Download to read offline
More Related Content
περιοδικό 12 13 β2
- 2. ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΑΣ Ηιδέα του συγκεκριμένου περιοδικού μας έδωσε την ευκαιρία να εργαστούμε ομαδικά και συγκροτημένα ως τμήμα αλλά και να διευρύνουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες μαθαίνοντας καινούρια πράγματα. Οι παρακάτω σελίδες αποτελούν ένα περιοδικό θρησκευτικού περιεχομένου. Περιέχουν κάποιες από τις σημαντικές χριστιανικές γιορτές, όχι μόνο στην χώρα μας αλλά και παγκόσμια. Επίσης περιέχονται και κάποιοι από τους Ιερούς Ναούς της πόλης μας! Ποιημάτα και παραδοσιακές συνταγές πλαισιώνουν τα παραπάνω. Η αρχισυντάκτρια Γωγώ Α 2
- 3. Περιεχόμενα Ο Ιερός Ναόςτης Αγίας Μαρίνας – Σπύρος Μ ............................................................4 Ο βίος της Αγίας Μαρίνας – Σπύρος Μ.........................................................................6 Σταυροσκύνηση – Δήμητρα Κ.......................................................................................7 Η Μεγάλη Εβδομάδα – Ελευθερία Μ............................................................................8 Το Πάσχα – Κώστς Π.....................................................................................................9 Το νόημα της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα – Κώστας Π................................11 Κατσικάκι φρικασέ με αγκινάρες και μάραθο – Σταματιλένα Α.................................12 Τσουρέκι με πορτοκάλι και μαστίχα – Σταματιλένα Α...............................................12 Πάσχα στα Πέλαγα – Μάνος Κ & Γιώργος Μ ............................................................13 Ήθη και έθιμα του κόσμου το Πάσχα - Ηλίας Γκ ......................................................15 Ο Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου – Οδυσσέας Ρ...........................................................17 Ο Ιερός Ναός του Αγίου Σπυρίδωνα στη Χαλκίδα – Ανέστης Σ.................................19 Τα ονόματα της Παναγίας – Έλενα Μ.........................................................................20 Ήθη και έθιμα του Δεκαπενταύγουστου στην Ελλάδα – Έλενα Μ.............................21 Ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, Πολιούχου Χαλκίδα – Δανάη Μς..................23 Βίος Αγίας Παρασκευής Δανάη Μ...............................................................................25 Ήθη και έθιμα των Χριστουγέννων – Ιωάννα Π..........................................................26 Το νόημα των εθίμων του Δωδεκαημέρου – Ζάκης Δ.................................................27 Τα Χριστούγεννα σε όλο τον κόσμο – Εύη Μ.............................................................31 Χριστουγεννιάτικο Σταυρόλεξο – Ζάκης Δ.................................................................33 Το λαμπερό αστέρι – Δημήτρης Ν ..............................................................................33 Χριστούγεννα - Δημήτρης Ν.......................................................................................33 Το δέντρο στολισμένο – Δημήτρης Ν..........................................................................34 Ήρθαν τα Χριστούγεννα – Δημήτρης Ν......................................................................34 Το άστρο – Δημήτρης Ν...............................................................................................34 Η γιορτή μου – Δημήτρης Ν........................................................................................34 Χριστούγεννα του ορφανού - Δημήτρης Ν..................................................................34 Ζακυνθινή Κουλούρα – Σταματιλένα Α ......................................................................35 Χριστουγεννιάτικη Σαλάτα – Σταματιλένα Α..............................................................35 Μπακλαβάς – Σταματιλένα Α......................................................................................36 Λύση του Σταυρόλεξου - Ζάκης Δ...............................................................................36 Εύρεση εικόνων Βυζαντινών και Ρωμαιοκαθολικών – Τάσος Π Αρχισυνταξία – Γωγώ Αν Συντονισμός και επίβλεψη – Ιωάννα Ιωαννίδου & Χριστίνα Τσομώκου 3
- 4. Ο Ιερός Ναόςτης Αγίας Μαρίνας Αγία Μαρίνα Χαλκίδας 1969 1970.Ο ιερός ναός της Αγίας Μαρίνας θεμελιώθηκε γύρω στο με Θεμελιώθηκε με την πρωτοβουλία ενός πολιτιστικού και θρησκευτικού συλλόγου της . 1978 .εποχής εκείνης Το ο ναός έγινε ενοριακός Στην περιοχή που χτίστηκε υπήρχε .από πολύ παλιά ένα εικονοστάσι με την εικόνα της Αγίας Από τη στιγμή που έγινε ,ενοριακός ναός ο σύλλογος που την έκτισε μετατράπηκε σε εκκλησιαστικό .συμβούλιο Ο Παντοκράτορας στον τρούλο της Αγίας Μαρίνας 1981 .Το έγιναν οι πρώτες ενέργειες επέκτασης του ιερού ναού Τελικά ο .μεγάλος ναός κτίστηκε γύρω από τον μικρό Τότε στον ναό λειτουργούσε ο .αείμνηστος πατήρ Γεώργιος Αναστασίου Την απόφαση επέκτασης του ιερού ναού ’.έλαβε ο Μακαριστός Μητροπολίτης Χαλκίδας Χρυσόστομος Α Ο Άγιος .Κωνσταντίνος στις εργατικές κατοικίες είναι παρεκκλήσιό της 4
- 5. Το ξυλόγλυπτο τέμπλοτης εκκλησίας ,Στο εσωτερικό του ναού υπάρχει χώρος για δύο παρεκκλήσια λειτουργεί .όμως το ένα εδώ και τέσσερα χρόνια Το παρεκκλήσιο είναι του Αγίου και .Ευαγγγελιστή Μάρκου Το εσωτερικό του Ιερού Ναού .Σήμερα στον ιερό ναό λειτουργεί ο πατήρ Νικόλαος Κούτος Το εκκλησιαστικό . ( ’ )συμβούλιο είναι αρκετά ενεργό Εδώ και έναν χρόνο Χριστούγεννα κ Πάσχα λειτουργεί έρανος αγάπης και φιλανθρωπικό μπαζάρ με διάφορα ιδιόχειρα ( , , )χειροτεχνήματα γλυκίσματα εργόχειρα στολίδια με συνοδεία τραγουδιών από τα παιδιά του κατηχητικού και γυναικείας χορωδίας με κύρια συντονίστρια την 14 , .συνταξιοδοτημένη δασκάλα του ου δημοτικού σχολείου Χαλκίδας κα Βλάχου .Μόρφω 5
- 6. Ο βίος τηςΑγίας Μαρίνας Ψηφιδωτό της Αγ. Μαρίνας (είσοδος ναού) Η Αγία Μαρίνα καταγόταν από την Αντιόχεια της Πισιδίας και έζησε την .εποχή του αυτοκράτορα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας Διοκλητιανού Ο .πατέρας της ήταν ιερέας των ειδώλων Η Αγία αποκεφαλίστηκε σε ηλικία . 17δεκαπέντε με δεκαέξι χρονών από τον έπαρχο της Αντιόχειας Ολύβιο Στις ( ) .Ιουλίου ημέρα αποκεφαλισμού της γιορτάζεται η μνήμη της Απολυτίκιο Μνηστευθεῖσα τῷ Λόγῳ Μαρίνα ἔ ,νδοξε τῶν ἐπιγείων τὴν σχέσιν πᾶσαν ,κατέλιπες καὶ ἐνήθλησας λαμπρῶς ὡ ·ς καλλιπάρθενος τὸν γὰρ ἀόρατον ἐχθρὸν κατεπάτησας στερρῶς ὀφθέντα σοὶ Ἀ .θληφόρε Καὶ νῦν πηγάζεις τῷ κόσμῳ τῶν ἰαμάτων τὰ .δωρήματα Κοντάκιο , ,Παρθενίας κάλλεσι πεποικιλμένη παρθένε ἀ ,κηράτοις στέμμασιν ἐ M ,στεφανώθης αρίνα αἵ ,μασι τοῦ μαρτυρίου δε φοινιχθεῖ ,σα θαύμασι καταλαμπρύνθης τῶν ἰ ,αμάτων καὶ τῆς νίκης τὰ βραβεῖ ,α ἐδέξω Μάρτυς χειρὶ τοῦ .Κτίστου σου 6
- 7. Σταυροσκύνηση Η περίοδος τηςνηστείας είναι δύσκολη περίοδος πνευματικής και σωματικής άσκησης για τους Χριστιανούς. «Προσευχή και νηστεία» τονίζεται από την Εκκλησία μας. Καθώς περνούν οι μέρες δυσκολεύει η πορεία προς τη Μεγάλη Εβδομάδα, γι’ αυτό η εκκλησία προβάλλει την Τρίτη Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής ως βοήθεια στους πιστούς, τον πανάγιο Σταυρό, που είναι η χαρά του κόσμου και η δύναμη των πιστών. Προσκυνούμε, λοιπόν, τον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό και αυτό μας δίνει ελπίδα, δύναμη και χάρη για την υπόλοιπη νηστεία. Την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσης στις εκκλησίες οι ιερείς προσφέρουν στους πιστούς κλαδάκια δεντρολίβανου και μικρά σταυρουδάκια. Η Τρίτη Κυριακή των νηστειών ονομάζεται «Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης». Μετά από τη μεγάλη Δοξολογία στον όρθρο, ο Σταυρός μεταφέρεται με μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα, οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνηση του Σταυρού. Αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα του Σταυρού, που κυριαρχεί στην υμνολογία αυτής της Κυριακής, παρουσιάζεται όχι μέσα στα πλαίσια του πόνου, αλλά της νίκης και της χαράς. Η Σαρακοστή είναι η σταύρωση του εαυτού μας, είναι η εμπειρία, περιορισμένη βέβαια, που αποκομίζεται από την εντολή του Χριστού που ακούγεται στο ευαγγελικό ανάγνωσμα αυτής της Κυριακής: «όποιος θέλει να με ακολουθεί, ας απαρνηθεί τον εαυτό του ας σηκώσει το σταυρό του, και ας με ακολουθεί» (Μαρκ. Β,34) 7
- 8. Η Μεγάλη Εβδομάδα Είναιεβδομάδα ιδιαίτερα έντονης προσευχής και νηστείας. Είναι η κορύφωση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Ας δούμε όμως τι συμβολίζει η κάθε μέρα ξεχωριστά. Μεγάλη Δευτέρα: θυμόμαστε δυο πράγματα. • Τον πάγκαλο Ιωσήφ που αποφεύγει την αμαρτία και γίνεται ελπίδα για την οικογένειά του. • Την ξεραμένη συκιά που συμβολίζει την εβραϊκή συναγωγή που παραμένει στους τύπους χωρίς να δίνει βάρος στην ουσία της πίστης. Μεγάλη Τρίτη • Την Μεγάλη Τρίτη τονίζουμε την πραγματική μετάνοια και συγχώρεση μέσα από την αμαρτωλή γυναίκα που έπλυνε και άλειψε με μύρο τα πόδια του Χριστού. • Διαβάζεται το τροπάριο της Κασσιανής που μιλά για την μετάνοια και την εμπιστοσύνη προς τον Θεό. Μεγάλη Τετάρτη • Μέρα του Αγ. Μύρου. • Ο Χριστός έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του ταπεινώνοντας τον εαυτό Του και μας δείχνει με αυτή Του την ενέργεια την αγάπη και τον σεβασμό που πρέπει να έχει ο άνθρωπος για τον συνάνθρωπό του. Μεγάλη Πέμπτη • Μέρα του Μυστικού Δείπνου, θυμόμαστε την πρώτη Θεία Κοινωνία. • Την προδοσία του Χριστού από τον Ιούδα. • Ο Χριστός συνελήφθηκε, βασανίστηκε και σταυρώθηκε. Είναι η μέρα που «κρεμάται επί ξύλου». Μεγάλη Παρασκευή • Στολίζεται ο Επιτάφιος για να είναι έτοιμος να δεχτεί το σώμα του Χριστού. • Το βράδυ ο κόσμος ακολουθεί τον Επιτάφιο σε ατμόσφαιρα χαρμολύπης. Λύπη για το νεκρό Χριστό και χαρά για την Ανάστασή Του που θα ακολουθήσει. 8
- 9. Μεγάλο Σάββατο • Εορταστικοίύμνοι , αναμμένες λαμπάδες που έχουν το φως του Χριστού και η ανάγνωση του Ευαγγελίου για την πορεία των μυροφόρων οι οποίες είδαν τον ανοιχτό τάφο του Χριστού. • Ο ιερέας αναφωνεί «Χριστός Ανέστη» κι όλοι δίνουν το φιλί της αγάπης. Κυριακή του Πάσχα • Όλοι γιορτάζουν την Ανάσταση του Κυρίου και εύχονται «Χριστός Ανέστη». Το Πάσχα Ήρθε και φέτος η Λαμπρή, των χριστιανών η μέρα η μεγάλη, στη σούβλα σιγοψήνεται τ΄ αρνί, Χριστός ανέστη κάθε στόμα ψάλλει. Παντού μοσχοβολά η πασχαλιά κι η άνοιξη με τα πολλά λουλούδια. Τσουγκρίζουμε τα κόκκινα τ΄ αυγά κι έχουν λαμπάδες όμορφες τα κοπελούδια. Στις εκκλησιές μυρίζει το λιβάνι κι η φύση ντύθηκε στα γιορτινά. Πίστη να λάμπουνε τα μάτια κάνει και τις καρδιές γεμίζει η χαρά. Γλυκά σημαίνουν οι καμπάνες κι οι χριστιανοί ένας τον άλλονε φιλούνε. Μεγάλοι και μικροί, παιδιά και μάνες του Θεανθρώπου την ανάσταση υμνούνε. 9
- 10. Σύγκριση της εικόναςτης Σταυρώσεως του Χριστού Εικόνα ορθόδοξης τεχνοτροπίας Στην συγκεκριμένη εικόνα η Σταύρωση αντιμετωπίζεται σαν γεγονός μεγάλης λύπης χωρίς ωστόσο να υπάρχει μεγάλη ένταση. Το φόντο της εικόνας όπου εικονίζονται τα πρόσωπα, είναι φωτεινό. Οι άνθρωποι αυτοί γνωρίζουν την αλήθεια για το Θεό. Το πέτρινο κτίσμα μας δείχνει ότι βρισκόμαστε στην Ιερουσαλήμ. Στη βάση του Σταυρού o βράχος συμβολίζει το λόφο του Γολγοθά, ενώ το κρανίο συμβολίζει το θάνατο που γελά γιατί κατάφερε να νικήσει τον Χριστό, τον Υιό του Θεού, την πηγή κάθε ζωής. Η προσοχή μας δεν αποσπάται από την ένταση της λύπης των προσώπων, αλλά παραμένει στο γεγονός της Σταύρωσης καθώς ο Σταυρωμένος Χριστός κυριαρχεί στην εικόνα. Αυτό, γιατί τονίζεται ότι ο Χριστός πέθανε για μας. Αυτό που τελικά έλκει το μάτι μας στην εικόνα είναι ο σταυρωμένος Χριστός. Εικόνα ρωμαιοκαθολικής τεχνοτροπίας Στην καθολική βλέπουμε μια διαφορετική παρουσίαση. Όχι τόσο στυλιζαρισμένη, πιο φυσική. Δείχνει ότι είναι έξω από την πόλη, σε έρημο, άγονο τοπίο (Γολγοθάς) και ο ποταμός που φαίνεται στο βάθος συμβολίζει τον Ιορδάνη. Τα πρόσωπα και οι κινήσεις των σωμάτων είναι πιο φυσικά. Οι εκφράσεις των προσώπων τους είναι έντονα λυπημένες. Δύο άγγελοι φαίνονται σαν να κρατούν τον σταυρωμένο Χριστό που βρίσκεται ανάμεσά τους. Πάνω από τον σταυρό εκτός από την επιγραφή με την αιτία καταδίκης του Χριστού βρίσκεται ο ήλιος και το φεγγάρι, το φως και το σκοτάδι. Η εικόνα είναι όμορφη, χωρίς να ξεχωρίζει όμως ο Σταυρωμένος Χριστός όπως στην Ορθόδοξη. 10
- 11. Το νόημα τηςΜεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα σε προσωπικό επίπεδο Η γιορτή του Πάσχα φέρνει το μήνυμα της Ανάστασης και αποτελεί σημαντική πηγή έμπνευσης και εσωτερικής ανάτασης για τον άνθρωπο. Από το σταυρό στον άδειο τάφο του Κυρίου, το μήνυμα της αγάπης, της πίστης και της ελπίδας αντηχεί σε όλο τον κόσμο. Η γιορτή του Πάσχα δηλώνει «Με το Θεό, όλα είναι δυνατά». Πρόκειται για ένα μήνυμα ελπίδας που ξεπερνάει τους περιορισμούς μας και θριαμβεύει πάνω στους χειρότερους φόβους μας. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα του Πάσχα. Το νόημα της Μεγάλης Εβδομάδας Η εβδομάδα των παθών σηματοδοτεί, την έναρξη μιας εποχής σκέψης και περισυλλογής για τους περισσότερους ανθρώπους. Είναι η εβδομάδα κατά την οποία ακόμη και άτομα τα οποία δεν εκκλησιάζονται τακτικά αισθάνονται την ανάγκη να πάνε στην εκκλησία, να ανάψουν ένα κεράκι και να σκύψουν συλλογισμένοι το κεφάλι στα εικονίσματα. Τα πάθη του Χριστού, συμβολίζουν τα πάθη που περνάει κάθε άνθρωπος, που όσο καλά και αν πάει στην ζωή του, πάντα υπάρχουν δύσκολες στιγμές και πράγματα που δεν μπορεί κανείς να ελέγξει. Η Μεγάλη Εβδομάδα συμβολίζει τα προσωπικά πάθη και τις ανθρώπινες αδυναμίες του καθενός μας. Το προσωπικό νόημα του Πάσχα Κόκκινα αυγά, μοσχοβολιστά τσουρέκια, ο παραδοσιακός οβελίας, τα κοκορέτσια, η ευκαιρία απόδρασης στο χωριό: για τους περισσότερους, το Πάσχα είναι μια όμορφη ανοιξιάτικη γιορτή που προσφέρει την ευκαιρία να περάσουμε την ημέρα με την οικογένειά μας και να ευχαριστηθούμε με όσα έχουμε. Όμως, η γιορτή αυτή είναι κάτι περισσότερο από αυτή την απλή ευχαρίστηση. Η μεγάλη αυτή γιορτή της χριστιανοσύνης αγγίζει τα βαθύτατα υπαρξιακά θέματα του πόνου, της δυστυχίας και του θανάτου. Είναι μια ευκαιρία για τον καθένα να αναλογιστεί την πορεία του, τις αξίες του και τους στόχους του. Η Εβδομάδα των Παθών που καταλήγει στην Ανάσταση έχει ένα βαθύ ψυχολογικό νόημα: το πέρασμα από τα πάθη στη λύτρωση. Το πάθος, ο πόνος οι προδοσίες, οι πειρασμοί, οι δυσκολίες είναι το ψυχολογικό τοπίο μέσα στο οποίο ζει ο άνθρωπος. Ξεπερνώντας όλα αυτά τα στοιχεία μπορούμε να ανανεωθούμε και να δώσουμε νέο νόημα στη ζωή μας. Το μήνυμα της Ανάστασης έρχεται να μας θυμίζει ότι παρ’ όλες τις δυσκολίες μας ωστόσο μπορούμε να αλλάξουμε τον εαυτό μας στο βαθμό που επιθυμούμε και προσπαθούμε να πραγματοποιήσουμε. 11
- 12. Κατσικάκι φρικασέ μεαγκινάρες και μάραθο Υλικά 1 μαρούλι χοντροκομμένο 1 ½ κιλό κατσικάκι σε μερίδες 1 φλ. τσαγιού ελαιόλαδο 5-6 φρέσκα κρεμμυδάκια ψιλοκομμένα 6 αγκινάρες 1 κρεμμύδι ξερό ψιλοκομμένο 2 πατάτες κομμένες στα 4 2 καρότα 6 κολοκυθάκια μικρά 1 ματσάκι άνηθο ψιλοκομμένο ½ φλ. τσαγιού μάραθο Αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι Για το αυγολέμονο 2 αυγά, 2 λεμόνια Εκτέλεση Ζεματάμε το μαρούλι για 2΄-3΄ σε νερό που βράζει και το στραγγίζουμε. Σε φαρδιά κατσαρόλα ζεσταίνουμε ½ φλ. ελαιόλαδο και ροδίζουμε το κατσικάκι. Προσθέτουμε τα κρεμμυδάκια και το κρεμμύδι και τα μαραίνουμε για 3΄-4΄, μέχρι να γίνουν διάφανα. Προσθέτουμε νερό ίσα να μισοσκεπάζει το κρέας και βράζουμε για 30΄. Προσθέτουμε τις πατάτες, τις αγκινάρες, τα καρότα και τα κολοκυθάκια. Αλατοπιπερώνουμε και σκεπάζουμε με τα μαρούλια. Περιχύνουμε με το ½ φλ. ελαιόλαδο. Συνεχίζουμε το βράσιμο για 25΄-30΄ επιπλέον μέχρι να βράσει καλά. Τέλος πασπαλίζουμε με άνηθο και μάραθο και αφήνουμε να πάρουν μια βράση. Χτυπάμε το αυγολέμονο, το αραιώνουμε με ζωμό απ’ το φρικασέ και περιχύνουμε το φαγητό. Ανακινούμε την κατσαρόλα απ’ τα χερούλια. Τσουρέκι με πορτοκάλι και μαστίχα Υλικά 650 γρ. δυνατό αλεύρι για τσουρέκι 1 κύβος (42 γρ.) νωπή μάγια 4 αυγά σε θερμοκρασία δωματίου 200 γρ. ζάχαρη 170 γρ. βούτυρο λιωμένο χλιαρό 200 γρ. νερό χλιαρό 1 πρέζα αλάτι 1 πορτοκάλι (ξύσμα) 1/2 κ.γλ. μαστίχα κοπανισμένη 1 κ.γλ. μαχλέπι κοπανισμένο λίγο έξτρα αλεύρι αν κολλάει η ζύμη Εκτέλεση Διαλύουμε τη μαγιά σε ένα μπολ και ρίχνουμε το μισό νερό. Προσθέτουμε 1 κ.σ. ζάχαρη από τη συνολική και λίγο αλεύρι έως ότου γίνει χυλός. Ανακατεύουμε με κουτάλι και σκεπάζουμε. Αφήνουμε για 20΄ μέχρι να ανέβει (διπλασιαστεί ο χυλός). Διαλύουμε τη ζάχαρη στο υπόλοιπο χλιαρό νερό, να λιώσει καλά. Προσθέτουμε αλάτι, ξύσμα, μαστίχα, μαχλέπι και τα χτυπημένα αυγά. Ανακατεύουμε καλά. Προσθέτουμε το μισό αλεύρι πάντα ανακατεύοντας και τον φουσκωμένο χυλό (μαγιά). Τέλος, λίγο λίγο προσθέτουμε το υπόλοιπο αλεύρι. Βουτάμε τα χέρια στο λιωμένο χλιαρό βούτυρο και ζυμώνουμε μέχρι η ζύμη να το «πιει» όλο. Σκεπάζουμε καλά τη ζύμη και την αφήνουμε να διπλασιαστεί σε όγκο, περίπου μιάμιση ώρα. Ξαναζυμώνουμε και χωρίζουμε τη ζύμη σε 3 κομμάτια. Πλάθουμε 3 φυτίλια και τα πλέκουμε σε κοτσίδα. Βάζουμε το τσουρέκι σε ταψί. Το σκεπάζουμε και το αφήνουμε να φουσκώσει, περίπου 30΄. Έχουμε προθερμάνει τον φούρνο στους 180οC στις αντιστάσεις. Χτυπάμε ασπράδι αυγού με λίγο νερό και αλείφουμε με αυτό το τσουρέκι. Ψήνουμε για περίπου 40΄, έως ότου ροδίσει και φουσκώσει. 12
- 13. Πάσχα στα Πέλαγα Βασισμένοσε κείμενο του Ανδρέα Καρκαβίτσα από τη Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη Το πλοίο ολοσκότεινο έσκιζε τα νερά ζητώντας ανυπόμονα το λιμάνι του. Δεν είχε άλλο φως παρά τα δυο χρωματιστά φανάρια ζερβόδεξα της γέφυρας· ένα άλλο φανάρι άσπρο, αχτινοβόλο, ψηλά στο πλωριό κατάρτι και άλλο ένα μικρό πίσω στην πρύμνη του. Τίποτε άλλο. Οι επιβάτες όλοι ξαπλωμένοι στις καμπίνες τους, άλλοι παραδομένοι στον ύπνο και άλλοι στους συλλογισμούς. Οι ναύτες και οι θερμαστές, όσοι δεν είχαν υπηρεσία, κοιμόνταν βαριά στα κρεβάτια τους. Ο καπετάνιος με τον τιμονιέρη ορθοί στη γέφυρα, μαύροι ίσκιοι, σχεδόν ανάεροι, έλεγες ότι ήταν πνεύματα καλόγνωμα, που κυβερνούσαν στο χάος την τύχη του τυφλού σκάφους και των κοιμισμένων ανθρώπων. Έξαφνα η καμπάνα της γέφυρας σήμανε μεσάνυχτα. Μεσάνυχτα σήμανε και η καμπάνα της πλώρης. Το καμπανοχτύπημα γοργό, χαρούμενο, επέμενε να ρίχνει τόνους μεταλλικούς περίγυρα, κάτω στη σκοτεινή θάλασσα και ψηλά στον αστροφώτιστο ουρανό, και να κράζει όλους στο κατάστρωμα. Και μεμιάς το σκοτεινό πλοίο πλημμύρισε από φως, θόρυβο, ζωή. Άφησε το πλήρωμα τα κρεβάτια του και οι επιβάτες τις καμπίνες τους. 13
- 14. Εμπρός στην πλώρηκαι στην πρύμνη πίσω, ανυπόμονα έφευγαν από τα χέρια του ναύκληρου τα πυροτεχνήματα, έφταναν, λες, τ’ αστέρια, και έπειτα έσβηναν στην άβυσσο. Τα ξάρτια, τα σχοινιά, οι κουπαστές έλαμπαν, σαν επιτάφιοι από τα κεριά. Και δεν ήταν εκείνη τη στιγμή το καράβι παρά ένα μεγάλο πολυκάντηλο, που έφευγε πάνω στα νερά σαν πυροτέχνημα. Η γέφυρα στρωμένη με μια μεγάλη σημαία έμοιαζε Άγια Τράπεζα. Ένα κανίστρι με κόκκινα αυγά και ένα με λαμπροκούλουρα επάνω. Ο πλοίαρχος σοβαρός με ένα κερί αναμμένο στο χέρι άρχισε να ψάλλει το «Χριστός Ανέστη». Το πλήρωμα και οι επιβάτες γύρω του ξεσκούφωτοι και με τα κεριά στα χέρια ξανάλεγαν το τροπάρι ρυθμικά και με κατάνυξη. ― Χρόνια πολλά, κύριοι!… Χρόνια πολλά, παιδιά μου!… ευχήθηκε, άμα τελείωσε τον ψαλμό, γυρίζοντας πρώτα στους επιβάτες και έπειτα στο πλήρωμα ο πλοίαρχος. ― Χρόνια πολλά, καπετάνιε, χρόνια πολλά!… Απάντησαν εκείνοι ομόφωνα. ― Και του χρόνου στα σπίτια σας, κύριοι! Και του χρόνου στα σπίτια μας, παιδιά, ξαναείπε ο πλοίαρχος, ενώ ένα μαργαριτάρι στην άκρη των ματιών του. ― Και του χρόνου στα σπίτια μας, καπετάνιε. Έπειτα πέρασε ένας ένας, πρώτα οι επιβάτες, έπειτα το πλήρωμα, πήραν από το χέρι του το κόκκινο αυγό και το λαμπροκούλουρο και άρχισαν πάλι οι ευχές και τα φιλήματα. ― Χριστός Ανέστη! ― Αληθινός ο Κύριος! ― Και του χρόνου σπίτια μας! Oι επιβάτες τράβηξαν στις θέσεις τους να φάνε τη μαγειρίτσα. Οι ναύτες ζευγαρωτά στους διαδρόμους τσούγκριζαν τ’ αυγά τους, γελούσαν, σπρώχνονταν μεταξύ τους, έτρωγαν λαίμαργα, καλοχρονίζονταν σοβαρά και κοροϊδευτικά. Έπαψε το καμπανοχτύπημα· ένα ένα έσβησαν τα κεριά. Το καράβι βυθίστηκε πάλι στην ησυχία του. Ο καπετάνιος και ο τιμονιέρης καταμόναχοι πάνω στη γέφυρα, πνεύματα, θαρρείς, ανάερα, εξακολουθούσαν τη δουλειά τους σιωπηλοί και άγρυπνοι. ― Γραμμή! ― Γραμμή! Και το πλοίο ολοσκότεινο πάλι εξακολούθησε να σκίζει τα νερά, ζητώντας ανυπόμονα το λιμάνι του. 14
- 15. Ήθη και έθιματου κόσμου το Πάσχα Γερμανία Στη Γερμανία το Πάσχα ξεκινά με την μεταφορά του Σταυρού την Μεγάλη Πέμπτη. Οι Γερμανοί την Μεγάλη Πέμπτη τρώνε μόνο ψάρι. Το Πάσχα ξεκινά με δοξολογίες το βράδυ και τελειώνει την Κυριακή του Πάσχα το πρωί. Την Κυριακή υπάρχει ειδικό μενού για το μεσημέρι, βαμμένα αυγά και μια τούρτα σε σχήμα αρνιού. Επίσης τρώνε και άλλα γλυκά όπως μπισκότα, κέικ, σοκολάτες. Μια παράδοση για παιδιά είναι να κρύβουν αυγά στον κήπο και να παίζουν το παιχνίδι «Κυνήγι του Πασχαλινού Αυγού». Άλλη παράδοση είναι η φωτιά του Πάσχα όπου μαζεύουν τα παλιά χριστουγεννιάτικα δέντρα και τα καίνε σε ένα χώρο σαν μήνυμα ότι τέλειωσε ο χειμώνας και ξεκινάει η άνοιξη. Ισπανία Στην Verges της Ισπανίας, τη Μεγάλη Πέμπτη γίνεται ο παραδοσιακός "χορός του θανάτου". Όσοι παίρνουν μέρος είναι ντυμένοι με στολές σκελετούς που κουβαλούν κουτιά με στάχτες. Βραζιλία Την Μεγάλη Εβδομάδα στην πόλη Ouro Preto, στην νοτιοανατολική Βραζιλία, της επαρχίας Minas Gerais οι εορτασμοί της εβδομάδας περιλαμβάνουν πομπές στου δρόμους, τελετές και μια αναπαράσταση της καθαίρεσης του σώματος του Χριστού από τον Σταυρό. 15
- 16. Αιθιοπία Οι χριστιανοί Αιθίοπεςδεν βάφουν αυγά, ούτε έχουν εντυπωσιακές λαμπάδες. Στην Ανάσταση έχουν απλά κεριά και το αναστάσιμο φαγητό είναι με ιδιαίτερο τρόπο μαγειρεμένο κοτόπουλο που χρειάζεται τουλάχιστον τρεις ώρες να ετοιμαστεί. Το μεσημέρι του Πάσχα τα παιδιά επισκέπτονται τους γονείς και για να τους τιμήσουν, τους προσφέρουν διάφορα αγαθά-αρνιά και άλλα ζωντανά στα χωριά. Επίσης ανταλλάσσονται επισκέψεις στα σπίτια. Αρμενία Στην Αρμενία την περίοδο του Πάσχα κυριαρχεί ως κύριο πιάτο το ρύζι με τις σταφίδες, είναι η εποχή των βαμμένων αυγών και του κόκκινου κρασιού. Την Κυριακή των Βαΐων στολίζονται οι τοίχοι των σπιτιών καθώς και των κεφαλιών των νέων ανθρώπων με στεφάνια λουλουδιών. Στα παλαιότερα χρόνια το «ακλατίς» ήταν κρεμασμένο στο τζάκι και θεωρούνταν ως ο φύλακας του πασχαλινού ημερολογίου. Όσοι ήταν εγκρατείς σε όλη την διάρκεια της νηστείας των επτά εβδομάδων, χωρίς να τρώνε κρέας ή γαλακτοκομικά προϊόντα ή χωρίς να πίνουν καθόλου οινοπνευματώδη ποτά, πίστευαν ότι θα ήταν ευλογημένοι, καλότυχοι και υγιείς. Σαράντα ημέρες πριν από το Πάσχα, οι πιστοί αρχίζουν την συλλογή των αυγών. Τα βαμμένα αυγά δεν χρησιμοποιούνται τόσο ως γεύμα αλλά προσφέρονται ως δώρα. 16
- 17. Ο Ιερός ΝαόςΑγίου Δημητρίου Ε: Πάτερ, από πότε υπάρχει ο ναός του Αγίου Δημητρίου; Α: Ο ιερός Ναός μας οικοδομήθηκε το 1837. Ε: Πως το γνωρίζουμε αυτό; Α: Το γνωρίζουμε αυτό διότι έχουμε την κτητορική επιγραφή στην αρχική πρόσοψη του Ιερού Ναού, που σήμερα βρίσκεται μέσα στον μεταγενέστερο πρόναο. Ε: Υπήρχε ναΐσκος, και αν ναι, σε ποιανού το όνομα; Α: Μαρτυρίες θέλουν να υπάρχει ναΐσκος στο όνομα του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου στο σημείο που βρίσκεται και ο σημερινός. Ε: Είναι ένας ναός ανάμεσα σε πολλούς. Υπάρχει όμως κάτι που τον κάνει ξεχωριστό; Α: Φυσικά και υπάρχει! Το γεγονός ότι ήταν μοναδικός χριστιανικός ναός κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. 17
- 18. Η ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ Το γεγονόςτης Πεντηκοστής συνέβη στα Ιεροσόλυμα πενήντα ημέρες μετά την Ανάσταση του Χριστού. Σηματοδότησε την αφετηρία της ιστορικής διαδρομής της Εκκλησίας και έβαλε τις βάσεις για τον αγιασμό ολόκληρης της ανθρώπινης ιστορίας και του πολιτισμού. Η συγκέντρωση των Αποστόλων και η αποστολή του Αγίου Πνεύματος Οι «Πράξεις των Αποστόλων» περιγράφουν με παραστατικό τρόπο το γεγονός της Πεντηκοστής: Δέκα μέρες ύστερα από την Ανάληψη του Χριστού, οι έντεκα μαθητές Του (ο Ιούδας είχε αυτοκτονήσει) γύρισαν στα Ιεροσόλυμα και συγκεντρώθηκαν στο ίδιο σπίτι. Ήταν ο Πέτρος και ο Ανδρέας, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, ο Φίλιππος και ο Ναθανήλ ή Βαρθολομαίος, ο Θωμάς και ο Ματθαίος, ο Ιάκωβος ο γιος του Αλφαίου, ο Θαδδαίος ή Λεββέος, και ο Σίμων ο Κανανίτης ή Ζηλωτής. Όλοι μαζί σαν μια ψυχή, παρέμεναν στο υπερώο, στον πάνω όροφο του σπιτιού όπου και άλλοτε μαζεύονταν. Εκεί μαζί με την Παναγία Μητέρα του Κυρίου και 120 περίπου άλλους πιστούς, προσεύχονταν με θέρμη. Περίμεναν με λαχτάρα να έρθει σ’ αυτούς «ο Παράκλητος», το Άγιο Πνεύμα. Κατά την ημέρα της Πεντηκοστής οι Απόστολοι μαζί με άλλους πιστούς βρίσκονταν στο υπερώο όπου και προσεύχονταν. Ήταν η ώρα εννέα το πρωί, όταν ξαφνικά ακούστηκε μια παράδοξη βοή σαν δυνατός αέρας που γέμισε το σπίτι, και κάτι σαν γλώσσες φωτιάς στάθηκαν πάνω από το κεφάλι κάθε μαθητή. Ήταν το Άγιο Πνεύμα. Η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος που καθάρισε από τις αμαρτίες, τους φώτισε το νου και τους θέρμανε το θείο ζήλο, ώστε να γίνουν αργότερα οι αναμορφωτές της οικουμένης. Απολυτίκιον Ευλογητός ει, Χριστέ ο Θεός ημών, πανσόφους τους αλιείς αναδείξας, καταπέμψας αυτοίς το Πνεύμα το άγιον, και δι’ αυτών την οικουμένην σαγηνεύσας, φιλάνθρωπε, δόξα σου. Προσευχή στο Άγιο Πνεύμα Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, Το πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος και σώσον, Αγαθέ τας ψυχάς ημών. 18
- 19. Ο Ιερός Ναόςτου Αγίου Σπυρίδωνα στη Χαλκίδα Πότε χτίστηκε η εκκλησία; Από τις 5 Μαΐου 1985 ως τις 29 Ιουνίου 1998 ήταν παρέκκλιση που ανήκε στην Αγία Μαρίνα. Η νέα μεγάλη εκκλησία εγκαινιάστηκε το 1998. Γιατί η εκκλησία έχει δύο ονόματα; Επειδή στη Χαλκίδα δεν υπήρχε Άγιος Σπυρίδων ως τότε, ο Μητροπολίτης αποφάσισε η εκκλησία να γιορτάζει δύο φορές το χρόνο του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Σπυρίδωνα. Η έκταση για να χτιστεί ο ναός δόθηκε από τον Ευάγγελο Μπαταριά. Ποιος αγιογράφησε τον ναό; Ο αγιογράφος Αργυρός Γεώργιος. Ποιος είναι ο ιερέας τώρα; Ο πατήρ Ιωάννης Γκρινιάρης είναι ο σημερινός ιερέας. 19
- 20. Τα ονόματα τηςΠαναγίας Τα ονόματα της Παναγιάς χωρίζονται σε 8 κατηγορίες: 1. Από την παράσταση της Παναγιάς στην εικόνα: η Γλυκοφιλούσα , η Γαλακτοτροφούσα, Βρεφοκρατούσα, η Δεξιοκρατούσα, η Μεγαλομάτα, Τριχερούσα. 2. Από τον τόπο της: η Αθηνιώτισσα, η Καστριώτισσα, η Κάμπου, η Πυργιανή, η Εγκλειστριανή, η Σπηλιανή, η Μεγαλοσπηλαιώτισσα, η Τουρλιανή, η Θαλασσινή, η Καλαμού, η Καμινιώτισσα, η Βλαχεριώτισσα, η Ολυμπιώτισσα, η Σουμελιώτισσα, η Εικοσιφοίνισσα. 3. Από την τεχνοτροπία του Ναού της: η Θολοσκέπαστη, η Μολυβδοσκέπαστη, η Κρεμαστή, η Μαρμαριώτισσα, η Εκατονταπυλιανή. 4. Απ’ το όνομα του κτήτορα του ναού ή της μονής της: η Γλυκεία, η Περλιγκού, η Λυκοδήμου, η Κοροβιλιά. 5. Από το μήνα που γιορτάζεται η Παναγία: η Σοτομπριανή, η Βρεχούσα, η Αυγουστιανή, Δεκαπεντούσα, Τριτιανή, Μεσοσπορίτισσα, Βρόντου, Ακαθή. 6. Από τα θαύματα της Παναγίας: Γοργοϋπήκοος, η Ελεούσα, Ελεήστρα, η Γιάτρισσα, η Γαιματούσα, Ψυχοσώστρα, Παραμυθία, Παρηγορήτρα, Παυσολύπη, Φανερωμένη, Μυροβλύτισσα. 7. Εγκωμιαστικά από την έξαρση της αγάπης των πιστών: Χρυσοκελλαρία, Χρυσοσπηλιώτισσα, Χρυσοπηγή, Χρυσογαλούσα, Χρυσοχεριά, Ανωφωνήτρα, Παντάνασσα, Ιρανή, Χιλιαρμενίτισσα. 8. Αυτά που της εδώσαν οι υμνόγραφοι της Εκκλησίας: Αμόλυντος, Υψηλοτέρα, Καθέδρα, Κλίμαξ, Κεχαριτωμένη, Καταφυγή, Νεφέλη ολόφωτε. 20
- 21. Ήθη και έθιματου Δεκαπενταύγουστου στην Ελλάδα Η κοίμηση της Θεοτόκου Η Παναγία, η μητέρα του Χριστού, κατέχει ιδιαίτερη θέση στην χριστιανική διδασκαλία και πίστη, αλλά είναι και το ιερότερο πρόσωπο της Ορθοδοξίας. Υμνείται και λατρεύεται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Της έχουν προσδώσει αρκετά ονόματα. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν η Παναγία πληροφορήθηκε ότι πλησιάζει η ώρα για τον επικείμενο θάνατό της, προσευχήθηκε στο όρος των Ελαιών και ενημέρωσε τους Αποστόλους. Επειδή κατά την ημέρα της κοίμησης απουσίαζαν μερικοί από τους Αποστόλους από τα Ιεροσόλυμα, μια νεφέλη τους άρπαξε και τους έφερε κοντά της. Ενταφιάστηκε στη Γεθσημανή. Μετά από τρεις μέρες ο τάφος ήταν άδειος. Η Παναγιά μετατέθη στους ουρανούς. Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι μια Θεομητορική εορτή της χριστιανικής Εκκλησίας, η οποία εορτάζεται στις 15 Αυγούστου. Αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης. Η επικείμενη γιορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου αρχίζει από την 1 η Αυγούστου με τη νηστεία των πιστών που διαρκεί έως τον Δεκαπενταύγουστο, αποτελώντας για τους ορθόδοξους χριστιανούς το «Πάσχα του καλοκαιριού». Παναγία η Εκατονταπυλιανή Ο ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής βρίσκεται στην Παροικία, της Πάρου. Για το ναό έχουν δοθεί δύο ονομασίες: «Κατοπολιανή» και «Εκατονταπυλιανή». Κατά την παράδοση η Κατοπολιανή έχει ενενήντα εννέα φανερές πόρτες, ενώ η εκατοστή είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Η πόρτα αυτή θα γίνει φανερή όταν οι Έλληνες θα ανακτήσουν την Πόλη. Πολλές παραδόσεις κάνουν λόγο για την ίδρυση της Εκατονταπυλιανής. Η πρώτη αναφέρει ότι καθώς η Αγία Ελένη πήγαινε στην Παλαιστίνη για να βρει τον Τίμιο Σταυρό, έφτασε στην Πάρο και προσκύνησε σ’ έναν μικρό ναό που βρισκόταν στη θέση του σημερινού μεγάλου ναού. Η προσευχή της εισακούστηκε. Βρήκε τον Τίμιο Σταυρό και πραγματοποίησε το τάμα της, αναγείροντας ένα μεγαλόπρεπο ναό της Εκατονταπυλιανής. Μια δεύτερη παράδοση αναφέρει ότι η Αγία Ελένη δεν ολοκλήρωσε το τάμα της και ο γιος της Άγιος Κωνσταντίνος ολοκλήρωσε ό,τι δεν πρόλαβε η ίδια. 21
- 22. Η «Οφιούσα» στηνΚεφαλονιά Στη νότια πλευρά της Κεφαλονιάς, κοντά στο χωριό Μαρκόπουλο, εντοπίζεται ο ναός της Κοιμήσεως. Εκεί από τη γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα στις 6 Αυγούστου εμφανίζονται μέσα κι έξω από τον ναό μικρά φίδια. Είναι τα λεγόμενα «Φίδια της Παναγίας». Στη θέση αυτή, κατά την παράδοση, υπήρχε ένα παλιό μοναστήρι της Παναγίας, μεγάλο και πλούσιο. Κάποια στιγμή, πειρατές επιτέθηκαν στο μοναστήρι. Οι καλόγριες φοβισμένες, προσευχήθηκαν στην Παναγία να τις σώσει, κάνοντάς τις πουλιά ή φίδια. Έτσι, σαν ιερά φίδια, γυρίζουν κάθε χρόνο στις αρχές του Αυγούστου και όσο περνούν οι μέρες πληθαίνουν. Την παραμονή της Κοιμήσεως «πλημμυρίζουν» το ναό. Σύμφωνα με την παράδοση αν κάποια στιγμή τα φίδια απουσιάσουν από το ναό είναι κακό σημάδι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι το 1940 και το 1953 που το νησί δοκιμάστηκε από τους σεισμούς. Παναγία Σουμελά Η Παναγία Σουμελά αποτελεί το σύμβολο της ποντιακής πίστης, αν και η πρώτη ονομασία της θαυματουργής αυτής εικόνας ήταν Αθηνιώτισσα. Την εικόνα της Παναγίας αγιογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Μετά τον θάνατό του η εικόνα μεταφέρθηκε στην Αθήνα από τον μαθητή του Ανανία και τοποθετήθηκε σε περικαλλή ναό της Θεοτόκου. Έτσι πήρε και το όνομά της, Αθηνιώτισσα. Κατά την παράδοση, η Παναγία η Αθηνιώτισσα εμφανίστηκε ως όραμα στους μοναχούς Σωφρόνιο και Βαρνάβα, στην Αθήνα και τους κάλεσε στην εκκλησία. Εκεί είδαν την εικόνα να σηκώνεται από το προσκυνητάρι, να βγίνει από το παράθυρο και να πετάει προς τα ουράνια. Συγχρόνως, άκουσαν την Θεοτόκο να λέει: «Πηγαίνω στην Ανατολή. Πορεύομαι στο όρος Μελά. Ακολουθήστε με…» Έκπληκτοι την ακολούθησαν, και όπου στάθηκε, κτίστηκε μεγάλος Ναός και Μονή. Έτσι η εικόνα πήρε την ονομασία Σουμελά από τη φράση «στου Μελά». Πάτμος Στο νησί της Αποκάλυψης, την Πάτμο, οι μοναχοί τηρούν το έθιμο του επιταφίου της Παναγίας, έθιμο με βυζαντινές καταβολές. Ο χρυσοποίκιλτος επιτάφιος της Παναγίας περιφέρεται στα σοκάκια του νησιού σε μεγαλοπρεπή πομπή, ενώ οι καμπάνες του μοναστηριού και των άλλων εκκλησιών ηχούν ασταμάτητα. 22
- 23. Ο Ιερός Ναόςτης Αγίας Παρασκευής, Πολιούχου Χαλκίδας Η Αγία Παρασκευή είναι η προστάτιδα της Χαλκίδας και τιμάται πανηγυρικά κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου. Ο ναός της Αγίας Παρασκευής είναι ένα σημαντικό βυζαντινό μνημείο. Είναι τρίκλιτη Βασιλική του 5ου ή 8ου αιώνα. με ξύλινη, δίρριχτη στέγη στο υπερυψωμένο κεντρικό κλίτος. Σήμερα έχει 40 μ. μήκος, 22 μ. πλάτος, και 21 μ. ύψος, ενώ κατά την αρχική της φάση φαίνεται ότι ξεπερνούσε τα 50 μ. μήκος. Ιστορία - Παράδοση Η εκκλησία φέρεται να είναι κτισμένη πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού αφιερωμένου στο Δία. Ο ναός αρχικά αφιερώθηκε στην Παναγία την Περίβλεπτο, αφιέρωση εμπνευσμένη από ανάγλυφο της Θεοτόκου, το οποίο σήμερα είναι εντοιχισμένο στο βόρειο παρεκκλήσι. Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1204-1566), ο ναός ανακαινίστηκε σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα και παραχωρήθηκε στο λατίνο επίσκοπο της περιοχής. Μετά την άλωση της Χαλκίδας από τους Τούρκους (1470), ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, προστέθηκε μιναρές και τα πάντα σκεπάστηκαν με ασβέστη. Τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη, στάβλος και αμαξοστάσιο. Μετά την απελευθέρωση της πόλης αφιερώθηκε στην Αγία Παρασκευή. Ένας σεισμός το 1854 είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση της δυτικής όψης. Σε σεισμό του 1884, κατέρρευσε το κωδωνοστάσιο, το πάνω τμήμα του οποίου ξαναχτίστηκε από τον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Ορλάνδο. Από όλες αυτές τις παρεμβάσεις δεν έμεινε ανέγγιχτο και το εσωτερικό του μνημείου. Οι Φράγκοι, οι Οθωμανοί, ο εγκέλαδος και ο 23
- 24. νεοκλασικισμός άφησαν ανεξίτηλατα σημάδια τους στον 1.500 χρόνων ναό, χωρίς όμως να του αφαιρέσουν την παλαιοχριστιανική του ταυτότητα. Η Αγία Παρασκευή είναι σαν ένα λεύκωμα που ο καθένας άφησε την «υπογραφή» του. Οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι, οι Τούρκοι, οι παππούδες των παππούδων μας ακόμη και η γενιά μας, πρόσθεσαν, αφαίρεσαν, διακόσμησαν ή βεβήλωσαν κάποιο κομμάτι του ναού. Από το 1928, μέχρι σήμερα ο ναός έχει υποστεί ελάχιστες τροποποιήσεις. Την τελευταία δεκαετία γίνονται εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, από την 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Εμπορική πανήγυρη της Αγίας Παρασκευής Με αφορμή τη γιορτή της πολιούχου της Χαλκίδας, Αγίας Παρασκευής, πραγματοποιείται εμπορική πανήγυρη κάθε χρόνο η οποία διαρκεί από τις 26 έως τις 31 Ιουλίου. Η πανήγυρη καθιερώθηκε με βασιλικό διάταγμα της 9ης Ιανουαρίου 1864. Αρχικά γινόταν στο χώρο της πλατείας της εβδομαδιαίας αγοράς, όπου στήνονταν πρόχειρα παραπήγματα για να φιλοξενήσουν τους εμπόρους, ενώ σήμερα γίνεται στην περιοχή του Πάρκου του Λαού της Χαλκίδας. 24
- 25. Βίος Αγίας Παρασκευής ἈπολυτίκιονΤῆς Ἁγίας Ἦχος α' Τὴν σπουδήν σου τῇ κλήσει κατάλληλον, ἐργασαμένη φερώνυμε, τὴν ὁμώνυμόν σου πίστιν εἰς κατοικίαν κεκλήρωσαι, Παρασκευὴ ἀθλοφόρε· ὅθεν προχέεις ἰάματα, καὶ πρεσβεύεις ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν. H Αγία Παρασκευή γεννήθηκε, μετά από πολλά χρόνια θερμής προσευχής, σε ένα προάστιο της Ρώμης επί Αυτοκρατορίας Αδριανού. Γονείς της ήταν ο Αγαθόνικος και η Πολιτεία, που ήταν θεοσεβούμενοι Χριστιανοί και οικονομικά εύποροι και αποφάσισαν να της δώσουν το όνομα της ημέρας που γεννήθηκε. Η ανατροφή της από μικρή ηλικία έγινε με βάση Χριστιανικά πρότυπα. Σε ηλικία 20 ετών, η Αγία Παρασκευή έχασε τον πατέρα της. Πλέον ήταν μόνη και με αρκετά χρήματα ώστε να πραγματοποιήσει το φιλανθρωπικό και ιεραποστολικό έργο που επιθυμούσε. Έτσι δίνει όλη της την περιουσία σε φτωχούς και αφιερώνει το χρόνο της στην ανακούφιση των ασθενών. Δίνεται ολοκληρωτικά στην ιεραποστολή, διδάσκει σε σπίτια γυναίκες, μικρά παιδιά, διακονεί αδυνάτους, σπεύδει για τις ανάγκες τις εκκλησίας της Ρώμης. Έφτασαν στα αυτιά του Αυτοκράτορα Αντωνίνου οι δραστηριότητες της με αποτέλεσμα να οδηγηθεί ενώπιόν του. Η σύνεσή της, το θάρρος της και η διαύγεια πνεύματος έγιναν αντιληπτά από τον αυτοκράτορα Αντωνίνο, ο οποίος δεν ήθελε να εφαρμόσει τα μέτρα του Ρωμαϊκού νόμου σε βάρος της, όπως ορίζονταν για τους Χριστιανούς Τελικά συνελήφθηκε και βασανίστηκε σκληρά. Όταν την έριξαν σε ένα καζάνι με καυτό λάδι παρέμεινε ανέπαφη. Ο αυτοκράτορας θέλησε να το διαπιστώσει ο ίδιος και βλάφτηκαν τα μάτια του. Η Αγία Παρασκευή τον θεράπευσε και έτσι μέχρι σήμερα θεωρείται προστάτιδα των ματιών. Πέθανε, όταν ο Ταράσιος επί αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου την αποκεφάλισε. Η μνήμη της γιορτάζεται στις 26 Ιουλίου. 25
- 26. Ήθη και έθιματων Χριστουγέννων Κύριο χαρακτηριστικό των ημερών αυτών ήταν και εξακολουθούν να είναι τα κάλαντα Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς και Φώτων, οι μεταμφιέσεις, οι προληπτικές ενέργειες για την καλοχρονιά κ.ά. Το μάντεμα της Τύχης, την Πρωτοχρονιά, και οι ευχές για καλή υγεία και προκοπή πάντοτε επιθυμητά αντικατοπτρίζονται στα περισσότερα έθιμα της ημέρας, πολλά από τα οποία εξακολουθούν να τηρούνται και σήμερα όπως το νόμισμα της βασιλόπιτας, φύλλα ελιάς στο τζάκι, χαρτοπαίγνιο κ.ά.). Επαιρναν αμίλητοι νερό από τη βρύση για να ραντίσουν το σπίτι και τα μέλη της οικογένειας. Στην πόρτα κρεμούσαν αγριοκρεμμύδα (ασκελετούρα, σκιλλοκρέμμυδο, μπότσικας) την ευρωστία του οποίου επιδιώκουν να μεταδώσουν στα μέλη της οικογένειας. Στη Μακεδονία μαγείρευαν σαρμάδες (ντολμαδάκια) με λάχανο και κρέας χοιρινό με σέλινο, πράσο ή σπανάκι, ενώ σε άλλες περιοχές έσφαζαν κότα και έφτιαχναν σούπα. Η γαλοπούλα είναι νεότερη συνήθεια στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Παλαιότερα την παραμονή των Χριστουγέννων έσφαζαν οικόσιτο χοίρο. 26
- 27. Το νόημα τωνεθίμων του Δωδεκαημέρου Με την εορτή του αγίου Φιλίππου (14 Νοεμβρίου), προστάτη των γεωργών, έχουμε την έναρξη της νηστείας των Χριστουγέννων, της Μικρής Σαρακοστής ή Σαρανταημέρου. Χριστούγεννα! Μια λέξη που το άκουσμά της ξεσηκώνει ό,τι πιο όμορφο υπάρχει μέσα μας. Μια γιορτή αφιερωμένη στη γέννηση του Σωτήρα του Κόσμου. Τα Χριστούγεννα τα γιορτάζουμε μία φορά το χρόνο, ως γεγονός που συνέβη μία και μοναδική φορά και αφορά στην έλευση του Θεανθρώπου. Σε μια ατμόσφαιρα αγάπης, θαλπωρής και αδελφοσύνης έχουμε την ευκαιρία να εκφράσουμε την αθωότητα και την αγνή αγάπη που κάθε παιδί κρύβει μέσα του και να νιώσουμε πραγματικά πως ο κόσμος μας μπορεί να γίνει πολύ καλύτερος. Κατά τον 4ο αιώνα, ο εορτασμός της γέννησης του Χριστού στις 25 Δεκέμβρη υιοθετήθηκε σταδιακά από τις περισσότερες ανατολικές εκκλησίες. Μετά την αποδοχή των Χριστουγέννων στις ανατολικές εκκλησίες, καθιερώθηκε και ο εορτασμός της βάπτισης του Χριστού την Ημέρα των Φώτων (Επιφάνεια), στις 6 Ιανουαρίου. 27
- 28. Το Χριστόψωμο Είναι τοευλογημένο ψωμί του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού, ζυμώνεται με ιδιαίτερη ευλάβεια και φροντίδα και στολίζεται περίτεχνα. Κόβεται ανήμερα τα Χριστούγεννα και αφού πρώτα το σταυρώσει ο νοικοκύρης του σπιτιού, το μοιράζει στη συνέχεια σε όλους. Το χριστουγεννιάτικο δέντρο Στην πατρίδα μας, το χριστουγεννιάτικο δέντρο το έφεραν στην Αθήνα οι Βαυαροί. Για πρώτη φορά στολίστηκε δέντρο στα ανάκτορα του Όθωνα το 1833 και μετά στην Αθήνα. Από το Β' παγκόσμιο πόλεμο και μετά το δέντρο με τις πολύχρωμες μπάλες μπήκε σε όλα τα ελληνικά σπίτια. Πρόδρομος του χριστουγεννιάτικου δέντρου είναι το χριστόξυλο ή δωδεκαμερίτης ή σκαρκάνζαλος, ένα χοντρό ξύλο, δηλαδή, από αχλαδιά ή αγριοκερασιά. Τα αγκαθωτά δέντρα, κατά τη λαϊκή αντίληψη, απομάκρυναν τα δαιμονικά όντα, όπως τους καλικάντζαρους. Οι πρόγονοί μας τοποθετούσαν το χριστόξυλο στο τζάκι του σπιτιού την παραμονή των Χριστουγέννων και έκαιγε μέχρι τα Φώτα. Ο λαός λέει ότι καθώς αυτό καίγεται, θα ζεσταίνεται ο Χριστός εκεί στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ. Η Χριστουγεννιάτικη Κάλτσα Είναι μία άδεια κάλτσα ή σάκος σε σχήμα κάλτσας, που συνηθίζουν να κρεμάνε τα παιδιά την παραμονή των Χριστουγέννων, για να τη βρει ο άγιος Βασίλης και να τη γεμίσει με μικρά παιχνίδια, γλυκίσματα, φρούτα και χρήματα, όταν έρθει να τους επισκεφτεί. 28
- 29. Το Ρόδι Το πρωίτης Πρωτοχρονιάς η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία, ντυμένοι όλοι με τα καλά τους ρούχα, για να παρακολουθήσουν τη λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και να υποδεχτούν με ευλογία το νέο χρόνο. Ο νοικοκύρης κρατάει στην τσέπη του ένα ρόδι, για να το λειτουργήσει. Επιστρέφοντας σπίτι μπαίνει με το δεξί και σπάζει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα λέγοντας: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος και όσες ρόγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά». Άλλη ευχή που συνηθίζεται να λέγεται κατά το σπάσιμο του ροδιού είναι: «όσο βαρύ είναι το ρόδι, τόσο βαρύ να είναι το πορτοφόλι μας, όσο γεμάτο καρπούς είναι το ρόδι, να είναι γεμάτο το σπίτι μας με καλά και όσο κόκκινο είναι το ρόδι, τόσο κόκκινη να είναι και η καρδιά μας!» Ποδαρικό Από άλλη παράδοση παίρνουμε την πληροφορία πως, από την παραμονή μια οικογένεια λέει σε κάποιο δικό της, που τον θεωρεί καλότυχο και γουρλή, να έρθει την πρωτοχρονιά και να κάνει ποδαρικό. Μόλις περάσει στο σπίτι, τον βάζουν να πατήσει ένα σίδερο, για να είναι όλοι σιδερένιοι και γεροί, ενώ η νοικοκυρά τον φιλεύει με μήλα ή καρύδια και μια κουταλιά γλυκό. Ο Μέγας Βασίλειος Για τους ορθόδοξους χριστιανούς ο άη Βασίλης ανάγεται στο Μέγα Βασίλειο, ο οποίος έζησε στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας και αφιέρωσε όλη του τη ζωή στη βοήθεια προς το συνάνθρωπο. Θεωρείται στην παγκόσμια ιστορία ως ο εμπνευστής, αλλά και πρώτος δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας. Ο Μέγας Βασίλειος πέθανε την 1η Ιανουαρίου του 379. Αυτή η ημερομηνία, θεωρήθηκε απ’ όλους τους χριστιανικούς λαούς ότι φέρνει ευλογία και καλή τύχη στη νέα χρονιά. Γι’ αυτό και την ημέρα της Πρωτοχρονιάς περιμένουμε όλοι τον άγιο Βασίλη να ευλογήσει τα σπιτικά μας και να πάρει το δικό του κομμάτι από τη βασιλόπιτα. 29
- 30. Η Κρεμμύδα Ένα απότα γούρια που έχει επικρατήσει να θεωρείται ότι ξορκίζει την κακοδαιμονία και προσελκύει την καλή τύχη είναι η γνωστή μας πρωτοχρονιάτικη κρεμμύδα. Στις μέρες μας, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τοποθετείται η κρεμμύδα έξω από το σπίτι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, για να φέρει υγεία και τύχη στην οικογένεια. Οι Καλικάντζαροι Πρόκειται για «δαιμόνια» που εμφανίζονται κατά το Δωδεκαήμερο. Επειδή από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα ο Χριστός είναι ακόμη αβάφτιστος, είναι και «τα νερά αβάφτιστα». Έτσι βρίσκουν ευκαιρία οι καλικάντζαροι να αλωνίσουν, κάνοντας σκανταλιές στον κόσμο. Είναι μαυριδεροί, ασχημομούρηδες, ψηλοί και ξερακιανοί, φοράνε σιδεροπάπουτσα., έχουν κόκκινα μάτια, πόδια τράγου και τριχωτό σώμα, ενώ καθένας τους έχει και από ένα κουσούρι. Είναι διχόγνωμοι και φιλόνικοι και δεν μπορούν να ολοκληρώσουν μία δουλειά. Γι' αυτό και δεν μπορούν να κάνουν κακό και στους ανθρώπους, παρόλο που αυτή είναι η μεγάλη τους επιθυμία. Για να αποφύγουν οι νοικοκυραίοι τους καλικαντζάρους κρεμούσαν την κρεμμύδα ή έκαναν το σημείο του Σταυρού στην πόρτα, στα παράθυρα, στις καμινάδες, στους στάβλους και στα αγγεία λαδιού και κρασιού, ενώ άγιαζαν τα σπίτια λέγοντας το «Πάτερ ημών». Υπάρχουν, όμως, και εκείνοι που θεωρούσαν πως όσα έκαναν οι καλικάντζαροι ήταν πιο πολύ διασκεδαστικά, παρά τρομακτικά, και θέλοντας να τους καλοπιάσουν τους πέταγαν γλυκά και τηγανίτες στην καπνοδόχο ή τη στέγη των σπιτιών. Η ουσιαστική όμως φύση της παράδοσης και όλων αυτών των εθίμων, που χάνεται στο χρόνο, βρίσκεται στην αληθινή προσφορά, στην άδολη αγάπη και στη ενότητα, που έχει ως σκοπό να ανοίγει δρόμους χαράς και ευτυχίας σε κάθε ανθρώπινη καρδιά. Έχει σκοπό να κρατά ζωντανή στη μνήμη μας την άρρηκτη σχέση της απλής μας ύπαρξης με το ανώτερο πνευματικό θεϊκό κομμάτι μας. 30
- 31. Τα Χριστούγεννα σεόλο τον κόσμο Αυστραλία Στην Αυστραλία την παραμονή αλλά και ανήμερα των Χριστουγέννων οι πιστοί συμμετέχουν στην θεία λειτουργία. Μετά τον εκκλησιασμό οι άνθρωποι σπεύδουν προς την παραλία για ένα γιορταστικό πικ-νικ αλλά και σέρφιγκ. Λόγω της εποχής (καλοκαίρι) στη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση κυριαρχούν τα λουλούδια, όπως τα κίτρινα κρίνα. Το εορταστικό δείπνο περιλαμβάνει την παραδοσιακή γεμιστή γαλοπούλα και για επιδόρπιο σερβίρεται μια πουτίγκα φλαμπέ και μέσα σ’ αυτή υπάρχει ένα νόμισμα για καλή τύχη. Οι κάλτσες με τα δώρα, κρέμονται σε κάθε καμινάδα την Παραμονή των Χριστουγέννων με την ελπίδα ότι θα περάσει από εκεί ο Άγιος Βασίλης. Μία από τις αγαπημένες ασχολίες των παιδιών είναι ο εντοπισμός του χριστουγεννιάτικου σκαθαριού. Όποιο παιδί βρει αυτό το σκαθάρι θεωρείται ο ευνοούμενος της τύχης για το νέο έτος. Ένα ιδιαίτερα γνωστό έθιμο είναι τα «Κάλαντα στο φως των κεριών». Τα πάρκα γεμίζουν με κόσμο που κρατά «καντήλια». Σε κάθε πάρκο βρίσκεται μια χορωδία ντυμένη στα λευκά και όλοι μαζί τραγουδάνε χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Αφρική Στο Κονγκό ένα γκρουπ είναι επιφορτισμένο με το στολισμό της χριστουγεννιάτικης παρέλασης, ενώ ένα άλλο γκρουπ τριγυρνά με τα καλά τους ρούχα, κάνοντας δώρα σαν δείγματα αγάπης για το Χριστό. Στην τελετή προσφοράς δώρων δεν υπάρχει κάποιος που να μην προσφέρει δώρο. Αργότερα τρώνε όλοι μαζί έξω από τα σπίτια τους. Στη Νότια Αφρική τα Χριστούγεννα έχουν καλοκαιριάτικες θερμοκρασίες και διακοπές. Λιακάδα, ανθισμένα λουλούδια, γιορτινά τραγούδια και στολισμοί με κλαδιά από έλατα είναι στη χριστουγεννιάτικη διάταξη των Νότιο-Αφρικανών όπως και η καθιερωμένη ανταλλαγή δώρων. Τέλος στο Μαλούι το πιο χαρακτηριστικό έθιμο είναι αυτό των παιδιών που είναι ντυμένα με φούστες φτιαγμένες από φύλλα, κρατούν μουσικά όργανα και τριγυρνούν από πόρτα σε πόρτα τραγουδώντας και χορεύοντας. 31
- 32. Ευρώπη Στην Δανία τηνπερίοδο πριν από τα Χριστούγεννα φτιάχνονται πολλά χειροποίητα στολίδια για τη διακόσμηση του σπιτιού. Οι περισσότερες οικογένειες φτιάχνουν μόνες τους το παραδοσιακό στεφάνι με τέσσερα κεριά που συμβολίζουν τις 4 Κυριακές μέχρι τα Χριστούγεννα. Επίσης συναντάμε το «έθιμο του κεριού» που είναι ιδιαίτερα αγαπητό στα παιδιά γιατί χρησιμοποιείται σαν ημερολόγιο. Κάθε παιδί έχε ένα κερί, το οποίο χωρίζεται σε οριζόντιες γραμμές ή νούμερα στις μέρες μας που αντιστοιχούν μέχρι τα Χριστούγεννα. Κάθε μέρα το κερί ανάβει μέχρι να πλησιάσει στην επόμενη γραμμή. Η παραμονή των Χριστουγέννων γιορτάζεται με παραδοσιακό τραπέζι. Ένα μεγάλο αμύγδαλο κρύβεται μέσα στο δανέζικο γλυκό. Ο τυχερός που θα το βρει ανταμείβεται με «το δώρο του αμυγδάλου». Στην Ελβετία οι τέσσερεις εβδομάδες πριν τα Χριστούγεννα γιορτάζονται με πλούσια παραδοσιακά έθιμα, όπως το γιορτινό στεφάνι και το χριστουγεννιάτικό ημερολόγιο. Ο Άγιος Βασίλης μοιράζει τα γλυκά και τα δώρα του στις 6 Δεκεμβρίου. Η παραμονή των Χριστουγέννων γιορτάζεται με τον στολισμό δέντρου, τα κάλαντα, το γιορτινό τραπέζι και τη λειτουργία των Χριστουγέννων. Ασία Ο Χριστιανισμός είναι η κυρίαρχη θρησκεία μόνο σε 2 ασιατικές χώρες τις Φιλιππίνες και το Ανατολικό Τιμόρ. Παρόλα αυτά, τα Χριστούγεννα είναι πολύ δημοφιλή για διακοπές σε όλη την Ασία. Η πιο δημοφιλής διακόσμηση των Χριστουγέννων στις Φιλιππίνες είναι το «parol». Πρόκειται για ένα καλάμι με αναμμένο αστέρι στην κορυφή του. Οι άνθρωποι διακοσμούν τα σπίτια τους με κεριά και στεφάνια. Τα Χριστούγεννα τα παιδιά επισκέπτονται θείες, θείους, νονές και νονούς. Εκεί παίρνουν δώρα, χρήματα, γλυκά ή μικρά παιχνίδια. 32
- 33. Χριστουγεννιάτικο Σταυρόλεξο 1 2 31 45 6 2 43 7 8 5 6 7 8 ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ 1. Τυχερή και την… κόβουμε 2. Μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης 3. Οι παπάδες το αγιάζουν 4. Έφεραν… στον Χριστό 5. Όλοι θέλουν να το κερδίσουν 6. Ο νέος έρχεται, ο παλιός φεύγει 7. Έφεραν δώρα στον Χριστό 8. Ο μνηστήρας της Παναγίας ΚΑΘΕΤΑ 1. Η πόλη που γεννήθηκε ο Χριστός 2. Θέλουμε να πέφτει αυτή την εποχή (ανάποδα) 3. Γιορτάζει την Πρωτοχρονιά 4. Ευχόμαστε να είναι ο νέος χρόνος 5. Το ποτάμι που βαπτίστηκε ο Χριστός 6. Την τρώμε γεμιστή 7. Σήμερα τα … και ο φωτισμός 8. Το σπάμε για καλή τύχη (ανάποδα) Το λαμπερό αστέρι Ένα αστέρι λαμπερό απόψε θα φωτίσει και φως σ’ όλη τη γη άφθονο θα σκορπίσει. Θα συνοδεύει το Χριστό Στης Βηθλεέμ τα μέρη και εις την ανθρωπότητα ειρήνη πια θα φέρει Χριστούγεννα Χριστούγεννα σημαίνουν μεγάλη εορτή χαρά σ’ όλο τον κόσμο, χαρά σ’ όλη τη γη. Απόψε Χριστούλη στη φάτνη μπροστά εγώ το μικρούλι σου ψάλλω γλυκά. 33
- 34. Το δέντρο στολισμένο Τοδέντρο στολισμένο, καμαρώνει φουντωμένο και τριγύρω τα παιδιά, τραγουδάνε με χαρά. Τα φωτάκια του φωτίζουν, καμπανούλες το στολίζουν, φάτνη, άστρα και παιχνίδια, και χρωματιστά στολίδια. Ήρθαν τα Χριστούγεννα Ήρθαν τα Χριστούγεννα εορτή μεγάλη και το δέντρο του χριστού άνθισε και πάλι. Δέντρο με άσπρα τα κλαδιά με χρυσά στολίδια ελάτε πάρετε παιδιά γιορτινά παιχνίδια. Ο Χριστός μας πάντοτε τα καλά μας φέρνει με αγάπη σήμερα όλα αυτά μας στέλνει. Το άστρο Όμορφο αστεράκι να μπορούσα να σε φτάσω στο μικρό μου χεράκι δυνατά να σε χουφτιάσω! Κι έπειτα να σε κρεμάσω στο σαλόνι ή στη βεράντα κι όταν κόβεται το ρεύμα άστρο εσύ θα φέγγεις πάντα. Η γιορτή μου Ήρθα τα Χριστούγεννα ξανά με τα δέντρα και τα δώρα τα πολλά ψάλλουν όλα τα αγγελούδια, όμορφα γλυκά τραγούδια. Χαίρομαι δίπλα κι εγώ γελαστά χοροπηδώ Σήμερα γιορτάζω και τα γιορτινά μου βάζω. Με λαχτάρα περιμένω καθαρό και στολισμένο χίλια δώρα στη γιορτή μου και ευχές για προκοπή μου. Χριστούγεννα του ορφανού Ένα κορίτσι ορφανό δίχως μάνα και πατέρα τριγυρίζει το φτωχό στους δρόμους νύχτα-μέρα τρέμει, τουρτουρίζει και όλο μουρμουρίζει: «Μανούλα μου γλυκιά, όλοι με περιφρονούνε, με κλωτσούν με αδικούνε! που’ ναι τα δικά σου τα φιλιά; Δες, μανούλα, τι παιχνίδια! Τι πανέμορφα στολίδια! Ποιος εμένα θα μου πάρει μια μικρή-μικρή κουκλίτσα να την έχω συντροφιά μες στην έρημη μοναξιά;» 34
- 35. Ζακυνθινή Κουλούρα Υλικά: 1 κιλόαλεύρι για όλες τις χρήσεις 3 φακελάκια ξηρή μάγια 1/2 με 1 ποτήρι ζεστό νερό 2 φλυτζάνια κόκκινο κρασί ζεστό 1/2 φλυτζάνι ελαιόλαδο 1 φλυτζ. σταφίδες μαύρες 1 φλυτζ. σταφίδες ξανθές 1 φλυτζ. καρύδια χοντροκομμένα 1 φλυτζ. ζάχαρη ξύσμα πορτοκαλιού 50 γρ. κουκουνάρι μία πρέζα αλάτι 2 κ.γλ. κανέλα 1/4 κ.γλ. γαρύφαλλο 1 κ.γλ. γλυκάνισο Για το στόλισμα: Σουσάμι, κάστανα, ζάχαρη, ζαχαρωτά ή απλά λευκή ζάχαρη και άχνη ζάχαρη. Τη λευκή ζάχαρη μπορείτε να τη βάψετε σε χρώμα ζαχαροπλαστικής (μέσα σε ένα βάζο που κλείνει, βάζουμε ένα φλιτζάνι ζάχαρη, προσθέτουμε 2-3 σταγόνες χρώμα ζαχαροπλαστικής και χτυπάμε καλά). Εκτέλεση Βάζουμε σε ένα μεγάλο μπολ το αλεύρι και το ανακατεύουμε με τη μάγια. Προσθέτουμε το κρασί και συμπληρώνουμε με χλιαρό νερό, τόσο όσο η ζύμη μας να μην κολλάει πολύ στα χέρια. Αφήνουμε σε μέρος ζεστό για μιάμιση ώρα να φουσκώσει ενώ προθερμαίνουμε το φούρνο στους 200 βαθμούς. Ψήνουμε για 1 ώρα κι ένα τέταρτο στους 180-190 βαθμούς. Όταν τη βγάλουμε αφήνουμε να κρυώσει εντελώς, αλείφουμε με λάδι ή μέλι την επιφάνεια και ρίχνουμε πάνω ζαχαρωτά, ζάχαρη χρωματιστή, κάστανα ή ό,τι άλλο θέλουμε. Ενώ περιμένουμε να κρυώσει λίγο, αραιώνουμε μια γερή κουταλιά μέλι με λίγο νερό και την περνάμε με ένα πινέλο. Μετά την πασπαλίζουμε με ζάχαρη. Χριστουγεννιάτικη Σαλάτα Υλικά 500 γραμμάρια λάχανο ψιλοκομμένο 2 καρότα τρμμένα 1 ξινόμηλο ψιλοκομμένο 2 κλωνάρια σέλερι ψιλοκομμένο 1 φλ. τσαγιού καλαμπόκι βρασμένο 1 φλ. τσαγιού ρόδια καθαρισμένα 1/2 φλ. τσαγιού καρύδια Για τη σος: 3 κ.σ μαγιονέζα 1 κ.γλ μουστάρδα 1 κεσεδάκι γιαούρτι 1 κ.γλ. ξίδι Εκτέλεση Ψιλοκόβουμε όλα τα λαχανικά σε σαλατιέρα. Προσθέτουμε το καλαμπόκι,το ρόδι και τα καρύδια. Ανακατεύουμε όλα τα υλικά για τη σος και περιχύνουμε τη σαλάτα. Ανακατεύουμε πολύ καλά και σερβίρουμε. 35
- 36. Μπακλαβάς Υλικά 1 κιλό φύλλοκρούστας 1/2 κιλό αμύγδαλα 1/2 κιλό καρύδια 1 φλ. φρυγανιά 1 φλ. αραβοσιτέλαιο 1/2 κουταλάκι γαρίφαλλο 1/2 κουταλάκι κανέλα 1 πρέζα μοσχοκάρυδο 2 κ.σ. ζάχαρη 11/2 βούτυρο λιωμένο Για το σιρόπι: 1.200 γραμ. ζάχαρη 4 ποτήρια νερό 1 κ.σ. λεμόνι 1/2 κ. γλ. ξινό Εκτέλεση Στρώνουμε 7 φύλλα και τα λαδώνουμε. Στη συνέχεια ρίχνουμε λίγη γέμιση και βάζουμε 1 φύλλο και γέμιση, 1 φύλλο και γέμιση, μέχρι να περισσέψουν 10 φύλλα, τα οποία τα βάζουμε στο τέλος. Κόβουμε τον μπακλαβά σε ρόμβους και καίμε το βούτυρο σε ένα κατσαρολάκι. Με αυτό περιχύνουμε τον μπακλαβά, να πάει παντού. Τον ψήνουμε στους 150 C για περίπου 2½ ώρες, μέχρι να ροδίσει. Ετοιμάζουμε το σιρόπι και όταν κρυώσει ο μπακλαβάς τον περιχύνουμε με το ζεστό σιρόπι. Λύση του Σταυρόλεξου 1 2 31 Β Α Σ Ι Λ Ο Π Ι Τ Α Η 4 5 Ι Β Θ 2 Χ Ρ Ι Σ Τ Ο Υ Γ Ε Ν Ν Α Λ Α 4 Ο Α Ο Σ Ε Ρ Ρ Λ Ι Ι 3 Ν Ε Ρ Ο Δ Ω Ρ Α Ο Χ Λ Μ Υ Α Π Η Μ Ν 6 Ο 7 Σ Ε Η 5 Φ Λ Ο Υ Ρ Ι 6 Χ Ρ Ο Ν Ο Σ Ω Λ Δ Ο Τ 7 Μ Α Γ Ο Ι 8 Ι Ω Σ Η Φ Α Ρ 36