Unidade didáctica 1:
A célula: unidade de vida
Primeiras observacións microscópicas S. (XVII)
• Robert Hooke:
➔
En 1665 fixo as primeiras observacións de células vexetais
mortas de cortiza (corcho)
➔
Utilizou o termo “célula” para designar cada unha destas
cavidades microscópicas ou celas
Primeiras observacións microscópicas S. (XVII)
• Leeuwenhoek:
➔
Fabricaba os seus propios microscopios
➔
Fixo numerosos debuxos de células vivas (espermatozoides
glóbulos vermellos, lévedos...)
S. (XIX) Establecemento da teoría celular
1 – 1837 Scheleiden, (botánico) Schwann
(zoólogo)  vexetais e animais estan constituídos por
células.
2 Extensible aos microorganismos 
a célula é a unidade estrutural e funcional dos seres vivos
3 – 1855, R. Virchow  toda célula procede doutra
célula.
Posibilitado pola mellora do poder de resolución dos microscopios
4 – Ramón y Cajal premio Nobel de Medicina en
1906  individualizade das células nerviosas
RAMON Y CAJAL
PREMIO NÓBEL MEDICINA
1906
Enunciado teoría celular
1 - Unidade estrutural: todos os seres vivos están
formados por unha ou máis células.
2 - Unidade funcional: toda célula é capaz de manterse
viva por se mesma, pois está dotada da maquinaria
necesaria para realizar as funcións vitais.
3 - Unidade reprodutiva: toda célula procede doutra
preexistente.
4 – A célula contén o material xenético dun
ser vivo.
NIVEIS ORGANIZACIÓN SERES VIVOS
NIVEIS
ABIÓTICOS
NIVEIS
BIÓTICOS
Tipos de organización celular
PROCARIOTA EUCARIOTA
•Máis sinxela e
pequena
•Sen núcleo
•Máis complexa
•Con núcleo e orgánulos
membranosos
Bacterias Resto seres vivos
Unicelulares
•Protozoos
•Algas
•Fungos
•Plantas
•Animais
Pluricelulares
CÉLULA PROCARIOTA-EUCARIOTA
(a) Diagrama dun procariota. (b) Microfotografía electrónica dun procariota. A célula ten aproximadamente 1μm de diámetro.
(c) Diagrama dun eucariota. (d) Microfotografía electrónica dun eucariota (célula animal). A célula ten unos 25 μm de diámetro
CÉLULA PROCARIOTA
•Primeiros seres vivos fai 3500 millóns anos
•Moi sinxelas (procariota sen núcleo auténtico)
•Gran capacidade de adaptación a moitos ambientes
•Aparecen illadas ou formando colonias (agrupacións de organismos independentes)
ORGANIZACIÓN CÉLULAS PROCARIOTAS
• Parede celular: confiere maior resistencia á célula
• Membrana celular: individualiza as células separándoas do medio externo.
Contén proteínas que realizan diversas funcións
• Citoplasma: é o espazo interno da célula. Contén un líquido(citosol ou
hialoplasma) con estruturas que lle permiten á célula realizar as súas funcións
vitais Salientar entre elas:
- Unha única* molécula de ADN circular, que constitúe
o material xenético da célula
– Os ribosomas, que son fábricas de proteínas.
*As veces aparecen outras pequenas
moléculas de ADN circular
chamados plásmidos
** Algunhas células posúen outras
estruturas especializadas como
flaxelos, fimbrias
CÉLULA EUCARIOTA
•Xurdiron fai 1500 millóns de anos a partir de células procariotas
•Mais complexas (eucariota con núcleo auténtico)
•Desenvolveron membranas que delimitan compartimentos dentro da célula
•Aparecen illadas (organismos unicelulares) ou formando seres pluricelulares
Organización Célula Eucariota
•Membrana: envoltura que rodea a célula.
•Citoplasma: espazo entre a membrana e o núcleo onde se atopan os orgánulos
celulares (compartimentos especializados en realizar unha función concreta.)
•Núcleo: contén o material xenético no seu interior e está separado do citoplasma pola
membrana nuclear.
Pel cebola
Epitelio mucosa bucal
Paramecio
Tamaño célula eucariota
•Moi variable pero en xeral microscópico
Tamaño célula eucariota/procariota
Forma célula eucariota
Moi variable pero en xeral:
Organismos unicelulares:viven en medios acuáticos con formas redondeadas ao ser mais resistentes.
Organismos pluricelulares: formas moi variadas adaptadas á súa función.
Relaciona con frechas as dúas columnas
Relaciona con frechas as dúas columnas
Estruturas celulares do citoplasmaEstruturas celulares do citoplasma
• Non membranosas:
– Citoesqueleto
– Centrosoma
• Membranosas
– Retículo endoplasmático liso
e rugoso
– Aparato de Golgi
– Lisososmas
– Mitocondrias
– Núcleo
Orgánulos comúns á célula animal e vexetal
• Mitocondrias: orgánulos de dobre membrana en que se realiza a respiración
celular reacción de substancias orgánicas (nutrientes) co osíxeno, para
producir a enerxía necesaria para realizar as funcións vitais da célula.
•
• Retículo endoplasmático: conxunto de tubaxes que se estende polo
citoplasma. Realiza tres funcións: fabricación ou síntese de lípidos e proteínas;
almacenaxe de substancias e comunicación ás zonas da célula. Pode levar
pegados nas súas paredes ribosomas, e entón se chama retículo endoplasmático
rugoso.
Ribosomas: partículas de pequeno tamaño encargadas de fabricar as
proteínas seguindo as instrucións do ADN.
• Aparello de Golgi: pequenos sacos aplanados onde as substancias
fabricadas no retículo endoplasmático acaban de formarse e finalmente se
introducen en vesículas (bolsas), normalmente para seren segregadas ao
exterior ou para formar lisosomas.
• Lisosomas: pequenas vesículas con encimas (un tipo de proteínas) dixestivos,
capaces de destruír as partículas procedentes do exterior, así como os orgánulos
en desuso.
• Vacúolos: sacos de grande tamaño que almacenan diferentes tipos de
substancias.
Orgánulos específicos célula eucariota animal
• Centrosomas:
orgánulo formado por
un par de cilindros ou
centríolos constituídos
por tubos de proteínas.
Teñen diversas funcións
como facer de esqueleto
da célula ou intervir na
división celular.
Orgánulos específicos célula eucariota vexetal
• Cloroplastos: orgánulos de
dobre membrana nos que se
realiza a fotosíntese (obtención
de materia orgánica nova a partir
de moléculas inorgánicas
utilizando a enerxía da luz
solar).
• Parede celular: cuberta
ríxida que dá forma e protección
a célula vexetal, envolvendo a
membrana celular. Está formada
fundamentalmente por celulosa
(un glícido).
• Vacuolos: na célula vexetal
son de maior tamaño
• Cloroplastos: orgánulos de
dobre membrana nos que se
realiza a fotosíntese (obtención
de materia orgánica nova a partir
de moléculas inorgánicas
utilizando a enerxía da luz
solar).
• Parede celular: cuberta
ríxida que dá forma e protección
a célula vexetal, envolvendo a
membrana celular. Está formada
fundamentalmente por celulosa
(un glícido).
• Vacuolos: na célula vexetal
son de maior tamaño
Orixe de mitocondrias e cloroplastos
(ADN propio)
Teoría endosimbionte  Linn Margulis
Célula
eucariota
fotosintética
Célula
eucariota
heterótrofa
O NÚCLEO CELULAR
CONDENSACIÓN ADN
CROMATINA = CROMOSOMA = ADN + proteínas
Os cromosomas
Cariotipo
AUTOSOMAS
HETEROCROMOSOMAS
OU CROMOSOMAS
SEXUAIS
O CICLO CELULAR
A DIVISIÓN CELULAR NAS
CÉLULAS EUCARIOTAS
DIVISIÓN DO NÚCLEO
O MITOSE
O MEIOSE
DIVISIÓN CITOPLASMA
CITOCENESE
CÉLULA
VEXETAL
CÉLULA
ANIMAL
MITOSE
A
M
E
I
O
S
E
COMPARACIÓN
MITOSE us
MEIOSE
VARIABILIDADE XENÉTICA MEIOSE
SOBRECRUZAMENTO
SEPARACIÓN
ALEATORIA
CROMOSOMAS
HOMÓLOGOS
MEIOSE E CICLOS BIOLÓXICOS
CICLO
HAPLONTE
CICLO
DIPLONTE
CICLO
DIPLOHAPLONTE
Algas, protozoos,
fungos unicelulares
Animais, protozoos,
algas e fungos
Plantas, algas e
fungos
O microscopio
electrónico - óptico
http://www.micomania.rizoazul.com/microscopia%20el%20microscopio.html
O microscopio óptico
Imaxe microscopio óptico
O microscopio
electrónico
Microscopio electrónico
O O microscopio electrónico ao
mandar sobre a mostra un
haz de electróns, en vez de
luz, cunha lonxitude de onda
menor, é capaz de
interpretar como separados
dous puntos máis próximos,
aumentando polo tanto o seu
poder de resolución.
Microscopio electrónico
varrido - transmisión
Imaxe microscopio electrónico varrido 
imaxes en 3 D
Imaxe microscopio electrónico transmisión
imaxes planas pero maior capacidade de aumentos
NÚCLEO CELULAR
MITOCONDRÍA
Paxinas web animacións
meiose- mitose
✔
http://www.cellsalive.com/cell_cycle.htm
✔
http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120073/bio14.swf
✔
http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120074/bio17.swf
✔
http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120074/bio18.swf
✔
http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120074/bio19.swf

1 a celula 4º eso

  • 1.
    Unidade didáctica 1: Acélula: unidade de vida
  • 2.
    Primeiras observacións microscópicasS. (XVII) • Robert Hooke: ➔ En 1665 fixo as primeiras observacións de células vexetais mortas de cortiza (corcho) ➔ Utilizou o termo “célula” para designar cada unha destas cavidades microscópicas ou celas
  • 3.
    Primeiras observacións microscópicasS. (XVII) • Leeuwenhoek: ➔ Fabricaba os seus propios microscopios ➔ Fixo numerosos debuxos de células vivas (espermatozoides glóbulos vermellos, lévedos...)
  • 4.
    S. (XIX) Establecementoda teoría celular 1 – 1837 Scheleiden, (botánico) Schwann (zoólogo)  vexetais e animais estan constituídos por células. 2 Extensible aos microorganismos  a célula é a unidade estrutural e funcional dos seres vivos 3 – 1855, R. Virchow  toda célula procede doutra célula. Posibilitado pola mellora do poder de resolución dos microscopios 4 – Ramón y Cajal premio Nobel de Medicina en 1906  individualizade das células nerviosas
  • 5.
    RAMON Y CAJAL PREMIONÓBEL MEDICINA 1906
  • 6.
    Enunciado teoría celular 1- Unidade estrutural: todos os seres vivos están formados por unha ou máis células. 2 - Unidade funcional: toda célula é capaz de manterse viva por se mesma, pois está dotada da maquinaria necesaria para realizar as funcións vitais. 3 - Unidade reprodutiva: toda célula procede doutra preexistente. 4 – A célula contén o material xenético dun ser vivo.
  • 7.
    NIVEIS ORGANIZACIÓN SERESVIVOS NIVEIS ABIÓTICOS NIVEIS BIÓTICOS
  • 8.
    Tipos de organizacióncelular PROCARIOTA EUCARIOTA •Máis sinxela e pequena •Sen núcleo •Máis complexa •Con núcleo e orgánulos membranosos Bacterias Resto seres vivos Unicelulares •Protozoos •Algas •Fungos •Plantas •Animais Pluricelulares
  • 9.
    CÉLULA PROCARIOTA-EUCARIOTA (a) Diagramadun procariota. (b) Microfotografía electrónica dun procariota. A célula ten aproximadamente 1μm de diámetro. (c) Diagrama dun eucariota. (d) Microfotografía electrónica dun eucariota (célula animal). A célula ten unos 25 μm de diámetro
  • 10.
    CÉLULA PROCARIOTA •Primeiros seresvivos fai 3500 millóns anos •Moi sinxelas (procariota sen núcleo auténtico) •Gran capacidade de adaptación a moitos ambientes •Aparecen illadas ou formando colonias (agrupacións de organismos independentes)
  • 11.
    ORGANIZACIÓN CÉLULAS PROCARIOTAS •Parede celular: confiere maior resistencia á célula • Membrana celular: individualiza as células separándoas do medio externo. Contén proteínas que realizan diversas funcións • Citoplasma: é o espazo interno da célula. Contén un líquido(citosol ou hialoplasma) con estruturas que lle permiten á célula realizar as súas funcións vitais Salientar entre elas: - Unha única* molécula de ADN circular, que constitúe o material xenético da célula – Os ribosomas, que son fábricas de proteínas. *As veces aparecen outras pequenas moléculas de ADN circular chamados plásmidos ** Algunhas células posúen outras estruturas especializadas como flaxelos, fimbrias
  • 12.
    CÉLULA EUCARIOTA •Xurdiron fai1500 millóns de anos a partir de células procariotas •Mais complexas (eucariota con núcleo auténtico) •Desenvolveron membranas que delimitan compartimentos dentro da célula •Aparecen illadas (organismos unicelulares) ou formando seres pluricelulares
  • 13.
    Organización Célula Eucariota •Membrana:envoltura que rodea a célula. •Citoplasma: espazo entre a membrana e o núcleo onde se atopan os orgánulos celulares (compartimentos especializados en realizar unha función concreta.) •Núcleo: contén o material xenético no seu interior e está separado do citoplasma pola membrana nuclear. Pel cebola Epitelio mucosa bucal Paramecio
  • 14.
    Tamaño célula eucariota •Moivariable pero en xeral microscópico
  • 15.
  • 16.
    Forma célula eucariota Moivariable pero en xeral: Organismos unicelulares:viven en medios acuáticos con formas redondeadas ao ser mais resistentes. Organismos pluricelulares: formas moi variadas adaptadas á súa función.
  • 17.
    Relaciona con frechasas dúas columnas
  • 18.
    Relaciona con frechasas dúas columnas
  • 20.
    Estruturas celulares docitoplasmaEstruturas celulares do citoplasma • Non membranosas: – Citoesqueleto – Centrosoma • Membranosas – Retículo endoplasmático liso e rugoso – Aparato de Golgi – Lisososmas – Mitocondrias – Núcleo
  • 21.
    Orgánulos comúns ácélula animal e vexetal • Mitocondrias: orgánulos de dobre membrana en que se realiza a respiración celular reacción de substancias orgánicas (nutrientes) co osíxeno, para producir a enerxía necesaria para realizar as funcións vitais da célula. • • Retículo endoplasmático: conxunto de tubaxes que se estende polo citoplasma. Realiza tres funcións: fabricación ou síntese de lípidos e proteínas; almacenaxe de substancias e comunicación ás zonas da célula. Pode levar pegados nas súas paredes ribosomas, e entón se chama retículo endoplasmático rugoso. Ribosomas: partículas de pequeno tamaño encargadas de fabricar as proteínas seguindo as instrucións do ADN. • Aparello de Golgi: pequenos sacos aplanados onde as substancias fabricadas no retículo endoplasmático acaban de formarse e finalmente se introducen en vesículas (bolsas), normalmente para seren segregadas ao exterior ou para formar lisosomas. • Lisosomas: pequenas vesículas con encimas (un tipo de proteínas) dixestivos, capaces de destruír as partículas procedentes do exterior, así como os orgánulos en desuso. • Vacúolos: sacos de grande tamaño que almacenan diferentes tipos de substancias.
  • 22.
    Orgánulos específicos célulaeucariota animal • Centrosomas: orgánulo formado por un par de cilindros ou centríolos constituídos por tubos de proteínas. Teñen diversas funcións como facer de esqueleto da célula ou intervir na división celular.
  • 23.
    Orgánulos específicos célulaeucariota vexetal • Cloroplastos: orgánulos de dobre membrana nos que se realiza a fotosíntese (obtención de materia orgánica nova a partir de moléculas inorgánicas utilizando a enerxía da luz solar). • Parede celular: cuberta ríxida que dá forma e protección a célula vexetal, envolvendo a membrana celular. Está formada fundamentalmente por celulosa (un glícido). • Vacuolos: na célula vexetal son de maior tamaño • Cloroplastos: orgánulos de dobre membrana nos que se realiza a fotosíntese (obtención de materia orgánica nova a partir de moléculas inorgánicas utilizando a enerxía da luz solar). • Parede celular: cuberta ríxida que dá forma e protección a célula vexetal, envolvendo a membrana celular. Está formada fundamentalmente por celulosa (un glícido). • Vacuolos: na célula vexetal son de maior tamaño
  • 24.
    Orixe de mitocondriase cloroplastos (ADN propio) Teoría endosimbionte  Linn Margulis Célula eucariota fotosintética Célula eucariota heterótrofa
  • 25.
  • 26.
    CONDENSACIÓN ADN CROMATINA =CROMOSOMA = ADN + proteínas
  • 27.
  • 28.
  • 29.
  • 30.
    A DIVISIÓN CELULARNAS CÉLULAS EUCARIOTAS DIVISIÓN DO NÚCLEO O MITOSE O MEIOSE DIVISIÓN CITOPLASMA CITOCENESE CÉLULA VEXETAL CÉLULA ANIMAL
  • 31.
  • 32.
  • 33.
  • 34.
  • 35.
    MEIOSE E CICLOSBIOLÓXICOS CICLO HAPLONTE CICLO DIPLONTE CICLO DIPLOHAPLONTE Algas, protozoos, fungos unicelulares Animais, protozoos, algas e fungos Plantas, algas e fungos
  • 36.
    O microscopio electrónico -óptico http://www.micomania.rizoazul.com/microscopia%20el%20microscopio.html
  • 38.
  • 39.
  • 40.
  • 41.
    Microscopio electrónico O Omicroscopio electrónico ao mandar sobre a mostra un haz de electróns, en vez de luz, cunha lonxitude de onda menor, é capaz de interpretar como separados dous puntos máis próximos, aumentando polo tanto o seu poder de resolución.
  • 42.
  • 43.
    Imaxe microscopio electrónicovarrido  imaxes en 3 D
  • 44.
    Imaxe microscopio electrónicotransmisión imaxes planas pero maior capacidade de aumentos NÚCLEO CELULAR MITOCONDRÍA
  • 45.
    Paxinas web animacións meiose-mitose ✔ http://www.cellsalive.com/cell_cycle.htm ✔ http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120073/bio14.swf ✔ http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120074/bio17.swf ✔ http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120074/bio18.swf ✔ http://highered.mcgraw-hill.com/olc/dl/120074/bio19.swf