารเคมีตามสมบัติการเข้ากันไม่ได้ของสารเคมีตามประกาศกรมโรงงานอุตสาหกรรม เรื่อง
คู่มือการเก็บรักษาสารเคมีและวัตถุอันตราย พ.ศ. 2550
- กาหนดผู้รับผิดชอบดูแลและระบุสัญลักษณ์ความเป็นอันตรายตามระบบ GHS ที่ชั้นเก็บสารเคมี
- กาหนดให้ไม่วางขวดสารเคมีบนโต๊ะปฏิบัติการอย่างถาวร และไม่เก็บสารเคมีในตู้ดูดควัน
องค์ประกอบที่ 2:
2.2 การจัดเก็บสารเคมี (ต่อ)
- จัดเก็บสารเคมีที่ต้องควบคุมเป็นพิเศษ เช่น ไซยาไนด์ ให้เก็บไว้ในกล่องที่ล็อกกุญแจ โดยให้ผู้
ควบคุมเป็นผู้ถือกุญแจ
- จัดเก็บสารกัดกร่อนไว้ในระดับต่า และใช้ถาดพลาสติกวางรองขวดสารกัดกร่อนทุกขวด
- จัดเก็บสารออกซิไดซ์ไว้ในโหลดูดความชื้นทาด้วยแก้วที่มีจุกเป็นพลาสติก และเก็บให้ห่างจาก
ความร้อน แหล่งกาเนิดประกายไฟ
องค์ประกอบที่ 2:
ดาเนินการจัดเก็บท่อและถังแก๊สตามข้อกาหนดสาหรับการจัดเก็บแก๊สและยึด
ท่อหรือถังแก๊สกับผนังห้องหรือโต๊ะปฏิบัติการที่แข็งแรง
2.2 การจัดเก็บสารเคมี (ต่อ)
ก่อนดาเนินการ หลังดาเนินการ
องค์ประกอบที่ 2:
การจัดเก็บเอกสารข้อมูลความปลอดภัย (Safety Data Sheet, SDS)
2.2 การจัดเก็บสารเคมี (ต่อ)
- ดาเนินการเก็บข้อมูล SDS ในรูปแบบที่เป็นเอกสารและอิเล็กทรอนิกส์ ที่มี
ข้อมูลครบทั้ง 16 หัวข้อ
- มีแผนการปรับปรุง SDS ทุก 5 ปี
องค์ประกอบที่ 2:
2.3 การเคลื่อนย้ายสารเคมี
จัดทาข้อกาหนดการเคลื่อนย้ายสารเคมี และติดไว้ให้เห็นง่ายภายในห้องปฏิบัติการ
การเคลื่อนย้ายสารเคมีภายนอกห้องปฏิบัติการ
- ให้ใช้ภาชนะรองรับและอุปกรณ์เคลื่อนย้ายที่มั่นคง
ปลอดภัย ไม่แตกหักง่าย และมีที่กันขวดสารเคมีล้ม
เคลื่อนย้ายสารเคมี
- ให้ใช้รถเข็นมีแนวกั้นกันขวดสารเคมีล้มเคลื่อนย้ายสารเคมี
การเคลื่อนย้ายสารเคมีภายในห้องปฏิบัติการ
- ผู้ที่ทาการเคลื่อนย้ายสารเคมีใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่
เหมาะสม เช่น ใส่เสื้อกาว์น ถุงมือ
- ปิดฝาภาชนะที่บรรจุสารเคมีที่จะเคลื่อนย้ายให้สนิท
- ใช้ภาชนะรองรับที่เหมาะสม แข็งแรง ในการเคลื่อนย้าย
สารเคมี
องค์ประกอบที่ 2:
หัวข้อ
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
คะแนนหลัง
ดาเนินการ
เพิ่มขึ้น
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี 29.3 70.7 41.4
2.2 การจัดเก็บสารเคมี 12.5 85.7 73.2
2.3 การเคลื่อนย้ายสารเคมี 41.2 76.5 35.3
องค์ประกอบที่ 2:
ระบบการจัดการสารเคมี
หลังดาเนินการคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 21.5 เป็น 79.7%
องค์ประกอบที่ 3
หัวข้อ ใช่ ไม่ใช่
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
3.1 การจัดการข้อมูลของเสีย ✓ 0
3.2 การเก็บของเสีย มีไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ 20
3.3 การลดการเกิดของเสีย ✓ 0
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย ✓ 0
องค์ประกอบที่ 3:
ระบบการจัดการของเสีย
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 9.5%
องค์ประกอบที่ 3
สภาพการเก็บของเสียก่อนดาเนินการ
- ผู้รับผิดชอบ ประเภทของเสีย (จาแนกเป็น 14 กลุ่ม ตามเกณฑ์ของโครงการยกระดับความ
ปลอดภัยของห้องปฏิบัติการวิจัย มก.) ปริมาณ วันที่ สถานที่เก็บ
3.1 การจัดการข้อมูลของเสีย
องค์ประกอบที่ 3
จัดทาฉลากของเสีย และระบบบันทึกข้อมูลของเสีย รายละเอียดประกอบด้วย
3.2 การเก็บของเสีย
องค์ประกอบที่ 3
- จัดทาเกณฑ์กาหนดของเสียทั่วไป และของเสียอันตราย ระยะเวลาการตรวจสอบความ
บกพร่องของภาชนะและฉลากไว้ กาหนดปริมาณรวมและระยะเวลาสูงสุดของของเสียที่
อนุญาตให้เก็บได้ ไว้ในคู่มือความปลอดภัยห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
- จัดหาถังขยะแยกประเภท
- จัดหาภาชนะบรรจุของเสียที่เหมาะสม
3.3 การลดการเกิดของเสีย
องค์ประกอบที่ 3
-ทาการทดลองการลดการใช้สารตั้งต้นที่เกี่ยวข้องกับการทดสอบด้วยวิธีทาง
colorimetric method และลดขนาดปริมาตรของ cuvette ที่ใช้กับ
spectrometer โดยทาการเปรียบเทียบการวิเคราะห์
- Total phenolic compound
- Phosphate
3.3 การลดการเกิดของเสีย
องค์ประกอบที่ 3
- การเปรียบเทียบการวิเคราะห์ Total phenolic compound โดยใช้ Folin-
Ciocalteu Method ที่มีปริมาตรปฏิกิริยา 3 mL และ 1.2 mL
Replication
gallic acid (mg/L)
3 mL method 1.2 mL method
1 20.289 19.944
2 20.289 20.372
3 20.725 20.066
4 20.476 20.616
5 20.538 20.616
6 20.413 20.249
7 20.850 20.921
8 21.287 20.860
9 20.850 20.738
10 19.602 20.616
Mean 20.532 20.500
SD 0.448 0.330
%RSD 1.610 2.184
ผลทดสอบด้วย Independent Samples T-Test
พบว่า ทั้ง 2 วิธีการให้ค่าการวิเคราะห์ 20 mg/L gallic
acid ไม่แตกต่างกัน (p = 0.857)
y = 62.402x + 0.382
R² = 1.000
0
50
100
150
0 0.5 1 1.5 2
phenolic
(mg/L) A760
3ml
y = 61.055x + 0.162
R² = 1.000
0
50
100
150
0 1 2
phenolic
(mg/L)
A760
1.2 ml
3.3 การลดการเกิดของเสีย
องค์ประกอบที่ 3
- การเปรียบเทียบการวิเคราะห์ Phosphate โดยใช้ vanadomolydophosphoric acid Method
ที่มีปริมาตรปฏิกิริยา 8 mL และ 4 mL
Replication Phosphate (mg/L PO4-P)
8 mL method 4 mL method
1 10.53 10.59
2 11.06 10.91
3 10.23 10.51
4 11.06 10.67
5 10.91 10.12
6 11.06 10.83
7 10.53 10.20
8 10.98 10.59
9 10.91 10.59
10 10.53 10.51
Mean 10.78 10.55
SD 0.30 0.24
%RSD 2.76 2.32
y = 0.0133x + 0.0829
R² = 0.9967
0.000
0.200
0.400
0.600
0 10 20 30 40
8 ml
y = 0.0127x + 0.0975
R² = 0.9969
0.000
0.200
0.400
0.600
0 10 20 30 40
4 ml
การทดสอบด้วย Independent Samples T-Test
พบว่า ทั้ง 2 วิธีการให้ค่าการวิเคราะห์ phosphate 10
mg/L PO4-P ไม่แตกต่างกัน (p = 0.08)
องค์ประกอบที่ 3
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย
3.4.1 บาบัดของเสียก่อนทิ้ง
- จากการสารวจห้องปฏิบัติการพบว่ามีของเสียที่เป็นกรดที่เกิดจาการทา wet digestion และ
ของเสียที่เป็นเบส จากการทา Kjeldahl reaction จึงใช้ของเสียทั้งสองชนิดมาสะเทินกันก่อน
บาบัดด้วยวิธีใช้การใช้ปูนขาว
องค์ประกอบที่ 3
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย
3.4.1 บาบัดของเสียก่อนทิ้ง
- เนื่องจากห้องปฏิบัติการใช้น้าและ acetonitrile เป็น mobile phase ของ HPLC waste ด้วย
เครื่อง rotary evaporator และด้วยวิธีนี้ สามารถลดปริมาตร waste ได้ประมาณ 80%
องค์ประกอบที่ 3
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย
3.4.2 ติดต่อบริษัทกาจัดของเสีย
- จากการสารวจพบว่าบริษัทที่รับกาจัดของเสียที่รับของเสียจากห้องปฏิบัติการที่
เหมาะกับห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อมได้แก่ บริษัท รีไซเคิลเอ็นจิเนียริ่ง จากัด
หัวข้อ
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
คะแนนหลัง
ดาเนินการ
เพิ่มขึ้น
3.1 การจัดการข้อมูลของเสีย 0 79.2 79.2
3.2 การเก็บของเสีย 20 93.3 73.9
3.3 การลดการเกิดของเสีย 0 40.0 40.0
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย 0 25.0 25.0
องค์ประกอบที่ 3:
ระบบการจัดการของเสีย
หลังดาเนินการคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 9.5 เป็น 79.4%
องค์ประกอบที่ 4
หัวข้อ ใช่ ไม่ใช่
ไม่ทราบ
ข้อมูล
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
4.1 งานสถาปัตยกรรม มีไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ 60
4.2 งานสถาปัตยกรรมภายใน: ครุภัณฑ์
เฟอร์นิเจอร์ เครื่องมือและอุปกรณ์
“ 9.1
4.3 งานวิศวกรรมโครงสร้าง ✓ 0
4.4 งานวิศวกรรมไฟฟ้า มีไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ 68.4
4.5. งานวิศวกรรมสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม
(ไม่มีแผนปรับปรุง)
“ 33.3
4.6 งานวิศวกรรมระบบระบายอากาศและ
ปรับอากาศ (ไม่มีแผนปรับปรุง)
“ 71.4
4.7 งานระบบฉุกเฉินและระบบติดต่อสื่อสาร “ 42.9
องค์ประกอบที่ 4:
ลักษณะทางกายภาพของห้องปฏิบัติการ อุปกรณ์และเครื่องมือ
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 45.9%
- ดาเนินการจัดทาแผนผังห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อมแสดงตาแหน่งทางหนีไฟและ
ที่ตั้งอุปกรณ์ฉุกเฉิน
องค์ประกอบที่ 4
4.1 งานสถาปัตยกรรม
- ดาเนินการควบคุมการเข้าถึงสารเคมีอันตราย โดยจัดหากล่องที่ล็อกกุญแจได้และให้ห้ว
หน้าห้องปฏิบัติการ หรือผู้คุมระบบจัดเก็บสารเคมีเป็นผู้ถือกุญแจ
- จัดหาเครื่องวัดแรงลม และสารวจพบว่าตู้ดูดควันทั้งหมด 5 ตู้ มีแรงลมหน้าตู้ (face
velocity) เกิน 100 ฟุตต่อนาที
องค์ประกอบที่ 4
4.2 งานสถาปัตยกรรมภายใน: ครุภัณฑ์ เฟอร์นิเจอร์ เครื่องมือและอุปกรณ์
- ดาเนินการทาแผนการสารวจการแตกร้าวตามเสา – คานภายในห้องปฏิบัติการทุก ๆ 1 ปี
ด้วยวิธีตรวจพินิจโดยวิศวกร และช่างเทคนิคประจาฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
องค์ประกอบที่ 4
4.3 งานวิศวกรรมโครงสร้าง
- สารวจปริมาณแสงสว่างบริเวณพื้นที่ทางานในห้องปฏิบัติการไม่ให้ต่ากว่า 500 Lux หากต่ากว่า
จะดาเนินการเพิ่มหลอดไฟให้แสงสว่าง
- จัดทาป้ายระบุ ห้อง หรือตาแหน่งให้ชัดเจนที่แผงควบคุมวงจรไฟฟ้า (Load center)
- จัดทาแผนการตรวจสอบดูแลรักษาไฟฟ้ากาลังและส่องสว่างโดยวิศวกร และช่างเทคนิคประจา
ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
องค์ประกอบที่ 4
4.4 งานวิศวกรรมไฟฟ้า
องค์ประกอบที่ 4
4.5. งานวิศวกรรมสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม (ไม่มีแผนปรับปรุง)
4.6 งานวิศวกรรมระบบระบายอากาศและปรับอากาศ (ไม่มีแผนปรับปรุง)
- ดาเนินการติดตั้งป้ายบอกทางหนีไฟและสัญลักษณ์ฉุกเฉินต่าง ๆ
องค์ประกอบที่ 4
4.7 งานระบบฉุกเฉินและระบบติดต่อสื่อสาร
หัวข้อ
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
เพิ่มขึ้น
4.1 งานสถาปัตยกรรม 60 95 35
4.2 งานสถาปัตยกรรมภายใน: ครุภัณฑ์ เฟอร์นิเจอร์
เครื่องมือและอุปกรณ์
9.1 63.6 54.5
4.3 งานวิศวกรรมโครงสร้าง 0 75 75
4.4 งานวิศวกรรมไฟฟ้า 68.4 78.9 10.5
4.5. งานวิศวกรรมสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม (ไม่มีแผน
ปรับปรุง)
33.3 33.3 0
4.6 งานวิศวกรรมระบบระบายอากาศและปรับอากาศ
(ไม่มีแผนปรับปรุง)
71.4 71.4 0
4.7 งานระบบฉุกเฉินและระบบติดต่อสื่อสาร 42.9 87.5 44.6
องค์ประกอบที่ 4:
หลังดาเนินการคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 45.9 เป็น 78.2%
องค์ประกอบที่ 5
หัวข้อ ใช่ ไม่ใช่
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
5.1 การบริหารความเสี่ยง มีไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ 2
5.2 การเตรียมความพร้อม/
ตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน
“ 3.1
5.3 ข้อปฏิบัติเพื่อความ
ปลอดภัยโดยทั่วไป
“ 33.3
องค์ประกอบที่ 5:
ระบบการป้องกันและแก้ไขภัยอันตราย
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 13.8%
องค์ประกอบที่ 5
5.1 การบริหารความเสี่ยง
- ดาเนินการสารวจความเป็นอันตรายของห้องปฏิบัติการแล้วจัดทาเป็นข้อมูลเก็บไว้ในที่เข้าถึงได้
- กาหนดพื้นที่เฉพาะสาหรับการเตรียมสารเคมีอันตราย เช่น พื้นที่เฉพาะสาหรับเตรียมไซยาไนด์
- กาหนดขั้นตอนการขจัดสิ่งปนเปื้อนในบริเวณพื้นที่ที่ปฏิบัติงานและติดป้ายข้อความขั้นตอนที่โต๊ะหรือ
พื้นที่ปฏิบัติงานให้ชัดเจน
- ประกาศบังคับใช้แนวปฏิบัติด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ
องค์ประกอบที่ 5
5.1 การบริหารความเสี่ยง (ต่อ)
- จัดโครงการอบรมความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการให้แก่บุคลากรทุกคนในห้องปฏิบัติการ
- จัดทาป้ายคาเตือน และสัญลักษณ์แสดงอันตรายบริเวณที่มีกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง หรือบริเวณพื้นที่เก็บ
สารเคมีอันตราย
องค์ประกอบที่ 5
5.1 การบริหารความเสี่ยง (ต่อ)
- จัดทาคู่มือแนวปฏิบัติด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
องค์ประกอบที่ 5
5.2 การเตรียมความพร้อม/ตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน
- จัดซื้อที่ล้างตาแบบพกพา และชุดเวชภัณฑ์ (First aid)
- จัดซื้อถังทาด้วยโลหะ และทราย เพื่อใช้เป็นชุดอุปกรณ์สาหรับสารเคมีหกรั่วไหล
องค์ประกอบที่ 5
5.2 การเตรียมความพร้อม/ตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน
- จัดทาแผนป้องกันภาวะฉุกเฉิน โดยระบุขั้นตอนการปฏิบัติ ผู้รับผิดชอบ หมายเลข
โทรศัพท์ และอุปกรณ์ที่ใช้อย่างชัดเจน โดยจัดทาเป็นคู่มือป้องกันและระงับเหตุฉุกเฉิน
- ทาแผนซ้อมตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทุก 1 ปี
- กาหนดจุดรวมพล เพื่ออพยพคน
องค์ประกอบที่ 5
5.3 ข้อปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยโดยทั่วไป
- จัดหาอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล ได้แก่ safety glass, goggle, ถุงมือประเภทต่าง ๆ
รองเท้ายาง และหน้ากากประเภทต่าง ๆ
- กาหนดระเบียบปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ
หัวข้อ
คะแนนก่อน
ดาเนินการ
คะแนนหลัง
ดาเนินการ
เพิ่มขึ้น
5.1 การบริหารความเสี่ยง 2 22 20
5.2 การเตรียมความพร้อม/
ตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน
3.1 46.9 43.8
5.3 ข้อปฏิบัติเพื่อความ
ปลอดภัยโดยทั่วไป
33.3 91.7 58.4
องค์ประกอบที่ 5:
ระบบการป้องกันและแก้ไขภัยอันตราย
หลังดาเนินการคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 13.8 เป็น 53.8%
องค์ประกอบที่ 6
องค์ประกอบที่ 6:
การให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 0
ดาเนินการจัดโครงการฝึกอบรมความรู้พื้นฐานด้านความปลอดภัยให้แก่ผู้เกี่ยวข้อง
ในเดือนเมษายน 2561
หลังดาเนินการคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 0 เป็น 74.1%
องค์ประกอบที่ 7
องค์ประกอบที่ 7:
ระบบการจัดการเอกสาร
คะแนนรวมก่อนดาเนินการ 0
ดาเนินการระบบการจัดกลุ่มเอกสารทั้งในรูปแบบเอกสาร และ
อิเล็กทรอนิกส์ ให้ผู้ปฏิบัติการทุกคนสามารถเข้าถึงได้ง่ายและรวดเร็ว
หลังดาเนินการคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 0 เป็น 21.4%
สรุปผลการดาเนินการ มี.ค. – พ.ค. 61
สถานภาพความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อมก่อนและหลังการดาเนินการ
หัวข้อ
% มี.ค.
61
% พ.ค.
61
1. การบริหารระบบการจัดการด้านความปลอดภัย 0 70
2.1 การจัดการข้อมูลสารเคมี 29.3 70.7
2.2 การจัดเก็บสารเคมี 12.5 85.7
2.3 การเคลื่อนย้ายสารเคมี 41.2 76.5
3.1 การจัดการข้อมูลของเสีย 0 79.2
3.2 การเก็บของเสีย 20 93.3
3.3 การลดการเกิดของเสีย 0 40
3.4 การบาบัดและกาจัดของเสีย 0 25
4.1 งานสถาปัตยกรรม 60 95
4.2 งานสถาปัตยกรรมภายใน 9.1 63.6
4.3 งานวิศวกรรมโครงสร้าง 0 75
4.4 งานวิศวกรรมไฟฟ้า 68.4 78.9
4.5 งานวิศวกรรมสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม 33.3 33.3
4.6 งานวิศวกรรมระบบระบายอากาศและปรับอากาศ 71.4 71.4
4.7 งานระบบฉุกเฉินและระบบติดต่อสื่อสาร 42.9 87.5
5.1 การบริหารความเสี่ยง 2 22
5.2 การเตรียมความพร้อม/ตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน 3.1 46.9
5.3 ข้อปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยโดยทั่วไป 33.3 91.7
6. การให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับด้านความปลอดภัยใน
ห้องปฏิบัติการ
0 74.1
7. การจัดการข้อมูลและเอกสาร 0 21.4
รวม 17.5 68.7
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
1
2.1
2.2
2.3
3.1
3.2
3.3
3.4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
5.1
5.2
5.3
6
7
รวม
% มี.ค. 61
% พ.ค. 61
รางวัลที่ได้รับจากการดาเนินการ
การประชุมวิชาการด้านมาตรฐานการวิจัย
เครือข่ายวิจัยภูมิภาค: ภาคกลาง ปี 2561
วันที่ 23-24 สิงหาคม 2561
ณ สานักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ
การประชุมวิชาการเครือข่ายมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ ครั้งที่ 1
วันที่ 21 กันยายน 2561 ณ ห้องแกรนด์ บอลรูม โรงแรม รามา การ์เด้นท์ กรุงเทพฯ
การดาเนินการต่อเนื่องหลังเข้าร่วมโครงการแม่ข่ายฯ
การดาเนินการต่อเนื่อง
จัดการบรรยายในหัวข้อ
"การจัดการสารบบสารเคมีด้วย cheminvent"
ณ ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์ 13 ก.ค. 61
โดยวิทยากร: ผศ.ดร.วันชัย ปลื้มภาณุภัทร
การดาเนินการต่อเนื่อง
2561: กิจกรรมการฝึกซ้อมดับเพลิงและอพยพหนีไฟ
การดาเนินการต่อเนื่อง
2562: กิจกรรมการฝึกซ้อมดับเพลิงและอพยพหนีไฟ
การดาเนินการต่อเนื่อง
จัดจ้างบริษัทกาจัดของเสียสารเคมี เป็นประจาทุกปี
ของบประมาณจัดซื้อครุภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
ฝักบัวและที่ล้างตาฉุกเฉิน
งบประมาณจัดซื้อครุภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
ตู้เก็บสารไวไฟ และตู้เก็บกรด
งบประมาณจัดซื้อครุภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
ถังดับเพลิงอัตโนมัติ
เชิญสานักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
กทม. ตรวจสอบและให้คาแนะนา
ต.ค. 60
เข้ารับการ
อบรมการ
พัฒนา
ยกระดับ
ความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
ก.พ. 61
เริ่มเข้า
โครงการ
มหาวิทยา
ลัยแม่ข่าย
ด้านความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
มี.ค. –
พ.ค. 61
ดาเนิน
โครงการ
พัฒนา
ห้องปฏิบัติ
การ
ภายใต้
โครงการ
แม่ข่ายฯ
ก.ย. 62
Open
house:
safety
lab for
safety
life
เป้าหมาย
ห้องปฏิบัติ
การที่ผ่าน
การรับรอง
ของ วช.
เป้าหมาย
ห้องปฏิบัติ
การที่ได้รับ
มอก. 2677
เป้าหมายการยกระดับมาตรฐาน
ความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ
มอก. 2677 มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ระบบการจัดการด้านความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับสารเคมี
พัฒนาการ
การยกระดับความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ
ห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
ฝ่ายเครื่องมือและวิจัยทางวิทยาศาสตร์
before
after
after
before after
before after
ต.ค. 60
เข้ารับการ
อบรมการ
พัฒนา
ยกระดับ
ความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
ก.พ. 61
เริ่มเข้า
โครงการ
มหาวิทยาลั
ยแม่ข่าย
ด้านความ
ปลอดภัย
ห้องปฏิบัติ
การ
มี.ค. – พ.ค.
61
ดาเนิน
โครงการ
พัฒนา
ห้องปฏิบัติก
าร ภายใต้
โครงการแม่
ข่ายฯ
ก.ย. 62
Open
house:
safety
lab for
safety
life
ธ.ค.
63
peer
revie
w
evalu
ation
64 โครงการ
พัฒนาระบบ
การจัดการ
ห้องปฏิบัติกา
รให้ปลอดภัย
ตามมาตรฐาน
มอก. 2677-
2558 เพื่อ
รองรับ
มาตรฐาน
การเกษตร
และอาหาร
พัฒนาการยกระดับมาตรฐาน
ความปลอดภัยห้องปฏิบัติการห้องปฏิบัติการเคมีและสิ่งแวดล้อม
Remember…
Safety First!

2. case_study_SERD29Sept21.pdf