1. TEMA XIII A hispania romana

2. Hispania romana 4. Hispania, provincia romana 3. A conquista romana de Hispania 2. Os pobos prerromanos: iberos e celtas 1. Invasións e colonizacións 13 5. O legado de Roma

3. Introduci ón A presenza romana na Pen ínsula Ibérica iniciouse a finais do século III a.C. e durou ata comezos do século V d.C . Durante este longo período, Hispania foi unha provincia do Imperio Romano e adoptou as estruturas sociais e económicas do mundo romano ( romanización ) . 13

4. Introducción Hispania Lugar misterioso de lendarias riquezas Pobos da península ibérica e primeiros colonizadores Variada gama étnica resultado dun proceso milenario Pobos mediterráneos (sur, levante): Íberos urbanos, dedicados á agricultura, gandeiría e pesca, metalurxia e ouriveiría e ó comercio. Pobos indoeuropeos (celtas) (norte, oeste e meseta) + illados, + primitivos; organizados en tribos, dedicados á agricultura e o pastoreo Primeiros colonizadores: fenicios (sur), gregos (nordeste), cartaxineses (levante) vivían en cidades, novas técnicas de cultivo e industrialización, escritura, moeda, pesos e medidas, + comercio

5. Os pobos prerromanos: iberos e celtas Os iberos: Os celtas Os colonizadores 13

8. Os iberos Os iberos eran os pobos que ocupaban as terras do Leste [y Sur] peninsular. Estes pobos tiñan fortes influencias dos pobos colonizadores, cos que mantiñan intercambios comerciais . 13 A súa econom ía baseábase na agricultura (cereais, oliveiras, vides e legumes), aínda que tamén se dedicaban á gandaría (cabras, ovellas… ). Coñecían a metalurxia e elaboraban tecidos ; tamén acuñaban moeda e tiñan escrita de seu.

9. Reconstruci ón dunha casa ibera 13

10. Os celtas As rexións do centro, Oeste e Norte da Pen ínsula estaban habitadas, antes da chegada dos romanos, por pobos aos que coñecemos co nome de celtas e celtiberos . Os celtas eran gandeiros nómades e agricultores que coñecían a metalurxia do ferro . 13 Parece ser que descoñecían a escritura e as súas manifestacións artísticas eran escasas . Os celtas vivían en pequenos poboados, coñecidos coma castros .

11. Reconstruci ón dunha casa celta 13

12. Castro de Baroña

13. Diferencias entre os dous pobos

14. As colonizacións A comezos do I milenio a.C., unha serie de pobos do Mediterráneo interesados na riqueza mineira da Península, chegaron ás costas do Leste e do Sur peninsular e estableceron colonias . Os fenicios , provenientes do actual Líbano, estableceron colonias no Sur, como Gadir (Cádiz) e Malaca (Málaga). Os gregos fundaron na Península diversas colonias: Rhode , Emporion , Hemeroscopieion , Heraclia.. . A partir do século VI, Cartago , unha colonia fenicia convertida en potencia marítima e comercial, substituíu os fenicios na súa expansión. 13

15. As guerras entre Roma e Cartago As guerras entre Roma e Cartago polo dominio do Mediterr áneo Occidental ( Guerras Púnicas ) foron a orixe da ocupación romana da Península Ibérica. No ano 238 a.C., os cartaxineses, ao mando do xeneral Am ílcar Barca , desembarcaron en Gadir (Cádiz) e en poucos anos conseguiron conquistar a poboación do Sueste peninsular (fundación de Cartago Nova ) . 13

16. As guerras entre Roma e Cartago No ano 220 a.C., An íbal , fillo de Amílcar, planeou a conquista de Roma cunha expedición de elefantes. Os romanos enviaron os seus exércitos á Península para combater aos cartaxineses, aos que derrotaron e expulsaron no ano 202 a.C. 13

17. A conquista romana da Pen ínsula Ibérica A conquista romana da Pen ínsula tivo lugar en catro fases: A primeira fase (218-202 a.C.) de expansión romana en Hispania, significou o dominio da costa mediterránea da Península. Na segunda fase (202-154 a.C.) dominaron a zona oriental da Península. A terceira fase (154-133 a.C.) caracterizouse polas guerras contra os pobos da Meseta (toma de Numancia ). Na cuarta fase (29 a 19 a.C.), foron sometidas as tribos de galaicos , cántabros, ástures e vascóns , dándose por rematada a conquista da Península. 13

18. A conquista de Hispania 13 1. Conquistas romanas do ano 218 ao 202 a.C.

19. A conquista de Hispania 13 2. Conquistas romanas do ano 202 ao 154 a.C.

20. A conquista de Hispania 13 3. Conquistas romanas do ano 154 ao 133 a.C.

21. A conquista de Hispania 13 4. Conquistas romanas do ano 29 ao 19 a.C.

22. Hispania, provincia romana : As provincias Para administrar mellor os territorios conquistados, os romanos dividían os territorios conquistados en provincias , á fronte das cales se atopaba un gobernador . Nos tempos de Diocleciano establecéronse cinco provincias : Tarraconensis , Gallaecia, Carthaginensis, Baetica e Lusitania . 13

23. 197 a.C A Hispania de Augusto s.I a.C. Finais s. III. Fases da provincialización

24. As riquezas de Hispania Os romanos integraron a economía de Hispania dentro dos circuítos comerciais do Imperio. A produción agrícola aumentou de forma considerable grazas á introdución de avances, coma o arado, o trillo de rodas, os fertilizantes e o barbeito . A actividade artesanal , centrada nas cidades, coñeceu un gran desenvolvemento: armas, tecidos, salgaduras.. . Tamén se explotou a riqueza mineira de Hispania (prata, ouro, mercurio, cobre...) e se melloraron os sistemas de extracción. 13

25. Actividade comercial Intensa actividade comercial Aceite da Baetica Lá e cabalos de Celtiberia Ouro do Bierzo Prata de Castulo (Linares) Salazóns e garum de Gades Obras de arte, cerámica, xoias, perfumes que chegaban de Roma...

26. Minas de Ouro: As Médulas

27. Cidades de Hispania

28. As calzadas As cidades de Hispania estaban unidas, entre si e co resto do Imperio, por unha extensa rede de comunicacións: calzadas . 13 Entre as calzadas máis importantes atopábanse a Vía Augusta e a Vía da Prata .

29. O legado de Roma O patrimonio artístico A romanización 13

30. O patrimonio artístico Os romanos foron grandes construtores e exportaron o seu modelo de cidade a todo o Imperio. En España, na actualidade, consérvanse aínda bos exemplos destas construcións romanas: acuedutos , teatros , anfiteatros , murallas , pontes e termas . Ademais, construíronse outras obras de carácter conmemorativo, como arcos , templos e monumentos funerarios . Tamén se conservan restos de mosaicos , que adornaban as casas e vilas rurais, e abundantes esculturas . 13

31. Detalle do Acueducto de Segovia. s. II. Segovia.

32. O acueducto de Segovia

33. Pontes Ponte romano de Mérida Ponte de Salamanca

34. PONTES Ponte romano de Alcántara © Mario del Río González

35. Ponte do Bibei. S. II. Pobra de Trives, Ourense.

36. TEATROS Teatro romano de Mérida Vista aérea del teatro romano de Mérida

37. Vista da cavea e do Scenae frons do Teatro de Mérida. Iniciado no s. I a.C., Badaxoz.

38. ANFITEATROS Anfiteatro de Itálica (Sevilla) Anfiteatro de Mérida

39. CIRCOS Circo romano de Mérida © Mario del Río González

40. Arco de Bará 102 – 107. Tarragona.

41. Muralla de Lugo. Esquerda: zona da Mosqueira. Dereita: Porta Miñá. S. II, Lugo.

42. Muralla de Lugo

43. Fragmento das Termas de Lugo. S. II. Lugo.

44. Interior de Sta. Baia de Bóveda. Ss. III – IV. Lugo. (DETALLE)

45. A romanización A romanización é a inclusión do territorio hispano no espazo cultural romano. Este proceso foi longo e significou a similaci ón, por parte dos pobos indíxenas, das institucións romanas , a relixión , o dereito e a súa lingua (o latín ). 13

46. Hispania aportou tamén : Hispania tamén aportou personaxes célebres: Emperadores: Traxano, Adriano e Teodosio. Intelectuales e artístas: Séneca, Lucano e Marcial

48. FIN DO TEMA XIII