Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Sylwetka postaci marcin rembieski

952 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Sylwetka postaci marcin rembieski

  1. 1. Sylwetka postaci. Kanonik Marcin Rembieski (ok. 14851-15282) Marcin Rembieski, sekretarz królewski i kanonik żyjący na przełomie XV i XVI wieku, jest prawdopodobnie najlepiej udokumentowaną historycznie postacią ze staropolskich Rembieskich. Zawdzięczamy to jego powiązaniom z Janem Łaskim, kanclerzem koronnym i prymasem Polski, z którym łączyły Marcina więzy pokrewieństwa. Dzięki nim możliwa była aktywność i kariera polityczna oraz awans majątkowy Marcina. Genealogia Dokładne osadzenie postaci Marcina pod względem genealogicznym przedstawia Alicja Szymczakowa w swojej pracy „Szlachta sieradzka w XV wieku. Magnifici et generosi”. Marcin „był synem Adama z Rembieszowa i Branicy herbu Jastrzębiec i Anny z Przeczni herbu Korab3, wnukiem zaś Marcina z Koziebrodów i Katarzyny z Rembieszowa herbu Grzymała”4. W pierwszej połowie XV wieku podsieradzki Rembieszów pozostawał w rękach Jarosława, podczaszego sieradzkiego herbu Grzymała. Nieznana jest długość związku rodziny z 1 Daty życia Marcina wg Andrzeja Wyczańskiego, Między kulturą a polityką. Sekretarze Zygmunta Starego 1506-1548, PWN 1990 2 Oskar Bartel, Jan Łaski, Część 1, s. 78-79 3 Oskar Bartel (Jan Łaski, Część 1) jako matkę Marcina wskazuje Małgorzatę Piekarską z województwa sieradzkiego 4 Alicja Szymczakowa, Szlachta sieradzka w XV wieku. Magnifici et generosi, s. 189
  2. 2. Projekt Gen Rembiewski Kanonik Marcin Rembiewski Sylwetka postaci Rembieszowem, lecz można pokusić się by nazwać ich „pierwszymi Rembieskimi”. Jarosław pozostawił po sobie jedynie trzy córki – Barbarę, Katarzynę oraz Elżbietę – powodując w ten sposób wygaśnięcie męskiej linii rodu. Barbara z Rembieszowa w 1438 została żoną Andrzeja Łaskiego i była prawdopodobną matką Jana Łaskiego, kanclerza koronnego i prymasa Polski. Jej młodsza siostra Katarzyna ożeniła się z Marcinem z Koziebrodów, dziadkiem Marcina Rembieskiego, szlachcicem herbu Jastrzębiec – stało się to zapewne pomiędzy rokiem 1438 a 1442. W 1441 roku umiera Jarosław zaś jego spadkobierczynie – wdowa Klichna i trzy córki – dzielą między siebie majątek (7 X 1441). Rembieszów najwyraźniej przypada Barbarze, ponieważ to ona w następnym roku – 1442 – sprzedaje wieś razem z 2 łanami w sąsiedniej Branicy za 400 grzywien Marcinowi z Koziebrodów, w tym czasie już szwagrowi5. Rembieszów najwyraźniej staje się główną posiadłością rodziny Marcina z Koziebrodów. Jego syn Adam pisze się z Rembieszowa, zaś wnuk Marcin występuje w źródłach jako Rembieski. Nie posiadamy w tej chwili dokładnych informacji o rodzeństwie Marcina. Oskar Bartel wspomina, że Marcin „miał liczne rodzeństwo, między innymi brata Jana”6. Znane są dwie siostry rodzone Marcina Rembieskiego – Jadwiga i Agnieszka.7 Część z rodzeństwa Marcin była zapewne rodzeństwem przyrodnim – jego ojciec Adam z Rembieszowa ożenił się powtórnie z Małgorzatą Orzepowską herbu Dębno8 i brak informacji na temat ich potomstwa. Brak informacji na temat ewentualnego potomstwa Marcina Rembieskiego. Jeżeli był kanonikiem świeckim, to nie przyjmował święceń kapłańskich i mógł wchodzić w związki małżeńskie. Kariera Aktywność polityczna i „zawodowa” Marcina jest związana ściśle z postacią Jana Łaskiego, kanclerza koronnego. Przypomnijmy – Marcina babka Katarzyna była siostrą Barbary, domniemanej matki Jana Łaskiego. Marcin Rembieski był protegowanym Łaskiego, a także zaufanym działającym w stronnictwie politycznym kanclerza. Dworzaczek w biografii hetmana Jana Tarnowskiego wspomina o Marcinie jako o domowniku Jana Łaskiego9. Informacje na temat kariery Marcina można znaleźć w monografii Łaskiego przygotowanej przez P. Tafiłowskiego. Marcin Rembieski za wstawiennictwem Łaskiego dostał się na dwór Zygmunta I. W 1507 roku występował już jako notariusz królewski – w tej funkcji przywiózł w tym roku kapitule gnieźnieńskiej egzemplarze Statutów Łaskiego. W 1511 figuruje jako jeden z 11 pisarzy kancelarii koronnej10 prowadzonej przez Jana Łaskiego. Później, rekomendowany przez Łaskiego, obejmuje stanowisko sekretarza królewskiego. Przed 1516 występuje jako 5 Tamże, s. 187, 189 6 Oskar Bartel, Jan Łaski, Część 1, s. 78-79 7 Alicja Szymczakowa, Szlachta sieradzka w XV wieku. Magnifici et generosi, s. 198 8 Tamże, s. 390-91 9 W. Dworzaczek, Hetman Jan Tarnowski, s. 27 10 P. Tafiłowski, Jan Łaski, kanclerz koronny i prymas Polski; s. 40 2
  3. 3. Projekt Gen Rembiewski Kanonik Marcin Rembiewski Sylwetka postaci kanonik gnieźnieński. Przed 1520 zostaje dziekanem poznańskim11, zaś w grudniu 1527 roku obejmuje urząd dziekana gnieźnieńskiego, przejmując funkcję bezpośrednio od Jana Łaskiego młodszego12. Przed rokiem 1516 został mianowany przez papieża Piusa XI nuncjuszem i generalnym kolektorem [świętopietrza] w Polsce. W 1516 ustąpił dobrowolnie z urzędu kolektora na rzecz Jana Turzona biskupa wrocławskiego.13 Pobyt w Rzymie Około roku 1519-1520 Marcin Rembieski przebywa razem z Janem Łaskim młodszym w Rzymie. Działa w Rzymie jako pełnomocnik prymasa Łaskiego14. Poręcza za długi zaprzyjaźnionego z Łaskim Jana Tarnowskiego, jego kuzyna Jarosławskiego oraz Lanckorońskiego, w trakcie ich pobytu w Rzymie podczas wyprawy do Ziemi Świętej, rozpoczętej w 1518 roku. W 1520 roku Marcin Rembieski zaciągnął dług w wysokości 670 florenów posługując się nazwiskiem Jana Łaskiego młodszego, lecz jak wskazują niektóre źródła bez jego wiedzy. Nie był w stanie go spłacić w terminie. Sprawa długu z stała się głośna. Poszkodowany wierzyciel zwrócił się ze sprawą do papieża, ten zaś zagroził Łaskiemu i Rembieskiemu ekskomuniką15. Prymas Łaski sam później ten dług spłacił16. Na zlecenie Łaskiego Marcin angażuje się w Rzymie w opóźnienie wysłania do Polski legata papieskiego Zachariasza Ferreriego17, co leży w interesie prymasa. Oskarżany jest o to w styczniu 1520 przez Erazma Ciołka w jego liście do króla Zygmunta I. Prymas przyznaje w swoim liście do króla z 1522 roku, że w owym czasie powierzał Rembieskiemu do załatwienia w Rzymie „pewne sprawy”18. Ta aktywność Rembieskiego o charakterze politycznym sprawiła, że padł ofiarą gry politycznej, jaką toczyli między sobą prymas Łaski z Erazmem Ciołkiem, biskupem płockim. Ciołek rezydujący w owym czasie w funkcji posła w Rzymie, doprowadził do uwięzienia Rembieskiego, wykorzystując do tego swoje pełnomocnictwa oraz pewną intrygę. Sługa Ciołka, Jan Rudnicki zarzucił Rembieskiemu sfałszowanie instrumentu notarialnego. Biskup Ciołek oskarżył Rembieskiego przed władzami Kurii co spowodowało wtrącenie Marcina do aresztu. Jedynym sposobem Marcina na oczyszczenie się z zarzutów było przedstawienie jako świadka notariusza, który był faktycznym wystawcą instrumentu. Zwolniony z aresztu za kaucją 1000 florenów oraz za poręczeniem Tęczyńskiego, Tarnowskiego i Lanckorońskiego, Marcin wrócił do Polski i przedstawił owego notariusza królowi w Toruniu oraz biskupom na synodzie w Piotrkowie. Notariusz 11 P. Tafiłowski, Jan Łaski, kanclerz koronny i prymas Polski; s. 242 12 H.P. Jurgens, Johannes Lasco, s. 40 13 T. Gromnicki, Świętopietrze w Polsce, Kraków 1908, s. 430 14 W. Dworzaczek, Hetman Jan Tarnowski, s. 27 15 M. Duczmal, Złoty Korab, s. 119 16 P. Tafiłowski, Jan Łaski, kanclerz koronny i prymas Polski; s. 242 17 Tamże; s. 91, 188 18 Tamże, s. 242 3
  4. 4. Projekt Gen Rembiewski Kanonik Marcin Rembiewski Sylwetka postaci po przybyciu do Rzymu rozpoznał swój instrument i Rembieski został oczyszczony z zarzutów19. Pozostałe informacje W niektórych źródłach Marcin występuje jako Rambieski. Trudno powiedzieć, czy jest to przekłamanie archiwalne, czy ślad faktycznego używania przez Marcina nazwiska w takiej oboczności. Na ogólną wzmiankę na temat Marcina Rambieskiego natrafić można w herbarzu Kacpra Niesieckiego. Zostaje wymieniony jako jeden z Rembieskich herbu Rogala – w odróżnieniu od podstawowej linii Rembieskich herbu Jastrzębiec: „Marcin Rambieski [herbu Rogala], poznański i płocki kanonik wzmiankowany w 1524 roku na przywileju Collegiaty Łowickiej”. Trudno stwierdzić czy Niesiecki pisze o innej postaci, czy też podaje błędne informacje o Marcinie. Z pewnością przyporządkowanie do herbu Rogala jest nieprawidłowe. Również wspomniane beneficja nie do końca pasują do wcześniej opisanych informacji o Marcinie, o których wzmiankuje literatura. 19 Tamże, s.242 4

×