2. Η ομάδα Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων τουΗ ομάδα Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων του
11οο
Γυμνασίου σας παρουσιάζειΓυμνασίου σας παρουσιάζει

3. ΔιεύθυνσηΔιεύθυνση Δ/βμιαςΔ/βμιας ΕκπαίδευσηςΕκπαίδευσης Αιτωλ/νιαςΑιτωλ/νιας
11ΟΟ
Γυμνάσιο ΝαυπάκτουΓυμνάσιο Ναυπάκτου
ΠρόγραμμαΠρόγραμμα ΣχολικώνΣχολικών ΔραστηριοτήτωνΔραστηριοτήτων

6. Πολιτιστικό ΠρόγραμμαΠολιτιστικό Πρόγραμμα
Τίτλος ΠρογράμματοςΤίτλος Προγράμματος
«Ορθόδοξη«Ορθόδοξη πίστηπίστη καικαι πολιτισμικήπολιτισμική
ταυτότηταταυτότητα μέσαμέσα απόαπό τηντην
εκκλησιαστικήεκκλησιαστική τέχνητέχνη καικαι τηντην
χριστιανικήχριστιανική άσκηση»άσκηση»

8. Γενικός σκοπός του προγράμματοςΓενικός σκοπός του προγράμματος
Οι μαθητές να προσεγγίσουν βιωματικά:
• Την ορθόδοξη πίστη
• Λατρεία
• Πνευματικότητα
• Άσκηση

10. Οι μαθητές να γνωρίσουν:
• Τους διάφορους τρόπους έκφρασης
της πίστης
• Να εξοικειωθούν και με άλλες μορφές
μάθησης
• Να δουν μέσα από άλλη οπτική το
σχολείο γενικά, και ειδικότερα την
προσφορά του μαθήματος των
θρησκευτικών σ΄αυτό.

12. Επιμέρους παιδαγωγικοί στόχοι
Να προσεγγίσουν οι μαθητές
Την ορθόδοξη ασκητικότητα
Τα χαρακτηριστικά της
Τα εμπόδια στην ορθόδοξη ασκητικότητα
Τη σχέση άσκησης και προσωπικής ελευθερίας

16. Να γνωρίσουν οι μαθητές τη σχέση
χριστιανισμού - πολιτισμού
• Να πληροφορηθούν για τη συμβολή του
χριστιανισμού στο σύγχρονο πολιτισμό
• Να διαπιστώσουν την επίδραση του
χριστιανισμού σε διάφορους τομείς της
πολιτισμικής πραγματικότητας (Ιδέες,
Τέχνες)
• Εκκλησιαστική Τέχνη (αγιογραφίες,
τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, φορητές εικόνες,
ναοδομία, υμνογραφία)

20. • Να εμπεδώσουν τη βαθιά επίδραση του
χριστιανισμού στη διαμόρφωση του δυτικού
πολιτισμού
• Να προβληματιστούν για τα αδιέξοδα του
σύγχρονου πολιτισμού
• Να ανακαλύψουν την δυνατότητα
προσφοράς της ορθοδοξίας στο σημερινό
πολιτισμό.

22. Να κατανοήσουν την έννοια της πολιτισμικήςΝα κατανοήσουν την έννοια της πολιτισμικής
μας ταυτότηταςμας ταυτότητας
Να προσεγγίσουν βιωματικά το γεγονός ότι ηΝα προσεγγίσουν βιωματικά το γεγονός ότι η
Ορθοδοξία διαμόρφωσε και εξακολουθεί ναΟρθοδοξία διαμόρφωσε και εξακολουθεί να
διαμορφώνει τις πολιτισμικές ταυτότητεςδιαμορφώνει τις πολιτισμικές ταυτότητες
Να προβληματιστούν σχετικά με την προσπάθειαΝα προβληματιστούν σχετικά με την προσπάθεια
ισοπέδωσης των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτωνισοπέδωσης των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων
στην εποχή μαςστην εποχή μας

24. Να καταλάβουν ότι όταν η πολιτισμικήΝα καταλάβουν ότι όταν η πολιτισμική
ταυτότητα αποτελεί υπαρξιακό βίωματαυτότητα αποτελεί υπαρξιακό βίωμα
ενός λαού δεν μπορεί να απειληθεί απόενός λαού δεν μπορεί να απειληθεί από
κάθε προσπάθεια επιβολής ενιαίαςκάθε προσπάθεια επιβολής ενιαίας
μορφής πολιτισμούμορφής πολιτισμού
Να συνειδητοποιήσουν, ότι ιδιαίτερα ηΝα συνειδητοποιήσουν, ότι ιδιαίτερα η
Ορθοδοξία με άξονα την έννοια τουΟρθοδοξία με άξονα την έννοια του
προσώπουπροσώπου σέβεται τη διαφορά και τηνσέβεται τη διαφορά και την
ετερότητα, δεν φοβάται τον «άλλο», όσοετερότητα, δεν φοβάται τον «άλλο», όσο
διαφορετικός κι αν είναι, αλλά τονδιαφορετικός κι αν είναι, αλλά τον
αγκαλιάζει ως αδελφόαγκαλιάζει ως αδελφό

26. Να δουν ότι η Ορθοδοξία ανέκαθενΝα δουν ότι η Ορθοδοξία ανέκαθεν
δημιούργησε πολιτισμόδημιούργησε πολιτισμό
προβάλλοντας αιώνιες πνευματικές αρχέςπροβάλλοντας αιώνιες πνευματικές αρχές
και ενδιαφερόμενη για τη διείσδυση τωνκαι ενδιαφερόμενη για τη διείσδυση των
αρχών αυτών στον πολιτισμόαρχών αυτών στον πολιτισμό
Με κυρίαρχη εκείνηΜε κυρίαρχη εκείνη της ακεραιότητας καιτης ακεραιότητας και
μοναδικότητας του κάθε ανθρώπινουμοναδικότητας του κάθε ανθρώπινου
προσώπουπροσώπου

28. Να μελετήσουνΝα μελετήσουν
και να αποτιμήσουνκαι να αποτιμήσουν
το ρόλο που διαδραμάτισαντο ρόλο που διαδραμάτισαν
οι διάφορες μορφέςοι διάφορες μορφές
εκκλησιαστικής τέχνηςεκκλησιαστικής τέχνης
και ο Μοναχισμόςκαι ο Μοναχισμός
στη διαμόρφωση της Νεοελληνικήςστη διαμόρφωση της Νεοελληνικής
μας ταυτότηταςμας ταυτότητας

30. Και κυρίως να εμπεδώσουνΚαι κυρίως να εμπεδώσουν ότιότι ηη
πολιτισμική μας ταυτότητα δεν είναιπολιτισμική μας ταυτότητα δεν είναι
κάτι αποστεωμένο,κάτι αποστεωμένο,
μουσειακός θησαυρός ήμουσειακός θησαυρός ή
φολκλορική ιδιαιτερότηταφολκλορική ιδιαιτερότητα
Είναι:Είναι:
ΒίωμαΒίωμα
Τρόπος ΖωήςΤρόπος Ζωής
Δημιουργία του ΠροσώπουΔημιουργία του Προσώπου

32. Προκειμένου οι μαθητές να αποκτήσουνΠροκειμένου οι μαθητές να αποκτήσουν
βιωματική σχέσηβιωματική σχέση με όλα τα παραπάνω,με όλα τα παραπάνω,
υλοποιήθηκαν οι εξής δράσειςυλοποιήθηκαν οι εξής δράσεις::
Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες και ηΟι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες και η
κάθε ομάδα ανέλαβε να επεξεργαστεί τακάθε ομάδα ανέλαβε να επεξεργαστεί τα
παρακάτω θέματα:παρακάτω θέματα:

34. Θέματα που επεξεργάστηκαν οι ομάδεςΘέματα που επεξεργάστηκαν οι ομάδες
Αγιογραφία –Τοιχογραφίες – Ψηφιδωτά -Αγιογραφία –Τοιχογραφίες – Ψηφιδωτά -
Ναοδομία- Αρχιτεκτονική ΝαώνΝαοδομία- Αρχιτεκτονική Ναών
Βυζαντινή Μουσική –ΥμνογραφίαΒυζαντινή Μουσική –Υμνογραφία
Ξυλογλυπτική – Κηροπλαστική –Ξυλογλυπτική – Κηροπλαστική –
ΑργυροχρυσοχοϊαΑργυροχρυσοχοϊα

36. Θέματα που επεξεργάστηκαν οι ομάδεςΘέματα που επεξεργάστηκαν οι ομάδες
Εκχριστιανισμός Σλαβικών ΛαώνΕκχριστιανισμός Σλαβικών Λαών
Μοναχισμός –Χριστιανική ΆσκησηΜοναχισμός –Χριστιανική Άσκηση
(πνευματική- πολιτισμική διάσταση)(πνευματική- πολιτισμική διάσταση)
Συντήρηση έργων Βυζαντινής ΤέχνηςΣυντήρηση έργων Βυζαντινής Τέχνης

37. Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος
Φωτιστές των Σλάβων

38. Ο εκχριστιανισμός των Σλαβικών λαώνΟ εκχριστιανισμός των Σλαβικών λαών
Στα τέλη του 5ου αι. μ.Χ. εγκαθίστανται σταΣτα τέλη του 5ου αι. μ.Χ. εγκαθίστανται στα
βόρεια σύνορα της Βυζαντινήςβόρεια σύνορα της Βυζαντινής
αυτοκρατορίας διάφοροι λαοί πουαυτοκρατορίας διάφοροι λαοί που
ονομάστηκαν Σλάβοι.ονομάστηκαν Σλάβοι.
Τον 9ο αι. μ.Χ. ο Πατριάρχης ΦώτιοςΤον 9ο αι. μ.Χ. ο Πατριάρχης Φώτιος
αποστέλλει στους Σλάβους δύο αδέλφια απόαποστέλλει στους Σλάβους δύο αδέλφια από
τη Θεσσαλονίκη, τον Κύριλλο και τοτη Θεσσαλονίκη, τον Κύριλλο και το
Μεθόδιο, προκειμένου να τους διδάξουν τοΜεθόδιο, προκειμένου να τους διδάξουν το
Χριστιανισμό.Χριστιανισμό.

39. Επειδή όμως οι Σλάβοι δεν είχανΕπειδή όμως οι Σλάβοι δεν είχαν
γραπτό αλφάβητογραπτό αλφάβητο
και έτσι θα ήταν δύσκολη η διάδοσηκαι έτσι θα ήταν δύσκολη η διάδοση
του Ευαγγελίου,του Ευαγγελίου,
ο Κύριλλος δημιούργησε το πρώτοο Κύριλλος δημιούργησε το πρώτο
Σλαβικό αλφάβητο.Σλαβικό αλφάβητο.

40. Αυτό σημαίνει ότι η ανατολική εκκλησίαΑυτό σημαίνει ότι η ανατολική εκκλησία
σέβεται την ιδιαιτερότητα κάθε λαού.σέβεται την ιδιαιτερότητα κάθε λαού.
Έτσι, προκειμένου να διατηρήσει τηνΈτσι, προκειμένου να διατηρήσει την
παγκοσμιότητα της παιδείαςπαγκοσμιότητα της παιδείας
θυσιάζει την οικουμενικότητα τηςθυσιάζει την οικουμενικότητα της
ελληνικής γλώσσας.ελληνικής γλώσσας.

41. Αλλαγές στα εκκλησιαστικά δεδομέναΑλλαγές στα εκκλησιαστικά δεδομένα
 Ο εκχριστιανισμός των ΣλάβωνΟ εκχριστιανισμός των Σλάβων
και το σλαβικό αλφάβητοκαι το σλαβικό αλφάβητο
αποτελούν σταθμό στααποτελούν σταθμό στα
εκκλησιαστικά δεδομέναεκκλησιαστικά δεδομένα
 γιατί για πρώτη φορά εισάγεταιγιατί για πρώτη φορά εισάγεται
στην εκκλησία η χρήση τηςστην εκκλησία η χρήση της
εθνικής γλώσσας.εθνικής γλώσσας.

42. Πολιτισμικά στοιχεία των ΣλαβικώνΠολιτισμικά στοιχεία των Σλαβικών
λαώνλαών
Ανατολική ομάδαΑνατολική ομάδα
(Ρωσία, Ουκρανία, Λευκορωσία).(Ρωσία, Ουκρανία, Λευκορωσία).
Διατήρησε αρκετά στοιχεία ως προς τηνΔιατήρησε αρκετά στοιχεία ως προς την
εκκλησιαστική ζωγραφική, τη ναοδομίαεκκλησιαστική ζωγραφική, τη ναοδομία
και την τέχνη, γενικότερα.και την τέχνη, γενικότερα.

43. Πολιτισμικά στοιχεία των ΣλαβικώνΠολιτισμικά στοιχεία των Σλαβικών
λαώνλαών
Δυτική ομάδαΔυτική ομάδα
(Πολωνία, Τσεχία,(Πολωνία, Τσεχία,
Σλοβακία).Σλοβακία).
Δεν επηρεάστηκε σεΔεν επηρεάστηκε σε
μεγάλο βαθμό από τημεγάλο βαθμό από τη
βυζαντινή παράδοσηβυζαντινή παράδοση

44. Νότια ομάδα
(Σερβοκροατία, Σλοβενία, Βουλγαρία).
Έχει κρατήσει τα περισσότερα στοιχεία
από την ορθόδοξη βυζαντινή
παράδοση.
Πολιτισμικά στοιχεία των ΣλαβικώνΠολιτισμικά στοιχεία των Σλαβικών
λαώνλαών

47. ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΔΩΤΑ
ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αγιογραφία είναι η τέχνη
της απεικόνισης ιερών
προσώπων ή θρησκευτικών
σκηνών,
είναι η ζωγραφική παράσταση
θρησκευτικών θεμάτων .

49. Οι αγιογραφίες αντλούν τα
θέματά τους από τη ζωή και
κυρίως τα θαύματα των
ανθρώπων που αγιοποιήθηκαν
από την Εκκλησία.
Η αγιογραφία είναι κεντρικής
σημασίας στην Ορθόδοξη
παράδοση και λιγότερο στις
Δυτικές Χριστιανικές.

52. ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Άνθισε στη Μακεδονία με κέντρο τη
Θεσσαλονίκη
και πέρασε στη Σερβία.

56. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ :
Έντονα και πλούσια χρώματα,
πλατιά σαρκώματα και
φωτίσματα, διαγραφή των
σωμάτων κάτω από τα ενδύματα,

59. πλούσια πτυχολογία,
ένταση κίνηση και ελευθερία,
έντονη έκφραση της ψυχολογικής
κατάστασης των εικονιζόμενων

62. ΚΥΡΙΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ :
Εμμανουήλ Πανσέληνος

66. ΚΡΗΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Ακμάζει τον 14ο αιώνα.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ : σκοτεινότερα
χρώματα κυρίως στα πρόσωπα,
Χρησιμοποιείται πιο πολύ το καφέ
έναντι του πράσινου της μακεδονικής
σχολής,
Tέχνη απλή με ασκητικό χαρακτήρα,

69. συντηρητικότητα
και συγκρατημένες κινήσεις,
οι μορφές είναι λιπόσαρκες και
εκπέμπουν ασκητική ευγένεια.
ΚΥΡΙΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ :
Θεοφάνης ο Χρης

71. Ψηφιδωτά
Το ψηφιδωτό είναι η τεχνική επένδυσης
επιφανειών με μικρές, συνήθως
τετράγωνες, ψηφίδες από φυσικά
πετρώματα ή υαλόμαζα,
οι οποίες προσκολλώνται σε κατάλληλα
διαμορφωμένο υπόστρωμα από
ασβεστοκονίαμα δημιουργώντας
περίτεχνα αριστουργήματα.

73. Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ
Τα παλαιότερα σωζόμενα ψηφιδωτά
εντοπίζονται στο χώρο της Ανατολικής
Μεσογείου και ιδιαίτερα στη Μικρά
Ασία και χρονολογούνται στον 8ο π.Χ.
αιώνα.
Από τον χώρο της Ανατολικής
Μεσογείου, η τεχνική των ψηφιδωτών
μεταλαμπαδεύτηκε στη Ρώμη τον 1ο
π.Χ. αι. και από εκεί σε ολόκληρη τη
Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

75. Οι Ρωμαίοι ήταν οι πρώτοι που
χρησιμοποίησαν ψηφιδωτά σε επιτοίχιες
εφαρμογές (Μωσαϊκά)
Τη μεγάλη τους ακμή γνωρίζουν κατά τη
διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Οι Βυζαντινοί εκτός από επιδαπέδια και
επιτοίχια ψηφιδωτά έφτιαχναν και
φορητές ψηφιδωτές εικόνες.

80. Η Βυζαντινή Μουσική είναι η μουσική της
Βυζαντινής Αυτοκρατορίας,
που μεταφράζεται κι απαρτίζεται
αποκλειστικά από ελληνικά κείμενα ως
μελωδία.
Έλληνες και ξένοι ιστορικοί συμφωνούν
ότι αυτές οι μελωδίες, οι εκκλησιαστικοί
ήχοι και γενικά το όλο σύστημα της
βυζαντινής μουσικής,

82. Οι αρχές της χρονολογούνται από
ορισμένους μελετητές στον 4ο αιώνα
μ.Χ.
λίγο μετά τη μεταφορά της
πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής
Αυτοκρατορίας
στην Κωνσταντινούπολη από το Μέγα
Κωνσταντίνο.
Συνδέεται στενά με το αρχαίο ελληνικό
μουσικό σύστημα.

84. Η βυζαντινή μουσική που διασώζεται
είναι στο σύνολό της εκκλησιαστική,
με εξαίρεση κάποιους αυτοκρατορικούς
ύμνους, που και αυτοί έχουν θρησκευτικά
στοιχεία.
Το βυζαντινό άσμα ήταν μονωδικό, σε
ελεύθερο ρυθμό, και προσπάθησε συχνά
να απεικονίσει μελωδικά την έννοια των
λέξεων.

86. Η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε ήταν
η ελληνική.
Ο βυζαντινός ύμνος, του οποίου
υπήρξαν τρεις τύποι,
ήταν η μέγιστη έκφανση αυτού του
μουσικού είδους.

88. Η παράδοση του ανατολικού
λειτουργικού άσματος, που καλύπτει τον
ελληνόφωνο χώρο,
αναπτύχθηκε στη Βυζαντινή
Αυτοκρατορία από την καθιέρωση ως
πρωτεύουσας της Κωνσταντινούπολης,
το 330 μέχρι την πτώση της το 1453.

89. Είναι αναντίρρητα
σύνθετης
προέλευσης,
προσεγγίζοντας στις
καλλιτεχνικές και
τεχνικές παραγωγές
της κλασσικής
αρχαιότητας,

90. Προκειμένου να εγγραφεί και να
μεταδοθεί η ποσότητα της μελωδίας
στη βυζαντινή μουσική
δημιουργήθηκε ένα ιδιαίτερο
σύστημα δέκα χαρακτήρων. Από
αυτούς οι έξι είναι ανιόντες και οι
τέσσερις κατιόντες.

91. Τα ονόματά τους
είναι:
Ίσον, Ολίγον,
Πεταστή,
Κεντήματα, Κέντημα,
Υψηλή,
Απόστροφος,
Ελαφρόν, Υπορροή,
Χαμηλή.

92. ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΙΚΗΞΥΛΟΓΛΥΠΤΙΚΗ

94. Πως δουλεύετε το ξύλο για να
φτιάξετε ένα τέμπλο;
Το ξύλο είναι μία φάση του τέμπλου,
η άλλη διαδικασία του τέμπλου είναι
να βγάλουμε το σχέδιο.
Οπότε πρώτα πρέπει να βγάλουμε
το αρχιτεκτονικό σχέδιο, μετά θα
πάμε στα επιμέρους σχέδια.

95. Aνά κομμάτι,
δηλαδή, θα
σχεδιάσουμε
ακριβώς το
σχέδιο πάνω σε
χαρτόνι, εκείνο
θα το κόψουμε,
θα
αφαιρέσουμε,
δηλαδή, τα μέρη
στο τέμπλο δεν
αναπαριστώνται
.

96. Αυτό που θα μένει για σκάλισμα
θα το βάλουμε πάνω στα ξύλα τα
οποία θα τα επεξεργαστούμε.
Αρχικά, θα τα πάμε στη σέγα για
να βγάλουμε τα κομμάτια που
είναι για πέταμα
και μετά θα αρχίσουμε με το
σκαρπέλο να σκαλίζουμε το
υπόλοιπο.

97. Για να
κατασκευαστεί
ένα τέμπλο
χρειάζονται
τουλάχιστον δύο
χρόνια ανάλογα
με το μέγεθος
του

98. Ναι, η ξυλογλυπτική
όπως και η
αγιογραφία και η
κατασκευή της
εκκλησίας σαν οικο-
δόμημα είναι βασικές
λειτουργίες οι οποίες
προηγούνται για να
λειτουργήσει η
εκκλησία.

99. ΝΑΟΔΟΜΙΑΝΑΟΔΟΜΙΑ

107. ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ

108. ΟΟ ΜΜοναχισμόςοναχισμός αποτελεί έναν από τουςαποτελεί έναν από τους
πανάρχαιους εκκλησιαστικούς θεσμούςπανάρχαιους εκκλησιαστικούς θεσμούς
ο οποίος γνώρισε στο διάβα των αιώνωνο οποίος γνώρισε στο διάβα των αιώνων
εξελίξεις και σχηματικές αλλαγές στηνεξελίξεις και σχηματικές αλλαγές στην
οργάνωσή του,οργάνωσή του,
αλλά εν τη ουσία του παραμένειαλλά εν τη ουσία του παραμένει
αμετάτρεπτος και αναλλοίωτος,αμετάτρεπτος και αναλλοίωτος,
μεμε σαφή προσανατολισμό και σκοπό.σαφή προσανατολισμό και σκοπό.

111. ΟιΟι ΑΑπαρχές τουπαρχές του
Οι Μοναχοί υπενθυμίζουν το σκοπό τηςΟι Μοναχοί υπενθυμίζουν το σκοπό της ζωήςζωής
Θεραπευτική αγωγή». Πράξη και θεωρίαΘεραπευτική αγωγή». Πράξη και θεωρία
3 Αποταγές, 3 Σταυροί, 3 Αναγεννήσεις3 Αποταγές, 3 Σταυροί, 3 Αναγεννήσεις
Οι τρείς Μοναχικές υποσχέσειςΟι τρείς Μοναχικές υποσχέσεις
Γιατί η προσευχή είναι το κύριο έργο τουΓιατί η προσευχή είναι το κύριο έργο του
μοναχούμοναχού
Μέγιστη η προσφορά τουΜέγιστη η προσφορά του ΜΜοναχισμούοναχισμού
Υπακοή, Παρθενία, ΑκτημοσύνηΥπακοή, Παρθενία, Ακτημοσύνη

113. Οι μοναχοί υπενθυμίζουν το σκοπό τηςΟι μοναχοί υπενθυμίζουν το σκοπό της
ζωήςζωής
Οι Μοναχοί λοιπόν θα αποτελέσουν επίΟι Μοναχοί λοιπόν θα αποτελέσουν επί
αιώνες το αντίβαρο μιας εκκλησίαςαιώνες το αντίβαρο μιας εκκλησίας
ευτυχισμένης και μακαρίας,ευτυχισμένης και μακαρίας,
και την απτή μαρτυρία και διαρκήκαι την απτή μαρτυρία και διαρκή
υπόμνηση του αληθινού προορισμού τουυπόμνηση του αληθινού προορισμού του
ανθρώπου: να γίνει «τέλειος» ως ο Πατήρανθρώπου: να γίνει «τέλειος» ως ο Πατήρ
αυτού ο εν ουρανοίς.αυτού ο εν ουρανοίς.

116. ΤρείςΤρείς ΑΑποταγές,ποταγές, ΤρείςΤρείς ΣΣταυροί,ταυροί,
Τρεις ΠνευματικέςΤρεις Πνευματικές ΑΑναγεννήσειςναγεννήσεις
Συνδέονται και με τις τρείς αναγεννήσεις, πουΣυνδέονται και με τις τρείς αναγεννήσεις, που
επιτυγχάνονται:επιτυγχάνονται:
μεμε την κάθαρση της καρδιάς,την κάθαρση της καρδιάς,
τον φωτισμό του νούτον φωτισμό του νού
και τη θέωση.και τη θέωση.

117. «Θεραπευτική αγωγή». Θεωρία και Πράξη»«Θεραπευτική αγωγή». Θεωρία και Πράξη»
ΟιΟι ΆΆγιοιγιοι ΠΠατέρες ωςατέρες ως ΔΔιδάσκαλοι τουιδάσκαλοι του
μοναχισμού και φωστήρες της όλης Εκκλησίαςμοναχισμού και φωστήρες της όλης Εκκλησίας
εδίδαξανεδίδαξαν
και τα μέσα και τους τρόπους που πρέπει νακαι τα μέσα και τους τρόπους που πρέπει να
μετέλθη όποιος πράγματι επιθυμεί τηνμετέλθη όποιος πράγματι επιθυμεί την
θεραπεία από τα πάθη τουθεραπεία από τα πάθη του και την απόκτησηκαι την απόκτηση
της υγείας του.της υγείας του.
Βασικότατο γνώρισμα του μοναχισμού είναιΒασικότατο γνώρισμα του μοναχισμού είναι
αυτή η καθ’ ολοκληρίαν εφαρμογή αυτήςαυτή η καθ’ ολοκληρίαν εφαρμογή αυτής
της θεραπευτικής αγωγής.της θεραπευτικής αγωγής.

119. Οι τρείςΟι τρείς ΜΜοναχικέςοναχικές ΥΥποσχέσεις.ποσχέσεις.
Η πρώτη υπόσχεση είναι η υπόσχεσηΗ πρώτη υπόσχεση είναι η υπόσχεση υπακοής.υπακοής.
Η δεύτερη υπόσχεση- αρετή είναι ηΗ δεύτερη υπόσχεση- αρετή είναι η παρθενίαπαρθενία ηη
οποία διακρίνεταιοποία διακρίνεται::
σε σωματική και ψυχικήσε σωματική και ψυχική και θεραπεύει τοκαι θεραπεύει το
πάθος τηςπάθος της φιληδονίας.φιληδονίας.
Η τρίτη θεμελιώδης υπόσχεση- αρετή είναιΗ τρίτη θεμελιώδης υπόσχεση- αρετή είναι ηη
ακτημοσύνηακτημοσύνη η οποία θεραπεύει το πάθος τηςη οποία θεραπεύει το πάθος της
φιλαργυρίας- πλεονεξίας.φιλαργυρίας- πλεονεξίας.

121. Γιατί η προσευχή είναι το κύριο έργο του μοναχού;Γιατί η προσευχή είναι το κύριο έργο του μοναχού;
Η προσευχή είναι το κύριο έργο του.Η προσευχή είναι το κύριο έργο του.
Η προσευχή είναι η εργασία του αλλάΗ προσευχή είναι η εργασία του αλλά
και η ανάπαυσή του.και η ανάπαυσή του.
Η ζωή του είναι προσευχή και ηΗ ζωή του είναι προσευχή και η
προσευχή είναι η ζωή του.προσευχή είναι η ζωή του.
Η προσευχή μπορεί να ποικίλλει επ’Η προσευχή μπορεί να ποικίλλει επ’
άπειρον και κατά την μορφή και κατά τηνάπειρον και κατά την μορφή και κατά την
ποιότητα.ποιότητα.

122. Υπακοή, Παρθενία, ΑκτημοσύνηΥπακοή, Παρθενία, Ακτημοσύνη
Οι τρείς αυτές υποσχέσεις- αρετές,Οι τρείς αυτές υποσχέσεις- αρετές,
Υπακοή, Παρθενία, ΑκτημοσύνηΥπακοή, Παρθενία, Ακτημοσύνη
συνιστούν την ουσία της Ορθοδόξου ασκήσεωςσυνιστούν την ουσία της Ορθοδόξου ασκήσεως
και οδηγούν στηνκαι οδηγούν στην ΦΙΛΟΘΕΪΑ- ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑΦΙΛΟΘΕΪΑ- ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ
η οποία πολεμά την μητέρα των τριών ισχυρώνη οποία πολεμά την μητέρα των τριών ισχυρών
παθών, φιλοδοξίας, φιλαργυρίας, φιληδονίας, τηνπαθών, φιλοδοξίας, φιλαργυρίας, φιληδονίας, την
ΦΙΛΑΥΤΙΑ.ΦΙΛΑΥΤΙΑ.

123. Μέγιστη η προσφορά τουΜέγιστη η προσφορά του ΜΜοναχισμούοναχισμού
Η προσφορά τουΗ προσφορά του ΟΟρθοδόξουρθοδόξου ΜΜοναχισμούοναχισμού
από την γέννησή του έως σήμερα είναιαπό την γέννησή του έως σήμερα είναι
τεράστια και σωτηριώδους σημασίας για όλοντεράστια και σωτηριώδους σημασίας για όλον
τον κόσμο.τον κόσμο.
Διατηρεί κατά πρώτον λόγοΔιατηρεί κατά πρώτον λόγο ακέραια τηνακέραια την
μέθοδο θεραπείας και θεώσεως,μέθοδο θεραπείας και θεώσεως,
και κατά δεύτερον λόγο αίρει με αυταπάρνησηκαι κατά δεύτερον λόγο αίρει με αυταπάρνηση
και τον σταυρό της δογματικής ακριβείαςκαι τον σταυρό της δογματικής ακριβείας

124. Πότε ξεκίνησε ο μοναχισμόςΠότε ξεκίνησε ο μοναχισμός ;;
Ξεκίνησε το 346 μ.Χ. από το Παχώμιο ο οποίοςΞεκίνησε το 346 μ.Χ. από το Παχώμιο ο οποίος
ίδρυσε τα πρώτα κοινόβια μοναστήρια στηνίδρυσε τα πρώτα κοινόβια μοναστήρια στην
Αίγυπτο.Αίγυπτο.
2)2) Με ποια κριτήρια μπορεί να γίνει κάποιοςΜε ποια κριτήρια μπορεί να γίνει κάποιος
μοναχόςμοναχός;;
TTα κριτήρια είναι τα εξήςα κριτήρια είναι τα εξής ::
- Με το ήθος τουΜε το ήθος του
- Με την αγάπη, την πίστη και την αφοσίωση προς- Με την αγάπη, την πίστη και την αφοσίωση προς
τον Θεό.τον Θεό.

127. ΘΕΣΜΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕΘΕΣΜΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ
ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ:ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ:
ΤΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑΤΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
ΤΗ ΘΕΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΤΗ ΘΕΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑ
ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ
ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΤΟ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΕΡΓΟΤΟ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΕΡΓΟ
ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

128.  Οι ρίζες του Μοναχισμού βρίσκονται στηνΟι ρίζες του Μοναχισμού βρίσκονται στην
Καινή Διαθήκη.Καινή Διαθήκη.
 Όμως κατά τον 3Όμως κατά τον 3οο
αι. οι αναχωρητέςαι. οι αναχωρητές
αποδοκιμάζουναποδοκιμάζουν την υποκρισία του κόσμουτην υποκρισία του κόσμου
που παρατηρείται πλέον και μέσα στιςπου παρατηρείται πλέον και μέσα στις
χριστιανικές κοινότητες.χριστιανικές κοινότητες.
 Και οι διωγμοί συντέλεσανΚαι οι διωγμοί συντέλεσαν στηνστην
απομάκρυνσή τους από τις πόλεις.απομάκρυνσή τους από τις πόλεις.

129. Παράδειγμα, πρότυπο αναχωρητή, είναιΠαράδειγμα, πρότυπο αναχωρητή, είναι
ο Μ. Αντώνιος (251-355),ο Μ. Αντώνιος (251-355), ο οποίος πούλησε ταο οποίος πούλησε τα
υπάρχοντά του στους φτωχούς μόνασε στηυπάρχοντά του στους φτωχούς μόνασε στη
Μέση Αίγυπτο. Πολλοί άλλοι ασκητέςΜέση Αίγυπτο. Πολλοί άλλοι ασκητές
εγκαθίστανται κοντά στο ασκητήριό του.εγκαθίστανται κοντά στο ασκητήριό του.
Στο Δέλτα του Νείλου σχηματίζονταιΣτο Δέλτα του Νείλου σχηματίζονται
οι Λαύρες (=μοναχικές συνοικίες).οι Λαύρες (=μοναχικές συνοικίες).
Κοινή λατρεία το Σάββατο ή την Κυριακή.Κοινή λατρεία το Σάββατο ή την Κυριακή.

130. ΟΟ MMοναχισμός οργανώνεται.οναχισμός οργανώνεται.
Η μετάβαση από τον αναχωρητισμό στοΗ μετάβαση από τον αναχωρητισμό στο
κοινόβιο μοναστήρι έγινε απόκοινόβιο μοναστήρι έγινε από τον Παχώμιοτον Παχώμιο
(+346).(+346). Ιδρύει μοναστήρια στη Θηβαίδα της Α.Ιδρύει μοναστήρια στη Θηβαίδα της Α.
Αιγύπτου. Είναι ο πατέρας του κοινοβιακούΑιγύπτου. Είναι ο πατέρας του κοινοβιακού
μοναχισμού.μοναχισμού.
Από εκεί ο μοναχισμός διαδόθηκε στηΑπό εκεί ο μοναχισμός διαδόθηκε στη
χερσόνησο του Σινά, στην Παλαιστίνη, στηχερσόνησο του Σινά, στην Παλαιστίνη, στη
Συρία και στη Μ. Ασία. Έπειτα και στη Δύση.Συρία και στη Μ. Ασία. Έπειτα και στη Δύση.

131. Ποια ήταν η προσφορά τουΠοια ήταν η προσφορά του
Μ. Βασιλείου στο μοναχισμό;Μ. Βασιλείου στο μοναχισμό;
Ο Μ. Βασίλειος κατόπιν κατοχύρωσε με κανόνες,Ο Μ. Βασίλειος κατόπιν κατοχύρωσε με κανόνες,
ως νομοθέτης, το κοινοβιακό σύστημα καιως νομοθέτης, το κοινοβιακό σύστημα και
καθόρισε με σαφήνεια τους κανόνες λειτουργίαςκαθόρισε με σαφήνεια τους κανόνες λειτουργίας
του. Είναι ο ρυθμιστής του κοινοβιακούτου. Είναι ο ρυθμιστής του κοινοβιακού
μοναχισμού.μοναχισμού.
ΤοΤο κοινόβιοκοινόβιο αποτελεί τη μικρογραφία τηςαποτελεί τη μικρογραφία της
πρώτης χριστιανικής κοινότητας τωνπρώτης χριστιανικής κοινότητας των
Ιεροσολύμων.Ιεροσολύμων.

132. Ποια είναι ηΠοια είναι η πνευματικήπνευματική και ηκαι η
κοινωνική προσφορά τουκοινωνική προσφορά του
ΜΜοναχισμού;οναχισμού;

134. Τα μοναστήρια κτίζονταν δίπλα σταΤα μοναστήρια κτίζονταν δίπλα στα
αστικά κέντρα για να βοηθούν τηναστικά κέντρα για να βοηθούν την
εκκλησία στο έργο της (νοσοκομεία,εκκλησία στο έργο της (νοσοκομεία,
γηροκομεία, ορφανοτροφεία και άλλαγηροκομεία, ορφανοτροφεία και άλλα
ευαγή ιδρύματα, π.χ «Βασιλειάδα»).ευαγή ιδρύματα, π.χ «Βασιλειάδα»).
Κέντρα προστασίας των υποδούλων.Κέντρα προστασίας των υποδούλων.

135. Κέντρα αγωγής και εκπαίδευσηςΚέντρα αγωγής και εκπαίδευσης
των νέων.των νέων.
Διέσωσαν και καλλιέργησαν όχιΔιέσωσαν και καλλιέργησαν όχι
μόνο τα θεολογικά γράμματα αλλάμόνο τα θεολογικά γράμματα αλλά
και τη θύραθεν παιδεία.και τη θύραθεν παιδεία.
Συντήρηση και αντιγραφήΣυντήρηση και αντιγραφή
χειρογράφωνχειρογράφων

137. Οι μοναχοί ασκούνται για πνευματικήΟι μοναχοί ασκούνται για πνευματική
τελείωση μετελείωση με::
ΜετάνοιαΜετάνοια [μετά[μετά + νους]+ νους]
Αδιάλειπτη προσευχή….Αδιάλειπτη προσευχή….
Νηστεία [νη + εσθίω]Νηστεία [νη + εσθίω]
ΑκτημοσύνηΑκτημοσύνη

138. - Με την απομάκρυνση του από τα αγαθά.- Με την απομάκρυνση του από τα αγαθά.
3)3) Όταν κάποιος μοναχός αμαρτήσει η θέση του είναιΌταν κάποιος μοναχός αμαρτήσει η θέση του είναι
πιο επιβαρυμένη από ότι η θέσηπιο επιβαρυμένη από ότι η θέση
ενός απλού ανθρώπου , για να μπορέσει να ζητήσειενός απλού ανθρώπου , για να μπορέσει να ζητήσει
συγχώρεση από το Θεόσυγχώρεση από το Θεό ;;
Ναι είναι πιο επιβαρυμένη διότι αυτός είχεΝαι είναι πιο επιβαρυμένη διότι αυτός είχε
αφεθεί ολοκληρωτικά στο Θεό και στην πορείααφεθεί ολοκληρωτικά στο Θεό και στην πορεία
παραστράτησε (ξέφυγε από το σωστό δρόμο τηςπαραστράτησε (ξέφυγε από το σωστό δρόμο της
αποστολής του).αποστολής του).
4)Όταν κάποιος είναι μοναχός σημαίνει πώς έχει4)Όταν κάποιος είναι μοναχός σημαίνει πώς έχει
εξασφαλίσει μια θέση στον παράδεισοεξασφαλίσει μια θέση στον παράδεισο;;
Όχι ,εξαρτάται από τα έργα του.Όχι ,εξαρτάται από τα έργα του.

140. 4)4) Τι σχέση έχει ο μοναχισμός με την εκκλησίαΤι σχέση έχει ο μοναχισμός με την εκκλησία;;
Η σχέση εκκλησίας και μοναχισμού πρέπει ναΗ σχέση εκκλησίας και μοναχισμού πρέπει να
είναι αδερφική γιατί πάνω από όλα είναι ηείναι αδερφική γιατί πάνω από όλα είναι η
ανιδιοτελής αγάπη για την οποία φημίζεται ο χριστιανισμόςανιδιοτελής αγάπη για την οποία φημίζεται ο χριστιανισμός
και ο μοναχισμός.και ο μοναχισμός.
5)5) Ισχύει και σήμερα στα μοναστήρια η έννοια τηςΙσχύει και σήμερα στα μοναστήρια η έννοια της
κοινοκτκοινοκτηημοσύνηςμοσύνης;;
Στην σημερινή εποχή ένα μεγάλο ποσοστό των μοναστηριώνΣτην σημερινή εποχή ένα μεγάλο ποσοστό των μοναστηριών
εφαρμόζουν τον όρο της κοινοκτεφαρμόζουν τον όρο της κοινοκτηημοσύνης όπως καθμοσύνης όπως καθοορίζει ορίζει ο
νόμος.νόμος.
Ωστόσο ένα ποσοστό από τα μοναστήρια δεν εφαρμόζουνΩστόσο ένα ποσοστό από τα μοναστήρια δεν εφαρμόζουν
απολύτως αυτόν τον όρο.απολύτως αυτόν τον όρο.

141. 6)6) Στην σημερινή εποχή οι μοναχοί αντιμετωπίζουνΣτην σημερινή εποχή οι μοναχοί αντιμετωπίζουν
δυσκολίες στην καθημερινότητα τουςδυσκολίες στην καθημερινότητα τους;;
Ένας μοναχός πλέον αντιμΈνας μοναχός πλέον αντιμεετωπίζει πολλές δυσκολίεςτωπίζει πολλές δυσκολίες
και προκλήσεις όπωςκαι προκλήσεις όπως::
Η αγάπη των πιστών στο πρόσωπο του όπου μπορεί ναΗ αγάπη των πιστών στο πρόσωπο του όπου μπορεί να
του δημιουργήσει εντύπωση μορφής κατοχής εξουσίαςτου δημιουργήσει εντύπωση μορφής κατοχής εξουσίας
αλλά και να του ανυψώσει τον εγωισμό του.αλλά και να του ανυψώσει τον εγωισμό του.
Ωστόσο άλλοι παράγοντες είναι ο πλούτος και η δόξα.Ωστόσο άλλοι παράγοντες είναι ο πλούτος και η δόξα.

144. ΔράσειςΔράσεις
Πρόσκληση τουΠρόσκληση του ΣεβασμιωτάτουΣεβασμιωτάτου
Μητροπολίτη Ναυπάκτου καιΜητροπολίτη Ναυπάκτου και
Αγίου Βλασίου κ. ΙερόθεουΑγίου Βλασίου κ. Ιερόθεου στιςστις
28/03/2014 στο χώρο του σχολείου28/03/2014 στο χώρο του σχολείου
στα πλαίσια υλοποίησης τουστα πλαίσια υλοποίησης του
προγράμματοςπρογράμματος

146. Συζήτηση το Σεβασμιωτάτου μέ τούςῦΣυζήτηση το Σεβασμιωτάτου μέ τούςῦ
μαθητές το 1ου Γυμνασίουῦμαθητές το 1ου Γυμνασίουῦ
γιά θεολογικά,γιά θεολογικά,
στορικά καίἱστορικά καίἱ
πολιτισμικά θέματαπολιτισμικά θέματα

148. ΣεβασμιώτατοςὉ ΣεβασμιώτατοςὉ πισκέφθηκε τόἐπισκέφθηκε τόἐ
Σχολε ο καί συζήτησε μέ τούς μαθητέςῖΣχολε ο καί συζήτησε μέ τούς μαθητέςῖ
γιά τά θέματα μελέτης τους,γιά τά θέματα μελέτης τους,
γιά τούς γίους Κύριλλο καί Μεθόδιο,ἁγιά τούς γίους Κύριλλο καί Μεθόδιο,ἁ
γιά τίς Σχολές τ ς Βυζαντιν ςῆ ῆγιά τίς Σχολές τ ς Βυζαντιν ςῆ ῆ
γιογραφίας,Ἁγιογραφίας,Ἁ

150. πογράμμισε δέ τι τά κύριαὙ ὅπογράμμισε δέ τι τά κύριαὙ ὅ
σημε α α το το πολιτισμο ε ναιῖ ὐ ῦ ῦ ῦ ἶσημε α α το το πολιτισμο ε ναιῖ ὐ ῦ ῦ ῦ ἶ
γάπηἡ ἀγάπηἡ ἀ
ο κουμενικότητα,ἡ ἰο κουμενικότητα,ἡ ἰ
λιτότητα,ἡ λιτότητα,ἡ
ο γιε ς νθρώπινες σχέσεις,ἱ ὑ ῖ ἀο γιε ς νθρώπινες σχέσεις,ἱ ὑ ῖ ἀ
σεβασμός στήν κτίση.ὁ σεβασμός στήν κτίση.ὁ

152. και π ς πολιτισμός α τόςῶ ὁ ὐκαι π ς πολιτισμός α τόςῶ ὁ ὐ
διαδόθηκεδιαδόθηκε ς τρόπος ζω ςὡ ῆς τρόπος ζω ςὡ ῆ
σέ πολλούς λαούς καί θνότητες καιἐσέ πολλούς λαούς καί θνότητες καιἐ
μετά την πτώση τ ςῆμετά την πτώση τ ςῆ
Α τοκρατορίας,ὐΑ τοκρατορίας,ὐ μέχρι σήμερα.μέχρι σήμερα.

153. καί κυρίωςκαί κυρίως
γιά τό π ς θεολογία τ ςῶ ἡ ῆγιά τό π ς θεολογία τ ςῶ ἡ ῆ
ρθοδόξου κκλησίας πηρέασεὈ Ἐ ἐρθοδόξου κκλησίας πηρέασεὈ Ἐ ἐ
τόν πολιτισμό τ ς νατολικ ςῆ Ἀ ῆτόν πολιτισμό τ ς νατολικ ςῆ Ἀ ῆ
Ρωμαϊκ ς Α τοκρατορίαςῆ ὐΡωμαϊκ ς Α τοκρατορίαςῆ ὐ

154. ΔράσειςΔράσεις
Εκπαιδευτική επίσκεψη στοΕκπαιδευτική επίσκεψη στο ΦετιχέΦετιχέ
ΤζαμίΤζαμί
(Έκθεση έργων Τέχνης και(Έκθεση έργων Τέχνης και
συντήρησης εικόνων της 22συντήρησης εικόνων της 22ηςης
Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων)Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων)

155. Εκπαιδευτική ΕπίσκεψηΕκπαιδευτική Επίσκεψη
Στο Φετιχέ ΤζαμίΣτο Φετιχέ Τζαμί
ΠαρακολούθησηΠαρακολούθηση εκπαιδευτικούεκπαιδευτικού
προγράμματοςπρογράμματος με θέμα:με θέμα:
« Συντήρηση Βυζαντινών εικόνων»« Συντήρηση Βυζαντινών εικόνων»

165. ΔράσειςΔράσεις
Πολυήμερη εκπαιδευτική επίσκεψηΠολυήμερη εκπαιδευτική επίσκεψη
στη Βυζαντινή Οχρίδαστη Βυζαντινή Οχρίδα
Μια πόλη, η οποία συγκαταλέγεταιΜια πόλη, η οποία συγκαταλέγεται
στον κατάλογο μνημείωνστον κατάλογο μνημείων
παγκόσμιας πολιτιστικήςπαγκόσμιας πολιτιστικής
κληρονομιάς τηςκληρονομιάς της UNESCOUNESCO

167. Στάδια Υλοποίησης του προγράμματος
Χρόνος που αφιερώθηκε για την
υλοποίηση του προγράμματος:
• Ώρες εκτός ωρολογίου
προγράμματος του σχολείου
• Οι συναντήσεις της ομάδας
γίνονταν κάθε Παρασκευή
μεσημέρι στο χώρο του
σχολείου

169. Δομή - Μέθοδος - Πορεία
• Τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες
• Προγραμματισμός – σχεδιασμός εργασίας,
καθορισμός στόχων
• Ανάθεση εργασιών-αντικειμένων στις ομάδες
• Αναζήτηση – έρευνα σχετικού υλικού
(βιβλιοθήκη, διαδίκτυο)
• Παρουσίαση εργασίας κάθε ομάδας

176. Tελική φάση υλοποίησης
του προγράμματος
• Συγκέντρωση, ταξινόμηση,
επεξεργασία στοιχείων έρευνας
• Ανάλυση, ερμηνεία, σύνθεση,
αξιολόγηση υλικού, έλεγχος,
ανατροφοδότηση
• Παρουσίαση προγράμματος

177. Εσωτερική αξιολόγηση του
προγράμματος από τους μαθητές
 Καταγραφή εντυπώσεων - αντιδράσεις - σχόλια
 Θετική στάση
 Ενθουσιώδης αντιμετώπιση
 Βίωση έντονων θρησκευτικών συναισθημάτων

178. Εσωτερική αξιολόγηση του
προγράμματος από την συντονίστρια
 Το πρόγραμμα έδωσε τη δυνατότητα στους
μαθητές:
 Να προσεγγίσουν βιωματικά το μάθημα
 Να συμμετέχουν όλοι, να εκφραστούν ελεύθερα
 Να αυτενεργήσουν
 Να αναλάβουν πρωτοβουλίες
 Να εξοικειωθούν με νέους τρόπους διδασκαλίας
 Να κάνουν πιο φιλικές τις διαπροσωπικές τους
σχέσεις

179. Τελική αξιολόγηση του προγράμματος
• Από τη στάση των παιδιών καταλήξαμε στο
συμπέρασμα ότι:
• Ο ομαδοσυνεργατικός τρόπος διδασκαλίας
προσφέρει τη δυνατότητα
Στους καθηγητές
• Να πλησιάσουν –γνωρίσουν τα παιδιά
Στους μαθητές
• Να αποκτήσουν βιωματική σχέση με το μάθημα
• Να το χαρούν

180. Ποιοί είμαστεΠοιοί είμαστε
Αυγερόπουλος ΘεόδωροςΑυγερόπουλος Θεόδωρος
Αγγελής Κων/νοςΑγγελής Κων/νος
Αναστασιάδου ΕιρήνηΑναστασιάδου Ειρήνη
Δημοπούλου ΛαμπρινήΔημοπούλου Λαμπρινή
Βαφειάδη ΚατερίναΒαφειάδη Κατερίνα
Βίτσας ΠαναγιώτηςΒίτσας Παναγιώτης
Γεωργακοπούλου ΜαρίαΓεωργακοπούλου Μαρία
Γκολιανοπούλου ΕλένηΓκολιανοπούλου Ελένη

181. Ανδριτσοπούλου ΕυθυμίαΑνδριτσοπούλου Ευθυμία
Ζαϊμη ΡαφαέλαΖαϊμη Ραφαέλα
Ελένη ΑθανασοπούλουΕλένη Αθανασοπούλου
Αθανασία ΔημαράΑθανασία Δημαρά
Δασκαλή ΣπυριδούλαΔασκαλή Σπυριδούλα
Αντώνης ΔούροςΑντώνης Δούρος
Χρήστος ΤαμπάκηςΧρήστος Ταμπάκης
Αναγνωστοπούλου ΠαναγιώταΑναγνωστοπούλου Παναγιώτα
Αντωνόπουλος ΧρήστοςΑντωνόπουλος Χρήστος
Μαρλαφέκας ΓεώργιοςΜαρλαφέκας Γεώργιος

182. Κοργιαλά ΠαρασκευήΚοργιαλά Παρασκευή
Μακρή ΓεωργίαΜακρή Γεωργία
Μητσοπούλου ΒασιλικήΜητσοπούλου Βασιλική
Ζαμπάρα ΣτεφανίαΖαμπάρα Στεφανία
Μίχου ΣπυριδούλαΜίχου Σπυριδούλα
Μέτσι ΜαρίαΜέτσι Μαρία
Καλαντζή ΚαθολικήΚαλαντζή Καθολική
Κωσταρά ΣπυριδούλαΚωσταρά Σπυριδούλα
Λιάρου ΘεοδώραΛιάρου Θεοδώρα
Ζησιμοπούλου ΛαμπρίναΖησιμοπούλου Λαμπρίνα

183. Μάρθα Μαρία θεοδωράκουΜάρθα Μαρία θεοδωράκου
Κυρίτση ΕιρήνηΚυρίτση Ειρήνη
Ιουλία Άννα ΚαραμπέτσουΙουλία Άννα Καραμπέτσου
Μαντώ Όλγα ΤάτσουΜαντώ Όλγα Τάτσου
Τζιουροπούλου ΕλένηΤζιουροπούλου Ελένη
Σταϊκου ΣαββούλαΣταϊκου Σαββούλα
Πολυζώη ΜαρίναΠολυζώη Μαρίνα
Ζωή ΣταυροπούλουΖωή Σταυροπούλου
Ρέλια ΜαρίαΡέλια Μαρία
Νικολέττα ΣταυροπούλουΝικολέττα Σταυροπούλου
Πρίφτη ΜαρίαΠρίφτη Μαρία

184. Σκαλιώτης ΠαναγιώτηςΣκαλιώτης Παναγιώτης
Χασαπογιάννη ΕλένηΧασαπογιάννη Ελένη
Ζωγράφος ΑντώνιοςΖωγράφος Αντώνιος
Σακκούλη ΜαρίαΣακκούλη Μαρία
Σοφία ΠετσίνηΣοφία Πετσίνη
Ελευθερία ΤύπαΕλευθερία Τύπα
Τσούσης Κων/νοςΤσούσης Κων/νος
Αριστοτέλης ΡάπτηςΑριστοτέλης Ράπτης
Χριστίνα ΤσελεμένγκοΧριστίνα Τσελεμένγκο

185. Υπεύθυνες ΠρογράμματοςΥπεύθυνες Προγράμματος
Βεατρίκη Λιάκα ΠΕ 01Βεατρίκη Λιάκα ΠΕ 01
Ελένη Χαρακίδα ΠΕ04Ελένη Χαρακίδα ΠΕ04

186. Ευχαριστούμε για τηνΕυχαριστούμε για την
προσοχή σας ..!!!προσοχή σας ..!!!