Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
भारत-भाषा-नीततिः 
कश्चन नवीनिः तवमर्शिः 
संक्रान्त सानु 
कार््लक्र्ेमन्सल 
(C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०...
भागः १: 
आङ्ग्लमाध्यम-शिक्षायाः शिषये काशिदग भ्रान्तयः 
संस्कृ तेेः अपेक्षया आर्थ्कमान्यतायाेः मुख्यत्वमल 
(C) सर्वाधिकवरव...
भ्राशन्तः – “आधुशिक-जगतग” आङ्ग्ल-माध्यममशतत । 
सत्यमग – शिश्वतय िाततशिकता बहुभाषीयाशतत । 
• र्वश्वस्य 91.5% जनता आङ्ल ्र्भ...
शकिं सिोत्तमेषु धििद्देिेषु आङ्ग्लिं भाषन्ते ? 
• प्रर्तव्यर्ि-सकर्-गार्होत्पादस्य (GDP per capita) आधारेण, २० सवोत्तमेषु ...
भाषा “आधुशिका” कथिं भिशत ? 
सर्वकारस्य इच्छाशक्त्या नी्या च 
•इसराईर्स्य यर्हूदाय-माध्यमेः “टेकर्नयकन” र्वश्वर्वद्यार्येः ...
बहुराष्ट्रीय-शिगमाः (MNCs) इदािीं बहु- 
भाषाशभः कायं सञ्चालयशन्त । 
• अस्माकं तवश्विः वस्तततिः बहुभाषीयोऽतस्त (अधिः कोष्ठक...
शकिंव्यापाररका सफलता आङ्ग्ल-भाषया सिंब्ा ? 
•एर्शयायाेः १००० सव्श्रेष्ट-बर्हुरार्ष्िय-र्नगमेषु, ७९२ 
जापान, दर्क्षण-ककररया...
शिश्वतय कशतपयाः आङ्ग्लाशतररक्त-माध्यमाः 
व्यापार्रबबशन्धक (MBA) शिश्वशिद्यालयाः 
विद्यालयः स्थानम् श्रेणी भाषा 
व्सिंगह्वा...
भागः २: 
भारते ििीि-प्तेः अत्यािश्यकता 
विसङ् घवित-प्रगतेः स्थाने सुव्यिवस्थतः भाषा-विकासः 
(C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः ...
भारते िाक्प््रबािीण्यतय शिकषषः – ्रबाकृ तभाषाशभः 
अशप चाङ्ग्लभाषया अशप । 
•आङ्ल ्र्ायदेशेभ्यक ऋते अन्यदेशेषु आङ्ल ्र्-प्रा...
आङ्ग्लमाध्यमाय सिषकारतय कृ शिममग आध्मािमग । 
• राष्िस्य नार्तराङ्ल ्र्माध्यमाय र्वशेषार्धकारानल ददार्त । 
• र्ककाेः आङ्ल ्...
सङ्गकटे िूतिशदिमग आिश्यकमग – ि के िलिं 
‘परम्परा’, अशप तु अथषव्यितथा ! 
• भारताये समाजे बर्हुजनेभ्येः आङ्ल ्र्भाषा एका बाध...
भाषायाः बलमग - १ 
•भाषा संस्कृ तेेः वा्र्र्हकार्स्त, तां प्रचारयर्त च । 
•र्वश्वस्य प्रत्येका सभ्यता स्वभाषायै बर्ं ददार्त...
भाषायाः बलमग - २ 
•अमेररका आङ्ल ्र्देशश्च आङ्ल ्र्ायकरणस्य र्वस्ताराय उद्यतौ । 
•अन्तररार्ष्ियस्तरे आङ्ल ्र्ाय-र्वचारधारा-...
आङ्ग्लीयत्ििं भारते सिंगणक-साक्षरतायै 
बाधाशतत । 
चीनः भारतः 
साक्षरता 95% 74% 
आङ्ल ्र्-साक्षरता 0.73% 20% (5% प्रवाणाेः)...
भारतीय सिंतथािेषु आङ्ग्लीयत्िमग । 
• यू.पी.एस्.सी. परीक्षा 
• आङ्ल ्र्भाषा-प्रबकधनर्मर्त भागेः प्रत्यार्शभ्येः अर्नवाय्ेः ...
ितषमाि-्रबणालयाः पररणामः - १ 
•उच्चस्तरीयाय अध्ययनाय निभाषािं प्रवत पररिततनाय व्ययः 
• र्कं जापाने चाने वा बार्ाेः एतादृश्...
ितषमाि-्रबणालयाः पररणामः - २ 
•भारते वनकवषतता भाषा-प्रिीणता – न मातृभाषा सूक्ता न आङ् ग्लः । 
• र्वश्वेः पृ्छर्त – ‘इङ्ल र...
भागः ३: 
िीशतगताः उपायाः 
प्राकृ त-सिंस्कृ त-युगलायाः व्यिस्थायाः पुनःस्थापना सिंशोधन् 
(C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्...
िूति-भाषा-िीत्याः लक्ष्याशण - १ 
•भाषायं भेदभावं माज्र्यत्वा, भारताय-भाषार्भेः (प्राकृ तैेः) 
व्यावसार्यकां व्यापाररकां र्...
िि-भाषा-िीत्याः लक्ष्याशण - २ 
•राष्िायस्तरे संस्कृ ताधाररतायाेः औपचाररकायाेः 
शब्दावलयाेः माध्यमेन भारताय-प्राकृ ताेः पकष...
िि-भाषा-िीत्या लक्ष्याशण - ३ 
•अनेक-भारताय-भाषाणां पािने आगताेः बाधाेः (यथा र्वर्भन्नाेः 
र्र्पयेः) अपाकरणायाेः, इत्थं च भ...
यूरोपीय-सिंघतय भाषािीत्याः उदाहरणिं्रबयुिजामहै - १ 
•१२५ ककर्टेः भारतस्य जनसंख्यायाेः अपेक्षया यचरकपस्य ७५ 
ककर्टेः न्यचना...
यूरोपीय-सिंघतय भाषािीत्याः उदाहरणिं्रबयुिजामहै - २ 
•सवा्र्भेः २४ भाषार्भेः यचरकपाय-संसदेः न्याय-व्यवस्था च 
प्रचर्र्न्त ।...
भारतीय-सिंघः - १ 
•संस्कृ तातल औपचाररक-शब्दावलया साकं प्राकृ त-भाषार्भेः 
संपचणा्र्भयार्न्िक्यै, र्चर्कत्सायै, न्यायाय, व्...
भारतीय-सिंघः - २ 
•भाषानुवाद-सेवाेः सवेषु न्यायार्येषु सवोत्तमन्यायार्ये 
अर्प उपर्ब्धाेः भवन्तु, यस्मादल वाद-र्ववादेः यया...
्रबत्येकबालः तिक य-मातृभाषया 
प्राकृ त-भाषाभ्यः एकस्य सिंपूणत-तनत्रस्य समथतनम् 
(C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सव...
सिंतकृ ताधाररता पपचाररका िब्दािली - १ 
•संस्कृ तं वैज्ञार्नका भाषा । नवानान लशब्दान लकलपर्यतं ुश्रेष्टा 
अर्स्त । प्रौद्यक...
सिंतकृ ताधाररता पपचाररका िब्दािली - २ 
•आधुर्नककार्े संस्कृ तं संगर्णकी-र्वज्ञाने अथ्गत-संजार्े 
(semantic networks) अथ्स्...
भारतीयभाषाशभः व्यािसाशयका शिक्षा 
•भारतीय-भाषावभः अवभयावनत्रकी, वचवक्सा, प्रबिंधनम् च 
• आई.आई.एमल., आई.आई.टा., अर्भयार्न्...
शिक्षा-्रबणालयािंभाषा – (१) 
•प्राथवमक-स्तरे विभाषीया नीवतः – 
• स्थानायं प्राकृ तमल अर्नवाय्मल, आङ्ल ्र्ेः वा संस्कृ तं व...
शिक्षा-्रबणालयािंभाषा – (२) 
•सवेषु र्वषयेषु उ्च-र्शक्षा प्राकृ तेन उपर्ब्धा करणाया । 
•सवेभ्येः पदर्वकाभ्येः (diploma), स...
शिक्षा-्रबणालयािंभाषा – (३) 
•अर्भयार्न्िक्यां र्चर्कत्सायां च आङ्ल ्र्ेन / र्तानेन प्रौद्यकर्गक-शब्दानामल 
उपयकगेन साकं स...
शलपीिामग एक करणमग । 
•र्र्पयेः सव्दा प्रौद्यकर्गक्याेः राजनैर्तकस्य च उपयकगस्य आधारे र्वकर्सताेः 
आसनल । 
•अर्धकांशेः भारत...
सिषकारीय-्रबकाििाशि सञ्चाराि 
•के नर-सितकारस्य जालस्थानावन, प्रकाशनावन स्चारा् – 
• प्राकृ त-संस्कृ ताभ्यां च भर्वतव्यमल, ...
व्यिसाशयके क्षेिे अिुपालिमग 
•उत्पादस्य नामपिार्ण (product labels) – भारताय-भाषया 
आवश्यकार्न । 
• औषधाेः, चर्र्चिार्ण, खा...
लोकायत-भाषासु आदरः 
•राज्यार्न स्वप्रान्ते र्वद्यमानानामल अन्याभ्येः उपभाषाभ्येः मान्यता 
दायतामल - 
• ककङ्लकणा, मारवाडा, ...
‘भारतीयाङ्ग्लिं’ तिायत्तीशियतामग 
•भारताय-भाषायाेः रकमनर्र््यान्तरणाय समाकरणमल । 
• र्नरुर्ि-समाक्षकेः (spell checkers), अ...
एतत ्सवं कतं तर्क्यते। 
शकन्तु अतमै इच्छािशक्तरशतत शकमग ? 
वयं तमतल्वा करवामहै । 
भवानतप भागं वहतत । 
एतस्यािः नी्यािः तवव...
bhashaneeti.org 
sankrant@gmail.com 
twitter @sankrant 
https://www.facebook.com/bhashaneeti 
https://groups.google.com/fo...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Bhashaniti deck sanskrit v1.0

22,564 views

Published on

आङ्ग्ल-माध्यमम् अधिकृत्य केषाञ्चन भ्रमाणां सम्मार्जनम् ।

एतस्यां प्रस्तुत्यां आङ्ग्लभाषायाः विषये काञ्चन भ्रमान् मार्जयित्वा काश्चन नूतनानां नीतीनां प्रस्तावः कृतः ।

Published in: Government & Nonprofit
  • Be the first to comment

Bhashaniti deck sanskrit v1.0

  1. 1. भारत-भाषा-नीततिः कश्चन नवीनिः तवमर्शिः संक्रान्त सानु कार््लक्र्ेमन्सल (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित-सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  2. 2. भागः १: आङ्ग्लमाध्यम-शिक्षायाः शिषये काशिदग भ्रान्तयः संस्कृ तेेः अपेक्षया आर्थ्कमान्यतायाेः मुख्यत्वमल (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  3. 3. भ्राशन्तः – “आधुशिक-जगतग” आङ्ग्ल-माध्यममशतत । सत्यमग – शिश्वतय िाततशिकता बहुभाषीयाशतत । • र्वश्वस्य 91.5% जनता आङ्ल ्र्भाषां न जानर्न्त । न तेषां मातृभाषार्स्त, न तां ज्ञातुमल आवश्यकं मन्यन्ते । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  4. 4. शकिं सिोत्तमेषु धििद्देिेषु आङ्ग्लिं भाषन्ते ? • प्रर्तव्यर्ि-सकर्-गार्होत्पादस्य (GDP per capita) आधारेण, २० सवोत्तमेषु धनवान्देशेषु जनानां प्राकृ र्तक-भाषार्भेः अर्भयार्न्िकीया व्यावसार्यकीया व्यापाररकीया च र्शक्षा उपर्ब्धा । • एतेषां २० देशेषु के वर्ं ४ देशाेः आङ्ल ्र्-माध्यमाेः सर्न्त । अपरपक्षे ... • सवा्धम-दररद्रेषु २० देशेषु, १८ देशेषु र्ककभाषया उ्चस्तराया व्यावसार्यका च र्शक्षा अनुपर्ब्धार्स्त । • एतेषां २० र्नध्नतम-देशेषु ६ देशाेः सर्न्त ये स्वजनानल आङ्ल ्र्माध्यमेन एव पर्ितं ु प्रचकदयर्न्त । १२ अन्याेः अर्प र्वदेशा-भाषाेः उपयुञ्जते, यथा र्र्हस्पानवा, पुत्गार्ा इत्यादाेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  5. 5. भाषा “आधुशिका” कथिं भिशत ? सर्वकारस्य इच्छाशक्त्या नी्या च •इसराईर्स्य यर्हूदाय-माध्यमेः “टेकर्नयकन” र्वश्वर्वद्यार्येः कर्िनेषु पररर्स्थर्तषु प्रौद्यकर्गकीय-आर्वष्कारस्य क्षेिे प्रथमस्थानेऽसर्स्त । •२००० वषेभ्येः यर्हूदायेः मृतप्रायेः वत्ते स्म, येः के वर्ं ५०-१०० वषेभ्येः पुव्मेव पुनजीर्वतेः काररतेः । •टेकर्नयकन र्वश्वर्वद्यार्येः संगणकर्वज्ञाने (computer science) अन्तररार्ष्िय-स्तरे १८तम स्थानेऽसर्स्त । अपरपक्षे... •भारतस्य आङ्ल ्र्-माध्यमेः आई.आई.टा. र्वश्वस्य सव्श्रेष्टाणां १०० र्वश्वर्वद्यार्यानां सच्यामर्प न गर्णतेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  6. 6. बहुराष्ट्रीय-शिगमाः (MNCs) इदािीं बहु- भाषाशभः कायं सञ्चालयशन्त । • अस्माकं तवश्विः वस्तततिः बहुभाषीयोऽतस्त (अधिः कोष्ठकं पश्य) । • वतशमानकोले सवेसंगतितोद्योगािः यायापारषेतेरे'अंतरराष्ट्रीयकरणाय‘ (internationalization), च 'स्थानीयकरणाय‘ (localization) च स्व स्व रणनीततं पररकल्पयन्तिः सतन्त । • संगतणकी (computing) पूवशमेव तवतभन्न-भाषासत तन्रांर्ो्पाननं (software development) प्रतत बहुभाषीय-उपयोक्तृ-साधनं (multilingual user interface) प्रतत च तियातन्वतातस्त । • भतवष्ट्य्काले सहजा बहुभाषी सङ्गतणकी तस्मात् यायापारसाधनं च यायापकं भतवष्ट्यतत । स्रकत: - माइक्रकसॉफ्ट र्नगमेः (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  7. 7. शकिंव्यापाररका सफलता आङ्ग्ल-भाषया सिंब्ा ? •एर्शयायाेः १००० सव्श्रेष्ट-बर्हुरार्ष्िय-र्नगमेषु, ७९२ जापान, दर्क्षण-ककररया, ताइवान च देशेभ्येः सर्न्त । •एतेषामल उद्यकगानामल अन्तेःकाय्-व्यवस्थाेः तेषां र्नजभाषार्भेः वत्मानाेः सर्न्त । •एतेषां संस्थानां मुख्यार्धकाररणेः व्यापार-प्रबर्न्धकीमल (MBA) अर्प स्व स्व भाषार्भेः प्राप्तवन्तेः । • तेषां कम्चाराणामल अर्धकांशेः ऽसर्भयार्न्िकीं (engineering) इत्यादा अर्प र्नजभाषया पर्ितवन्तेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  8. 8. शिश्वतय कशतपयाः आङ्ग्लाशतररक्त-माध्यमाः व्यापार्रबबशन्धक (MBA) शिश्वशिद्यालयाः विद्यालयः स्थानम् श्रेणी भाषा व्सिंगह्वा चान चाने #२, एर्शयायां #१५ पचण्कार्र्केः व्यापार-प्रबंधनमल (चीनी) अंशकार्र्केः व्यापार-प्रबंधनमल (चीनी) अन्तररार्ष्िय व्यापार प्रबंधनमल (आङ्ग ्ल) िासेदा जापान जापाने #२, एर्शयायां #३३ जापानी तथा आङ्ग ्ल । इयं संस्था र्नर्वदल-र्वज्ञाने (IT), र्िभाषावादेन (bilingualism) संब्धेषु नव्यकरणेषु अर्िमकऽसर्स्त । सोल राष्ट्रीय ककररया ककररयायां #१ ककराय अलपाङ्ग ्लया सह । दोंग्गुक ककररया बौधेः र्वश्वर्वद्यार्येः ककराय । सेमसंगस्य (Samsung) प्रमुखार्धकारा अि ककराय-माध्यमे प्रणालयां र्शक्षं प्राप्त । कोमास (COMAS) इसराईर् इसराईर्स्य सव्श्रेष्टेः व्यापाररकी र्शक्षाक्रमा । यर्हूदाय (र्हाब्रच) (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  9. 9. भागः २: भारते ििीि-प्तेः अत्यािश्यकता विसङ् घवित-प्रगतेः स्थाने सुव्यिवस्थतः भाषा-विकासः (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  10. 10. भारते िाक्प््रबािीण्यतय शिकषषः – ्रबाकृ तभाषाशभः अशप चाङ्ग्लभाषया अशप । •आङ्ल ्र्ायदेशेभ्यक ऋते अन्यदेशेषु आङ्ल ्र्-प्रावाण्यस्य अंतरराष्िाये क्रमे भारतेः सद्येः १४ स्थानातल २१-तम स्थान- पय्न्तमल अस्खर्तल । •तथार्प भारत आङ्ल ्र्माध्यम-पािशार्ासु जनसम्मद्ेः वध्ते – यद्यर्प गृर्हे आङ्ल ्र्भाषायेः ककऽसर्प नार्स्त । •आङ्ल ्र्माध्यमाय उन्मादेः भारते वार््वकर्ाङ्ल गानल स्नातकानल उत्पादयर्त । •ते न स्वभाषायां प्रवाणाेः न आङ्ल ्र्े सशुार्तया अर्भविंु शक्नवुर्न्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  11. 11. आङ्ग्लमाध्यमाय सिषकारतय कृ शिममग आध्मािमग । • राष्िस्य नार्तराङ्ल ्र्माध्यमाय र्वशेषार्धकारानल ददार्त । • र्ककाेः आङ्ल ्र्माध्यमेन अधातुमल “इ्छुकाेः” न सर्न्त, परन्तु जनसम्मद्स्य कारणमल अधेः – • बृर्हत्प्रमाणे सव्कारसञ्चार्र्तायाेः उ्चर्शक्षायाेः संस्थानेषु आङ्ल ्र्माध्यमाय प्राथर्मकता दत्ता । • अर्भयार्न्िकी, र्चर्कत्सा व्यापाररकी च इत्यादानां र्वषयाणां (येषामल आर्थ्क-मान्यतार्स्त) पािलयक्रमाेः के वर्मल आङ्ल ्र्ेन उपर्ब्धाेः । • अर्धकांशतेः सव्कारस्य च उ्चर्शक्षा-संस्थानां च जार्स्थानार्न (websites) अन्यसंसाधनार्न च आङ्ल ्र्भाषया एव उपर्ब्धार्न । • कु ख्यात-‘मकौर्यस्य र्शक्षा-प्रणालयाेः’ (Macaulay minute) नातयेः अधुनार्प प्रचर्र्ताेः । • भारते एषेः ्रममेः व्यापककऽसर्स्त यतल सववं र्वश्वमल आङ्ल ्र्भाषामल उपयुङ्लिे । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  12. 12. सङ्गकटे िूतिशदिमग आिश्यकमग – ि के िलिं ‘परम्परा’, अशप तु अथषव्यितथा ! • भारताये समाजे बर्हुजनेभ्येः आङ्ल ्र्भाषा एका बाधार्स्त - उ्चर्शक्षा प्रौद्यकर्गकीर्वद्या च के वर्मल आङ्ल ्र्माध्यमेन उपर्ब्धे स्तेः । • एतस्मादेव कारणातल भारतायाेः र्वश्वस्याथ्क्षेिे बर्हुशेः सम्मेर्र्तं ुन शक्नवुर्न्त (यद्यर्प सेः क्षेिेः स्वयमल आङ्ल ्र्े आधाररतेः नार्स्त -- यथा जापान, ककररया, ताईवान इत्यादानां देशानां स्पĶकदार्हरणार्न) । • भारताय भाषाणामल उपयकगकऽसस्माकं संस्कृ र्तं पुञ्जाकृ त्य तस्याेः अन्तब्र्र्हश्च सौम्यशर्िं वध्र्यष्यते । • तस्मातल समाजशास्त्रेषु अर्धकं प्रासङ्ल र्गकमल अध्ययनं सञ्जर्नष्यते । • इदं भर्वष्यकन्मुखं पदमल अर्स्त यतल भारतायभाषाणां संस्कृ ताधारस्य वैज्ञार्नक-र्वशेषतायाेः पचणवं र्ाभमल उपयकक्ष्यते । • ‘परम्परायाेः संरक्षणं’ - इर्त आधारेः भाषानातये भर्वष्यकन्मुखेः नार्स्त । अस्याेः भारतायभाषाणां र्वनाशमेव कल्यते । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  13. 13. भाषायाः बलमग - १ •भाषा संस्कृ तेेः वा्र्र्हकार्स्त, तां प्रचारयर्त च । •र्वश्वस्य प्रत्येका सभ्यता स्वभाषायै बर्ं ददार्त । •चानेः र्वदेशाछािेभ्येः मन्दररनभाषां पािर्यतुमल र्वशार्ं छािवृर्त्तमल आयकजयर्त । •फ़्ांसेः “आर्र्यांस फ़्ांसे” िारा तस्य भाषायाेः प्रचार-प्रसारयकेः च र्नवेशयर्त । •सऊदा अव्स्थानेः तस्य प्रभावातल “मध्यपचवीये अध्ययने” (Middle East Studies) अव्भाषायाेः र्शक्षाक्रमे च प्रचुरं पुञ्जार्नवेशं करकर्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  14. 14. भाषायाः बलमग - २ •अमेररका आङ्ल ्र्देशश्च आङ्ल ्र्ायकरणस्य र्वस्ताराय उद्यतौ । •अन्तररार्ष्ियस्तरे आङ्ल ्र्ाय-र्वचारधारा-र्वर्ाना बुर्धजार्वनेः पुरस्कु रुतेः । •अरुन्धर्त-रायाय “बुकर” पुरस्कारं, पङ्लकज-र्मश्राय $१,५०,००० “येर्”- पुरस्कारं प्रादत्तामल । •फ़कर्् संस्थायाेः धनानानुसन्धानं प्रासारयदल यदल भारते आङ्ल ्र्माध्यमतेः आयेः वध्ते । •भारतं तस्य बुर्धजार्वनश्च आङ्ल ्र्ाय-संस्कृ तौ च अनुबधुं तयकेः र्क्ष्येः । •भारतस्तु र्हियकगस्य, आध्यार्त्मक धाराणां (‘न्यच ऐज’), भारताय चर्र्चि- उद्यकगस्य च र्वश्वर्ककर्प्रयतां भाषार्वस्ताराय न उपयुङ्लिे । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  15. 15. आङ्ग्लीयत्ििं भारते सिंगणक-साक्षरतायै बाधाशतत । चीनः भारतः साक्षरता 95% 74% आङ्ल ्र्-साक्षरता 0.73% 20% (5% प्रवाणाेः) अन्तजा्र्स्य (Internet) उपयकिारेः 40% 11% •चाने सङ्ल गणकस्य उपयकगेः चानभाषया पािलयमानेः । •भारते सङ्ल गणक-साक्षरं भवामश्चेतल पुववं आङ्ल ्र्साक्षरेः भवेम । •भारतस्य आङ्ल ्र्ायत्वं प्रौद्यकर्गकीर्वद्यायाेः प्रसारणे अनावश्यकीेः बाधाेः स्थापयर्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  16. 16. भारतीय सिंतथािेषु आङ्ग्लीयत्िमग । • यू.पी.एस्.सी. परीक्षा • आङ्ल ्र्भाषा-प्रबकधनर्मर्त भागेः प्रत्यार्शभ्येः अर्नवाय्ेः । • यच.पा.एसल.सा. पराक्षां केवर्ंआङ्ल्र्ेन दातं ु२०१३ वषे प्रस्तावेः साव्जर्नक-र्वरकधस्य पश्चातल र्नरस्तेः जातेः । • सशस्त्र-सैनयाः • भाषात्मकेः ‘रङ्ल गभेदेः’ – अधमवगा्णां सैर्नकाेः भारताय-भाषामल उपयुञ्जते, अर्धकारा-वगेषु तु आङ्ल ्र्ेः र्वर्शĶेः । • नयाय-व्यिस्था • उ्च-न्यायार्येषु आङ्ल ्र्ेः प्रचर्र्तेः, र्कन्तु र्नम्न-न्यायार्येषु प्राकृ तभाषार्भेः काया्र्ण वत्न्ते । • उत्तम-न्यायार्येः के वर्ं आङ्ल्र्ेन व्यवर्हरर्त र्वदधार्त च । न्याय-व्यवस्था देशस्य संस्कृ तेेः र्छत्ता । • के न्द्र-सव्कारस्य र्वधयेः नातयश्च अर्धकतया आङ्ल ्र्ेन र्र्र्खताेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  17. 17. ितषमाि-्रबणालयाः पररणामः - १ •उच्चस्तरीयाय अध्ययनाय निभाषािं प्रवत पररिततनाय व्ययः • र्कं जापाने चाने वा बार्ाेः एतादृश्यां पररर्स्थत्यां सम्मुखाेः सर्न्त ? •प्रचुरमात्रायािं मानि-सिंसाधनानाम् अ्प-विकासः •आङ्ल ्र्ायत्वं भारतस्य संगणक-साक्षरतां बाधते । •भारतस्य आर्थ्का र्स्थर्तेः दुब्र्ा । अर्प च तस्य जनानां आत्मर्वर्शवासेः क्षाणेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  18. 18. ितषमाि-्रबणालयाः पररणामः - २ •भारते वनकवषतता भाषा-प्रिीणता – न मातृभाषा सूक्ता न आङ् ग्लः । • र्वश्वेः पृ्छर्त – ‘इङ्ल र््र्श’ वा ‘र्र्हङ्ल र््र्श’? भारतेः कं चेष्यर्त ?’ • सुव्यवर्स्थत-भाषानात्याेः र्वपराता असङ्ल र्टत-नार्तेः । •भाषायाः माध्यमेन उपवनिेशिादः/पराधीनता अनुिततते । •भारतः स्िस्य सािंस्कृ वतक-क्षमतायाः सौम्यबलस्य प्रचार-प्रसारयोः असमथतः । • अन्तरराष्िाये आर्थ्के सांस्कृ र्तके च क्षेियकेः भृत्य-मािेः अर्स्त भारतेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  19. 19. भागः ३: िीशतगताः उपायाः प्राकृ त-सिंस्कृ त-युगलायाः व्यिस्थायाः पुनःस्थापना सिंशोधन् (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  20. 20. िूति-भाषा-िीत्याः लक्ष्याशण - १ •भाषायं भेदभावं माज्र्यत्वा, भारताय-भाषार्भेः (प्राकृ तैेः) व्यावसार्यकां व्यापाररकां र्शक्षां उपर्ब्धाकृ त्वा, अथ्व्यवस्था वध्नाया । •प्राकृ त-माध्यमेषु र्वद्यार्येषु आङ्ल ्र्ं र्िताय-भाषा-रूपेण र्वस्तारणायमल – उ्च-र्शक्षायां तु आङ्ल ्र्-माध्यमस्य स्थगनमल । •सवा्सु प्रशासर्नक-सेवासु न्यायपार्र्कायां च प्राकृ त-माध्यम- अभ्यर्थ्भ्येः समानावसरेः प्रदातव्येः । •राष्िायस्तरे सकर्-प्रयासैेः प्राकृ त-भाषाेः र्वश्वे स्पधा्त्मकाेः र्क्रयन्तामल । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  21. 21. िि-भाषा-िीत्याः लक्ष्याशण - २ •राष्िायस्तरे संस्कृ ताधाररतायाेः औपचाररकायाेः शब्दावलयाेः माध्यमेन भारताय-प्राकृ ताेः पकषणायाेः । •समान-सभ्यतार्भेः साकं सम्बन्धाेः सशिाेः करणायाेः, यस्मातल पारम्पररक-ज्ञानस्य पचण्तया र्ाभमल उपयकिंु शक्यते । •संस्कृ तस्य आधारर्शर्ायां भारताय-भाषाणां मध्ये आदान-प्रदानस्य अनुकच र्ं पया्वरणं र्नमा्तव्यमल । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  22. 22. िि-भाषा-िीत्या लक्ष्याशण - ३ •अनेक-भारताय-भाषाणां पािने आगताेः बाधाेः (यथा र्वर्भन्नाेः र्र्पयेः) अपाकरणायाेः, इत्थं च भाषाणां पिन-र्शक्षणयकेः र्ककानां सङ्ल ख्या वध्नाया, सवेषां प्राकृ तानां च सर्ह- सञ्चार्नस्य/परस्पर-आदान-प्रदानस्य स्थापनं करणायमल । •सामाजशास्त्रस्य राजनातेश्च अध्ययनस्य अनुसंधानस्य च क्षमता प्राकृ त-भाषार्भेः उपर्ब्धा करणाया, यस्मादल देश-र्वदेशानां र्वषये अस्माकं ज्ञानं वर्ध्ष्यते – तदर्प अस्माकमेव दृर्Ķककणातल, न तु पाश्चात्य-र्विांसां दृĶेेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  23. 23. यूरोपीय-सिंघतय भाषािीत्याः उदाहरणिं्रबयुिजामहै - १ •१२५ ककर्टेः भारतस्य जनसंख्यायाेः अपेक्षया यचरकपस्य ७५ ककर्टेः न्यचना । •भारताय-भाषाणां विृ णां संख्या यचरकपायेभ्येः अर्धका । •यचरकपाय-सं ेः २४ आर्धकाररक-भाषाभ्येः मान्यतं ददार्त – जन-सचचनाेः, न्याय-र्वधानार्न च सवा्र्भेः भाषार्भेः प्रकार्शताेः भवर्न्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  24. 24. यूरोपीय-सिंघतय भाषािीत्याः उदाहरणिं्रबयुिजामहै - २ •सवा्र्भेः २४ भाषार्भेः यचरकपाय-संसदेः न्याय-व्यवस्था च प्रचर्र्न्त । •आन्तररकरूपेण यचरकपाय-सं े जम्नेन, फ़्ांसायेन आङ्ल ्र्ेन च काय्-सञ्चार्नं वत्ते । जन-सचचनाेः सवा्र्भेः २४ भाषार्भेः । •प्रर्तदेशे स्वभाषया अर्भयार्न्िक्याेः, र्चर्कत्सायाेः, न्यायस्य, व्यापारस्य च र्शक्षा उपर्भ्यते । अर्धकतराेः यचरकपाय-भाषाेः र्तान-शब्दककषे आधाररताेः (यथा भारताय-भाषाेः संस्कृ ते) । औपचाररक-शब्दावर्ा र्तानेन र्र्ह अर्स्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  25. 25. भारतीय-सिंघः - १ •संस्कृ तातल औपचाररक-शब्दावलया साकं प्राकृ त-भाषार्भेः संपचणा्र्भयार्न्िक्यै, र्चर्कत्सायै, न्यायाय, व्यवसार्यकाय च र्शक्षाभ्येः प्रत्येक-जनपदे व्यवस्था भवतु । •के न्द्राय-र्वधानाेः, अर्धर्नयमाश्च सवा्र्भेः भारताय-भाषार्भेः प्रसारणायाेः, तदथवं च संस्कृ ताधाररतायाेः शब्दावलयाेः उपयकगं करवाम, यस्मातल राष्िभाषा-रूपेण संस्कृ तमल अिवती भवेतल । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  26. 26. भारतीय-सिंघः - २ •भाषानुवाद-सेवाेः सवेषु न्यायार्येषु सवोत्तमन्यायार्ये अर्प उपर्ब्धाेः भवन्तु, यस्मादल वाद-र्ववादेः यया-कयार्प सव्काराय-भाषया कतवं ुशक्यते। •संयुि-संस्कृ त-शब्दावलयाेः उद्देशेः के न्द्र-सव्कारस्य भाषां संस्कृ तं प्रर्त आनेतुमल अर्स्त । अन्तधध र्र्हन्दा-भाषायाेः उपयकगेः अनुवत्तामल । •एकया र्र््या औपचाररक-शब्दावलया च सवेषां भारताय- भाषाणां समन्वयेः आदान-प्रदानं च वर्ध्ष्येते । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  27. 27. ्रबत्येकबालः तिक य-मातृभाषया प्राकृ त-भाषाभ्यः एकस्य सिंपूणत-तनत्रस्य समथतनम् (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  28. 28. सिंतकृ ताधाररता पपचाररका िब्दािली - १ •संस्कृ तं वैज्ञार्नका भाषा । नवानान लशब्दान लकलपर्यतं ुश्रेष्टा अर्स्त । प्रौद्यकर्गकीय-र्तान-शब्दैेः साकं संस्कृ तस्य संबन्धेः अर्स्त । •सस्ंकृतं भाषाणाांमाता – बर्हुभाषायांमानवाया ंसभ्यतांर्वधातं ु पकर्षतं ुच एकेः सदृुढेः आधारेः अर्स्त । •सवा्ेः भारताय-भाषाेः संस्कृ त-शब्दैेः पररपचणा्ेः सर्न्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  29. 29. सिंतकृ ताधाररता पपचाररका िब्दािली - २ •आधुर्नककार्े संस्कृ तं संगर्णकी-र्वज्ञाने अथ्गत-संजार्े (semantic networks) अथ्स्यार्भव्यिे ेः भाषारूपेण उपयुिमल अर्स्त । •सवा्भ्येः क्षेिाय-भाषाभ्येः र्वज्ञानेभ्येः मानर्वकीभ्यश्च (humanities) औपचाररक-शब्दावलयाेः समाकरणाय संस्कृ तं यक्यमल अर्स्त । •संस्कृ तं सवा्सां प्राकृ त-भाषाणां परस्परं संवध्नं भाषातन्िस्य र्नमा्णं च कत्मुल अर्ह्र्त । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  30. 30. भारतीयभाषाशभः व्यािसाशयका शिक्षा •भारतीय-भाषावभः अवभयावनत्रकी, वचवक्सा, प्रबिंधनम् च • आई.आई.एमल., आई.आई.टा., अर्भयार्न्िकी-र्वश्वर्वद्यार्येषु, र्चर्कत्सा-संबन्धा- र्वश्वर्वद्यार्येषु च । • एकर्स्मनल एव पररसरे आङ्ल ्र्-समानान्तरं स्थानाय भाषया अर्प र्शक्षणं भवतु । •सिातसु परीक्षासु – सी.ए.िी, जे.ई.ई., यू.पी.एस्.सी., सैनय-सेिासु, नयायालयेषु – प्राकृ तमाध्मस्य समानावधकारः । •सिंस्कृ ताधाररतानतरराष्ट्रीया औपचाररका श्दािली । • शब्दावर्ा अनुवादस्य च संस्थानस्य स्थापनमल । • ऐर्तर्हार्सक-रूपेण भारताय-संस्कृ त्याधाररत-देशैेः सर्ह संबन्धाेः पुनजीर्वताेः साधर्यतव्याेः । • मर्ेर्शया, थाईर्ैण्र्, नेपार्, श्रार्ंका, बङ्ल गर्ादेश इत्यार्दभ्येः देशेभ्येः र्वदुषेः आमन्ियाम । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  31. 31. शिक्षा-्रबणालयािंभाषा – (१) •प्राथवमक-स्तरे विभाषीया नीवतः – • स्थानायं प्राकृ तमल अर्नवाय्मल, आङ्ल ्र्ेः वा संस्कृ तं वा र्िताय-भाषा-रूपेण । • स्थानाय-प्राकृ त-माध्यमेन संगणक-साक्षरता । •माध्यवमक-स्तरे वत्रभाषीया नीवतः – • एकया प्राकृ तभाषया पचण्तया काय्कौशलयमल अर्नवाय्मल । • मचर्भचतं संस्कृ तमल - सम्भाषणं व्याकरणं च । • काया्त्मका आङ्ल ्र्भाषा – यि सार्र्हत्यस्य अपेक्षया प्रबकधने, पिने र्ेखने च अर्धकं बर्ं दायेत । • सवा्सां भारताय-भाषाणां सामान्य-संरचनायाेः ज्ञानमल । अन्य-भारताय-भाषामल अधातं ुप्रकत्सार्हनमल। •माध्यवमक-स्तरे समाजशास्त्रस्य अध्ययनम् - • संस्कृ त-शब्दावलयाेः प्रयकगाय प्राथर्मकता । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  32. 32. शिक्षा-्रबणालयािंभाषा – (२) •सवेषु र्वषयेषु उ्च-र्शक्षा प्राकृ तेन उपर्ब्धा करणाया । •सवेभ्येः पदर्वकाभ्येः (diploma), स्नातके भ्येः स्नातककत्तरेभ्यश्च उपार्धभ्येः एके न प्राकृ तेन विषय- विशेषायाः दक्षतायाेः प्रदश्नमल आवश्यकमल । •संस्कृ तं प्रौद्यकर्गक्यां, व्यावसार्यकायां र्शक्षायां वैकर्लपकेः र्वषयेः र्वधातव्येः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  33. 33. शिक्षा-्रबणालयािंभाषा – (३) •अर्भयार्न्िक्यां र्चर्कत्सायां च आङ्ल ्र्ेन / र्तानेन प्रौद्यकर्गक-शब्दानामल उपयकगेन साकं संस्कृ तेन समानाथ्काेः शब्दाेः अर्प आवरणयकेः मुद्रयणायाेः । •मानर्वकी-र्वषयैेः (यथा र्वर्धेः, समाजशास्त्रं, राजनार्त-र्वज्ञानं, पिकाररता, इर्तर्हासेः, इत्यादार्न) संबर्न्धतेभ्येः सवेभ्यक र्वषयेभ्येः संस्कृ तमल अर्नवायवं भवतु । • मानर्वकी-र्वषयेषु संस्कृ त/प्राकृ त-शब्दावलयाेः उपयकगाय प्राथर्मकता । •एकीकृ तार्न प्राकृ त-आङ्ल ्र्यकेः पािलयपुस्तकार्न – आङ्ल ्र्शब्दैेः साकं संस्कृ तेन समानाथ्कार्न पदार्न आवरणयकेः मुद्रयणायार्न, तथा प्राकृ त-पुस्तके षु आङ्ल ्र्-पदार्न अर्प । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  34. 34. शलपीिामग एक करणमग । •र्र्पयेः सव्दा प्रौद्यकर्गक्याेः राजनैर्तकस्य च उपयकगस्य आधारे र्वकर्सताेः आसनल । •अर्धकांशेः भारताय-भाषाेः समानायां 'वण्-मार्ायामल' आधाररताेः सर्न्त । यचरकपाय-भाषार्भेः सदृशाेः, ताेः सौकयेण एकया र्र्र्पना र्ेर्खतं ुशक्यन्ते। •एका र्र्ह र्र्र्पेः भवर्त चेतल - • अन्यायाेः भारताय-भाषायाेः अध्ययनं सुकरं जायते । • पारस्पररकायाेः भाषायाेः सम्प्रेषणं संचार्नं च वधेते । • राष्िायं ऐक्यमल अर्धकं सुद्रढं जायते । •समानर्र््यै कर्तपया र्वकलपाेः – • देवनागरा++ : अथा्तल र्वस्ताररता देवनागरा • काचन पुरातना पचव्जा भारताय-र्र्र्पेः, यथा ब्रार्हमा, या इदानीं प्रयकगे नार्स्त । • नवान-प्रौद्यकर्गकीय-उपकरणानामल अनुकच र्ायाेः नवान-र्र््याेः आर्वष्कारेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  35. 35. सिषकारीय-्रबकाििाशि सञ्चाराि •के नर-सितकारस्य जालस्थानावन, प्रकाशनावन स्चारा् – • प्राकृ त-संस्कृ ताभ्यां च भर्वतव्यमल, आङ्ल ्र्ेन तु वैकर्लपके न । • उदार्हरणतेः के नर्ायाेः सव्काराय-जार्स्थानार्न र्वध्यनुसारमल आङ्ल ्र्ेन सर्ह फ़्ांसायेन अर्प भर्वतव्यमल । •राष्ट्रभाषा – एकस्याेः संस्कृ तौपचाररक-शब्दावलयाेः आरभ्य संस्कृ तस्य उदयं अर्खर्-भारताय-सपंक्-भाषायाेः रूपणेसाधर्यतं ुप्रयतामर्ह ै। •राज्यस्तरीयाः जालस्थानावन, प्रकाशनावन स्चारा् – • राज्यस्य र्र्ह प्राकृ त-भाषया भर्वतव्यमल । एकीकृ त-र्र््या संस्करणमल अर्प आवश्यकमल । • र्वधेेः न्याय-प्रणालयाश्च भाषा - अस्पĶतायां सत्यां प्राकृ त-िन्थेभ्येः प्राथर्मकता दायतामल । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  36. 36. व्यिसाशयके क्षेिे अिुपालिमग •उत्पादस्य नामपिार्ण (product labels) – भारताय-भाषया आवश्यकार्न । • औषधाेः, चर्र्चिार्ण, खाद्य-पदाथा्ेः इत्यादार्न । •सेवा-क्षेिे (र्वत्तककषेः, यकगक्षेमेः, र्चर्कत्सार्येः इत्यादयेः) - प्राकृ तेन प्रस्तुतमल आवश्यकमल । •वार्णज्यानुबन्धस्य र्हस्ताक्षरस्य च भाषा प्राकृ तेन भवेतल | •कम्चारा-संबन्धाेः (labour relations) व्यापारश्च – राज्येण साकं अनसुर्न्ध ंकत्मुल इ्छुकेभ्येः व्यवसार्यकेभ्येः प्राकृताकरण-काय्क्रमाणामल आह्वानं दायतामल । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  37. 37. लोकायत-भाषासु आदरः •राज्यार्न स्वप्रान्ते र्वद्यमानानामल अन्याभ्येः उपभाषाभ्येः मान्यता दायतामल - • ककङ्लकणा, मारवाडा, भकजपुरा, अवधा, मागधा इत्यादयेः । •राज्यस्य भाषा-पािलयक्रमे - • प्राथर्मकां पािशार्ां पय्न्तं स्थानाय-भाषया संप्रेषणस्य अनुमर्तेः । •छािस्य एषेः अनुभवेः भवेतल यतल तस्य र्नजभाषायां मान्यतार्स्त तथा र्वद्यार्ये सम्मार्नतार्स्त । सा िामाणा तु्छेर्त मा उ्यतामल । •छािाणां स्थानाय-भाषायां गव्स्य अनुभवेः भवतु, अर्प च कस्यार्श्चदल राज्यस्तरायायाेः राष्िस्तरायायाेः च भाषायाेः अपेक्षया िामाणा इर्त मा उ्यतामल । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  38. 38. ‘भारतीयाङ्ग्लिं’ तिायत्तीशियतामग •भारताय-भाषायाेः रकमनर्र््यान्तरणाय समाकरणमल । • र्नरुर्ि-समाक्षकेः (spell checkers), अन्यार्न उपकरणार्न च । • तन्िांशे (software) ‘भारतायाङ्ल ्र्ेः’ नामकेः र्वकलपेः भवेतल । • भारताय शब्दानां र्ेखनस्य समाकरणे भारताय-शब्दावर्ा अन्तभा्र्वता र्क्रयतामल । •भारतायाङ्ल ्र्ेन र्ेखने सामार्जकाभ्येः राजनार्तके भ्येः र्वषयेभ्येः संस्कृ तशब्दाेः उपयुज्यन्तामल । उदार्हरणतेः ‘धम्ेः’ च ‘religion’ च शब्दयकेः भेदेः । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  39. 39. एतत ्सवं कतं तर्क्यते। शकन्तु अतमै इच्छािशक्तरशतत शकमग ? वयं तमतल्वा करवामहै । भवानतप भागं वहतत । एतस्यािः नी्यािः तववानं प्रचारं च करोतत । (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।
  40. 40. bhashaneeti.org sankrant@gmail.com twitter @sankrant https://www.facebook.com/bhashaneeti https://groups.google.com/forum/#!forum/in dia-language-policy (C) सर्वाधिकवरवाः सुरक्षितवाः संक्रवन्त सवनु २०१४ । संरक्षित- सर्वाधिकवर-सूचनयव सहैर् वर्तरतु ।

×