Download to read offline
περιοδικό 12 13 β3
- 2. Το περιοδικό μας Τομάθημα των Θρησκευτικών μας έδωσε την ευκαιρία να συνεργαστούμε όλοι μαζί και να δημιουργήσουμε ένα περιοδικό με θρησκευτικό χαρακτήρα. Μέσα από τις σελίδες του θα ανακαλύψετε ένα περιοδικό γεμάτο με εικόνες και πληροφορίες για κάποιους από τους Ιερούς Ναούς της περιοχής μας, για τις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές της χώρας μας, αλλά και ολόκληρου του κόσμου! Επιπλέον υπάρχουν παιχνίδια γνώσεων, όπως αρκτικόλεξο και σταυρόλεξο. Η Αρχισυντάκτρια Βάλυ Χ 2
- 3. Περιεχόμενα Περιεχόμενα...................................................................................................................3 Ο Ιερός Ναόςτης Αγίας Μαρίνας – Ιάσωνας Π............................................................4 Σταυροπροσκύνηση – Νίκος Τ.......................................................................................5 Κουλουράκια Νηστίσιμα - Στάθης Τ ...........................................................................6 Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ (ποίημα) – Αντωνία Π.......................................................6 Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ – Αντωνία Π....................................................................7 Η ΛΑΜΠΡΗ – Αντωνία Π.............................................................................................9 ΗΡΘΕ Η ΠΑΣΧΑΛΙΑ – Αντωνία Π..............................................................................9 Ήθη και έθιμα του Πάσχα στην Ελλάδα – Γιάννης Ρ..................................................10 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ – Αντωνία Π...............................................................................11 ΤΣΟΥΡΕΚΙΑ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ – Στάθης Τ....................................................................11 Κουλούρια Πασχαλινά – Στάθης Τ..............................................................................12 Κουλουράκια Σμυρνέικα – Στάθης Τ...........................................................................12 Ήθη και έθιμα στον κόσμο για το Πάσχα – Θάνος Στ.................................................13 Πασχαλινό Σταυρόλεξο – Μαρία Χ.............................................................................15 Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου – Ρένος Στ....................................................................16 Πεντηκοστή – Χρήστος Τρ..........................................................................................17 Τα συμπεράσματα από την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος Χρήστος Τρ.....................18 Τι είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία – Βάσια Στ.................................................................20 Ήθη και έθιμα του Δεκαπενταύγουστου – Λεονάρντο Φ............................................21 Ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, Πολιούχου Χαλκίδας – Κώστας Τσ...............24 Βίος Αγίας Παρασκευής – Κώστας Τσ........................................................................26 Ήθη και έθιμα των Χριστουγέννων στην Ελλάδα – Νίος Σ........................................27 Χριστουγεννιάτικος Μπακλαβάς – Στάθης Τ..............................................................28 Ζακυνθινή Κουλούρα – Στάθης Τ................................................................................29 Το πνευματικό νόημα των Χριστουγέννων – Σπύρος Φ..............................................30 Χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα στην Ευρώπη – Μάριος Τσ...................................31 Νά ΄μουν του στάβλου έν΄ άχυρο – Μαρία Χ..............................................................35 Λύσεις – Μαρία Χ........................................................................................................35 Εύρεση εικόνων ορθόδοξων και ρωμαιοκαθολικών – Άρτεμις Ντ Εικόνα «Γέννηση του Χριστού» – Πάνος Σ Αρχισυνταξία – Βάλυ Χ Συντονισμός και επιμέλεια – Ιωάννα Ιωαννίδου & Χριστίνα Τσομώκου 3
- 4. Ο Ιερός Ναόςτης Αγίας Μαρίνας Ο ναός της Αγίας Μαρίνας θεμελιώθηκε το 1981 και δεν έχει ολοκληρωθεί αγιογραφικά μέχρι σήμερα. Η Αγία Μαρίνα άρχισε να λειτουργεί σαν ενοριακός ναός το 1987, ενώ πριν ήταν παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής. Το 1970 υπήρχε ένας μικρός ναός, στην κορυφή του λόφου. Με το πέρασμα των χρόνων τη δεκαετία του ΄80 ο μικρός ναός δεν εξυπηρετούσε πια τις λειτουργικές ανάγκες των Χριστιανών. Γι’ αυτό ο θρησκευτικός σύλλογος του ναού αποφάσισε να αναγείρει καινούριο ναό ο οποίος θεμελιώθηκε το 1981. Τότε μητροπολίτης ήταν ο μακαριστός Χρυσόστομος ο Α’ ο Βέργης και ιερέας ήταν ο μακαριστός Π.Γ Αναστασίου. Σήμερα ιερέας είναι ο π. Νικόλαος Χούτος. Ευχαριστώ πολύ τον πατέρα Νικόλαο Χούτο για τις πληροφορίες και τον χρόνο που μου διέθεσε. Ιάσωνας Π. 4
- 5. Σταυροπροσκύνηση Η άσκηση τωναρετών δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πέρα από την προσωπική ισχυρή θέληση, είναι απαραίτητη και η αγιαστική δύναμη της Εκκλησίας μας. Έτσι ορίστηκε στη μέση της αγίας Τεσσαρακοστής να προσκυνείται ο Τίμιος Σταυρός του Χριστού, για να παίρνουμε οι πιστοί δύναμη και να συνεχίσουμε τον πνευματικό μας αγώνα. Ο Σταυρός του Χριστού είναι το καύχημα της Εκκλησίας μας και το όπλο των πιστών κατά των δυνάμεων του κακού. Από αυτόν πήγασε η απολύτρωση και η αθανασία στο ανθρώπινο γένος. Από φονικό μέσο εκτέλεσης των κακούργων μεταμορφώθηκε σε μέσο αγιασμού και ασπίδα προστασίας. Η σωματική κούραση της νηστείας και η ψυχική νωχέλεια του πνευματικού αγώνα είναι δυο βασικοί παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να σταματήσουν τη πορεία του πιστού. Η αγιαστική δύναμη του Σταυρού είναι το αντίδοτο σ' αυτή την κατάσταση. Ο Σταυρός του Χριστού, εκτός από θείο σύμβολο της Εκκλησίας μας, έχει και ηθική σημασία για τον κάθε πιστό. Όπως ο Κύριος έφερε το δικό Του Σταυρό στο Γολγοθά, φορτωμένος τις ανομίες ολοκλήρου του ανθρωπίνου γένους, έτσι και ο πιστός του Χριστού, κουβαλά αυτός τον προσωπικό του σταυρό, τον αγώνα για σωτηρία και τελειότητα. Ο δρόμος για τη σωτηρία είναι πραγματικός Γολγοθάς, με τις δυσκολίες που έχει και απαιτεί αυταπάρνηση σε όσους τον ανεβαίνουν. Το βεβαίωσε εξάλλου και ο ίδιος ο Κύριος: «όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω ευατόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθήτω μοι » (Μαρκ.8,34). Γι' αυτό η Εκκλησία αφιέρωσε την Κυριακή αυτή στην προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού. Οι πιστοί αντλώντας χάρη από αυτόν, δυναμωμένοι, ξεπερνάμε τα όποια εμπόδια και βαδίζουμε με οδηγό τη λαχτάρα να συναντήσουμε τον αναστημένο Χριστό στην αγία ημέρα της ανάστασής Του. 5
- 6. Κουλουράκια Νηστίσιμα Υλικά 2 ¼ποτήρια λάδι 500 γραμμάρια ζάχαρη 1 ¼ φλιτζάνι κονιάκ ½ φλιτζάνι ούζο 1 ποτήρι χυμό πορτοκαλιού 2 κουταλάκια σόδα 1 ½ κουταλάκι μπέικιν πάουντερ 3 κουταλάκια κανέλα 1 κουταλάκι τριμμένο γαρίφαλο Ξύσμα ενός πορτοκαλιού 2 κιλά αλεύρι μαλακό ½ κουταλάκι αλάτι Σουσάμι καβουρντισμένο Εκτέλεση • Βάζετε όλα τα υλικά με την παραπάνω σειρά σε μια μεγάλη λεκάνη. • Αναμιγνύετε συνεχώς ώσπου η ζύμη να γίνει λεία. • Πλάθετε τα κουλουράκια σε σχήμα που εσείς θέλετε, τα πασπαλίζετε με σουσάμι και τέλος τα ψήνετε σε προθερμασμένο φούρνο για 30 λεπτά περίπου. Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ Μεγάλη Δευτέρα μεγάλη μέρα Μεγάλη Τρίτη ο Χριστός εκρίθη, Μεγάλη Τετάρτη ο Χριστός εχάθη, Μεγάλη Πέμπτη ο Χριστός ευρέθη, Μεγάλη Παρασκευή ο Χριστός στο καρφί Μεγάλο Σάββατο ο Χριστός στην ταφή, Μεγάλη Λαμπρή, αυγό και αρνί! 6
- 7. Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΗΜεγάλη Εβδομάδα είναι η σημαντικότερη και κορυφαία φάση της Σαρακοστής. Η περίοδος της προσευχής και της νηστείας ολοκληρώνεται με το θρήνο και την αγωνία της Μ. Εβδομάδας, που μας οδηγεί μέσα από την νίκη του θανάτου στην ελευθερία του ανθρώπου, που είναι η Ανάσταση. Μεγάλη Δευτέρα Θυμόμαστε τον Ιωσήφ, ο οποίος, κατατρεγμένος στην Αίγυπτο και δυστυχής που τον πούλησαν τα αδέλφια του, αποφεύγει την αμαρτία. Έτσι γίνεται ελπίδα για την οικογένειά του, και η σωφροσύνη και το μυαλό του σώζουν και την ψυχή του. Ακόμη, τονίζεται η ξηραμένη συκιά, που δηλώνει την Εβραϊκή συναγωγή που έχει ουσιαστικά απομακρυνθεί από τον Θεό αφού δεν ασχολείται με έργα αγάπης. Μεγάλη Τρίτη Η μετάνοια μιας αμαρτωλής γυναίκας. Ψάλλουμε το πολύ γνωστό τροπάριο της Καισαριανής. Είναι ένας ύμνος μετάνοιας και εμπιστοσύνης στο Θεό από την Βυζαντινή ποιήτρια Κασσιανή. Ακόμα την ημέρα αυτή θυμόμαστε την παραβολή των 10 παρθένων, όπου οι 5 βρίσκονταν σε ετοιμότητα και περίμεναν τον Κύριο, ενώ οι άλλες 5 είχαν ξεχαστεί και δεν ήταν έτοιμες. Μεγάλη Τετάρτη Τη Μεγάλη Τετάρτη, μέρα του Αγίου Μύρου, τιμάμε το μύρο που άλειψε στα πόδια του Ιησού η πόρνη η οποία μετάνιωσε για την αμαρτωλή ζωή της. Αλλά και το γεγονός, όπου ο Ιησούς έπλυνε τα πόδια των 12 μαθητών Του, σκύβοντας μπροστά τους και δίνοντας τους ένα μεγάλο παράδειγμα ταπεινοφροσύνης. 7
- 8. Μεγάλη Πέμπτη Ημέρα τουΜυστικού Δείπνου. Μέσα στην ίδια βραδιά ο Ιούδας με τα τριάκοντα αργύρια πρόδωσε τον Δάσκαλό Του. Οι στρατιώτες συνέλαβαν τον Ιησού στον Κήπο της Γεθσημανής. Ακολούθησε η δίκη με τον Άννα, το Καϊάφα και τον Πόντιο Πιλάτο, ο εξευτελισμός και τα ραπίσματα. Ζητήθηκε η θανατική ποινή. Ο Ιησούς κουβαλώντας τον Σταυρό στην πλάτη ανηφόρησε προς τον Γολγοθά, που σημαίνει Κρανίου τόπος. Ο Σταυρός στήθηκε σε κεντρικό σημείο στο ύψωμα, ανάμεσα σε 2 ληστές. Ο Χριστός είπε τα τελευταία λόγια και παρέδωσε το Πνεύμα, γέρνοντας το κεφάλι στο πλάι. Η γη σείστηκε και το καταπέτασμα του Ναού χωρίστηκε στα δυο. Μεγάλη Παρασκευή Η ημέρα της Αποκαθήλωσης του σώματός του Χριστού από τον Σταυρό και της τοποθέτησής του στον Επιτάφιο. Η λύπη είναι για το Μεγάλο Νεκρό, που βρίσκεται μπροστά μας. Η χαρά είναι γιατί υπάρχει η ελπίδα και η βεβαιότητα της Αναστάσεως. 8
- 9. Μεγάλο Σάββατο Η ΩραίαΠύλη ανοίγει και ο ιερέας προβάλλει με αναμμένη τη λαμπάδα «Δεύτε λάβετε φως». Οι ιερείς κρατώντας στα χέρια το Ιερό Ευαγγέλιο βγαίνουν από το ναό. Αναφωνούν «Χριστός Ανέστη». Τη νύχτα της Ανάστασης ο Χριστός άνοιξε για μας τις πύλες του Παραδείσου, για να μετέχουμε όλοι στη χαρά της Βασιλείας Του. Η ΛΑΜΠΡΗ Νάτην η λαμπρή με τα λουλούδια, κόψετε, παιδιά, την πασχαλιά κι όλοι με χαρές και με τραγούδια, τρέξετε ν΄αλλάξουμε φιλιά. Σήμαντρα, γλυκά βαρούν ακόμα και μοσχοβολούν οι εκκλησίες. Μόσχος τα φιλιά στο κάθε στόμα, τα φιλιά της άνοιξης δροσιές. Πάμε να στρωθούμε στο χορτάρι και τ΄αρνί μας ψήνεται σιγά και με της Ανάστασης τη χάρη φέρτε να τσουγκρίσουμε τ΄αυγά. ΗΡΘΕ Η ΠΑΣΧΑΛΙΑ ‘Ηρθ΄η Πασχαλιά λένε τα πουλιά πάνω στα κλαδάκια, Ήρθ΄η Πασχαλιά! λένε όλο χαρά και τα λουλουδάκια. Ήρθ΄η Πασχαλιά λέει, καθώς κυλά και το ποταμάκι. Ήρθ΄η Πασχαλιά και τσουγκρίζει αυγά το καλό παιδάκι 9
- 10. Ήθη και έθιματου Πάσχα στην Ελλάδα Στην Κορώνη, τη Μεγάλη Παρασκευή το πρωί, τα παιδιά, κρατώντας ένα σταυρό στο χέρι, γυρνούν από σπίτι σε σπίτι και λένε τα πάθη του Χριστού. Τα φιλεύουν με κουλούρια, κόκκινα αυγά ή λεφτά. Στο Καστανόφυτο Καστοριάς, τα παιδιά του χωριού, παίρνουν από την εκκλησία το χελιδόνι, (ξύλινο ομοίωμα περιστεριού) το κρατούν με ένα ξύλο ψηλά, το στολίζουν με λουλούδια και το περιφέρουν στα σπίτια. Κατά την περιφορά μαζεύουν δώρα και αυγά κόκκινα. Στην Πάρο, τα κεριά του Επιταφίου, τα φυλούν και όταν έχει φουρτούνα, βρέχει ή αστράφτει, τα ανάβουν να περάσει η κακοκαιρία. Ακόμα, στο εικονοστάσι, τοποθετείται και κλαδί ελιάς, που παραμένει εκεί ως αγιώτικο. Στη Σπάρτη, όταν γυρίσουν με τον Επιτάφιο στο ναό, τον ξεστολίζει ο καντηλανάφτης, ο οποίος παίρνει τα κεριά και τα φυλάει. Την άλλη μέρα, τα βάζει ο παπάς σε ένα δίσκο με τα σταυρολούλουδα και τα μοιράζει στις γυναίκες. Τα λουλούδια αυτά, οι γυναίκες τα κρατούν ως φυλαχτό και όταν αρρωστήσει ένα παιδάκι βάζουν στα κάρβουνα λίγο νερό και μερικά σταυρολούλουδα και το λιβανίζουν. Στις Σέρρες ξεχωριστή σημασία έχει και η συνήθεια των γυναικών, να τοποθετούν στη διάρκεια της περιφοράς του Επιταφίου, πάνω σε τραπέζι μπροστά από το κατώφλι της Εξώπορτας, την εικόνα του Εσταυρωμένου ανάμεσα σε άνθη, αναμμένα κεριά και θυμιάματα. Δίπλα τοποθετούν ένα πιάτο με χλόη φακής, ή κριθαριού, την οποία έχουν φυτέψει για αυτό το σκοπό, κάποια ημέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Στους Σιταγρούς Δράμας το δικό της χαρακτήρα έχει η Δευτέρα του Θωμά, όπου οι εκεί εγκατεστημένοι Πόντιοι συνεχίζουν τα πανάρχαια έθιμα των κοιτίδων τους, όπως επισκέψεις στα μνήματα, με διανομή κόκκινων αβγών και γλυκισμάτων και με τραγούδια, έθιμα με καθαρά αρχαϊκή μορφή και με συνακόλουθες μεταφυσικές δοξασίες και αντιλήψεις. Στο Λεωνίδιο Αρκαδίας ένα από τα έθιμα που ξεχωρίζει είναι με τα αυτοσχέδια μικρά αερόστατα, που φέγγουν στον ουρανό της Αρκαδίας και εξαφανίζονται. Είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά. 10
- 11. ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ Στην ομορφιάτης νύχτας φέγγουνε με χαρά στον ουρανό τ΄αστέρια καντήλια λαμπερά. Γλυκά, γλυκά οι καμπάνες με ήχο μαγικό αντιλαλούν και λένε το θείο μυστικό. Χριστός, Χριστός ανέστη! Ήρθε η Πασχαλιά! Άνθισαν τα λουλούδια, λαλούνε τα πουλιά! Κόκκινες παπαρούνες φυτρώσανε γοργά επάνω στο λιβάδι σαν Πασχαλιάς αυγά. Ο ήλιος χρυσαφένια στέλνει παντού φιλιά Και τα χελιδονάκια δυο-δυο μες στη φωλιά Κι αυτά Χριστός Ανέστη, λεν με τρελή φωνή Κι αντιλαλούν οι δρόμοι, γελούν οι ουρανοί. ΤΣΟΥΡΕΚΙΑ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ Υλικά 1 κιλό αλεύρι Νο 1 (σκληρό) ¼ κιλό ζάχαρη ¼ κιλό βούτυρο γάλακτος 4 αυγά Ξύσμα ενός πορτοκαλιού 1 κουταλάκι αλάτι 80 γραμμάρια μαγιά Εκτέλεση • Σε μια λεκάνη ανακατεύουμε τη μαγιά με λίγο χλιαρό νερό και λίγο αλεύρι και τη βάζουμε στη κουζίνα να φουσκώσει. • Ζεσταίνουμε το βούτυρο, προσθέτουμε το ξύσμα πορτοκαλιού, τη ζάχαρη, τα αυγά χτυπημένα, το αλάτι, τη μαγιά, το υπόλοιπο αλεύρι και νερό και ζυμώνουμε καλά. • Πλάθουμε το ζυμάρι σε πλεξούδα, το τοποθετούμε σε βουτυρωμένη φόρμα και το αφήνουμε σε χλιαρό μέρος σκεπασμένο με μια πετσέτα να φουσκώσει. • Το αλείφουμε με το χτυπημένο κρόκο ενός αυγού για να γυαλίσει και το ψήνουμε σε φούρνο στους 180 βαθμούς για 45 λεπτά περίπου. 11
- 12. Κουλούρια Πασχαλινά Υλικά 1280 γρ.αλεύρι μαλακό 500 γρ. ζάχαρη 4 αυγά 5 κρόκοι αυγών 1 φιλτζάνι (καφέ) κονιάκ 300 γραμμάρια βούτυρο γάλακτος Χυμός μισού λεμονιού 1 κουταλάκι γλυκού σόδα 30 γραμμάρια αμμωνία ½ φλιτζάνι γάλα Εκτέλεση • Χτυπάμε το βούτυρο αρκετή ώρα μέχρι να ασπρίσει. • Χωρίζουμε τα αυγά και χτυπάμε τα 4 ασπράδια μαρέγκα. • Χτυπάμε τους 9 κρόκους μαζί με τη ζάχαρη καλά και τους προσθέτουμε στο βούτυρο. • Ρίχνουμε το κονιάκ, τη σόδα διαλυμένη στο λεμόνι, την αμμωνία διαλυμένη καλά στο γάλα και τη μαρέγκα. • Ανακατεύουμε καλά και μετά ρίχνουμε λίγο λίγο το αλεύρι. • Αφήνουμε τη ζύμη για τουλάχιστον 1 ώρα πριν πλάσουμε τα κουλούρια. • Τοποθετούμε τα κουλούρια σε ταψί και τα ψήνουμε γα 20-30 λεπτά. Κουλουράκια Σμυρνέικα Υλικά 1 φλιτζάνι βούτυρο 4 ½ φλιτζάνια (τσαγιού) αλεύρι 1 κουταλάκι γλυκού μπέικιν πάουντερ ¼ κουταλάκι γλυκού σόδα ¾ του φλιτζανιού (τσαγιού) γάλα 2 κρόκοι αυγών ¼ φλιτζάνι (τσαγιού) γάλα ½ κ γλυκού μαστίχα κοπανισμένη 1 κρόκου αυγού για το άλειμμα Εκτέλεση • Λιώνετε το βούτυρο σε χαμηλή φωτιά. • Κοσκινίζετε το αλεύρι με το μπέικιν πάουντερ και τη σόδα. • Χτυπάμε το βούτυρο με τη ζάχαρη μέχρι να αφρατέψει. Συνεχίζετε να χτυπάτε και ρίχνετε τους κρόκους των αυγών έναν έναν, τη μαστίχα και το γάλα εναλλάξ. • Ρίχνετε το αλεύρι σε δόσεις και ζυμώνετε σε ζύμη σφιχτή. • Πλάθετε τη ζύμη σε κυλινδρικό σχήμα πάχους ενός δακτύλου και μήκους 18 εκ. και τα διπλώνετε στα τρία πιέζοντας ελαφρά τις δύο άκρες, έτσι ώστε να πάρουν το σχήμα βαρκούλας. • Αφού τα αλείψετε με κρόκο, τα ψήνετε σε ταψί ελαφρά βουτυρωμένο στους 175 βαθμούς για 20 λεπτά περίπου. 12
- 13. Ήθη και έθιμαστον κόσμο για το Πάσχα Ασία Αρμενία και Συρία Στην Αρμενία και στη Συρία η γιορτή του Πάσχα έχει να κάνει με την φιλανθρωπία. Καλούν λοιπόν όλους τους άστεγους να μπουν στις εκκλησίες και τους πλένουν τα πόδια αναπαριστώντας ακριβώς τα όσα έκανε ο Ιησούς κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου. Αμερική Καναδάς Στον Καναδά και ιδιαίτερα στην πόλη του Κεμπέκ ένα πολύ ασυνήθιστο έθιμο κρατάει την πρώτη θέση τις μέρες του Πάσχα. Οι χωρικοί συγκεντρώνονται όλοι σε λαϊκές αγορές με τις μαύρες κότες τους. Η μαύρη κότα θεωρείται κάτι το αρνητικό στο κοτέτσι για την Κυριακή του Πάσχα και η πώλησης της συμβολίζει το τέλος της νηστείας. Οι γονείς διηγούνται ένα παλιό μύθο στα παιδιά, ότι μονάχα για αυτή την Κυριακή του Πάσχα όλες οι κότες, εκτός από τις μαύρες μπορούν και γεννάνε πολύχρωμα αυγά. Κι όλοι μαζί παίρνουν από ένα καλάθι και πάνε να τα μαζέψουν από το κοτέτσι. Φυσικά πρόκειται για τα πολύχρωμα αυγά, που οι γονείς ή άλλοι συγγενείς έχουν κρύψει από νωρίς το πρωί στα κοτέτσια τους. Μεξικό Στο Μεξικό, χιλιάδες κάτοικοι την προηγούμενη μέρα του Πάσχα βγαίνουν στους δρόμους, φτιάχνουν ένα ομοίωμα του Ιούδα και το κρεμούν κάπου ψηλά σε ένα κεντρικό σημείο, ώστε όλοι να περνούν και να τον χτυπούνε, να τον βρίζουν τιμωρώντας τον έτσι για την προδοσία του. Οι Μεξικάνοι λοιπόν συνεχίζουν να χτυπούνε την αχυρένια κούκλα του Ιούδα, μέχρι που τα ξημερώματα αυτή ανοίγει και χιλιάδες λιχουδιές και σοκολάτες πέφτουν από το εσωτερικό της κούκλας. Ευρώπη Ισπανία Στην Verges της Ισπανίας, τη Μεγάλη Πέμπτη γίνεται ο παραδοσιακός "χορός του θανάτου" που περιλαμβάνει παρέλαση στους δρόμους της μεσαιωνικής πόλης. Όλοι όσοι παίρνουν μέρος είναι ντυμένοι με στολές και η διαδικασία τελειώνει με ανθρώπους ντυμένους σκελετούς που κουβαλούν κουτιά με στάχτες. Ο τρομακτικός χορός ξεκινάει τα μεσάνυχτα και συνεχίζεται για τρεις ώρες. 13
- 14. Γερμανία Στη Γερμανία τοΠάσχα ξεκινά με την μεταφορά του Σταυρού την Μεγάλη Πέμπτη. Οι Γερμανοί έχουν ως παράδοση την Μεγάλη Πέμπτη να τρώνε μόνο ψάρι. Το Πάσχα ξεκινά με δοξολογίες στην εκκλησία το βράδυ και τελειώνει την Κυριακή του Πάσχα το πρωί. Η Κυριακή θεωρείται οικογενειακή μέρα στην Γερμανία και υπάρχει ειδικό μενού για το μεσημέρι, όπως βαμμένα αυγά και μια τούρτα σε σχήμα αρνιού. Επίσης ίδια μέρα τρώνε και αλλά γλυκά όπως μπισκότα, κέικ, σοκολάτες. Μια παράδοση για τα παιδιά είναι να κρύβουν αυγά μέσα στον κήπο και να παίζουν το παιχνίδι “Κυνήγι του Πασχαλινού Αυγού” για να τα βρουν. Άλλη παράδοση είναι η φωτιά του Πάσχα όπου μαζεύουν τα παλιά Χριστουγεννιάτικα δέντρα του χειμώνα και τα καίνε σε ένα χώρο σαν μήνυμα ότι τέλειωσε ο χειμώνας και ξεκινάει η Άνοιξη με το Πάσχα. Αυστραλία Το Πάσχα στην Αυστραλία γιορτάζεται με διάφορα ήθη και έθιμα. Πολλοί είναι οι πιστοί οι οποίοι πάνε στις εκκλησίες, ενώ, διάφορα ζώα όπως κουνέλια, κυκλοφορούν στην πόλη για να δώσουν την χαρούμενη αίσθηση του Πάσχα. Φυσικά η διασκέδαση δεν λείπει και όλοι μαζί ενώνονται για να γιορτάσουν όσο πιο ωραία την γιορτή της χαράς και της ευτυχίας. Κάτι πολύ διαφορετικό από εμάς, τις χώρες τις Ευρώπης, είναι η εποχή. Τι στιγμή που εμείς γιορτάζουμε το Πάσχα την Άνοιξη, στην Αυστραλία το γιορτάζουν Φθινόπωρο. Στην μεγάλη πόλη της Αυστραλίας, το Σίδνεϋ, διοργανώνονται διάφορα σόου, εκθέσεις, όπου η διασκέδαση κατέχει την πρωτιά, ενώ διάφορα ζώα διασκεδάζουν τους μικρούς φίλους και τα βεγγαλικά δημιουργούν κάτι το εξωπραγματικό και ανεπανάληπτο. 14
- 15. Πασχαλινό Σταυρόλεξο 15 Οριζόντια 1.Έπρεπε ναγίνει για να σωθούμε 2. Είναι ο Θεός 3. Λέγεται και Βαπτιστής και Πρόδρομος 4. Υπάρχει και Μεγάλη… 5. Έτσι ο Σωτήρας στα Εβραϊκά 6. Σ' αυτή τη λίμνη έγιναν πολλά θαύματα 7. Ψέλνονται την Ανάσταση αυτά τα τροπάρια Κατακόρυφα 1. Γιορτάζεται το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου 2. Σπάμε τα κόκκινα… 3 Το φώναζε ο Χριστός πάνω στο Σταυρό 4. Το τροπάριο της Κασσιανής ψάλλεται τη Μεγάλη… 5. Για αυτήν ήρθε ο Χριστός στον κόσμο 6. Σημαίνει και πέρασμα αυτό Η λύση του σταυρόλεξου βρίσκεται στην τελευταία σελίδα του περιοδικού.
- 16. Ιερός Ναός ΑγίουΔημητρίου Πότε χτίστηκε ο ναός; Ο ναός που τώρα βλέπουμε χτίστηκε το 1837, έχει δηλαδή 175 χρόνια συνεχούς λειτουργίας. Γιατί είναι μητροπολιτικός ναός ο Άγιος Δημήτριος και όχι η Αγία Παρασκευή; Είναι μητροπολιτικός ναός εξαιτίας των δεδομένα της εποχής όπου έγινε η απελευθέρωση της Εύβοιας το 1834. Εδώ ξέρουμε ότι έγινε η πρώτη δοξολογία. Επίσης ότι υπηρέτησε και ο Άγιος Νεκτάριος ως επίσημος ιεροκήρυκας και ήταν διορισμένος σε αυτό το ναό. Έχει κοινωνικό έργο ο Άγιος Δημήτριος; Το πρώτιστο έργο της Εκκλησίας είναι η σωτηρία και η θέωση του ανθρώπου αλλά φυσικά μαζί με αυτό είναι και το έργο της αγάπης – το κοινωνικό έργο. Ο ναός αυτή τη στιγμή διατηρεί ένα συσσίτιο που σιτίζει 305 άτομα τα οποία στερούνται το καθημερινό πιάτο φαγητό. Επίσης γίνονται και πολλές άλλες δραστηριότητες όπως διδασκαλία βυζαντινής μουσικής, ζωγραφική, κηρύγματα που εντάσσονται στο σωτηριολογικό πλαίσιο της εκκλησίας μας και πολλά άλλα. Πόσους ιερείς έχει ο Άγιος Δημήτριος; Στον Άγιο Δημήτριο λειτουργούν σήμερα τρεις ιερείς. Τι είναι τα Δημήτρια; Τα Δημήτρια είναι μεγάλη γιορτή στην πόλη μας. Τα Δημήτρια γίνονται κάθε χρόνο τον Οκτώβριο όπου φιλοξενούμε μία εικόνα της Παναγίας γύρω στις 10 με 15 μέρες και συνεορτάζει μαζί με τον Άγιο Δημήτριο και γίνονται διάφορες εκδηλώσεις. Καθημερινά τελείται η Θεία Λειτουργία και γίνονται κηρύγματα με αποκορύφωμα βέβαια την εορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου. Ευχαριστώ πολύ τον πατέρα Γεώργιο Πολυκαρπίδη για τις πληροφορίες και τον χρόνο που μου διέθεσε. Ρένος Στ. 16
- 17. Πεντηκοστή Δέκα ημέρες ύστερααπό την Ανάληψη του Χριστού, οι μαθητές Του όλοι μαζί, σαν μια ψυχή, παρέμεναν στο υπερώο, στον πάνω όροφο του σπιτιού όπου και άλλοτε μαζεύονταν. Εκεί μαζί με την Παναγία Μητέρα του Κυρίου και εκατόν είκοσι περίπου άλλους πιστούς, προσεύχονταν με θέρμη. Περίμεναν με λαχτάρα να έρθει σ’ αυτούς, « ο Παράκλητος», το Άγιο Πνεύμα. Ήταν η ώρα ενάτη πρωινή, όταν ξαφνικά ακούστηκε μια παράδοξη βοή σαν δυνατός αέρας που γέμισε το σπίτι, και κάτι σαν γλώσσες φωτιάς στάθηκαν πάνω από το κεφάλι κάθε μαθητή. Ήταν το Άγιο Πνεύμα! Επειδή η Πεντηκοστή, ήταν μια από τις μεγάλες γιορτές των Ισραηλιτών, (την οποία γιόρταζαν πενήντα μέρες ύστερα από το Πάσχα ως ανάμνηση της παράδοσης του Νόμου από το Θεό στο Σινά) έρχονταν στην Ιερουσαλήμ πάρα πολλοί Ιουδαίου από πολλά μέρη του κόσμου. Στα πλήθη που μαζεύτηκαν, ακούγοντας τη βοή, οι Απόστολοι με πρωτοφανές θάρρος διηγούνταν τα μεγαλεία του Θεού. Όλοι άκουγαν έκπληκτοι και με απορία, ο καθένας στη δική του γλώσσα, τους μαθητές του Χριστού. Όλοι τους απορούσαν για την πολυγλωσσία αυτή των Αποστόλων. Στο απορημένο πλήθος των συγκεντρωμένων ανέλαβε να μιλήσει ο Απόστολος Πέτρος. Τους θύμισε τα όσα είχε πει ο Θεός στους Ισραηλίτες μέσω του προφήτη Ιωήλ: «στις έσχατες ημέρες …. θα χαρίσω πλουσιοπάροχο το Πνεύμα μου σε κάθε άνθρωπο. Έτσι, οι γιοι σας και οι θυγατέρες σας θα κηρύξουν την αλήθεια….». Μετά τους μίλησε για τον Ιησού, τον οποίο, ενώ εκείνοι σταύρωσαν, ο Θεός Τον ανέστησε. Οι ίδιοι οι μαθητές ήταν μάρτυρες αυτής της αλήθειας. Στο τέλος κάλεσε όλους τους συγκεντρωμένους να μετανοήσουν και να βαπτιστούν στο όνομα του Χριστού, για να συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους και να πάρουν τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Το κήρυγμα του Πέτρου είχε ως συνέπεια εκείνη τη μέρα να πιστέψουν και να βαπτιστούν με χαρά περίπου τρεις χιλιάδες άνθρωποι. Γι’ αυτό η ημέρα της Πεντηκοστής ονομάζεται γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας. Η Πεντηκοστή άρχισε να γιορτάζεται από τους αποστολικούς χρόνους είτε στο ναό των Ιεροσολύμων μαζί με τους Ιουδαίους, είτε χωριστά. Κατά την εορτή αυτή γινόταν και η βάπτιση των κατηχουμένων όπου και για το λόγο αυτό συνεχίζεται και ψάλλεται ο τρισάγιος ύμνος: « Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε…..». 17
- 18. Τα συμπεράσματα απότην κάθοδο του Αγίου Πνεύματος 1. Δημιουργείται η πρώτη χριστιανική Εκκλησία. Το Άγιο Πνεύμα δημιουργεί, μεταμορφώνει και αγιάζει την Εκκλησία. 2. Με την Πεντηκοστή το Άγιο Πνεύμα μπαίνει στη ζωή της Εκκλησία και την παρακολουθεί σ’ όλη τη πορεία της. Το Άγιο Πνεύμα είναι ο οδηγός της Εκκλησίας στο έργο της. Είναι ο συμπαραστάτης, ο παρηγορητής και ο υπερασπιστής στη δύσκολη πορεία της. 3. Κύριο έργο του Αγίου Πνεύματος παραμένει η αύξηση και της Εκκλησίας και η συγκρότηση της σε «μια, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία». 4. Η έναρξη του αποστολικού έργου και η διάδοση του σωτηρίου μηνύματος του Κυρίου. 5. Η Ανάσταση του Χριστού είναι το περιεχόμενο του αποστολικού κηρύγματος και το θεμέλιο της νέας ζωής της Εκκλησίας. 6. Η μετάνοια και το βάπτισμα στο όνομα του Χριστού είναι οι προϋποθέσεις για να λάβουμε το Άγιο Πνεύμα και να γίνουμε μέλη της Εκκλησίας. 18
- 19. Απολυτίκιον Ευλογητός ει, Χριστέο Θεός ημών, ο πανσόφους τους αλιείς αναδείξας, καταπέμψας αυτοίς το Πνεύμα το άγιον, και δι’αυτών την οικομένην σαγηνεύσας, φιλάνθρωπε, δόξα σοι. Προσευχή αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος και σώσον, Αγαθές τας ψυχάς ημών. 19
- 20. Τι είναι ηΟρθόδοξη Εκκλησία Σ’ ένα πλήθος εκκλησιών και θρησκευτικών κοινοτήτων που αποτελούν τον Χριστιανισμό, αριθμητικά μεγαλύτερες είναι η Καθολική Εκκλησία, η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Προτεσταντικές Εκκλησίες και Ομολογίες. Ορθόδοξη Εκκλησία αποκαλείται το σύνολο των αυτοκέφαλων και αυτόνομων Χριστιανικών Εκκλησιών που διοικούνται κατά συλλογικό τρόπο από Συνόδους, έχουν αποδεχτεί το περιεχόμενο των αποφάσεων των επτά πρώτων Οικουμενικών Συνόδων και παραμένουν σε πλήρη κοινωνία μεταξύ τους. Επίσης έχουν ως αφετηρία τους τον Ιησού Χριστό και τους Αποστόλους του μέσω της συνεχούς αποστολικής διαδοχής. Τα πλέον αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά της Ορθοδοξίας είναι η αφοσίωση της στην αποστολική παράδοση και η πλούσια λειτουργική ζωή της. Θεωρείται από τους Ορθόδοξους Χριστιανούς ότι η Εκκλησία τους έχει διατηρήσει την παράδοση και τη διαδοχή της αρχαίας Εκκλησίας στην πληρότητά της αντίθετα με άλλες Χριστιανικές ομολογίες, οι οποίες έχουν απομακρυνθεί από την κοινή εκκλησιαστική παράδοση των πρώτων 10 αιώνων. Οι όροι ορθόδοξος – ορθοδοξία έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά, στον ελληνόφωνο χριστιανικό κόσμο, προκειμένου να υποδείξουν τις κοινότητες ή τα άτομα που διατήρησαν την αληθινή πίστη (όπως καθορίζεται από τις Οικουμενικές Συνόδους), σε αντιδιαστολή με εκείνους που κηρύχτηκαν αιρετικά. Ο επίσημος προσδιορισμός της Εκκλησίας στα λειτουργικά και κανονικά κείμενα της (με βάση το «Σύμβολο της Πίστεως» που υπογράφηκε από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο) είναι «Ορθόδοξη Καθολική και Αποστολική Εκκλησία». Σήμερα το άθροισμα των Ορθόδοξων Εκκλησιών υπολογίζεται σε 300 περίπου εκατομμύρια Χριστιανούς που ακολουθούν την πίστη και τις πρακτικές που καθορίστηκαν από τις επτά Οικουμενικές Συνόδους. 20
- 21. Ήθη και έθιματου Δεκαπενταύγουστου Παναγία Σουμελά – Μία Πόντια από την Αθήνα Η Παναγία Σουμελά αποτελεί το σύμβολο της ποντιακής πίστης, αν και η πρώτη ονομασία της θαυματουργής εικόνας ήταν Αθηνιώτισσα. Την εικόνα της Παναγίας Σουμελά αγιογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Μετά τον θάνατό του τη μετέφερε στην Αθήνα ο μαθητές του Ανανίας και τοποθετήθηκε σε περικαλλή ναό της Θεοτόκου. Ετσι αρχικά ονομάστηκε ως Παναγία η Αθηνιώτισσα. Στο τέλος του 4ου αιώνα (380-386 μ.Χ.), σύμφωνα με την παράδοση, η Παναγία η Αθηνιώτισσα εμφανίστηκε ως όραμα στους μοναχούς Σωφρόνιο και Βαρνάβα, στην Αθήνα και τους κάλεσε στην εκκλησία. Εκεί είδαν την εικόνα να σηκώνεται από το προσκυνητάρι, να βγαίνει από το παράθυρο και να πετάει προς τα ουράνια. Συγχρόνως, άκουσαν την Θεοτόκο να λέει: «Πηγαίνω στην Ανατολή. Προπορεύομαι στο όρος Μελά. Ακολουθήστε με ….». Οι μοναχοί την ακολούθησαν και στο όρος Μελά, στον Πόντο, όπου στάθηκε, κτίστηκε μεγάλος Ναός και Μονή. Έτσι η εικόνα πήρε την ονομασία Σουμελά από τη φράση «στου Μελά». Το 1922, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, μοναχοί έθαψαν την εικόνα, μαζί με άλλα κειμήλια. Με την ανταλλαγή, τα ιερά κειμήλια παραχωρήθηκαν και το 1931 τα ξέθαψε και τα έφερε στην Ελλάδα, ο Αμβρόσιος ο Σουμελιώτης. Η εικόνα επανήλθε στην Αθήνα και παρέμεινε στο Μουσείο έως το 1951. Τότε, το Σωματείο «Παναγία Σουμελά» Θεσσαλονίκης πρότεινε το κτίσιμο ναού στις πλαγιές του Βερμίου, στην Καστανιά Βέροιας όπως και έγινε. Αμοργός – Η Χοζοβιώτισσα Στην Αμοργό, πάνω σε έναν γκρεμό 300 μέτρων δεσπόζει το ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Χοζοβιώτισσας που τιμάται στις 15 Αυγούστου. Κτίστηκε το 1088 μ.Χ. από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Α’ Κομνηνό, σύμφωνα με επιγραφή της Ι. Μονής. Για τον τρόπο άφιξης της εικόνας στην Αμοργό υπάρχουν δύο παραδόσεις: Η πρώτη λέει ότι η εικόνα βρέθηκε μέσα σε μία βάρκα εκεί ακριβώς που είναι κτισμένο το σημερινό μοναστήρι. Λέγεται ότι την εικόνα τοποθέτησε μία ευσεβής κυρία μέσα σε 21
- 22. βάρκα από τηνπόλη Χόζοβα της Παλαιστίνης και την άφησε να ταξιδέψει μόνη της στη θάλασσα, για να γλιτώσει από τα χέρια των εικονομάχων. Η δεύτερη εκδοχή λέει ότι τη θαυματουργή εικόνα έφεραν στην Αμοργό μοναχοί από το μοναστήρι του Χοτζεβά της Παλαιστίνης, που βρίσκεται στην Ιεριχώ, οι οποίοι έφυγαν λόγω των διωγμών από τους εικονομάχους. Περνώντας από την Κύπρο οι μοναχοί έπεσαν πάνω σε ληστές που βεβήλωσαν, έκοψαν στα δύο και έριξαν στη θάλασσα την εικόνα. Τα δύο τεμάχια ήρθαν με θαυματουργό τρόπο κάτω από το βράχο της Αμοργού κι ενώθηκαν μόνα τους χωρίς να διακρίνεται τίποτε από την τομή. Άλλοι λένε ότι συγκολλήθηκαν από τους μοναχούς που συνέχισαν το ταξίδι τους, έφτασαν στην Αμοργό και έκτισαν το μοναστήρι στον τόπο που τους υπέδειξε η Παναγία. Μάρτυρας για τον τόπο αυτό ήταν η σμίλη, που για αιώνες βρισκόταν σφηνωμένη στο βράχο και έπεσε το 1952. Νίσυρος – Παναγία Σπηλιανή Ένας από τους πιο πολυήμερους και ξεχωριστούς εορτασμούς της Παναγιάς πραγματοποιείται στο νησί της Νισύρου. Εδώ γιορτάζεται το Νιάμερο της Παναγίας, που ξεκινά στις 6 Αυγούστου, γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Το έθιμο είναι αφιερωμένο στη γυναίκα, καθώς οι μαυροντυμένες Εννιαμερίτισσες (γυναίκες ταγμένες στην Παναγία) αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη λατρευτική δράση. Εγκαθίστανται στο χώρο του μοναστηριού της Παναγίας της Σπηλιανής που βρίσκεται μέσα στο κάστρο των Ιπποτών, προσκυνούν και καθαρίζουν το χώρο και τα ιερά σκεύη. Στην πραγματικότητα, διεξάγονται δύο παράλληλες λατρευτικές τελετουργίες, η επίσημη εκκλησιαστική από τους ιερείς και η ανεπίσημη με ιέρειες τις Εννιαμερίτισσες, που ακολουθούν αυστηρή νηστεία, κάνουν 300 μετάνοιες κάθε εικοσιτετράωρο και ψάλλουν. Την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου, με τη λήξη της λειτουργίας, οι ιερείς λιτανεύουν την εικόνα της Παναγίας ως το χωριό για να ευλογήσει το πανηγύρι. Οι Εννιαμερίτισσες, από την άλλη πλευρά, κρατούν τους δίσκους με τα κόλλυβα και προπορεύονται, ανοίγοντας τον δρόμο για την ιερή εικόνα. Το γλέντι ξεκινά τη στιγμή που η εικόνα φτάνει στο χωριό, με τον τοπικό χορό της «κούπας», τραγούδια και άφθονο κρασί, ενώ οι Εννιαμερίτισσες αποσύρονται. 22
- 23. Σκιάθος – ΗΒαγγελίστρα των Σποράδων Πνιγμένη μέσα στο πράσινο, στον μυχό του ρέματος του Λεχουνιού και πλάι στις πηγές του, την τοποθεσία Αγαλιανού, κάτω από την ψηλότερη κορυφή της Σκιάθου, την Καραφλυτζανάκια, είναι κτισμένη η Ιερά Κοινοβιακή Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, το Μοναστήρι της Ευαγγελιστρίας ή της Βαγγελίστρας, όπως το λένε οι Σκιαθίτες. Η ανοικοδόμηση της Μονής άρχισε το 1794 από μία μικρή ομάδα μοναχών του κινήματος των «Κολλυβάδων», που αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν από το Άγιο Όρος, λόγω του αναβρασμού που υπήρχε τότε με αφορμή την ημέρα κατά την οποία έπρεπε να τελούνται κανονικά τα μνημόσυνα, το Σάββατο δηλαδή αντί της Κυριακής και βασικό σύνθημα την επιστροφή στην αρχαία παράδοση της Εκκλησίας. Χιλιάδες προσκυνητών συρρέουν τον Δεκαπενταύγουστο, όπου την παραμονή το βράδυ γίνεται η έξοδος του επιταφίου της Παναγίας, μέσα σε ατμόσφαιρα μοναδικής κατάνυξης, υπό την συγκινητική μελωδία των εγκωμίων της Θεοτόκου που ψάλλουν όλοι μαζί οι Σκιαθίτες. Ένα έθιμο που συναντάται σε λίγα μέρη της Ελλάδος. Το Μοναστήρι γιορτάζει δύο φορές τον χρόνο, στις 25 Μαρτίου και στις 15 Αυγούστου. Αμέτρητα τα προσκυνήματα, αμέτρητα και τα ήθη και έθιμα που υπάρχουν κατά την περίοδο του 15 Αύγουστου. Κάθε τόπος γιορτάζει ξεχωριστά αλλά όλοι μαζί δοξολογούμε την Παναγία μας και την παρακαλούμε να μεσιτεύει για εμάς στον Υιό της. Απολυτίκιον Εν τη Γεννήσει την παρθενίαν εφύλαξας, εν τη Κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες Θεοτόκε μετέστης προς την ζωήν, μήτηρ υπάρχουσα της ζωής, και ταις προσβείαις ταις σαις λυτρουμένη, εκ θανάτου τας ψυχάς ημών. 23
- 24. Ο Ιερός Ναόςτης Αγίας Παρασκευής, Πολιούχου Χαλκίδας Η Αγία Παρασκευή είναι η προστάτιδα της Χαλκίδας και τιμάται πανηγυρικά κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου. Ο ναός της Αγίας Παρασκευής είναι ένα σημαντικό βυζαντινό μνημείο. Είναι τρίκλιτη Βασιλική του 5ου ή 8ου αιώνα. με ξύλινη, δίρριχτη στέγη στο υπερυψωμένο κεντρικό κλίτος. Σήμερα έχει 40 μ. μήκος, 22 μ. πλάτος, και 21 μ. ύψος, ενώ κατά την αρχική της φάση φαίνεται ότι ξεπερνούσε τα 50 μ. μήκος. Ιστορία - Παράδοση Η εκκλησία φέρεται να είναι κτισμένη πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού αφιερωμένου στο Δία. Ο ναός αρχικά αφιερώθηκε στην Παναγία την Περίβλεπτο, αφιέρωση εμπνευσμένη από ανάγλυφο της Θεοτόκου, το οποίο σήμερα είναι εντοιχισμένο στο βόρειο παρεκκλήσι. Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1204-1566), ο ναός ανακαινίστηκε σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα και παραχωρήθηκε στο λατίνο επίσκοπο της περιοχής. Μετά την άλωση της Χαλκίδας από τους Τούρκους (1470), ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, προστέθηκε μιναρές και τα πάντα σκεπάστηκαν με ασβέστη. Τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη, στάβλος και αμαξοστάσιο. Μετά την απελευθέρωση της πόλης αφιερώθηκε στην Αγία Παρασκευή. Ένας σεισμός το 1854 είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση της δυτικής όψης. Σε σεισμό του 1884, κατέρρευσε το κωδωνοστάσιο, το πάνω τμήμα του οποίου ξαναχτίστηκε από τον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Ορλάνδο. Από όλες αυτές τις παρεμβάσεις δεν έμεινε ανέγγιχτο και το εσωτερικό του μνημείου. Οι Φράγκοι, οι Οθωμανοί, ο εγκέλαδος και ο 24
- 25. νεοκλασικισμός άφησαν ανεξίτηλατα σημάδια τους στον 1.500 χρόνων ναό, χωρίς όμως να του αφαιρέσουν την παλαιοχριστιανική του ταυτότητα. Η Αγία Παρασκευή είναι σαν ένα λεύκωμα που ο καθένας άφησε την «υπογραφή» του. Οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι, οι Τούρκοι, οι παππούδες των παππούδων μας ακόμη και η γενιά μας, πρόσθεσαν, αφαίρεσαν, διακόσμησαν ή βεβήλωσαν κάποιο κομμάτι του ναού. Από το 1928, μέχρι σήμερα ο ναός έχει υποστεί ελάχιστες τροποποιήσεις. Την τελευταία δεκαετία γίνονται εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, από την 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Εμπορική πανήγυρη της Αγίας Παρασκευής Με αφορμή τη γιορτή της πολιούχου της Χαλκίδας, Αγίας Παρασκευής, πραγματοποιείται εμπορική πανήγυρη κάθε χρόνο η οποία διαρκεί από τις 26 έως τις 31 Ιουλίου. Η πανήγυρη καθιερώθηκε με βασιλικό διάταγμα της 9ης Ιανουαρίου 1864. Αρχικά γινόταν στο χώρο της πλατείας της εβδομαδιαίας αγοράς, όπου στήνονταν πρόχειρα παραπήγματα για να φιλοξενήσουν τους εμπόρους, ενώ σήμερα γίνεται στην περιοχή του Πάρκου του Λαού της Χαλκίδας. 25
- 26. Βίος Αγίας Παρασκευής ἈπολυτίκιονΤῆς Ἁγίας Ἦχος α' Τὴν σπουδήν σου τῇ κλήσει κατάλληλον, ἐργασαμένη φερώνυμε, τὴν ὁμώνυμόν σου πίστιν εἰς κατοικίαν κεκλήρωσαι, Παρασκευὴ ἀθλοφόρε· ὅθεν προχέεις ἰάματα, καὶ πρεσβεύεις ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν. H Αγία Παρασκευή γεννήθηκε, μετά από πολλά χρόνια θερμής προσευχής, σε ένα προάστιο της Ρώμης επί Αυτοκρατορίας Αδριανού. Γονείς της ήταν ο Αγαθόνικος και η Πολιτεία, που ήταν θεοσεβούμενοι Χριστιανοί και οικονομικά εύποροι και αποφάσισαν να της δώσουν το όνομα της ημέρας που γεννήθηκε. Η ανατροφή της από μικρή ηλικία έγινε με βάση Χριστιανικά πρότυπα. Σε ηλικία 20 ετών, η Αγία Παρασκευή έχασε τον πατέρα της. Πλέον ήταν μόνη και με αρκετά χρήματα ώστε να πραγματοποιήσει το φιλανθρωπικό και ιεραποστολικό έργο που επιθυμούσε. Έτσι δίνει όλη της την περιουσία σε φτωχούς και αφιερώνει το χρόνο της στην ανακούφιση των ασθενών. Δίνεται ολοκληρωτικά στην ιεραποστολή, διδάσκει σε σπίτια γυναίκες, μικρά παιδιά, διακονεί αδυνάτους, σπεύδει για τις ανάγκες τις εκκλησίας της Ρώμης. Έφτασαν στα αυτιά του Αυτοκράτορα Αντωνίνου οι δραστηριότητες της με αποτέλεσμα να οδηγηθεί ενώπιόν του. Η σύνεσή της, το θάρρος της και η διαύγεια πνεύματος έγιναν αντιληπτά από τον αυτοκράτορα Αντωνίνο, ο οποίος δεν ήθελε να εφαρμόσει τα μέτρα του Ρωμαϊκού νόμου σε βάρος της, όπως ορίζονταν για τους Χριστιανούς Τελικά συνελήφθηκε και βασανίστηκε σκληρά . Όταν την έριξαν σε ένα καζάνι με καυτό λάδι παρέμεινε ανέπαφη. Ο αυτοκράτορας θέλησε να το διαπιστώσει ο ίδιος και βλάφτηκαν τα μάτια του. Η Αγία Παρασκευή τον θεράπευσε και έτσι μέχρι σήμερα θεωρείται προστάτιδα των ματιών. Πέθανε, όταν ο Ταράσιος επί αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου την αποκεφάλισε. Η μνήμη της γιορτάζεται στις 26 Ιουλίου. 26
- 27. Ήθη και έθιματων Χριστουγέννων στην Ελλάδα Στην Ελλάδα τα Χριστούγεννα είναι μία από τις μεγαλύτερες θρησκευτικές γιορτές . Η ευχή «Καλές Γιορτές» είναι από τις πιο χαρακτηριστικές κατά τη περίοδο πριν και μετά τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Θεοφάνεια. Τρία στοιχεία απαρτίζουν γενικά τις λατρευτικές εκδηλώσεις του ελληνικού λαού: το τρυφερό θρησκευτικό συναίσθημα, η προσαρμογή των αρχαίων ελληνικών εθίμων και η επιδέξια προσαρμογή στις ψυχολογικές ανάγκες της καθημερινής ζωής. Και αυτός ο σπουδαίος συνδυασμός φαίνεται σε όλες τις εκδηλώσεις του και τα έθιμα του τόσο στα Χριστούγεννα όσο και στο Δωδεκαήμερο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτού του υπέροχου συνδυασμού βρίσκουμε στα κάλαντα των Χριστουγέννων όπου τα παιδιά ψάλλοντας, εκτός από το μήνυμα της Γέννησης, επιμένουν και σε λεπτομέρειες του τρόπου ανατροφής του «Θείου Βρέφους». «Γεννιέται και ανατρέφεται με μέλι και με γάλα, το μέλι τρων οι άρχοντες το γάλα οι αφεντάδες…». Έτσι αυτή η ιδανική ποιητική εκδοχή ψάλλεται όχι όπως πραγματικά έγινε, αλλά όπως ο ίδιος ο λαός νομίζει πως θα έπρεπε να γίνει. Σε όλη τη χώρα τα παιδιά τριγυρνούν από σπίτι σε σπίτι για να πουν τα κάλαντα τις παραμονές των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανείων, ενώ τα μεσάνυκτα των Φώτων ανάβουν φωτιές για να διώξουν τους καλικάτζαρους - έθιμο κυρίως της υπαίθρου. Στην Ελλάδα που κύριο χριστουγεννιάτικο έδεσμα είναι το χοιρινό, απαντάται και το έθιμο με το χριστουγεννιάτικο καραβάκι που όμως στην Χίο αποτελεί τοπικό έθιμο της Πρωτοχρονιάς με ομοιώματα πλοίων. Επίσης οι εξώστες, τα παράθυρα, οι κήποι και οι χώροι γύρω από το τζάκι σφύζουν από ανάλογη διακόσμηση γιορτινής ατμόσφαιρας. 27
- 28. Η πίτα πουετοιμάζεται με τον ερχομό του νέου έτους, η βασιλόπιτα, περιέχει ένα «φλουρί», που σύμφωνα με την παράδοση, θα φέρει καλή τύχη σ’αυτόν που θα το βρει. Στα δε Θεοφάνεια που εορτάζεται η Βάπτιση του Χριστού, αγιάζονται τα ύδατα με ρίψεις «του σταυρού» στο υγρό στοιχείο και ανέλκυσή του από κολυμβητές, με αγιασμό των σπιτιών από ιερείς και με ιδιαίτερα κατά τόπο έθιμα. Σε μερικές περιοχές όπως στην Κορινθία, στην περιοχή της Νεμέας εφαρμόζεται το έθιμο της ψυχοκόρης, δηλαδή το πρωί των Χριστουγέννων όταν γυρίζουν από την εκκλησία, η έφηβη κόρη του σπιτιού τους περιμένει έχοντας βάλει πάνω στην πιατέλα όλα τα παραδοσιακά εδέσματα της Νεμέας. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας διατηρείται το έθιμο του χριστόψωμου όπου κάθε Χριστούγεννα οι νοικοκυρές φτιάχνουν ένα ψωμί που είναι σταυρωτά κεντημένο και την ημέρα των Χριστουγέννων το κυλούν πάνω στο τραπέζι. Αν πέσει από την ανάποδη μεριά του, η χρονιά θα πάει άσχημα, ενώ αν πέσει από την καλή θα πάει καλά η χρονιά! Χριστουγεννιάτικος Μπακλαβάς Υλικά 1 κιλό καρύδια αλεσμένα 1 κιλό φύλλο κρούστας 2 κούπες ζάχαρη Λίγο μοσχοκάρυδο 250 γρ. βούτυρο γάλακτος Γαρύφαλλο ολόκληρο (σε καρφάκια) Για το σιρόπι 1 κιλό ζάχαρη 2 βανίλιες Μισό λεμόνι πλυμένο καλά 5 κούπες νερό Εκτέλεση • Βάζουμε σε μπολ τα καρύδια με το μοσχοκάρυδο και τη ζάχαρη και τα ανακατεύω καλά. • Στρώνω σε μεγάλο ταψί 3 φύλλα κρούστας, χωρίς να το βουτυρώσω. Στο 3ο φύλλο πασπαλίζω μερικές κουταλιές από το μίγμα καρυδιού. Συνεχίζω με φύλλο – γέμιση έως ότου τελειώσουν. Φροντίζω πάνω – πάνω να κρατήσω 3 φύλλα κρούστας χωρίς γέμιση. • Κόβω το γλυκό σε κομμάτια και σε κάθε κομμάτι καρφώνω ένα γαρύφαλλο. • Βάζω το βούτυρο να κάψει καλά και το ρίχνω κουταλιά – κουταλιά στο γλυκό ειδικά στα σημεία που το έχω κόψει. • Ψήνω το γλυκό στο φούρνο στους 150 βαθμούς για 2 ώρες. Όταν ψηθεί τ’ αφήνω λίγο να κρυώσει και το περιχύνω με το σιρόπι, που έχω βράσει για 5 λεπτά. 28
- 29. Ζακυνθινή Κουλούρα Η ζακυνθινήκουλούρα είναι ουσιαστικά ένα γλυκό ψωμί που κόβεται στη Ζάκυνθο την παραμονή των Χριστουγέννων. Υπάρχει μέσα το «εύρημα» ή «ηύρημα», δηλ. το φλουρί! Επομένως, είναι η ζακυνθινή παραδοσιακή εκδοχή της βασιλόπιτας! Υλικά 1η φάση 1 κιλό αλεύρι 3 φακελάκια ξηρή μαγιά Μισό ως ένα ποτήρι ζεστό νερό 2 φλυτζάνια κόκκινο κρασί ζεστό 2η φάση ½ φλιτζάνι ελαιόλαδο 1 φλιτζάνι σταφίδες μαύρες 1 φλιτζάνι σταφίδες ξανθές 1 φλιτζάνι καρύδια 1 φλιτζάνι ζάχαρη Ξύσμα πορτοκαλιού και μανταρινιού 50 γρ. κουκουνάρι Λίγο αλάτι 2 κ.γ. κανέλα 1 κ.γ. γλυκάνισο ¼ κ.γ. γαρύφαλο Εκτέλεση 1η φάση • Ανακατεύουμε το αλεύρι με τη μαγιά • Ρίχνουμε το ζεστό νερό και το ζεστό κρασί και ζυμώνουμε, ώστε να έχουμε μια απαλή ζύμη που να μην κολλάει. • Αφήνουμε να φουσκώσει σε ζεστό μέρος για 1 ½ ώρα. 2η φάση • Προσθέτουμε στη ζύμη που έχει φουσκώσει και τα υπόλοιπα υλικά, και ζυμώνουμε καλά. • Βάζουμε τη ζύμη σε λαδωμένο ταψάκι και αφήνουμε και πάλι να φουσκώσει για περίπου 1 ώρα. • Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο για 1 ώρα και 15 λ. • Στο τέλος κάνουμε ένα μίγμα με 1 κ. μέλι και λίγο νερό. • Αλείφουμε την κουλούρα και, να θέλουμε, πασπαλίζουμε με υλικά όπως ζάχαρη ή ζαχαρωτά. Καλή επιτυχία!!!! 29
- 30. Το πνευματικό νόηματων Χριστουγέννων Ασφαλώς τα Χριστούγεννα έχουν νόημα βαθύτατα πνευματικό: Γιορτάζουμε την εμφάνιση, με σάρκα και οστά του Θεού στη γη κι ανάμεσά μας. Μας τίμησε ιδιαίτερα με την επίσκεψή Του αυτή, καθώς ένωσε την δική μας ανθρώπινη φύση με τη δική Του τη Θεϊκή. Έτσι έχουμε την εμφάνιση του Θεανθρώπου στην ιστορία που σκοπό έχει τη θέωση του ανθρώπου. Γι’ αυτό το μήνυμα των Χριστουγέννων, είναι το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα της ιστορίας. Συνεπώς, όταν αποδίδουμε στα Χριστούγεννα το πραγματικό τους νόημα, τα γιορτάζουμε πνευματικά, δηλαδή με νηστεία, μετάνοια, προσευχή, αλλά και έμπρακτη αγάπη, καλοσύνη, ελεημοσύνη. Πολλές φορές όμως ο πνευματικός χαρακτήρας των Χριστουγέννων μετατρέπεται σε κοσμικό: ρεβεγιόν, φαγητά, γλέντια, χορό, ξενύχτια, δώρα, χαρτοπαιξίες. Φτάσαμε να καταλαβαίνουμε πως έρχονται Χριστούγεννα, από τις στολισμένες βιτρίνες, από τα φωτάκια που αναβοσβήνουν στο μπαλκόνι του διπλανού μας, απ’ τα έλατα που πωλούνται στους δρόμους, από… Όμως αυτά είναι Χριστούγεννα χωρίς Χριστό και όπως είχε δηλώσει σε συνέντευξή του ο μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ.κ.Νικόλαος «και τα λαμπάκια και το δέντρο καλά είναι, μη μένουμε όμως μόνο σ’ αυτά»! 30
- 31. Χριστουγεννιάτικα ήθη καιέθιμα στην Ευρώπη Σ’ όλο τον κόσμο υπάρχουν πλήθος από χριστουγεννιάτικα έθιμα. Ένα διεθνές έθιμο είναι το στόλισμα του χριστουγεννιάτικου δέντρου που συμβολίζει τη χαρά των Χριστουγέννων. Γαλλία Τα Χριστούγεννα στη Γαλλία αποτελούν την εορταστική κορύφωση του έτους. Ειδικά η «Πόλη του Φωτός», το Παρίσι, για 2 μήνες από το Νοέμβριο μέχρι τον Ιανουάριο, κυριολεκτικά αστράφτει! Την παραμονή των Χριστουγέννων όλη η οικογένεια συγκεντρώνεται για ένα ολοκληρωμένο χριστουγεννιάτικο δείπνο. Ο Père Noël, ο κατά τους Γάλλους Άγιος Βασίλης, δίνει τα δώρα του στα παιδιά το βράδυ μεταξύ 24 προς 25 Δεκεμβρίου. Μεγάλη σημασία στους εορτασμούς των Χριστουγέννων έχουν οι γαστρονομικές απολαύσεις. Το παραδοσιακό εορταστικό τραπέζι, το «Reveillon» (ρεβεγιόν) αποτελείται από μια εντυπωσιακή ποικιλία διαφορετικών πιάτων. Οι Γάλλοι φτιάχνουν ένα παραδοσιακό κέικ στο σχήμα κούτσουρου, το οποίο ονομάζεται «χριστουγεννιάτικος κορμός». Το μενού των ρεβεγιόν Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή και εξαρτάται από την τοπική μαγειρική παράδοση. Στην Αλσατία το κυρίως πιάτο είναι ψητή χήνα, στη Βρετάνη γλυκίσματα με ξινή κρέμα γάλακτος, στη Βουργουνδία γαλοπούλα με κάστανα και στο Παρίσι στρείδια και πατέ χήνας. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν και αυτοί τα αλεξανδρινά (αποκαλούν τα γνωστά κόκκινα λουλούδια Etoiles de Noël: «Αστέρια των Χριστουγέννων») για διακόσμηση εσωτερικών χώρων, καθώς και ως δώρο. Από αλεξανδρινά (γνωστά και ως Αστέρια της Βηθλεέμ) φτιάχνεται συνήθως το στεφάνι με κόκκινα, πράσινα και λίγα κίτρινα φύλλα. Αυτό το στεφάνι αποτελεί βασικό μέρος του στολισμού: άλλοτε κρέμεται έξω από την εξώπορτα ή πάνω από το τζάκι και άλλοτε μαζί με κεριά στολίζει το χριστουγεννιάτικο τραπέζι. 31
- 32. Ουκρανία Στην Ουκρανία οΠαγωμένος Πατέρας φθάνει με το έλκηθρο, το οποίο σέρνουν μόνο τρεις τάρανδοι, ενώ τον συνοδεύει και ένα κοριτσάκι, το Κορίτσι «Νιφάδα», που φορά ένα λαμπερό μπλε κοστούμι με λευκή γούνα και ένα στέμμα, που έχει το σχήμα μιας νιφάδας χιονιού. Την ημέρα των Χριστουγέννων οι οικογένειες ετοιμάζουν ένα παραδοσιακό γεύμα δώδεκα πιάτων. Το νεότερο παιδί παρακολουθεί από το παράθυρο, πότε θα εμφανιστεί το πρώτο αστέρι για να σημάνει την έναρξη της γιορτής. Ιταλία Στην Ιταλία η περίοδος των Χριστουγέννων αρχίζει από τις 8 Δεκεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 6 Ιανουαρίου, ημέρα των Θεοφανείων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου τα σπίτια διακοσμούνται με αλεξανδρινά, χριστουγεννιάτικα δέντρα με την παραδοσιακή φάτνη και άλλα πολύχρωμα διακοσμητικά στολίδια. Κάποιοι συνηθίζουν να νηστεύουν στις 23 και 24 Δεκεμβρίου και κατόπιν εορτάζουν με ένα παραδοσιακό γεύμα αμέσως μετά τη λειτουργία. Στις 25 Δεκεμβρίου μετά το μεσημεριανό γεύμα, τα παιδιά συνηθίζουν να απαγγέλλουν ποιήματα στην οικογένεια και στους συγγενείς τους και ανταμείβονται με μικρά χρηματικά δώρα. Το χριστουγεννιάτικο τραπέζι στην Ιταλία διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή. Αυτό που επικρατεί πάντως στις περισσότερες περιοχές για την Παραμονή των Χριστουγέννων δεν είναι η γαλοπούλα, αλλά το χέλι. Το χριστουγεννιάτικο δείπνο περιλαμβάνει σπιτικά τορτελίνια, κόκορα μαγειρευτό ή ψητό και πολλά γλυκά. Μια άλλη σημαντική ημερομηνία των εορτών είναι η 6η Ιανουαρίου κατά την οποία καταφθάνει τη νύχτα (μεταξύ 5-6 Ιανουαρίου) η διάσημη Befana. Στην Ιταλία, παρόλο που υπάρχει Άγιος Βασίλης, ο Babbo Natale, τα δώρα φέρνει η Befana. Πολλοί λένε, ότι πρόκειται για μια γριά μάγισσα που ζούσε τον καιρό των Τριών Μάγων, αλλά δεν μπόρεσε να φέρει δώρα στο Χριστό. 32
- 33. Ρωσία Στη ρωσική παράδοσηη Μπαμπούσκα ήταν μια ηλικιωμένη γυναίκα, που έδωσε λάθος κατευθύνσεις στους προσκυνητές, που κατευθύνονταν προς τη Βηθλεέμ και καταδικάστηκε να τριγυρνάει την ημέρα των Θεοφανείων και να μοιράζει δώρα στα παιδιά. Πορτογαλία Στην Πορτογαλία τα Χριστούγεννα λέγονται Natal. Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τον Menlino Jesus, το μικρό Χριστό, που είναι το σύμβολο της αγάπης, της ειρήνης και της ευτυχίας. Στη χώρα οι κάτοικοι αυτές τις άγιες μέρες δεν πρέπει ποτέ να κλείνουν την πόρτα σε κάποιον δυστυχισμένο. Οι Πορτογάλοι συνηθίζουν να σερβίρουν το χριστουγεννιάτικο δείπνο τα μεσάνυχτα της 24ης Δεκεμβρίου, το οποίο περιλαμβάνει παστό μπακαλιάρο με βραστές πατάτες. Την ημέρα των Χριστουγέννων, η γιορτή είναι γνωστή ως Consoda, τα μέλη της οικογένειας βάζουν επιπλέον θέσεις στο τραπέζι για τις ψυχές των νεκρών. Πιστεύουν, ότι η προσφορά τροφίμων στους προγόνους θα ευλογήσει το νοικοκυριό για το επόμενο έτος. Τα παιδιά την παραμονή των Θεοφανείων βάζουν τα παπούτσια τους στις πόρτες και τα περβάζια των παραθύρων τα παπούτσια τους γεμάτα με καρότα και άχυρο, για να προσελκύσουν τα άλογα των Τριών Μάγων στο σπίτι τους. Το πρωί τα παιδιά βρίσκουν τα παπούτσια τους γεμάτα με ζαχαρωμένα φρούτα, γλυκά και λιχουδιές. 33
- 34. Αρκτικόλεξο 1. _ __ _ _ _ _ 2. _ _ _ _ _ _ _ 3. _ _ _ _ _ 4. _ _ _ _ _ _ _ _ 5. _ _ _ _ _ _ _ 6. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 7. _ _ _ _ _ _ _ _ 8. _ _ _ _ _ _ _ 9. _ _ _ _ _ _ _ 10._ _ _ _ _ _ _ 11._ _ _ _ 12._ _ _ _ _ _ _ _ Τα αρχικά των λέξεων σχηματίζουν μεγάλη γιορτή των χριστιανών. 1. Γεννήθηκε τη μέρα που ψάχνουμε 2. Κυριαρχούσαν την εποχή που γεννήθηκε ο Χριστός 3. Ήρθε το βράδυ στον ύπνο του άγγελος 4. Θλιβερό γεγονός αυτό 5. … και Φαρισαίος. Γνωστή παραβολή του Χριστού 6. Αυτοκράτορας την εποχή που γεννήθηκε ο Χριστός 7. Η πρώτη προφητεία στην Κ.Δ γίνεται την… 8. Γιορτάζεται η… αυτή τη μέρα 9. Η Μαρία οδηγείται στο Ναό, γιορτάζεται στα… 10. Η πόλη που μεγάλωσε ο Χριστός 11. Ο ….. του Σολομώντα - Μοναδικός για τους Ισραηλίτες 12. Λέμε "Αληθώς ο Κύριος" την … 34
- 35. Νά ΄μουν τουστάβλου έν΄ άχυρο Να ‘μουν του σταύλου έν’ άχυρο, ένα φτωχό κομμάτι την ώρα π’ άνοιγ’ ο Χριστός στον ήλιο του το μάτι. Να ιδώ την πρώτη του ματιά και το χαμόγελό του, το στέμμα των ακτίνων του γύρω στο μέτωπό του. Να λάμψω από τη λάμψη του κι’ εγώ σαν διαμαντάκι κι’ από τη θεία του πνοή να γίνω λουλουδάκι. Να μοσκοβοληθώ κι’ εγώ από την ευωδία, που άναψε στα πόδια του των Μάγων η λατρεία. Να ‘μουν του σταύλου ένα άχυρο ένα φτωχό κομμάτι την ώρα π’ άνοιγ’ ο Χριστός στον ήλιο του το μάτι. Κωστής Παλαμάς Λύσεις 1. Χ Ρ Ι Σ Τ Ο Σ 2. Ρ Ω Μ Α Ι Ο Ι 3. Ι Ω Σ Η Φ 4. Σ Τ Α Υ Ρ Ω Σ Η 5. Τ Ε Λ Ω Ν Η Σ 6. Ο Κ Τ Α Β Ι Α Ν Ο Σ 7. Υ Π Α Π Α Ν Τ Η 8. Γ Ε Ν Ν Η Σ Η 9. Ε Ι Σ Ο Δ Ι Α 10. Ν Α Ζ Α Ρ Ε Τ 11. Ν Α Ο Σ 12. Α Ν Α Σ Τ Α Σ Η 35 Αρκτικόλεξο Οριζόντια 1.ΣΤΑΥΡΩΣΗ 2. ΕΝΑΣ 3. ΙΩΑΝΝΗΣ 4. ΕΒΔΟΜΑΔΑ 5. ΙΗΣΟΥΣ 6. ΓΕΝΝΗΣΑΡΕΤ 7. ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΑ Κατακόρυφα 1 ΑΝΑΣΤΑΣΗ 2. ΑΥΓΑ 3 ΗΛΙ 4. ΤΡΙΤΗ 5. ΣΩΤΗΡΙΑ 6. ΠΑΣΧΑ Σταυρόλεξο
- 36. «Η Γέννηση τουΧριστού» 36