ერთ დროს, ჩვენსპლანეტაზე უზარმაზარი ქვეწარმავლები - დინოზავრები (ბერძნულად ნიშნავს „საშინელ ხვლიკს“) -
ცხოვრობდნენ. ახლა ისინი მხოლოდ წიგნებში, მულტფილმებში და ნახატებზე თუ გვხვდებიან. მაინც, რატომ იყვნენ ასე
დიდები დინოზავრები და რატომ გადაშენდნენ ისინი?
ერთ დროს, ჩვენს პლანეტაზე უზარმაზარი ქვეწარმავლები -
დინოზავრები ცხოვრობდნენ. ახლა ისინი მხოლოდ წიგნებში,
მულტფილმებში და ნახატებზე თუ გვხვდებიან. მაინც, რატომ
იყვნენ ასე დიდები დინოზავრები და რატომ გადაშენდნენ ისინი?
3.
სიტყვა “დინოზავრი”,
რომელიც ბერძნულად
“საშინელხვლიკს” ნიშნავს,
პირველად 1841 წელს
იხმარა რიჩარდ ოუვენმა
დინოზავრები ანუ
უძველესი
ქვეწარმავლები
მეზოზოურ ერაში (
დაახლ. 225 მლნ
წლის
წინ) დედამიწაზე
ფართოდ იყვნენ
გავრცელებულნი.
4.
არსებობდნენ სხვადასხვა სახისდინოზავრები, ხორცისმჭამელნი
და ბალახისმჭამელნი. დინოზავრების ზოგიერთ სახეობას
საოცარი თვისება ჰქონდა, თავის დასაცავად ისინი პირიდან
ფეთქებად ნივთიერებებს ისროდნენ. ზოგ „საშინელ ხვლიკს“
ფრთებიც ჰქონდა და დაფრინავდა.
5.
დინოზავრები ყველაზე შთამბეჭდავიცხოველები იყვნენ, რომლებიც
დედამიწაზე ყველა ცხოველზე უფრო დიდხანს ცხოვრობდნენ.
ძაღლისოდენა წინამორბედებისაგარ ისინი ვეებერთელა, სპილოს წონა
მტაცებლად და ავტობუსის სიგრძე ბალახისმჭამელებად
ჩამოყალიბდნენ. თუმცა მათ შორის იყვნენ ისეთებიც, რომლებიც
ზომით წიწილას არ აღემატებოდნენ და საოცარი სიმარდით
გამოირჩეოდნენ.
ბევრი მცენარეჭამია დინოზავრი
საკვების მოსაპოვებლად ჯგუფურად
დადიოდა. ისინი ხშირად ჯოგებად
მოგზაურობდნენ, რათა თავი
დაეცვათ ხორციჭამია დინოზავრების
თავდასხმებისაგან.
6.
უკანასკნელი დინოზავრები დედამიწაზე160 მილიონი წელი
ბატონობდნენ და დაახლოებით 65 მილიონი წლის წინად
გაქრნენ, საიდან მოვიდნენ ეს რეპტილიები? როგორ
გამოიყურებოდნენ და რამ გამოიწვია მათი გადაშენება?
7.
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომდინოზავრები შეიძლება
სხვადასხვა მიზეზების გამო გადაშენებულიყვნენ,ეს
შეიძლება ყოფილიყო ვულკანის ამოფრქვევა ან
ტემპერატურის მკვეთრი ვარდნა.
–მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ დინოზავრები შეიძლება
სხვადასხვა მიზეზების გამო გადაშენებულიყვნენ,ეს
შეიძლება ყოფილიყო ვულკანის ამოფრქვევა
მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმადაასკვნა, რომ დინოზავრების დაღუპვის
მიზეზი იყო უზარმაზარი ასტეროიდის დარტყმა, არის ვარაუდი,რომ
დინოზავრები განადგურდნენ მეტეორიტების მთელი სერიების გამო,
რომლებიც დედამიწას ათასი წლის განმავლობაში ბომბავდნენ“, –
მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმა დაასკვნა, რომ
დინოზავრების დაღუპვის მიზეზი იყო უზარმაზარი
ასტეროიდის დარტყმა, არის ვარაუდი, რომ დინოზავრები
განადგურდნენ მეტეორიტების მთელი სერიების გამო,
რომლებიც დედამიწას ათასი წლის განმავლობაში
ბომბავდნენ“, –
10.
მეცნიერული ცნობები დინოზავრებისშესახებ, ძირითადად,
ეყრდნობა ნამარხების მოკვლევებს – მათ ნაშთებზე დაკვირვებას.
პალეონთოლოგებმა (ადამიანები რომლებიც იკვლევენ უძველეს
ნამარხებში აღმოჩენილ ნაშთებს) აღადგინეს დინოზავრების
დეტალური სახე,
მათი ანატომია, ცხოვრების სტილი, საცხოვრებელი ადგილი,
11.
ათასწლეულების მანძილზე ადამიანებიმიწაში დინოზავრების
ნამარხებს პოულობდნენ, მაგრამ პირველი ნამარხი, რომელმაც ნათელი
მოჰფინა გადაშენებული გიგანტური ქვეწარმავლების არსებობას, იყო
ეშვებიანი ყბის ძვალი. ის ბრიტანელმა ბუნებისმეტყველმა,
უილიამბაქლენდმა აღმოაჩინა 1824 წელს და მიაკუთვნა უზარმაზარ
ცხოველს, რომელსაც ლათინური სახელი – მეგალოზავრი უწოდა
ათასწლეულების მანძილზე ადამიანები მიწაში
დინოზავრების ნამარხებს პოულობდნენ, მაგრამ
პირველი ნამარხი, რომელმაც ნათელი მოჰფინა
გადაშენებული გიგანტური ქვეწარმავლების
არსებობას, იყო ეშვებიანი ყბის ძვალი.
12.
დინოზავრების ჩონჩხზე დაკვირებისშედეგად, ექსპერტებმა ჩამოაყალიბეს
გარკვეული დასკვნები ცხოველის კუნთოვაი საფარის შესახებ. ძვლების გამოკვლევით
თანამედროვე მეთოდები იმასაც გვაჩვენებს, თუ რა ავადმყოფობა ტანჯავდა დინოზავრს. 200
მილიონი წლის სიძველის დინოზავრის თავის ქალის შემოწმების შედეგად, ექსპერტს
შეუძლია დაასკვნას, თუ რა ზომის ტვინი ჰქონდა ცხოველს და როგორ იკვებებოდა იგი.
ახალშობილი დინოზავრების აგებულებაზე მსჯელობა შესაძლებელია მხოლოდ აღმოჩენილი
უძველესი კვერცხების შესწავლის შედეგად. არსებობს რამდენიმე საკითხი, რომლის
მტკიცებაც ექსპერტებს უჭირთ. მაგალითად, ჰქონდათ თუ არა დინოზავრებს ბეწვის საფარი
და რა ფერის იყო მათი კანი.
დინოზავრების ჩონჩხზე დაკვირების შედეგად, ე ქსპერტებმა
ჩამოაყალიბეს გარკვეული დასკვნები ცხოველის კუნთოვანი
საფარის შესახებ. ძვლების გამოკვლევით
თანამედროვე მეთოდები იმასაც გვაჩვენებს, თუ რა
ავადმყოფობა ტანჯავდა დინოზავრს.,თუ რა ზომის ტვინი
ჰქონდა ცხოველს და როგორ იკვებებოდა იგი.
ნაკრძალში ახლახან დამთავრდაგრანდიოზული
სარესტავრაციო სამუშაოები. ტურისტებს აქ შეუძლიათ
იხილონ ტყეში მოსეირნე სხვადასხვა “სახეობის
დინოზავრები. დინოზავრების ნაკვალები, კარსტული
მღვიმეები, ხოლო დინოზავრების ფიტულებთან ერთად
მნახველს საშუალება ეძლევა იმოგზაუროს დროში სულ
რაღაც 60 – 100 მილიონი წლის წინ.