A paper presented at a seminar organized by Martyr’s Memorial Foundation and Friedrich Ebert Stiftung (FES) Nepal inBharat...
धनी बयििमा दिरए ।     २७ िषको उमेरमा माइकोसफटको अिवषकार गरे का ििल गेटस                           ाधेरै िषा समम संसारका सि...
तयसैले आधुिनक िवशको सवैभनदा िू लो चुनौित नै युवा उजाा,साहश र आकांकाकोकशल वयवसथापन र नेततवनै हो । उनीहरलाई आफनो र मुलुकको भ...
शिि, उतसाह, पेरणा र ििलदानी चेतनाको उतकृ ि पदशन भएको छ । नेपालको िव.सं.                                              ा१९८५...
माओवादीमा पवेश गने र िहं सामा संलगन हुने अवसथा पिन िनराशा र आकोशकैपिरणाम िथयो । आज मधेश र पूवी पहाडमा फिलएका सैनय दसता हुन...
अशािनत भोिगरहे का ६७ दे शमधये ६० दे श युवाहरक संखयाको िू लो अनुपातका कारण                                             ैतना...
अपरािधकरणमा उपयोग गने, दणडिहनता िवकास गनमा पोतसाहन गने र भिाचारमा                                        ाउनीहरलाई िलप गरा...
सिैभनदा मुखय करा युवाहरका लािग गुणसतरीय िशका र रोजगारीका वयापक              ुअवसरहर िनमाण गनु ा र िनजी केतलाई तयसता अवसरहर...
तयसैगरी िालिािलकाको सवासथय सुरकाका लािग िहत कायकमहर सञचालन                                                ृ     ागरे र जिन...
तयसैले समाज र राजयको आधुिनकीकरण भनेको          भनेको रामा र असल मिनशारलाईिहत राषीय लकहरको पािपका लािग संगिित गनुा हो , उिन...
भनन िोजेको कमा गिररहने कमफलको अपेका नगने,कतबय मानेर समिपत भएर कमा                         ा                 ा            ा...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Modernization of nepali society and management of youth unrest and resentment

734 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
734
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Modernization of nepali society and management of youth unrest and resentment

  1. 1. A paper presented at a seminar organized by Martyr’s Memorial Foundation and Friedrich Ebert Stiftung (FES) Nepal inBharatpur Chitwan on June 13-14, 2012 ने प ाली समाजको आधु ि नकीकरण र यु व ा उजाा , आकोश र असनतु ि ि वयवसथापन कशवपसाद भटटराई ेराष र समाजको आधुिनकीकरण युवाहरको काया केत रिहआएको छ ।मोहन दास करमचंद गाँधीको जाितभेद ििरदको दिकण अफीकी आनदोलन दे िि नेहर, सुिाश चनद िोश , सरदार पटे ल, जयपकाश नारायण , राममनोहर लोिहयाको भारतीयसवतंतता संगाम होस वा आिद शंकराचाया, रामकृ षण परमहं स, सवामी िववेकानंद वामदनमोहन मालवीयको आधयािमक वैचािरक र शैिकक आनदोलन लगायत नेपाल कैपथम मजदर आनदोलन र २००७ शालको कांित उमेर ३० को नेटो नकाटे का वा काटदै ूगरे का माितका िािु,िी .पी .सुिणजी, िकसुनजी, गणेशमानजी र िगिरजा िािु र ामनमोहनजी र पुषपलालजीहरले गनुभएको िथयो ा ।पंचायत बयवसथाको पक िवपकमा २०३६ शालमा जनमत संगहको घोषणा गराउनसफल आनदोलनको नेततव िीस र तीस वषा ििचका युवाहरले नै गरे का िथए । ृतातकालीन नेपालमा अरले तीन जनममा गना कििन काया मोतीरामले तीस िषको ाउमेरमा गरे र संसारवाट िवदा पिन भए ।संसारका महानतम िैजािनक , आिवषकारक र िचनतक हरले यही उमेरमा महानतमउपलिबध हाँिसल गरे का छन । अझ िसकदर महान र पिथवी नारायण शाहले िीस ं ृिषको उमेरमा नै िवश िवजय र नेपाल एकीकरण को नेततव गरे । ा ृ युवा िहादर ुशाहले िािु पिथवी नारायणले तीस िषा लगाएर िनमाण गरे को नेपाललाई ६ िषा क ृ ा ैअविधमा तेबिर िू लो िनाइिदए । १९८४ मा जिनमएका माक इिलयट जुकिगले २० िषको उमेरमा फस िुकको ा े ा ा ा ेअिवषकार गरे । २४ िषको उमेरमा उनी संसारका १०० सवाई भनदा पभावशाली र ा1
  2. 2. धनी बयििमा दिरए । २७ िषको उमेरमा माइकोसफटको अिवषकार गरे का ििल गेटस ाधेरै िषा समम संसारका सिै भनदा धनी मािनस रहे ।गत: मे मिहना को अंितम साता भिर को उमेरका ईजराइली नागिरक नादाव िेन ा-येहूदा ( Nadav Ben-Yehuda)ले सगरमाथा िशिरमा पुगन र ३०० िमटर मात िांकीरहं दा र मौसम अतयंत अनुकल रहे को िित तल एउटा िोचमा एउटा मािनस लाई ूअचेत अवसथा मा दे िे / उि अचेत बयिि तुक आरोही यिदन इमाक (Aydin ा ाIrmak ) िथए । नादावले यिदनलाई आधार िशिवरमा दे िेकाले िचने पिन ।वतमानमा ईजराइल र तुकी ििच रामो समवनध छै न तर पिन आफनो दे शमा ासगरमाथाको आरोहण गने सिै भनदा कम उमेरको र संसारक सफल युवा आरोही ैमधये एक हुने शौभागयलाई िकिनचत नमानी नादाव यिदनको उदार को लािग झरे रनौ घंटा समम अचेत आरोहीलाई िोकर कििन मागा हुँदै उनी आधार िशिवरमा पुगे ेजहाँिाट उनीहरलाई हवाई उदार गिरयोयो घटनाले जनसतर मा ईजराइल र तुकी ििच जनसतरमा रामो समवनध िनमाण गना ािू लो मदत पुऱयायो ।सन २००३ मा इराकमा अमेिरकी सेनाको एउटा सानो टु कडीको नेततव गिररहे का युवा ृले. क . िकस हुगहे सले युद रणनीित मा एउटा नया ईितहांस िनमाण गरे । ाआ-आफनो पिरवेशिाट मानव समाजको आधुिनकीकरणका कही योगदानहरको सानो ेझलक मािथ उललेि गिरयो ।उपरोि सिै घटनाहर समाजको आधुिनकीकरणका महायाताका कदम हर िथए । समाजको आधुिनकीकरण कनै जाद ू, ितलसम र संयोग होइन । यो दिि, ुदशन,लकय र सफल कायकमहरको पिरणाम हो । अझ मूखय करो युवाहरको सपना, ा ा ुउजाा, कमता, आकोश र असनतुिि वयवसथापन हो । पथमत युवा भनेको कनै उमेर समूहका मािनस हुनुमात होइन उजाा हो , ििशास हो ु, उतपादनशीलता हो, सवािभमान र िनमाण संसकृ ित हो , पिरवतन गने उतकट चाहना र ा ातयसलाई बयिसथापन गने शिि , संयम र कशलता र आतमििशास हो । ु2
  3. 3. तयसैले आधुिनक िवशको सवैभनदा िू लो चुनौित नै युवा उजाा,साहश र आकांकाकोकशल वयवसथापन र नेततवनै हो । उनीहरलाई आफनो र मुलुकको भिवषयपित ु ृआशसत र िवशसत वनाउनु हो । यसो हुन नसकरै मुलुकहर िनरनतर असथीर र जजर े ाहुँदै असफल राष विनरहे का छन । आज नेपाली समाजलाई चारै ितरिाट गाँजदै लगेको िहं सा, अराजकता जातीय तथासामपदाियक उतेजना, िैरभाव र अपरािधकरण पिन यही युवा िनराशा, असनतोष रआकोशको पिरणाम हो । यसको अनैितक शोषण र दोहन गने दलीय राजनीितकअभयासमािथ ततकाल िवराम िदने इचछाशिि र सामथय नदे िाउने हो भने नेपाललेआपूm लाई सभय समाजको सदसय राष दािी गने सिै अिधकार सवतः गुमाउने िसथितिवकास हुँदैछ ।नेपाल मूलतः युवाहरको दे श हो । दे शको आधा जनसंखया १६–४० वष ा उमेर समूहकाभएको िताइनछ । यो जनसंखया राषको मेरदणड हो । शिि र समिदको अजस सोत ृहो । सिैभनदा उतपादक उमेर समूह हो । यो समूहमा रामो राजनीितक, सामािजक,शैिकक र आिथक लगानी गन ा सिकयो भने मात राष िाँचछ र आफना िवकास र ासमिदका साझा संकलपहर पाप गने सामथय ा ृ राखदछ । िहजोका िदनमा यूरोप रअमेिरकाका उपलिबधका करा मात होइन पूवी एिशया, दिकण पूवी एिशया, भारत र ुचीनले आज पाप गिररहे का उपलिबधहर युवाहरको िशका र रोजगारीका अवसरिनमाणमा गिरएको लगानीक पिरणाम हो । युवाहरलाई पिरचालन गनमा उनीहरलाई ा ै ाराजनीित, अथतनत र सामािजक जीवनमा सशि भूिमका िनवाह गनमा पाप सहयोग, ा ा ासमथन र पेरणाक िलमा राष र समाजहर उिे का छन । पगित गरे का छन । ा ैिवकिसत राषहरको उपलिबध यु व ा योगदानको पितफलिवकिसत राषहरको आजको उपलिबध युवाहरक योगदानको पितफल हो । तयितमात ैहोइन संसारका सिै महतवपूण ा राजनीितक पिरवतनहरका पछािड पिन युवाहरको ािविशि र िनणायक भूिमका रहे को छ । अमेिरका र भारतको सवतनतता संगामदे िि ािलएर दिकण अिफकाको रङगभेद िवरदको आनदोलन समममा ती दे शका युवाहरको3
  4. 4. शिि, उतसाह, पेरणा र ििलदानी चेतनाको उतकृ ि पदशन भएको छ । नेपालको िव.सं. ा१९८५ को पचणड गोिाको आनदोलनदे िि २०६२–०६३ को आनदोलनसमम नेपाली ायुवाहरले गरे को ििलदान आफमा िविशि छ । ै आज लणडन, पेिरस, वोन वा वािसंगटनका उदोगपित, वयापारी, राजनीितज वाअथशासीहरमा एउटा गमभीर िचनता अिभवयि हुन थालेको छ । चीन संसारको ासवैभनदा िू लो वसतु उतपादक दे श िनेको छ । सो समिनधी सिै रोजगारीहरिचिनयाहरको पोलटामा गएका छन ् । दिनयाभिरको ु सेवा िजार र वयवसायभारतीयहरको विलयो िनयनतणमा रहे को छ । यहाँसमम िक भारतका कही िवदाथीहरले चलाएको एउटा नेटविकङ कमपनीले े ामातै आगामी दश वषमा ६ हजार पिरयोजनाहर संचालन गने र दश लाि रोजगारी ािनमाण गने लकय रािेको छ । यो कनै अपवाद होइन िुला अथतनत, पजातनत र ा ु ाआधुिनक िशका र पिविधमा पहुँच भएका भारतीय युवा पुसताको आपूm, समाज रराषपितको पितिदताको एउटा पितिनिध उदाहरण मात हो । संसारमा सिैभनदा िढीसंखयामा दक वैजािनक र पािविधक जनशिि उतपादक दे शको रपमा पिन भारतसुसथािपत भै सकको छ । आज यूरोप, अमेिरकाका वयवसाियक र नीित िनमाता केतको े ािचनता आफना युवा पुसताको भिवषयको सुरका रहे को छ । तयसको लािग उनीहर नयाँआिथक केतहरको िवकास र उचच सतरीय िवजान तथा पिविधको िशकालाई आम ािवदाथीको पहुँचमा पु¥याउन िू लो पाथिमकताका साथ लािगपरे का छन ् । असटे िलया रकयानाडाले योगय र सकम जनशिि उतपादन गन ा मात होइन तयसता जनशिि लाईआफनो दे शमा आकिषत गना पवेशाजा िनयमलाई पिन अतयंत लिचलो िनाएका छन । ाने प ाली यु व ाहरको पीडा र िववसता संसारमा थोरै समयमा सिैभनदा िढी उपलिबध समेटन सफल राषहरको िीचमानेपाल रहे को छ । तर ऊसँग कनै उपलिबध छै न । उसले आफना युवाहरमा ुसवािभमान र गववोध गराउन सकको छै न । ऊसँग िनषेध छ । असवीकृ ित छ । िहं सा ा ेर अराजकता छ । नेपालले िवकृ ित र िवसङगितको पितिनिधको रपमा िलने गरे कोिवहारले नेपाल भनदा तेववर वढी आिथक विदको नेततव गिररहे को छ ा ृ ृ ।4
  5. 5. माओवादीमा पवेश गने र िहं सामा संलगन हुने अवसथा पिन िनराशा र आकोशकैपिरणाम िथयो । आज मधेश र पूवी पहाडमा फिलएका सैनय दसता हुन वा वा अनय ैराजनीितक दलहरका अधभूिमगत र अधसैनय दलका युवा लडाकहरमा दे ििने ा ा ुअितवािदता यो वा तयो रपमा उनीहरिभत रहे को िनराशा र आकोशक अिभवयिि हो । ैमुलुकमा वयाप िहं सा, दणडिहनता, भिाचार, राजनीितक अवसरवािदता, िदशाहीनता तथािवचार शूनयता युवा िनराशा, िहं शा र आकोशको ऊजा ा र कारक हो । एकाध िनदक र ुकही दजन िेराजगार युवाहरिाट शुर भएको िवदोहिाट उिे को माओवादी संगिन आज े ादे शको सिैभनदा िू लो दल िननु राजनीितक िवचार र िवशासको कारणले होइनयुवाहरमा वयाप िनराशा, कणिा र आकोशक योगदान हो । माओवादी दे िािसकीिाट ु ैआज त दे शको िहुसंखयक युवा समुदाय घोिषत वा अघोिषत रपमा िहं शावादी सोच रसंसकृ ितमा पवेश गिरसकको छ । या पलायन भएर गइसकको छ । े े नेपाली युवाहरको यो िसथितका पित सिै पकिाट िजममेवार र िववेकपूणा समाधानिदन सिकएन भने माओवादी िवदोह लामो कमको एउटा पसथान िवनदको रपमा मात ुइितहासमा अंिकत हुनेछ । रामो िशका र रोजगारीको अभाव तथा युवावसथाकोअनतयसमम आइपुगदा पिन िािुआमा क आयमा भरपनु ा पने र घर–पिरवारपितको ैआिथक दाियतव िनवाहमा पिछ रहनुको िाधयताले उनीहरको आतमसममानमा आउने ा ाकितलाई उनीहर गुणडागदी, सामािजक र राजनीितक अपराधमा संलगन भएर पूित ा गनेमानिसकतामा दे ििनछन ् । कनै पेशा वा िजममेवारी नपाउनु र निदनु भनेको ुउनीहरलाई पिरवार, समाज र राष पित गैर िजममेवार हुनिदनु र िनाउनु हो ।यु व ा जनसखया अशािनत , असथीरता र यु दयुवा उजालाई उपयोग र पिरचालन गने उपयुि कायकम िवकास तथा संचालन गना ा ानसकने हो भने युवा जनसखयाको िू लो अनुपात आफमा अशािनत, असथीरता र युदको ैपवल कारण वनन पुगछन । पुगेकाछन । एउटा अधययनले िताए अनुसार १९७० दे िि१९९९ समम संसारभिरका आनतिरक युद र िवदोह गसत मुलुकको ६० पितशतजनसंखया ३५ वषभनदा कम उमेरका िथए । आजको िमितमा आनतिरक युद र ा5
  6. 6. अशािनत भोिगरहे का ६७ दे शमधये ६० दे श युवाहरक संखयाको िू लो अनुपातका कारण ैतनाव, युद र िहं शा िेहोिररहे को छ । करा आजको मात होइन, इितहासकारहरका अनुसार जि दे शको जनसंखयामा ुयुवाहरको अनुपात िढी हुनछ र उनीहरलाई असनतुि िनाइनछ, उनीहरको भावनाकोसममान हुँदैन दे शले िू लािू ला रिपात र िवदोह िेहोन ा पुगदछ । तयित मात होइनपिहलो र दोसो िवशयुद पमुि कारण िालकन केतको िू लो युवा जनसंखया िथयो ।चीनमािथको जापानी आकमण र सतरी असीको दशकमा दिकण अमेिरकी दे शहरमाभएको कमयुिनि आनदोलन र छापामार गितिविधको कारण पिन तयहाँको िू लो युवाजनसंखया िथयो । पपुलेशन एकसन इनटरनेसनल नामक संसथाको अधययन अनुसार अिफकाकोतललो सहारा केत, दिकण एिशया, मधय पूव ा र पशानत केतका ६२ वटा दे शहरकोजनसंखयाको दई ितहाई तीस वषा मुिनका छन ् । ६ पितशत मातै ६० वषा मािथका छन ् ु। तयसैले ती मुलुक अिसथर अशानत र युद गसत छन ् । युवा जनसंखयाको िू लो विद ृिनेको िसाइ–सराइमा पिन िू लो विद हो । यसिाट शहर र िसतीहरको जातीय वा ृसामुदाियक रचनामा पिन पिरवतन आउन थालदछ । पिरणामसवरप एकाितर जातीय ादनदमा विद हुनछ भने अकोितर िवकासोनमुि दे शका भौितक पूवाधारहर, पाकृ ितक ृ ासाधन र सोत तथा अवसरहर मािथको थप दिािले समाजमा िहं सा र अशािनत िढाउनपुगदछ । िशिकत िेरोजगारीलाई िढाउँ छ । सरकार र सथािपत राजनीितक दलहरकापित पिन उनीहरमा िवतषणा िढाउँ छ । उनीहरलाई राजनीितक िहं शा र गुणडागदीमा ृउपयोग गिरने पिल समभावनाहर ििद हुनुका साथै सामािजक अपराध समूह र ृसंगिनहर पिन िढदै जानछन ् । हामीहरको सनदभमा त सवयं राजनीितक दलहर र ितनको राजनीितक नेततवले ा ृयुवाहरमा रहे को दे शभििको भावना, पिरवतनपितको तीव उतकणिा, पितिदता, आिथक ा ािवकास र समिदमा उनीहरिभत रहे को शिि र ऊजाको नेततव गना नसकका मात है नन ृ ा ृ े, युवाहरका अननत कमता र उजालाई राजनीितक घात–पितघात र अनतत राजनीितको ा6
  7. 7. अपरािधकरणमा उपयोग गने, दणडिहनता िवकास गनमा पोतसाहन गने र भिाचारमा ाउनीहरलाई िलप गराउने पवित पिन वयापक रपमा गिरहे को दे िियो । मुलुकका ृयुवाहरले िवचार, िवशास र िनषाको नेततव पाएनन ् । उनीहरका कणिा, आकोश, सवाथा ृ ुर संकीणताले मात नेततव पायो । मुलुकको समग िवकासको नीित भएन । मुलुकको ा ृलािग असल नीितले पिन नेततव पाएन । मुलुकको अमूलय साधन र शििको रपमा ृरहे का युवाहर कणिा, आकोश, अपमान र ितरसकार भोगन मात अिभसप भए । युवा ुलिकत कनै पभावकारी कायकमहर िवकास गिरएनन ् । युवाहर नीित र नेततवको ु ा ृकनदमा रहे नन ् । राजनीितक सतासवाथका साधन मात उनीहर भए । े ासमाधान क त ? ेपोिलस मूलका एक अमेिरकी िवज आदम पेजेवोसकीका अनुसार पजातनतको जीवनआम जनताको आय सतरमा िनभर गदा छ । ा १००० डलर भनदा कम पितबयिि आयभएका कनै पिन दे शमा पजातनतको असफलताको संभािना अतयिधक हुनछ , १००१ ुदे िि ३००० डलर समम पितबयिि आय भएका दे शमा पजातनतको सथीरता झंडै तीनगुणा जयादा हुनछ र ६०५५ डलर भनदा मािथ आय भएका कनै पिन दे शमा पजातनत ुअसफल भएक छै न । अिहले समम संसार का ७० दे शमा पजातनत असफल भै ैसकको छ तर ३७ िवकिसत दे शमा पजातनत असफल भएक छै न । े ैतयसैले नेपाल जसतो दे शमा आधुिनकीकरण भनेको पजातािनतक आनदोलनको साथैआिथक िवकाशको आधुिनकीकरण आनदोलन ा हो अिन सामािजक नयाय , समानतार सामािजक सदभाव र एकताको आनदोलन पिन हो ।पिरवतन गाहो होइन गाहो पिरवतनको इचछा शिि िनमाण गना हो , तयसलाई कायरप ा ा ा ािदन हो . तर तयसतो इचछा शिि को िनमाण सिजला पयाशिाट आरमभ गना सिकनछ ा। हामो विरपरी भईरहे का रामा कराहरलाई रामो र नरामो कराहरलाई नरामो भनन ु ुथालने ििितक समाजमा रामोको पकमा जनमत िनमाण हुन थालदछ । ै ा रामा र असलमािनस पोतसािहत हुनछन रामो िािलयो हुदै जानछ । तयसले पिरवतनको पकमा ाइचछाशिि िनमाण गदा छ । ा7
  8. 8. सिैभनदा मुखय करा युवाहरका लािग गुणसतरीय िशका र रोजगारीका वयापक ुअवसरहर िनमाण गनु ा र िनजी केतलाई तयसता अवसरहर िनमाण गन ा सहयोग, ा ासमथन र पोतसाहन पदान गनुा हो । ा युवाहरमा आतमिवशास र आतमसममानको भावना जगाउनु जररी हो । यसकोलािग उनीहरलाई आफनो समाज र राषपित गौरवािनवत िनाउनु र आपू m लाई पिरवार,राष र समाजको िजममेवार सदसयको रपमा सथािपत हुन वयापक सतरमा वयिि–वयििर समूह–समूहलाई लिकत गरी कायकम सञचालन गिरनुपदा छ । सामािजक सुरकाको ाििलयो सञजालिभत नसेिमिटयुञजेल उनीहरमा िनमाण हुने असुरकाको अनुभूितले ायुवाहरमा कणिा, िनराशा र आकोश मात िनमाण गदाछ । ु ा राजय र समाजले युवाहरका लािग सशि राजनीितक, सामािजक र सांसकृ ितकभूिमका र मूलय पणाली िवकास गनु ा पदा छ । उनीहरका डर, तास, िचनता र आशंककासाथै िववेक र िवशासलाई समिोधन गने सामािजक, शैिकक र राजनीितक संयनतहरिवकास गिरनुपदा छ । दणडहीनतालाई पभावकारी रपमा अनत गिरएन र कानूनकोशासनलाई सिै सथान र समयमा सथापना गन ा सिकएन भने युवाहरमा यसकोसिैभनदा नकारातमक असर पना जानछ । युवाहरका ऊजाा र शििलाई रचनातमक पवाह िदन सिकयो भने, उनीहरलाई पयाप ापोतसाहन र अिभपेरणा पदान गन ा सिकयो भने उनीहरमा िवकास हुन सकनेअनुशासनहीनता, आकोश र असनतोषका नकारातमक चेतनाका िवरद ििलयो सामािजकदिाि समूहहर िविभनन सतरमा सथापना गनमा सफलता पाप हुनछ । राजनीितक ादलहरका सतरमा पिन तयसता संरचनाहर िवकास गरी सरकार र राजनीितकदलहरलाई एउटा ििलयो नैितक संगिनको रपमा िवकास गरे र मात युवाहरमा पाइनेिनराशा, आकोश र असनतोषलाई समन गन ा सिकनछ । युवा किनदत पिरवार तथा ेपजनन ् सवासथय र सुरका कायकमहरले जनसंखयाको असनतुिलत विदलाई िनयनतण ा ृगना सिकनछ ।8
  9. 9. तयसैगरी िालिािलकाको सवासथय सुरकाका लािग िहत कायकमहर सञचालन ृ ागरे र जिनमएका हरे क िालिािलकाको जीवन सुरिकत र सुिनिित िनाउन सिकएमायुवाहरमा िढी सनतान जनमाउने पवितको ृ अनतय मै पिरवार र राजयमािथिालिािलकाको पालन, पोषण, िशका र िदकाको दिाि कम हुने मात होइन उनीहरलाईगुणसतरीय जीवनको अवसर समेत उपलबध हुनेछ । उपरोि सिै कराहरको कशल समपादन गन ा र सोको नेततव गन ा पिन अतयनत ु ु ृउतरदायी र पभावकारी राजय र अनय समिद संसथा र संरचनाहर िवकास गिरनुपदा छ। कमजोर राजय र संसथाहर सिै नागिरक पीडा र असुरकाको घर हो भनने करा िुझन ुर िुझाउन सिकयो भने यो गाहो काम होइन । यसतो राजय र राजय संसथाहर माफत मुलुकमा राजनीितक िसथरता कायम गने, ानागिरक सुरका सुिनिित गने, राजनीितक, सामािजक र आिथक सुधारका कायकमहर ा ासञचालन गने र यी सिै संसथा र ितनको काय ा पणालीमा युवाहरलाई िजममेवारभूिमका पदान गन ा सिकएमा र उनीहरलाई आफना गुनासा र समसयाहर राखे रसमाधान िदने सकम संयनतहर िनमाण गना सफल भइएमा मात हामीमा हामा युवाहर ामाफत िनमाण िवकास र समिदको महाशिि पाप हुनेछ । ा ा ृशु र कहाँ ि ाट गने ? सकारातमक सोच रामो कर ाको सं ग िनिाट गने ुसिै भनदा मुखय करा युवाहरमा हुनै पने सकारातमक सोच हो । तयसतो सोच जसले ुयुवाहरलाई रामोलाई रामो र नरामोलाई नरामो भनन सकने िनाउछ । रामोलाई रामोभनन थालने ििितक रामोले पोतसाहन पाऊछ , रामो ििलयो हुन थालदछ ।, रामो फलन ै ं ुर फिकन र सुवास छना थालदछ ।अिन नरामोलाई नरामो भनन थािलयो भने नरामो िुिमचन थालदछ , कमजोर हुनथालदछ ।एउटा करा रामोलाई रामो भननु पदा छ, मलजल गनु ा पदा छ िंगैचाको फल जसतै, नत ु ूझारले जसतै नरामोले सिै रामो करालाई िाई िदनछ । ु9
  10. 10. तयसैले समाज र राजयको आधुिनकीकरण भनेको भनेको रामा र असल मिनशारलाईिहत राषीय लकहरको पािपका लािग संगिित गनुा हो , उिनहरको संजाल िनाउनु हो , ृअसल मािनसहरको मौन संसकृ ित लई तोडनु , उनीहरलाई राष र समाजका वहत ृलकको पकमा िनधकक भएर िोलने , िहस गने , संजालमा काम गने गिरएमा खराि ामािनस , उिनहरको संजाल र खराि सामािजक र राजिनितक बयिहार िनसतेज हुदैजानछ र हामी रामो समाज , रामो अथतनत र रामो राजनीती पाप गना सकछौ । ातयसैले तपाई युवाहरलाई भोलीको सुनदर संसार चािहनछ भने रामोलाई रामो भनेर ,जो सुकले गरे को रामो कामको पशंसा गरे र रामो रोपनुस, रामो फलाउनुस, सुनदर ैभिवषय पाप गनुस । रामोले तपाईिाट सेवा पाएन, संरकण पाएन भने तपाईको भिवषय ाअंधकारमय छ ।शुर आफिाट गनुस, कसैलाई नपिनुस । तयो शुर भनेको रामा िवचार , रामा काम र ै ा ारामा संसकार िोज गने, संकलन गने संरकण गने, रामा संसथा िनाउने, ितनमा कामगने, रामा िवचार, काम र संसथाहरलाई जोडदै लैजाने, जो सुकको रामो िवचार र रामा ैमानछे को पकमा लडने, ितनको संरकण गने रामा कराहरको माग गने, संघषा गने हो । ुतयसैले भिनएको पिन छ –न हसते यशिी मादाय दे व ा रकिनत साधकम ।यं तु रकतु िमकिनत सु िु ध याम योजयिनत ताम ।।भगवानले मािनसलाई आफनो रकाको लािग हातमा लटिी िदएर त पिाउनु भएन तरतयसको लािग पयाप िुिद चाँही िदनु भएको छ । ार अनतय मा गीताको यो शोक कमा ण ये वािधकारसते मा फले षु कदाचन । मा कमा फल हे तु भूा म ाा ते सं ग ोसतव कमा ि ण ।। २/४७ िसधय िसदयो : समो भू त वा समतवं योग उचयते । २ / ४८10
  11. 11. भनन िोजेको कमा गिररहने कमफलको अपेका नगने,कतबय मानेर समिपत भएर कमा ा ा ागिररहने पाप उपलिबधको जस निोजने हो भने, सफलता र असफलतालाई समानभावले हे ना सकने, गहण गना सकने , मितने र आितने नभई धैया धारण गना सकने होभने, मािनसको उजाा र कमता सीमाहीन र अंतहीन हुन पुगछ । उसका लािग संसारमाअसंभव कही िाँकी नै रहदै न । उसको सुकमको फल िोसने तागत संसारमा कसै संग े ाहुँदैन । आफ पोलटामा िसन आई पुगछ । ै भगवान आफ उसको ढोकामा उसलाई ैउसको हक पदान गना आउनु हुनछ । शी कृ षणले अजुनलाई भननु भएको यित हो । ायुवाहरक लािग शीकृ षणले भननु भएको हो, युवा अजुन तपाईहरक पितिनिध पात िथए ै ा ै।अंतमा समाजको आधुिनकीकरण भनेको िशकामा, िवचारमा, कायमा, संसकारमा, शीप र ाकौशलमा, अिन मािनस -मािनस वीचको समवनधमा, मािनस र संसथा , मािनस संसथार राजय वीचको समवनधमा आधुिनकीकरण हो। हामो समसया र असफलता यहींकहीं छ र यो छटटै अधयनको पाटो भएकोले यहाँ िवसतारमा चचाा गिरएको छै न । ु धनयवाद kpbnepal@gmail.comMODERNIZATION OF NEPALI SOCIETY AND MANAGEMENT OF YOUTH UNREST ANDRESENTMENT11

×