Downloaded 16 times
121113 rese tom veerman printout
- 1. Risico’s verzekeraars enRESE RESE: nieuwe risk management aanpak Tom Veerman 13 november 2012 13 november 2012 1
- 2. Agenda De huidigerisk management praktijk Risk Embedded Strategy Execution (RESE) Ontwikkelingen en RESE initiatieven 13 november 2012 2 2
- 3. De huidige riskmanagement praktijk 13 november 2012 3
- 4. De huidige riskmanagement praktijk Solvency II Solvency II – Kapitaaleis Solvency II – Governance eisen Hogere kapitaaleis, meer governance-eisen Onvermijdelijke investeringen in risicomanagement Huidige invulling risicomanagement draagt in beperkte mate bij aan de business 13 november 2012 4
- 5. De huidige riskmanagement praktijk Sterk gedreven door compliance raamwerken COSO kubus DNB FIRM methode Inrichting risk management sterk gedreven door rules-based raamwerken Focus op compliance en risico’s in plaats van resultaat Gevolgen: – Heeft sterk geleid tot risico-denken in silo’s, zowel risicometing als risicomanagement – Alle stappen doorlopen ongeacht relevantie wat leidt tot informatie-overload – Hoge kosten risk management en veelal lage bijdrage aan executie van de strategie 13 november 2012 5
- 6. De huidige riskmanagement praktijk De rol van CRO / risk management Waar wordt de CRO / Risk Management afdeling op afgerekend in uw organisatie? We are compliant! We have not met our strategic objectives!!! 13 november 2012 “We hebben een fantastische governance raamwerk geïntroduceerd met effectieve controls op alle risicotypen” “Voor de meeste marktrisico’s overschrijden we normaliter de risicolimieten uit ALM raamwerk, hiervoor vragen we dispensatie” “We hebben de SCR op juiste wijze berekend” “We leveren uitvoerige Value New Business rapportages” “We gaan dit jaar op tijd onze ORSA rapportage opleveren aan DNB” “We hebben geen capaciteit om na te gaan hoe we optimaal kunnen inspelen op het nieuwe pensioenakkoord” “We doen weleens analyses naar onze tarieven. Meestal kopiëren we de tarieven van onze concurrenten zo goed mogelijk” “De IFRS winst is positief, maar wij vinden dat je naar een betere maatstaf moet kijken. Die betere maatstaf hebben we een paar jaar geleden een keer uitgerekend” “De Value New Business leveren we altijd op de 5e werkdag. De uitkomst is al jaren negatief” 6
- 7. De huidige riskmanagement praktijk De rol van CRO / risk management Welke rol speelt de CRO / Risk Management in uw organisatie? 13 november 2012 7
- 8. De huidige riskmanagement praktijk De rol van CRO / risk management “De Actuaris” Vraag: Vanuit marketing wordt gevraagd aan actuaris waarom hij heeft aanbevolen om meer levensverzekeringen te verkopen aan 98-jarigen, en de actuaris antwoordt: “Volgens onze sterftetafels is te verwachten dat er relatief weinig overlijden per jaar”. Grote mate van detail, maar mist big picture “De Risk Professional” Vraag: Waarom hebben risk managers zo’n duidelijke visie? Antwoord: Vanuit de ivoren toren kun je alles zien. Ver verwijderd van dagelijkse besluitvorming in de business 13 november 2012 8
- 9. De huidige riskmanagement praktijk S&P beoordelingscriteria S&P hanteert sinds 2006 een Enterprise Risk Management (ERM) assessment als onderdeel van het hun rating raamwerk Criteria (in totaal 5): » Risk Management Culture: “Risk Management Culture is the degree to which risk and risk management are important considerations in all aspects of corporate decision making” » Risk Control: “Risk control covers the control processes for each of the company’s major risk categories. Risk identification and processes to manage risks to stay within limits must be effective” » Strategic Risk Management: “Starting with a view of required risk capital and a sensitive process for allocating that capital among products and business, a company can develop programs that will support the optimisation of risk-adjusted return” » Extreme Event Management: “Extreme event management processes need to be regularly performed by the company. Also thorough post-mortem analyses of problem situations are performed and are used to feed the results of that analysis back into its ongoing disaster planning process” » Risk Models: “Risk Models are the models and measures used to support the risk management and value management activities. The used models and measures need to overall consistent, well-understood and sophisticated enough” 13 november 2012 9
- 10. De huidige riskmanagement praktijk S&P scores Overall score Criteria Voorbeelden Excellent Strong Adequate with positive trend Adequate with strong controls Adequate Weak Geen Axa, Allianz, ING Insurance, Zurich FS, Swiss Re AEGON, SNS Reaal Insurance, Aviva, Generali Swiss Life, FriendsProvident, AG Insurance Allianz Nederland Groep, ASR, Eureko Unity Re, LEXGARANT, Oman Insurance Co Score per categorie – Risk Control Excellent & Strong Adequate Strategic Risk Management Risk models 20% 40% 60% 80% 100% 10 met focus op silo’s Strategisch risicomanagement – Weak 0% voldoende ingeregeld, – Risk management Culture 13 november 2012 Risk Control onvoldoende integratie tussen risicomanagement en strategische besluitvorming Risk Models veelal complex van opzet en vergen veel data en rekentijd
- 11. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) 13 november 2012 11
- 12. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) Risicotypen of kritische succesfactoren? Risicotypen Kritische succesfactoren Behalen financial targets 2015 Actief portfolio management Bedrijfsbreed toepassen van kosten en risicodata RESE 13 november 2012 Inzicht in kosten en bijbehorende triggers Diepgaande kennis van risico’s per profiel polishouder Bron: EIOPA - Uitkomsten QIS5 (obv cijfers 2009) Huidige focus Onze beleggers halen significante excess returns Optimale bezetting van capaciteit Risicobeheer ingedeeld naar risicotypen Risicobeheer gericht op kritische succesfactoren in de strategy map (strategiekaart) 12
- 13. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) Van welke risico’s lig ik echt wakker? Centrale vraag voor de bestuurder: “wanneer voeg ik waarde toe voor mijn stakeholders en hoe beheers ik de risico’s die de doelstellingen in gevaar brengen!” Performance management Risk management Risicoprofiel en risicobereidheid ontbreken of zijn niet volledig! Wat veelal ontbreekt: – Specifieke doelstellingen T.a.v. bereiken van de missie en lange termijn doelstellingen (kritische succesfactoren) – Als raamwerk voor identificeren en discussiëren van risico’s (strategy map) www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 13
- 14. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) RESE concept 13 november 2012 14
- 15. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) Samenvatting stappen in RESE RESE: Integrale benadering risico en performance Focus alleen op die zaken die realisatie van strategische doelstellingen in gevaar kunnen brengen Strak gedisciplineerd een efficient ingericht proces – – – 1) Integratie van performance loop en risk loop • Alleen kritische controls en acties • Alleen de meest relevante KPI’s / KRI’s Risk assessments op kritische succesfactoren 1) Bepaal risk appetite Waarde zit niet in de uitkomst van de scenario’s, maar de discussie over de scenario’s 13 november 2012 15
- 16. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) Eisen aan “Risk Manager” die RESE uitvoert Roles Actuarissen Risk Professionals Risk Manager in een RESE context Risico context Vooral kwantitatief Vooral kwalitatief Kwantitatief en Kwalitatief Risico focus Focus op verzekerings risico’s Focus op risico’s (m.n. tail events) Focus op resultaat en op risico Risicomanagement proces Analyseren en kwantificeren Monitoren en beheersen Analyseren, kwantificeren, monitoren en beheersenvertaling naar betekenisvolle business requirements Tools en technieken Statistische modellen Risicoregister, Risk Appetite, KRIs, Governance Aggregatie, Risicooptimalisatie, Risicogebaseerde strategie, Stress en scenario testing Risico’s geaddresseerd Vooral verzekeringsrisico, maar modellen houden rekening met alle risico’s Operationeel, Krediet, Markt, Liquiditeit Enterprise Risk Management – ”Known unknowns” en “Unknown unknowns” 13 november 2012 16
- 17. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) De risk appetite Risk appetite statement combineert: – – – Top-down visie: hoeveel risico kunnen we lopen? Bottom up visie: hoeveel risico (risicoprofiel) wordt gevraagd vanuit de activiteiten. Kwalitatief en kwantitatief. Kwantitatief Solvabiliteit/kapitaal Winst Liquiditeit Waarde Operationele indicatoren Kwalitatief Do's en don'ts in termen van risk management Gealigneerd met missie en bedrijfsdoelstellingen Gealigneerd met bedrijfscultuur Doorvertaling naar risico beleidsdocumenten Meetbaar www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 17
- 18. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) Strategie => Voorkeur =>Tolerantie=>Limieten=>Controls Beschrijving Strategie -Beschrijving van de strategische focus en de waarden van de organisatie -De manieren waarop de verzekeraar haar strategische doelen wil bereiken Risico Voorkeur - Kwalitatieve risk appetite statement door directie / RvB - Vaststellen onderliggende principes voor selectie van risico’s Risico Tolerantie - Gewenste appetite voor volatiliteit strategische, financiële en solvency targets - Gewenste tolerantieniveaus voor Key Risk Indicators - Kwantitatieve vertaling van risico voorkeur naar concretere maatstaven Risico Limieten - Risicolimieten zijn `enger` en geven acceptabele variaties van de doelstellingen aan. - Risicolimieten vertalen risicotolerantie naar een begrijpelijke taal binnen de dagelijkse business Risk Control - Ondersteuning bij het monitoren van huidige risico t.o.v. risk appetite statements www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 18 Risk Appetite Statement Onderdeel
- 19. Risk Embedded StrategyExecution (RESE) Voorbeeld onderdelen in risk appetite statement GROEN Realisatie strategie en strategische indicatoren – – – Kapitaal/ Solvabiliteit – – Educatie targets Verzuim Klant / reputatie – – Richtlijnen maximale uitstaande vorderingen Richtlijnen vorderingen herverzekeraars Uitkomsten specifieke stress tests (marktrisico, verzekeringsrisico, kredietrisico) Human Resources – – Solvency I target voor/na stress test Solvency II target voor/na stress test Specific requirements per risk type – – – Omzet per segment/divisie Netto winst, Return on Equity, COR, Value New business Meetbare maatstaven per strategische doelstelling (kritische succesfactor uit strategy map) Sancties door toezichthouder Klantbehoud targets Beloning – – Compliant met interne procedures Geaccordeerd door RvC 13 november 2012 19 GEEL ROOD
- 20. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven 13 november 2012 20
- 21. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Noodzakelijke winstgevendheid Type verzekeraars Beursgenoteerde verzekeraars Verzekeraars met professioneel kapitaalmanagement Lokale onderlinge verzekeraars ING, AEGON, SNS Reaal Achmea, ASR Eendragt, VGZ NH1816 Mate van financiering via kapitaalmarkt 13 november 2012 21
- 22. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Noodzakelijke winstgevendheid Noodzakelijke winst per type verzekeraar Beursgenoteerde verzekeraars Verzekeraars met professioneel kapitaalmanagement Rendement op kapitaal minimaal 8%-12% Lokale onderlinge verzekeraars Er wordt surplus vermogen gegenereerd Mate van financiering via kapitaalmarkt 13 november 2012 22
- 23. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Te hanteren winstmaatstaven Indicator Generatie Surplus Vermogen Rendement op kapitaal Huidige praktijk Post-Solvency II Er wordt positief surplus vermogen gegenereerd Ofwel Solvency I surplus stijgt Er wordt voldoende vrij economisch vermogen gegenereerd Generatie Economisch surplus kapitaal IFRS RoE of Return on Solvency Value New Business positief Europese beursgenoteerde verzekeraars hanteren RoE targets > 10% Return on Economic Capital Analisten verwachten vergelijkbare targets als onder boekwaarde Grotere afhankelijkheid van kapitaalmarkt als gevolg van Solvency II Zowel voor beursgenoteerde als niet beursgenoteerde verzekeraars Alle hens aan dek in bepaalde segmenten om de targets te realiseren 13 november 2012 23
- 24. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Rendement op kapitaal levenmarkt Ontwikkeling in 2009 – 2011 Return on Solvency (RoS) NLse levensverzekeraars Resultaat levensverzekeraars positief 2009-2011 Rendement eigen vermogen lager dan 2% Return on Solvency (RoS) Interest marge positief Interest Kosten Sterfte, verval, AO Overig RoS na belasting 3,9% -1,0% 1,1% -2,3% 1,6% – Dalend verloop door lage renteomgeving en oplopende spreads – De-risking leidt tot verdere daling Kosten marge negatief – Verder onder druk door dalende Premievolume (APE) NLse levensverzekeraars 12,0 10,0 productievolumes 8,0 Marge sterfte, verval en AO positief – Individueel 6,0 Collectief 4,0 Sterk gedreven door eenmalige baten bij 2,0 afkoop van beleggingsverzekeringen 0,0 2007 www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 24 2008 2009 2010 2011
- 25. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Generatie vrij kapitaal levenmarkt € mrd Ontwikkeling in 2009 – 2011 Solvency I ratio gedaald, doch 14,2 0,2 6,5 -1,1 241% 239% Geschat op basis van QIS-5 methodiek Solvency vereiste ca. 2 keer zo hoog Relevante ontwikkelingen – Daling SII ratio met 5%-10% per jaar door Solvency Target 14,1 0,1 7,6 -1,4 9,0 246% sterk negatief – 2011 *geschat door Triple-A Generatie surplus vermogen Solvency II – 2010 14,0 Solv I surplus Mutatie Solv II surplus * Mutatie * positieve generatie Solv I vrij vermogen 2009 150% 139% 132% conversie en afkoop UL verzekeringen – Eenmalige stijging door wijziging discontovoet te verwachten: • Risicovrij: Ultimate Forward Rate • Anticyclische opslag en Matching Premium 2009 www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 2010 Solvency I ratio 25 Solvency II ratio 2011
- 26. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Rendement op kapitaal schade+inkomen Return on Solvency (RoS) Schade+Inkomen NL Ontwikkeling in 2009 – 2011 Return on Solvency (RoS) Premieniveau gedaald door marktverzadiging en concurrentie Resultaat schadeverzekeraars positief Herverzekeringslasten gedaald met 20% tussen Verdiende premie Schade Kosten Provisie Herverzekering Beleggingen Overig RoS na belasting 2009 en 2011 Rendement op EV stabiel en hoger dan 10% Rendement in 2011 lager t.o.v. voorgaande jaren, resultaat in 2012 verder omlaag 2009-2011 Resultaten per branche laten uiteenlopend beeld zien: 134,8% -77,3% -27,2% -13,9% -14,3% 9,0% 0,1% 11,2% Ontwikkeling indicatoren Schade+Inkomen NL – Resultaat Motor en Brand gunstiger – Resultaat Transport, Aansprakelijkheid en 2009 Bruto premie (€ mrd) % verandering RoS (%) Combined Ratio (%) Inkomen (o.a. WGA ERD) verder verslechterd www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 26 2010 2011 16,7 16,9 0,9% 12,0% 98,1% 16,4 -3,1% 10,1% 100,0% 11,4% 98,0%
- 27. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Generatie vrij kapitaal schade+inkomen € mrd Ontwikkeling in 2009 – 2011 2010 2011 5,9 6,3 0,4 4,3 0,3 5,4 -0,8 3,4 -0,9 Solv I surplus Mutatie Solv II surplus * Mutatie * Daling Solvency I ratio en Solvency I surplus gerelateerd aan dividenden. 2009 4,0 *geschat door Triple-A 331% Solvency II surplus vermogen 312% – – Solvency vereiste ca. 2,5 keer zo hoog 296% Relevante ontwikkelingen – Normale marktomstandigheden en COR Solvency Target Geschat op basis van QIS-5 methodiek rond 100% stabiele groei van surplus – Bij sterke groei zal SII surplus vermogen 187% 178% 167% dalen door sterke aangroei van SCR 2009 2010 Solvency I ratio www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 27 Solvency II ratio 2011
- 28. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Rendement op kapitaal zorgverzekeraars Return on Solvency (RoS) Zorg NL Ontwikkeling in 2009 – 2011 Basisverzekering en aanvullende verzekering Return on Solvency (RoS) 2009-2011 Percentage overstappers circa 5% per jaar Verdiende premie Schade Kosten Provisie Overig Beleggingen RoS na belasting Markt bestaat feitelijk uit 9 verzekeraars – – Middel: Zorg&Zekerheid, ONVZ, DSW – Groot: Achmea, Menzis, VGZ, CZ Klein: ASR en Eno Resultaat zorgverzekeraars in 2009 tot en met 620,7% -572,0% -6,6% -18,0% -16,3% 8,0% 15,7% 2011 positief, daarvoor negatief Ontwikkeling indicatoren Zorg NL Resultaat in 2012 nog positief, maar mogelijk 2009 negatief in 2013 Bruto premie BV (€ mrd) % verandering Bruto premie AV (€ mrd) % verandering RoS (%) Combined Ratio (%) Rendement ten opzichte van eigen vermogen zeer instabiel www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 28 2010 2011 32,3 35,1 8,5% 4,3 2,9% 10,2% 99,1% 35,9 2,4% 4,5 5,3% 10,6% 99,0% 4,2 31,9% 98,2%
- 29. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Generatie vrij kapitaal zorgverzekeraars € mrd Ontwikkeling in 2009 – 2011 Solvency I surplus kapitaal gestegen tussen 2011 3,7 3,5 -0,2 2,0 -0,5 4,1 0,7 4,0 2,0 2,5 *geschat door Triple-A Solvency II surplus vermogen geschat 226% 217% – SII vereiste ca. 2 keer zo hoog (QIS-5) – SII vereiste ca. 1,5 keer zo hoog (Par Run) 204% 189% 162% Relevante ontwikkelingen – Stijging Solvency I eis van 9% naar 11% voor Solvency Target 2010 Solv I surplus Mutatie Solv II surplus * Mutatie * 2009 en 2011 2009 basis verzekering – Onzekerheid over SII kapitaaleis Zorg 135% (impact verevening en nacalculatie) – Onduidelijkheid nieuwe kabinetsvoorstellen 2009 www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 2010 Solvency I ratio 29 Solvency II ratio 2011
- 30. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Voorbeeld strategy map Strategische initiatieven 1. Verbeteren operationele performance 2. Winstgevende groei 3. Optimaliseren van risico’s Behalen financial targets 2015 Actief portfolio management Bedrijfsbreed toepassen van kosten en risico-data ROC meer dan 10% Cost of capital conform peers Non-life combined ratio lager dan 98% Onze beleggers halen significante excess returns Optimale bezetting van capaciteit Inzicht in kosten en bijbehorende triggers Diepgaande kennis van risico’s per profiel polishouder www.aaa-riskfinance.com 13 november 2012 30
- 31. Ontwikkelingen en RESEinitiatieven Welke initiatieven? Drivers / risico’s Shift in business model Leven Marktverzadiging Schade Volatiliteit marktrisico’s 13 november 2012 Risicobeheersing 180º shift business model levenbedrijf door woekerpolisaffaire en komst van banksparen Toegenomen kostendruk door overcapaciteit Marktverzadiging en toegenomen concurrentie in schadebedrijf Toegenomen kostendruk door overcapaciteit Krediet- en Eurocrisis Toegenomen marktvolatiliteit Versterkend effect door gedrag institutionele beleggers 31 Bestrijding overcapaciteit Overname portefeuilles Focus op risicoproducten in NL en Europa Passende propositie in collectieve markt volgend op pensioenakkoord Productinnovatie en prijsoptimalisatie Schadelastbeheersing Bestrijding overcapaciteit Effectievere herverzekering Uitbreiding productenpallet Intelligent beheer marktrisico die past bij risk appetite (risico gestuurd ALM) Invoering operationele performance maatstaven