1. Meteorizazio kontzeptua: agente atmosferikoek eragindako prozesu multzoa da, zeinen
bidez harriak zatitzen diren.
• Agente atmosferiko kontzeptua: Harriak zatikatzen dituzten atmosferaren eraginak
• Klastoak: edozein tamaina, konposizio eta jatorritako harriak.
• Euria/elurra: urak harriak bustitzean zenbait mineral disolbatzen ditu (erreakzio
kimikoak) eta harrien konposizioa eta erresistentzia aldatzen da meteorizazioa
Agente
Harrien atmosferiko • Tenperatura aldaketak: beroarekin harriak dilatatzen dira, hotzarekin uzkurtu,
meteoriza motak bolumen aldaketak gertatzen dira meteorizazioa
zioa • Gelifrakzioa: Harrien arrakaletan ura sartzen da, honek, izoztean, presioa eragiten du
eta harria zatikatzen da meteorizazioa
• Meteorizazio mekanikoa: mugimenduarekin erlazioa du, dilatazio eta uzkurduren
ondorioz ematen da zatikatzea.
• Meteorizazio kimikoa: harrien konposizioan gertatzen diren erreakzio kimikoen
Lurraren Meteorizazio ondorioz ematen da zatikatzea.
prozesuak
kanpoko • Meteorizazio biologikoa: izaki bizidunek (sastraiek, onddoek, animaliek) eragiten dute
dinamika harrien zatikatzea, bai presioaren ondorioz edo erreakzio kimikoengatik.
• Tª altuetan erreakzio kimikoak areagotzen baitira
Eraginkortasun • Tª aldaketa ugariko lekuetan uzkurdura/ dilatazioaren ondorioz meteorizazio
handia mekanikoa
• Hezetasun handia erreakzio kimikoak areagotzen dira.
• Kutsadura erreakzio kimikoak areagotzen dira (adb.: euri azidoa)
Kontzeptua: harriak zatikatzeaz gain zatiak mugitu ere egiten dira (higadura, garraioa eta
sedimentazioa), erliebearen modelaketa eraginez.
• Higadura:
Higadura materialak jatorrizko lekutik kentzea da. Adb.: haizeak harriak urratu.
Erliebearen Higaduraren eraginkortasuna agente geologikoaren energiaren eta harriaren
modelaketa erresistentziaren araberakoa izango da.
3, 5, 7, 8, 36, 37, • Garraioa:
Garraioa klastoak garraitzeko ahalmena agente geologiko guztiek dute. Garraio-
moduak: hondoan zeharreko garraioa klastoek Hondoan zehar doaz errestan edo
38, 39, 40
Esekidura garraioa gora eta behera dabiltza.
ariketak
• Sedimentazioa:
Sedimentazioa Ag. Geologikoak garraiatutako materialak behin betiko uzten dituenean.

2. Higadura: higadura ahalmen txikia du, haizeak hareak eta buztinak hartzen ditu
deflazioa. Honen ondorioz materialik pisutsuenak geratzen dira, harri-eremuak, haueu reg
deritzegu.
Haizea Garraioa: materialik mehenak garraiatzen ditu, garraioan, hareak lixaketa eragiten du beste
harri batzuetan, honi urradura eoliko deritzogu, eta perretxiko itxurako egiturak sortzen dira.
Sedimentazioa: Garraioan zehar zenbait hauts-metaketa gertatzen dira, honek loess
izeneko lur emankorrak sortzen ditu. Harea pilatzean, dunak sortzen dira.Hareazko
basamortuei, erg deritze ,ilargierdi itxurako dunei barjan.
Izotza pilatzen den lekuetatik (zirku glaziarra) urtzen den arte mihi glaziarretik mugitzen
diren izotz-masak dira. Elur pilaketak dira, elurra geruzatan pilatzen da, azpiko geruzek,
pisuaren eraginez airea galtzen dute eta trinkotzen dira, izotz bihurtuz. Bi glaziar mota:
glaziar alpetarrak eta kasko glaziarrak.
Glaziarrak
Higadura: higadura ahalmen handia du meteorizazio mekanikoa dela eta.U itxurako
haranak sortzen dituzte.
Garraioa: mihi glaziarretik harri kopuru handiak garraiatzen dira, morrenak osatuz
(alboko morrenak, morrena zentrala eta aurreko morrena).
Lurraren
Sedimentazioa: Izotza urtzean geratutako materialak dira morrena harritsuak.
kanpoko Ag.
Klima lehorreko lekuetan euria barra-barra erortzean, lurzoruak ez du horrenbesteko ur
dinamika geologikoak
kantitatea xurgatzeko ahalmenik eta gainazaletik doa, lurzorua higatuz. V itxurako haranak.
Urak ildaskak sortzen ditu, hauek sakanak edo haranak sortuz, malda handiko lekuetan
Ur biziak ildaska sakonek karkabak osatzen dituzte. Higatu gabe isolatuta geratu diren estruktura
geologikoei maitagarri-tximiniak deritzegu.
Zenbait ildaska elkarzean errekak sortzen dira, hauetan harrera arroa, isurbidea eta
deiekzio-konoa (azken honi oso handia bada alubioi-konoa da) ezberdintzen direla.
Ur-laster iraunkorrak dira, ibai nagusi batean edota itsasoan jaurtitzen dituzte euren urak. V
formako haranak eatzen dituzte.
Higadura: Zenbat eta sakonagoa ibaiaren ibilgua, malda eta higadura ahalmen txikiagoa izango
Ibaiak du, eta meandroak osatuko dira, hauek azpil erako haranak sortuko dituzte.
Garraioa: Ibaiaren maila igotzean urez beteko den lur-eremuari uholde-lautada esango diogu.
9, 11, 12, 14, 16, Ibaiak bere ibilguan zehar garraituko ditu sedimentuak.
18, 43, 44, 45, Sedimentazioa: ibaiak indarra galtzean bere ibilguan jalkiko ditu sedimentuak, ur-goraldietan
48, 52 ariketak uholde-lautadan, baina gehienetan itsasora ailegatuok dira. Ibaiaren bokalean itsasoak
sedimentuak kendu baino azkarrago ibaiak pilatzen dituenean, deltak eratzen dira.

3. Gainazaleko uraren zati bat lurrean sartzean sortzen dira. Akuiferoak lurpeko uren metaketak
dira. Harriak disolbatzen direnean modelatze karstikoa gertatzen da, disolbaezinak direnean,
ura arrakala eta poroetatik sartzen da.
Modelatze karstikoa: Uretan karbono dioxidoa disolbatuta dagoenean, ura azidoa da.
Azidotutako ur horrek kareharria (bere minerala den kaltzita zehazki) disolba dezake,
Lurpeko harrietako mineral hauek disolbatzean, lurpeko zuloak eta gainazaleko aztarnak sortzen dira.
urak Hauei modelatu karstikoa deritze.
• Lurpeko zuloak: haitzulo (lurrazpiko zulo handiak) eta leizeak (gainazalarekin lotutako hodi
bertikalak).
• Kaltzio karbonatoa disolbatuta daraman urak berau jalkitzen du estalaktita (goian) zein
estlagmitak (behean) sortuz.
•Dolinak: haitzuloak behera erortzean dolinak eratzen dira.
Olatuek itsaslabar behealdea zulatzen dute, eta, harri zati handiak erortzen dira. Ondorioz,
Lurraren Ag. itsaslabarrak atzera egiten du, abrasio-plataformak sortuz. Higaduraren ondorioz sortzen
geologikoak den harea metatzean, hondartzak eratzen dira.
kanpoko
Itsasoa Olatuek itsaslabarra modelatzen dute:arkuak, bloke-isolatuak eta beste egiturak sortzen
dinamika dituzte.
Haize nagusia itsasertzarekiko zeiharra denean, jitoko ur-lasterrak sortzen dira. Ur laster
horiek kostaldearekiko paralelo garraiatzen dute harea eta hau metatzean urmael isolatuak
(albuferak), geziak edota tonboloak sor daitezke.
22, 23, 25,
55 ariketak