Znaczenie otwartości
w procesie digitalizacji
kultury
Alek Tarkowski
ICM UW / Creative Commons Polska

Otwartość?

Dostępność
treści

Swobody
użytkowników

Jaki zakres
otwartości?

Jaki zakres
otwartości?
•czas: okres od
powstania
•rodzaj treści

Czas
•czy utwory „żyją” 70 lat
dłużej, niż ich twórcy?

Rodzaj treści
•treści publiczne i
finansowane ze środków
publicznych

Stopnie otwartości
•techniczna
- „jeśli nie jesteś w sieci, to nie
istniejesz”
•prawna
- gwarancja pełnej / faktycznej
otwartości

Po co nam pełna
otwartość?
Prawo czasem
stanowi barierę dla
dostępności

Po co nam pełna
otwartość?
Aby kreatywność
nie funkcjonowała
w szarej strefie.

Po co nam pełna
otwartość?
Pisanie równie
ważne dla kultury,
co czytanie.

Po co nam pełna
otwartość?
„Nie wiemy do końca, co z tym
zrobić, ale mamy za to
pewność, że coś jest na
rzeczy, więc chcemy podzielić
się z innymi i zobaczyć, co oni
potrafią z tym zrobić”

Rachunek zysków i
strat
należy przełamać
niepewność wobec
otwartości (spuścizna
poprzedniej epoki?)

Mity o otwartości
Otwartość zakłóca
obecne (komercyjne)
modele dystrybucji

Mity o otwartości
Twórcy nie chcą
otwartości

Jaka regulacja na
rzecz otwartości?

Regulacja „tradycyjna”
•skrojona na potrzeby
czasów analogowych:
ograniczonej liczby
twórców, utworów, kanałów
dystrybucji oraz możliwości
kopiowania

Regulacja „tradycyjna”
•anachroniczna w czasach
cyfrowych: mnogości
twórców, utworów, kanałów
dystrybucji oraz
powszechności kopiowania

Po co nam pełna
otwartość?
W nowych czasach
zasada „pewne prawa
zastrzeżone”
uniemożliwia
maksymalizację zysków.

Co w zamian?
•reforma prawna
•regulacja alternatywna

Regulacja na rzecz
otwartości
•dobrowolne modele
uzupełniające regulację
ustawową, oparte na
mechanizmie wolnych
licencji - np. Creative
Commons

“nowe modele [...] choć
niepozbawiające znaczenia
przepisów prawa autorskiego,
wpłyną na ich modyfikację i
interpretację. Chodzi tu o
zmiany łagodzące rygoryzm
ochrony interesów twórców i
producentów”
prof. prof. Janusz Barta i
Ryszard Markiewicz

MIT / Al Jazeera / Biblioteka
Kongresu / Bundesarchiv /
Nature / Barack Obama /
Bloomsbury / V&A Museum /
Ridley Scott / UE

Globalny ruch na
rzecz otwartości
MIT / Al Jazeera / Biblioteka
Kongresu / Bundesarchiv /
Nature / Barack Obama /
Bloomsbury / V&A Museum /
Ridley Scott / UE

Rekomendacje
•otwartość treści
finansowanych ze środków
publicznych
•otwartość wpisana w
strategie instytucjonalne

Rekomendacje
•eksperymenty na rzecz
otwartości
•ruch obywatelski na rzecz
otwartości – moda na
otwartość

Nikomu, albo raczej wszytkim,
swoje księgi
Daję. By kto nie mniemał
(strach to bowiem tęgi),
Że za to trzeba co dać,
wszyscy darmo miejcie.
O drukarzu nie mówię, z tym
się zrozumiejcie.
Jan Kochanowski, Pieśni

Dziękuję.
alek@creativecommons.pl
http://creativecommons.pl