Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын шимтгэл суутган төлөх тухай хуулийн танилцуулга www.advocate.mn

1. Бэлтгэсэн: Э.Шинэцэцэг
Э.Эрдэнэцэцэг
ТӨРӨӨС ОЛГОХ УРАМШУУЛЛААС
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БОЛОН
НИЙГМИЙН ДААТГАЛЫН
ШИМТГЭЛ СУУТГАН ТӨЛӨХ
ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТАНИЛЦУУЛГА
2023-09-22

2. АГУУЛГА
• Хуулийн товч танилцуулга;
• Хуулийн үйлчлэх хүрээ ;
• “Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн
даатгалын шимтгэл суутган төлөх журам”-ын талаар.

3. Энэ хуулиар төрөөс олгох ноосны, сүүний, арьс ширний, улаан буудайн, хүнсний ногооны
урамшуулал авах эрх үүссэн иргэний төлбөл зохих эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
шимтгэлийг тухайн урамшууллаас нь суутган төлөхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулна.
Уг хууль нь төрөөс олгох ноосны, сүүний, арьс ширний, улаан буудайн, хүнсний ногооны
урамшуулал авах эрх үүссэн, эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх иргэнд
хамаарна.
Уг хууль нь 6 бүлэг, 6 зүйлтэй.
Дагаж мөрдөх хугацаа:
2023-10-01
Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
шимтгэл суутган төлөх тухай хуулийн танилцуулга

4. Эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын шимтгэлээ төрөөс
олгох урамшууллаас суутган тооцуулах иргэн дараах
шаардлагыг хангасан байна. Үүнд:
Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 4
дүгээр зүйлийн 1,2,3,7 дахь хэсэг;
Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.1 дэх заалт;
Цэргийн алба хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 8 дугаар
зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт заасан тэтгэвэр тогтоолгоогүй байх;
нийгмийн даатгалд албан журмаар даатгуулаагүй байх;
төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
шимтгэлийг суутган төлөхийг зөвшөөрч, хүсэлт гаргасан байх.
Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
шимтгэл суутган төлөх тухай хуулийн танилцуулга
1
2
3
4
5

5. Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулиас
4 дүгээр зүйл. Өндөр насны тэтгэвэр авах эрх
1.Даатгуулагч нь нийтдээ 20-иос доошгүй жил тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн бөгөөд 65 нас хүрсэн бол өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй.
Харин 20-иос доошгүй жил шимтгэл төлсөн бөгөөд 60 нас хүрсэн эрэгтэй, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч өөрөө хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон
авч болно.
2.Төрүүлсэн болон З хүртэл настайд нь үрчлэн авсан дөрөв, түүнээс дээш хүүхдээ 6 настай болтол өсгөсөн эх 20-иос доошгүй жил тэтгэврийн даатгалын
шимтгэл төлсөн, 50 нас хүрсэн бол өөрийн хүсэлтээр өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй.
3.Газрын дор болон хөдөлмөрийн хортой, халуун, хүнд нөхцөлд ажилласан даатгуулагч дор дурдсан болзлыг хангасан бол өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон
авах эрхтэй:
1/нийтдээ 20-иос доошгүй жил, үүнээс 10-аас доошгүй жил нь газрын дор ажиллаж, тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн эрэгтэй 50 нас хүрсэн бол
өөрийн хүсэлтээр;
2/нийтдээ 20-иос доошгүй жил, үүнээс 10-аас доошгүй жил нь хөдөлмөрийн хортой, халуун нөхцөлд ажиллаж, тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн
эрэгтэй 50 нас хүрсэн, түүнчлэн нийтдээ 20-иос доошгүй жил, үүнээс 7 жил 6 сараас доошгүй хугацаагаар мөн нөхцөлд ажиллаж тэтгэврийн даатгалын
шимтгэл төлсөн эмэгтэй 45 нас хүрсэн бол тус тус өөрийн хүсэлтээр.
7.Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуулийн 3.1.9-д заасан иргэн доор дурдсан болзол хангасан бол өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй:
1/нийт 20-иос доошгүй жил, үүнээс 15-аас доошгүй жил малчнаар ажиллаж тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн эрэгтэй 55 нас хүрсэн бол;
2/нийт 20-иос доошгүй жил, үүнээс 12 жил 6 сараас доошгүй жил малчнаар ажиллаж тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн эмэгтэй 50 нас хүрсэн бол.
Нийгмийн халамжийн тухай хуулиас
12 дугаар зүйл.Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр
12.1.Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр /цаашид "тэтгэвэр" гэх/-ийг нийгмийн даатгалын
тухай хууль тогтоомжид заасны дагуу бүрэн болон хувь тэнцүүлэн тогтоосон тэтгэвэр
авах эрх үүсээгүй дараах иргэнд сар бүр олгоно:
12.1.1.65 насанд хүрсэн иргэн;
Цэргийн алба хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай
хуулиас
8 дугаар зүйл. Цэргийн алба хаасны тэтгэвэр авах эрх
1.Цэргийн алба хаагч нь дор дурдсан үндэслэлээр нас харгалзахгүйгээр
цэргийн алба хаасны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй:
1/ 25-аас доошгүй жил алба хаасан эрэгтэй;
2/ 20-оос доошгүй жил алба хаасан эмэгтэй;
Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
шимтгэл суутган төлөх тухай хуулийн танилцуулга

6. Төрөөс олгох урамшууллаас иргэний эрүүл мэндийн болон нийгмийн
даатгалын шимтгэлийг суутган төлөхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулсан
журмыг Засгийн газар батална.
Төрөөс олгох урамшуулал авах эрх үүссэн иргэний төлбөл зохих эрүүл
мэндийн болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн
үйлдвэрийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага энэ хуулийн 5.1-
д заасан журмын дагуу суутган эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
байгууллагын холбогдох дансанд шилжүүлнэ.
Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон
нийгмийн даатгалын шимтгэл суутган төлөх журам
Төрөөс олгох урамшууллаас эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын
шимтгэл суутган төлөх тухай хуулийн танилцуулга