Your SlideShare is downloading. ×
Logam modul 1 ppg
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Logam modul 1 ppg

2,957
views

Published on


0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,957
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
71
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTajuk 1 JENIS BAHAN MENTAHSINOPSISModul ini mendedahkan tentang perkembangan teknologi bahan dan pembuatan; jenisbahan mentah yang terdiri daripada logam, polimer, kaca, simen, komposit, kayu dangetah.Hasil Pembelajaran1. Menjelaskan jenis bahan.2. Menjelaskan kandungan ilmu yang berkaitan bahan mentah3. Menjelaskan jenis bahan mentah yang berkaitan dengan bidang pengajian.4. Menganalisis persekitaran pembelajaran untuk keperluan pembelajaran yangpelbagai dengan menggunakan teori dan strategi yang sesuai.KERANGKA KONSEP TAJUK JENIS BAHAN MENTAH1
  • 2. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.0 JENIS BAHAN MENTAHPada masa ini terdapat banyak jenis bahan mentah semulajadi dan bahanbuatan yang telah dihasilkan oleh manusia. Untuk memudahkan penerangan, pelbagaibahan mentah dibahagikan kepada enam kumpulan utama iaitu logam,polimer, kaca,komposit, kayu dan getah.1.1 LOGAMTahukah anda sejak berjuta tahun dahulu logam telah memainkanperanan yang penting dalam industri pembuatan? Antara logampertama yang digunakan ialah kuprum, gangsa dan besi.Tahukah anda??Metal berasal dari perkataan Greek; "metallon" dan Latin; "metallum" yangkedua-duanya membawa maksud yang sama; "mine" atau metal (logam).1.2 BAHAN LOGAM23 jenis bahan logamLogamferusLogambukan ferusAloi
  • 3. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANLogam ferus adalah logam yang mengandungi besi. Logam ferus digunakandengan begitu meluas kerana bahan ini mudah didapati, ekonomi dan mempunyai sifat-sifat magnetik yang unik di samping sifat fizikal yang lain.Aloi-aloi ferus boleh dibentuk dengn mudah dalam keadaan sepuhlindap dankemudiannya boleh diberikan rawatan haba untuk mendapatkan sifat-sifat kekerasanseperti kikir, sifat mulur seperti cangkuk kren atau dibajakan untuk dijaadikan alatgerudi.Logam ferus boleh dibahagikan kepada tiga jenis utama iaitu besi keluli (besiwaja), besi tempawan dan besi tuang.Penghasilan logam”secara semulajadi dan banyak digunakan dalam bidang kejuruteraan samadadalam bentuk asli atau campuran dengan logam-logam yang lain”3Bahan LogamAloi• Loyang• GangsaLogam BukanFerus• Timah• Aluminium• kuprumLogam FerusKeluli
  • 4. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.2.1 KELULIKeluli merupakan logam yang sangat berharga yang diketahui oleh manusia.Keluli adalah jenis logam yang paling banyak dan meluas digunakan. Keluli dihasilkanmelalui proses pengoksidaan yang mengurangkan jumlah karbon, silikon, mangan,fosforus dn sulfur di dalam campuran besi jongkong lebur dan keluli sekerap.1.2.1.1 Keluli karbonKlasifikasi Dan Kegunaan Keluli Karbon Biasa.Keluli karbon merupakan jenis keluli yang paling banyak dihasilkan brbandingdengan jenis-jenis yang lain. Keluli karbon adalah terdiri daripada campuran besi dankarbon.4Aloi• Kromium• Vanadium• Krom-nikel• Molibdenum• Keluli TahanLasakBesiTempawanBerkarbon• Rendah• SederhanaBesi Tuang• BesiKelabu• Besi
  • 5. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTerdapat juga bahan-bahan lain dalam jumlah yang kecil seperti mangan,fosforus, sulfur dan silicon untuk membantu meningkatkan kekuatan muktamad danmenjadikan lebih keras. Kekuatan keluli karbon bergantung kepada kandungan karbonyang terdapat di dalamnya iaitu bertambah dengan bertambahnya peratus kandungankarbon.Keluli karbon biasa dikelaskan kepada 3 kumpulan.i. Keluli karbon rendah mengandungi kurang daripada 0.3 %Cii. Keluli karbon sederhana mengandungi 0.3 - 0.8 %C.iii. Keluli karbon tinggi mengandungi lebih dari 0.8%C.1.2.1. 2 Keluli aloiKeluli aloi ialah aloi besi dan karbon yang mengandungi unsure-unsurpengaloian seperti mangan, silicon, sulfur dan fosforus dengan peratus kandunganyang tinggi antara 0.5% hingga 2%. Tujuan utama ialah untuk mempertingkatkan mutudan sifat-sifat keluli supaya ianya mudah diubahsuai untuk mendapatkan sifat-sifatkhusus dengan diberi rawatan haba dengan lebih sempurna.Penambahan elemen-elemen pancalogam (aloi) ini seperti kromium,mangenese, molydebnum, nikel, plumbum, kobalt, phosphoros, silikon, sulfur, kuprum,aluminium, tungsten dan vanadium boleh memberikan sifat-sifat kekuatan, kemulurandan keliatan yang lebih baik berbanding dengan keluli karbon. Oleh sebab banyakunsur yang terlibat sesetengahnya adalah mahal maka keluli jenis ini menjadi lebihmahal.Keluli aloi boleh dikelaskan kepada dua bahagian dengan mengikut penggunaandan membentuk kumpulan yang yang lebih kecil berdasarkan unsur-unsur mengaloianyang utama.i. Keluli Aloi Rendah (Low Aloi Steels)ii. Keluli Aloi Tinggi (High Aloi Steels)1.2.1.3 Keluli Alat5
  • 6. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANKeluli alat merupakan keluli aloi yang mempunyai kandungan karbon yang tinggiberbanding dengan jenis keluli yang lain. Keluli alat juga menggabungkan beberapaunsure dengan besi dalam peratusan tertentu. Keluli alat dikelaskan berdasarkankandungan kimia atau cara pengerasan dan sifat-sifat mekanikal utama unsurepengaloian yang terdapat pada keluli tersebut.1.2.2 BESI TUANG (CAST IRON)Besi tuang mengandungi karbon antara 2 % hingga 4.5% karbon. Selaindaripada itu besi tuang juga lazimnya mengandungi silicon sebanyak 3.5%. Oleh sebabkandungan karbon dan silicon yang tinggi, besi tuang mempunyai cirri tuangan yangsangant baik dan boleh dileburkan dengan lebih mudah berbanding dengan keluli. Besituang lebur juga boleh mengalir dengan baik berbanding keluli lebur.Disamping itu besi tuang kurang bertindak balas dengan bahan acuan keranasuhu penuangan yang lebih rendah. Walaubagaimanapun gred nomal besi tuang tidakbegitu kuat dan agak rapuh, namun besi tuang digunakan dengan meluas sebagaibahan kejuruteraan kerana murah, mudah dilebur dan dituang, keboleh mesinan yangsangat baik .1.2.2.1Jenis-Jenis Besi TuangBesi tuang boleh dikelaskan kepada beberapa jenis mengikut kegunaanya,bentuk grafit dan jenis matriks struktur yang terkandung di dalamnya. Struktur logam,komposisi dan keratan sesuatu besi tuangan adalah penting di dalam menentukansifat-sifat kejuruteraan. Terdapat 4 jenis utama bagi besi tuang sebagaimanaditunjukkan dalam Carta 1 di bawah.6Besi TuangBesi TuangKelabuKelabuPutihPutihBoleh TempaBoleh Tempa
  • 7. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANCarta 1 : Jenis-jenis besi tuang1.2.2.2 Besi tuang kelabuBesi tuang kelabu mengandungi karbon dalam bentuk kepingan grafit. Dinamaibesi tuang kelabu kerana berwarna kekelabuan di permukaan rekahnya akibatkewujudan kepingan grafit. Mudah dimesin kerana mempunyai kekuatan mampat yangtinggi melebihi keluli. Besi tuang kelabu tidak begitu mahal harganya. Ia digunakandengan meluas untuk menghasilkan komponen automotif mesin alat dan pelbagaibarangan industri yang lain.1.2.2.3 Besi tuang putihBesi tuang putih apabila pecah kelihatan berwarna keputihan. Ini disebabkankarbon yang terdapat di dalam besi tuang putih adalah bentuk karbida. Besi tuang putihdengan perqtus karbida yang tinggi sangat sukar untuk dimesin tetapi boleh dicanai.Besi tuang putih juga dinamai besi tuang dingin. Ini disebabkan besi tuang inidihasilkan dengan menggunakan logam dingin.Logam dingin adalah bertujuan untuk memberikan permukaan yang keras danmerintangi hasu seperti menghasilkan roda keret api penggelek untuk memecah bijiandan plat ragum pemecah. Besi tuang putih juga merupakan peringkat pertama dalampenghasilan besi tuang boleh tempa.7
  • 8. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.2.2.4 Besi BolehTempaBesi tuang boleh tempa dihasilkan daripada besi tuang putih. Besi tuang putihdipanaskan lebih kurang 460F selama lebih kurang 48 jam dan disejukkan secarasangat perlahan untuk membolehkannya mudah dimesin dan dapat merintangi kejutan.Semasa proses pemanasan ini kebanyakan daripada karbon berubah bentuk dandisebarkan menjadi modul-modul karbon yang kecil di dalam matrik besi yang agaktulen. Besi tuang boleh tempa digunakan untuk membuat komponen automotif, paipdan peralatan industri pertanian.Sektor logam bukan ferus di Malaysia meliputi produk-produk sepertitimah, aluminium, tembaga, zink dan plumbum.1.2.3 BESI TEMPABesi tempa adalah merupakan jenis besi yang paling tulen berbanding denganjenis-jenis besi yang lain. Kandungan karbonnya adalah kurang daripada 0.12% dankandungan sangga adalah di atara 0.6% hingga 3%. Besi ini terdiri daripada zarah-zarah besi logam yang halus berpadu dengan satu kuantiti sangga yang halus danteragih segaya. Pengeluaran besi tempa daripada besi jongkong adalah melibatkanpembuangan karbon, dan ini boleh dilakukan dengan proses melopak.1.3LOGAM BUKAN FERUSLogam bukan ferus merupakan logam yang lain daripada logam besi dankeluli. Logam ini digunakan untuk keperluan kejuruteraan samada sebagai logam tulenataupun aloi. Logam bukan ferus lebih mudah berubah sifat berbanding logam ferus8
  • 9. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANapabila dilakukan kerja-kerja mekanikal, tidak begitu terpengaruh oleh tindakan habadan tidak mudah berkarat.Terdapat 38 jenis logam yang lain yang diketahui manusia dan dicatitkan didalam Jadual Perkalaan Unsur. Di antara logam-logam lain yang sering digunakan didalam bidang kejuruteraan adalah seperti berikut :-a) Aluminium b) Perak c) Kuprumd) Plumbum e) Timah f) Nikelg) Zink h) Kromium i) Emasj) Molydenum k) Magnesium l) Kobaltm) Manganese n) Tembaga1.3.1 ALUMINIUMAluminium ialah sejenis logam yang banyak terdapat di dunia dan telahdigunakan secara komersial sejak 100 tahun yang lalu. Penggunaan aluminium amatmeluas sekali dan menduduki tempat kedua selepas keluli. Aluminium telah menjadilogam bukan ferus yang paling penting dalam pelbagai industry seperti pengangkutan,pembinaan, elektrik, kontena, peralatan mekanikal dan barangan pengguna. Hampirseparuh daripada bekalan aluminium dalam pasaran dihasilkan sebagai logam tulenberbentuk kepingan, keratan gulung, tiub, bar dan dawai.1.3.2 KUPRUMKuprum juga merupakan logam penting dalam kerja-kerja kejuruteraan telah pundigunakan sejak 6000 tahun yang lalu. Kuprum telah menjadi bahan utama dalamindustry elektrik dan digunakan dalam keadaan yang tulen. Kuprum juga menjadiunsure penting di dalam aloi kejuruteraan yang penting seperti gangsa dan loyang.Proses yang digunakan untuk mengasingkan kuprum daripada bijihnya adalahbergantung kepada jenis bijih tersebut. Secara umum, proses-proses yang terlibat ialah9
  • 10. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANpembasuhan dan pengisaran bijih berkenaan, diikuti oleh panggangan, penurunan danpembersihan.1.3.3 LOYANGLoyang terhasil apabila kuprum dialoikan dengan zink atau tembaga kuningmengikut sukatan tertentu. Loyang lebih kuat daripada kedua-dua bahan asalnya.Terdapat beberapa jenis atau kategori loyang, bergantung kepada peratus komposisizink yang digunakan serta struktur hablur kuprum yang terhasil. Sedikit penambahanunsure-unsur lain seperti plumbum, timah, silicon, aluminium, nikel, fosforus danarsenic, boleh mengawal sifat-sifat loyang.1.3.4 ALOIDua atau lebih logam lembut boleh dicampur untuk membentuk logam yang lebihkuat yang dinamakan aloi. Aloi adalah campuran dua atau lebih unsur pada komposisitetap tertentu yang mana juzuk utamanya adalah logam. Kebanyakan logam tulenadalah lembut dan lemah. Sifat-sifat logam tulen boleh diperbaiki denganmembentuknya menjadi aloi. Tujuan pembuatan aloi adalah untuk membuatkannyalebih kuat, lebih keras, tahan kakisan, dan mempunyai sifat kilauan dan hiasan yanglebih baik. Logam-logam yang biasa dialoikan ialah kumprum dan zink. Kuprum bolehdialoikan denganbanyak unsur termasuklah zink, timah, plumbum, besi, perak, fosforus,silikon, tellerium dan arsenik. Aloi kumprum bertindak seperti logam tulen. Aloi nyatidak boleh dilakukan rawatan haba dan tidak boleh dikeraskan dengan mengenakanhaba dan diikuti dengan lindapkejut. Kekerasan yang diperoleh melalui pengerjaansejuk dan pelembutan dihasilkan dengan memanaskannya melebihi suhu penghabluransemula.1.4 KACAKaca diperbuat daripada silikon dioksida (SiO2) merupakan sebatian kimia serupadengan kuarza dalam bentuk polihabluran, pasir. Silika tulenmempunyai tahap lebur 20000C. Dua bahan lain yang seringdicampurkan dengan pasir dalam proses pembuatan kaca ialahSodium Karbonat (Na2Co3) atau posty setara dengan sebatian Sodium Karbonat yang10
  • 11. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANakan menurunkan tahap lebur kaca tersebut sekitar 10000C. Namun begitu kapur(Kalsium oksida) perlu ditambah untuk menjadikan kaca tidak larut.1.4.1 Proses penghasilan kacaSilika merupakan bahan utama kaca diperolehi daripada pasir yang dibersihkanbagi tujuan pengasingan bendasing yang tidak diperlukan. Sumber utama soda ialahNatrium karbonat, natrium nitrat dan natrium sulfat. Batu kapur atau kapur matidigunakan sebagai agen kapur. Boraks atau asid borik digunakan dalam prosespenghasilan kaca borosilikat. Bahan binaan berdawai atau berlapis puladigunakandalam proses pembuatan kaca keselamatan. Ia berfungsi untuk memegangserpihan kaca jika kaca tersebut pecah. Kaca lapis pula dihasilkan dengan car ameletakkan kepingan plastik antara lapisan kaca yang bersalut simen, ianya seterusnyadigelek untuk membuang gelembung udara. Kaca lapis ini banyak digunakan sebagaicermin kenderaan. Proses penghasilan gentian kaca pula adalah denganmenggerakkan kaca lebur melalui lubang-lubang kecil dan menariknya keluar mengikutsaiz yang dikehendaki. Gentian kaca banyak digunakan sebagai bahan penebat dalamproses pembinaan dan kaca gentian.Kaca ialah “bahan lutsinar yang dihasilkan daripemanasan pasir silika atau bahan silikon dioksida yangwujud secara semulajadi dalam pasir menerusi prosespemanasan melebihi 2000° C.”1.5 PolimerTahukah anda bahan ini dikatakan telah digunakan semenjak perang dunia ke-2,terutama untuk membuat peralatan keperluan ketenteraan. Namun penggunaanya tidakbegitu meluas dan hanya digunakan untuk ditambah kedalam bahan-bahan unsurkomposit bagi mendapat sifat yang diperlukan.. Polimer terdiri daripada kayu, getah,kaca dan seramik selain dari plastik.11
  • 12. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANPolimer membentuk suatu kumpulan bahan-bahan asli dan tiruan(sintetik) yang memainkan peranan yang semakin meningkat didalam teknologi moden.Kebanyakkan polimer adalah bahan organik yang mempunyai ciri-ciri seperti berikut:-i Mengandungi gabungan karbon dan oksigen, hidrogen dan lain-lainbahan organik dan bukan organik.ii Secara amnya, pada suhu biasa ia adalah bahan bukan berhablur.Iii Mempunyai struktur rangkaian yang panjang.Semua polimer dicirikan oleh struktur yang berbeza dari logam.Walaubagaimana pun, struktur ini biasanya akan menentukan sifat-sifat fizik, therma,elektrik dan mekanikal bahan polimer tersebut. Unit asas sesuatu polimer ialah rantaianatom dimana satu struktur asas sesuatu dipanggil monomer. Ikatan antara atom-atompada asasnya adalah ikatan kovalen yang kuat. Sementara ikatan diantara rantai-rantaibersifat lebih lemah, iaitu ikatan jenis Van Der Walls.Polimer termasuklah;“plastik, getah, beberapa jenis perekat dan lain-lain.”1.5.1 PlastikApa itu bahan Plastik ? Plastikadalah polimer tetapi polimer tidaksemestinya plastik. Secara semulajadinya12
  • 13. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANplastic diperoleh daripada pemprosesan arang, petroleum ataupun tumbuhan sehinggaterhasil sifat plastic apabila dipanaskan.Plastik juga boleh didapati secara sintetik atau semi sintetik denganmencampurkan bahan atau unsur lain untuk menghasilkan sifat yang unik dan bolehdipelbagaikan. Hasil kajian dan penyelidikan, plastic terutamanya sintetik telah didapatimempunyai potensi yang besar untuk mengambil alih tempat logam dalam industripembuatan.Bahan plastik ialah bahan polimer yang bersifat tegar atau separa tegar (semi-rigid). Semua bahan-bahan plastik akan menjadi lembut apabila dipanaskan. Prosespembentukan bahan-bahan plastik dilakukan pada ketika ia berada dalam keadaanlembut.Tahukah anda bagaimana plastik dihasilkan?Tahukah anda bahawa polimer telah dapat menggantikan komponen yangdahulunya diperbuat daripada logam dalam penggunaanseperti pada automobil, pesawat terbang, kelengkapanrumah dan kelengkapan pejabat. Fikirkan contoh-contohyang ada disekeliling anda.Carta 2 di bawah menunjukkan pengkelasan bahan-bahan plastik.13
  • 14. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANCarta 2 : Jenis-jenis plastikKEBAIKAN PLASTIK KELEMAHAN PLASTIKHarga murah Ukuran boleh berubah disebabkankelembapanTahan lama Suhu operasi yang rendahSebahagiannya boleh dikitar semula Mudah rapuh pada suhu yang rendahMudah untuk dibentuk Lembut dan kurang anjal berbandinglogamPenebat elektrik yang baik Sebahagian mudah diserang oleh cahayalampu ungguSebahagian kalis air Sebahagian plastik amat mudah terbakarRayapan pada semua keadaan suhu14
  • 15. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANPlastik Termo ialah“Plastik yang boleh dileburkan semula dan bolehdigunakan berulangkali.”Manakala Plastik Termoset ialah“plastik yang boleh dileburkan sekali sahaja dan ia terusmengeras mengikut acuan.”Dan Akrilik ialah“sejenis polimer yang bersifat lut cahaya dan tidak bolehdijadikan legap.Renung sejenak!Pernahkah anda terfikir bahawa lensa dibuat daripada akrilik?15
  • 16. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.6 KompositKomposit dihasilkan apabila dua atau lebih bahan yang berbeza disambungkan atau diikat samada secara mekanikal atau metalurgi untukmendapatkan gabungan sifat yang tidak terdapat pada bahan asal. Kompositmungkin berbentuk gabungan logam-logam, logam-seramik, logam-polimer,seramik-polimer, seramik-seramik atau polimer-polimer. Komposit dikelaskankepada beberapa kumpulan berasaskan geometri atau bentuk bahan.i. Komposit lamina atau lapisanii. Komposit zarahaniii. Komposit bertetulang gentian1.6.1 Komposit laminaBahan rencam lamina termasuklah salutan-salutan yang sangat nipis,permukaan pelindung yang lebih tebal, pelapisan, dwilogam,lamina atau lapis,apitan dan berbagai-bagai lagi. Papan lapis ialah contoh komposit lamina.Komposit lamina boleh dihasilkan dengan cara:i. Menggelekii. Ikatan letupaniii. Penyemperitan bersamaiv. Menekanv. Pateri keras1.6.1.1. MenggelekKebanyakkan daripada komposit lamina seperti pelapisan dan dwilogamdihasilkan melalui ikatan gelekan panas atau sejuk. Sekiranya peratus ubahbentuk secukup besar, tekanan akibat penggelek akan memecahkan oksida–oksida di permukaan. Dengan itu permukaan akan tekimpal melalui sentuhanatom ke atom.16
  • 17. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.6.1.2 Ikatan letupanProses dilakukan melalui cas letupan. Tekanan yang secukupnya dapatmenyambungkan logam-logam. Proses ini sangat sesuai untuk menggabungkandua kepaingan yang sangat besar yang tidak dapat dikendalikan dengan mesinpenggelek.1.6.1.3 Penyemperitan bersamaBahan komposit lamina yang agak mudah seperti kabel sepaksi dihasilkandengan menyemperitkan dua logam secara serentak melalui sebuah acuan.Penyemperitan sebegitu cara membolehkan bahan yang lembut mengelilingibahan yang keras polimer plastik haba juga dapat disemperitkan bersama bagimengelilingi dawai pengalir.1.6.1.4 MenekanProses menekan dilakukan dalam keadaan panas. Bagi komponen yangkecil, tekanan yang tinggi pada suhu yang tinggi akan menyebabkan berlakunyakimpalan. Proses menekan panas ini selalunya dilakukan untuk mengawetperekat di dalam lamina.1.6.1.5 Pateri kerasPateri keras digunakan untuk menyambungkan dua plat logam. Kepingan logamdipisahkan dengan kelegaan yang kecil, lebih kurang 0.08 mm, dipanaskanhingga melebihi suhu lebur aloi pateri keras. Aloi pateri keras yang sudah leburakan tertarik ke dalam sambungan yang nipis tersebut melalui tindakanrerambut.1.6.2 Komposit zarahanBahan komposit zarahan mengandungi zarah-zarah diskret bahan yanglazimnya lebih keras dan rapuh, yang dikelilingi oleh matriks sejenis bahan lagi yanglebih lembut dan mulur. Zarah-zarah bahan komposit zarahan boleh jadi lebih kasar17
  • 18. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANmisalnya konkrit atau sangat halus seperti barangan yang diperbuat melalui prosesmetalurgi serbuk.1.6.3 Komposit gentian bertetulangBahan komposit bertetulang memperbaiki sifat mekanikal bahan. Bahan gentianyang kuat, tegar dan rapuh dimasukkan ke dalam matriks yang lebih lembut danmulur. Bahan matriks memindahkan daya kepada gentian yang menghasilkankemuluran dan keliatan, manakala gentian menanggung kebanyakan daripada dayayang dikenakan. Kekuatan ditingkatkan pada suhu bilik dan suhu yang lebih tinggi.Terdapat begitu banyak sekali bahan-bahan bertetulang yang digunakan. Jeramitelah digunakan sejak berkurun lalu untuk menguatkan bata tanah liat. Batabertetulang keluli menguatkan struktur konkrit. Gentian kaca di dalam matrikspolimer menghasilkan gentian kaca untuk digunakan dalam bidang pengangkutandan angkasa lepas.1.6.4 Aplikasi Komposit:• Porsche membina cakera brek komposit silikat gentian karbon prestasi tinggi Pengurangan berat 50%, kecekapan pemberhentian dan prestasi dipertingkat Tahan lama-rintangan haus tinggi18
  • 19. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANRajah 3 : Cakera brek komposit♦ Louisville Slugger menghasilkan kayu pemukul bola permainan besbol dengansalutan komposit seramik keras♦ Mengandungi bahan matrik bersalut, gabungan logam dan seramik, yang lazimdiguna dalam enjin jet♦ Bahagian logam dalam salutan ultra keras ini meningkat prestasi permainan.Bahagian seramik keras mengurangkan haus dan koyak ketika permainanRajah 4 : Penggunaan komposit : Pemukul kayu besbolCuba fikirkan apakah bahan komposit yang terdapat dikeliling anda?19
  • 20. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.7 KAYUKayu adalah sejenis bahan mentah yang terdapatsecara semulajadi dan sumber yang boleh diganti. Kayumerupakan bahan binaan yang paling meluas digunakandalam pembinaan di kawasan beriklim tropika. Kayumerupakan sejenis bahan binaan paling meluas digunakandalam pembinaan di kawasan tropika.Penggunaannya berkembang sejak zamanKesultanan Melayu Melaka terutamanya dalam pembinaanistana dan kediaman. Pada masa kini kayu balak telah berkurangan disebabkanpermintaan yang tinggi terutamanya di luar negara, aktiviti pembalakan haram danpembukaan kawasan pertanian dan penempatan barn.Aktiviti pembalakan yang tidak terkawal menyebabkan kayu balak akan lupussuatu masa nanti. Semua pihak samada kerajaan atau pengusaha balak mestiberusaha untuk menanam semula kawasan hutan yang telah diterokai bagimengekalkan Malaysia sebagai salah satu negara pengekspot kayu terbesar didunia di masa hadapan.Di Malaysia terdapat lebih daripada 1000 spesis kayu tetapi hanya 80 spesissahaja yang mempunyai nilai komersial untuk digunakan dalam industri pembinaan.Selain itu, kayu juga digunakan untuk menghasilkan alkohol kayu, arang,turpentine, dan lain-lain.20
  • 21. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN1.7.1 PENGKELASAN KAYUDi Malaysia pengkelasan kayu yang dikeluarkan oleh MTIBs di dalam "SpecifyingTimber For Building Constructions" kayu di kelas kepada empat kumpulan utama iaitu:KUMPULAN JENISKumpulan kayu keras yang berat( HHW-Heavy Hardwood);Cengal, Balau, Selayan batu, Kekatong,Merbau, Tembusu dan Resak.Kumpulan kayu keras yang sederhanaberat(MHW-Medium Hardwood);Kapur, Kempas, Keruing dan Tualang.Kumpulan kayu keras yang ringan(LHW-Light Hardwood)Jelutung, Meranti, Nyatuh, Ramin, Sepetirdan Kayu Getah.Kumpulan kayu yang lembut(SW-softwood)Damar Minyak, Geronggang, Jelutong,Petai, Pulai, Sesendok, Terap danTerentang.1.7.2 Kegunaan KayuKUMPULAN NAMA KEGUNAANKERAS DAN BERAT CENGAL Kapal, rangka, ukiranBALAU Jambatan, cerocok, gelegar, lantai danperabotKEKATUNG Rasuk, rangka pintu/ tingkap, pemegangalat, lantai, parket dan panelMERBAU Kerja hiasan, parket, perabot, venire danpemegang alatRESAK Pembinaan berat, tiang rasuk, corocok,lantai, jambatan, kapal, rangka pintu /tingkapTEMBUSU Pembinaan berat, lantai, parket dan21
  • 22. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANperabotKERAS DANSEDERHANA BERATKEMPAS Pembinaan berat, tiang gelegar, panel,jambatan, parket, gerobok, cerocok danpemegang alatKERUING Pembinaan umum, tiang, landasan,jambatan dan gerabak loriKAPUR Kekuda, rasuk dan tiangTUALANG Tiang rasuk, lantai, perabotKERAS DAN RINGAN NYATUH Pintu, tingkap, rasuk, tiang, lantai,perabotMERANTI Pembinaan, lantai, perabot, papan lapis,pelapisan pintu, tingkap dan panelRAMIN Hiasan perabot, binding dalam danpanelSEPETIR Gerobok, panel dan perabotKAYU GETAH Perabot, panel, susur tangga dan parket1.7.3 Kebaikan dan kelemahan kayuKEBAIKAN KAYU KELEMAHAN KAYUMempunyai nisbah kekuatan berat yangtinggi:i. Kekuatan mampatan 5 hingga 25N/mm2.ii. Ketumpatan antara 400 hingga1100 kg /m3.Mudah terbakar dan api mudah merebakdengan cepat.Senang dikerjakan berbanding denganbahan lain seperti besi.la cepat mengecut dan meledingkerana perubahan cuaca yangdrastik dan merosakan mutu kayu.Mempunyai rupabentuk kemasan yangmenarik.Kos penyelenggaraan bangunanlebih tinggi kerana mudah reput,lembab dan berkulat sertaianya mudahdiserang serangga perosakKelasakan yang tinggi jika diawetkan.Kepelbagaian penggunaannya1.7.4 Bahagian kayu dan fungsinya22
  • 23. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANRajah 5 : Keratan rentas kayu1.7.5 PENGERINGAN KAYUPengeringan ialah proses mengeluarkan lembapan atau cecairyang terdapat dalam rongga sel dan Binding kayu. lanya dapatmenurunkan peratus lembapan Bari 8% hingga 15%. Jikakelembapan lebih kayu akan mudah rosak atau reput basah.“Carikan maklumat kaedah yang digunakan untuk mengeringkan kayu”1.7.6 TUJUAN PENGERINGANa) Menambahkan kekuatan, ketahanlasakan dansenang dikerjakan.23
  • 24. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANb) Mengurangkan kemungkinan kayu pecah, kecutdan meleding.c) Memudahkan kerja mengawet, mengecat dan menggilap.d) Menjadikan kayu lebih mudah terbakar, jika digunakan sebagai.e) Mengelakkan kayu daripada serangan serangga dan kulat.1.7.7 FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PROSES PENGERINGANa) Jenis kayu.b) Cara susunan kayu.c) Saiz kayu.d) Keadaan cuaca dan lokasi.e) Cara pengeringan dijalankan.1.7.8 CARA PENGERINGAN KAYUa) Cara semulajadi.b) Pengeringan bertanur/ relau.c) Pengeringan air.1.7.9 KECACATAN KAYUKecacatan kayu adalah dipengaruhi oleh faktor semulajadi, kecuaiansemasa menebang dan semasa proses menggergaji atau membelah, seranganserangga, lumut dan lembapan.1.7.10 JENIS KECACATAN SEMULAJADIa) Dipengaruhi oleh Jenis tanah yang ditumbuhi pokok dan iklim yangdialami di sepanjang pertumbuhannya.24
  • 25. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANb) Jenis kecacatan yang sering berlaku ialahi. Gerigis.ii. Buku.iii. Parut.iv. Berongga( teras rosak).i. Ira berpintal.Rajah 2 : Kecacatan jenis buku1.7.11 Jenis kecacatan semasa menebang dan mengeluarkan kayubalak dari hutan ialah:i. Rekah cincin/gelang.ii. Rekah bintang.iii. Rekah kipas.iv. Rekah bulat1.7.12 Jenis Kecacatan Kayu yang teian digergagi dan selepas mengalamiproses pengeringan ialah:i. Pecah.ii. Retak.iii. Terpiuh.iv. Keras meleding.V. Melengkung/Meleper/relangan.vi. Wen atau sisian wen.25
  • 26. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANRajah 6 : Kecacatan kayu1.8 GETAHGetah asli ialah bahan semula jadi yang dihasilkandaripada susu getah ( kulit pokok getah ). Susu getahmengandungi molekul-molekul getah ( C5H8 ), cecairdan resin. Getah diasingkan secara pembekuanmenggunakan asid formik atau asid asetik. Susu getahditapis dan dicampurkan dengan air sehingga mencapaikepekatan sebelum dicampur asid. Getah beku seterus digelek – (mesin gelek)jadi kepingan nipis. Kepingan getah ini dibasuh, dikeringkan dan dijemurkan( getah mentah ). Getah mentah adalah melekit dan lemah dan mempunyai sifatlain yang tidak dikehendaki. Getah mentah diproses bagi memperbaiki sifat-sifatnya. Proses membaiki ini dinamakan pemvulkanan ( vulcanization ) danbiasanya melibatkan pencampuran 7 % - 42 % sulfur kepada getah itu. Getah26
  • 27. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANmentah dihiris-hiriskan, kemudian dicampurkan dengan sulfur dan bahan pelikatpada suhu vulkan 140 dar C. Seterusnya dibentuk dgn cara menggulung ataumenekannya pd tekanan 2.5 – 12.5 N / mm2LATIHAN 1Berikan sepuluh rekabentuk yang berasaskan plastik termosett dan termoplastik.Berdasarkan kepada rekabentuk yang anda pilih, jelaskan secara terperinci ciri-cirikeselamatan dan reka bentuknya. Dari perspektif anda sebagai seorang pengguna,berikan komen anda dalam rekabentuk produk tersebut.LATIHAN 2Sesebuah rumah diperbuat daripada bahan kayu terdapat beberapa struktur sapertirangka bumbung, pintu, tingkap, tangga, lantai dan dinding.Berdasarkan struktur rumah tersebut ;i. Anda dikehendaki mengenal pasti jenis-jenis kayu mengikut pengkelasannya bagisetiap pembinaan struktur rumah tersebutii Berdasarkan soalan diatas, anda perlu melakarkan secara terperinci strukturpembinaan tersebut27
  • 28. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTajuk 2 SIFAT BAHAN MENTAHSINOPSISTopik ini mendedahkan sifat bahan mentah yang terdiri daripada logam, polimer, kaca,simen, komposit, kayu dan getah.HASIL PEMBELAJARAN1. Menjelaskan kandungan ilmu yang berkaitan dengan sifat bahan mentah.2. Menjelaskan sifat-sifat bahan mentah yang berkaitan dengan bidang pengajian.KERANGKA KONSEP TAJUK SIFAT BAHAN MENTAH28
  • 29. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN2.0 SIFAT BAHAN MENTAHTerdapat banyak jenis bahan yang dapat digunakan dalam kejuruteraan danpembuatan barangan. Pengetahuan tentang sifat bahan penting supaya bahan dapatberfungsi dengan baik seterusnya dapat menghasilkan produk yang bermutu.2.1 LOGAMTahukah anda bahawa logam dan aloinya seperti besi tuang, keluli, aluminium,magnesium, zink, titanium dan nikel mempunyai sifat umum antaranya keberaliran habadan elektrik yang baik, kekuatan dan ketegaran yang tinggi, mulur atau mudah dibentukdan merintangi kejutan. Logam digunakan meluas sebagai bahan struktur dan bahangalas beban. Walaupun logam tulen jarang digunakan, gabungan atau penambahanlogam lain yang dinamai aloi selalunya dapat memperbaiki sifat logam tulen atauberupaya menggabungkan beberapa sifat yang baik seperti yang dikehendaki. Logamyang mengandungi besi dikenali sebagai logam ferus, manakala logam yang tidakmengandungi besi dikenali sebagai logam bukan ferus.2.2.1 Sifat-sifat Keluli Aloi:i. Menambahkan kekuatan tegangan.ii. Menambahkan kekerasan dan keliatan bahan.iii. Pengubahsuaian suhu kritikal bagi keluli tersebut. Suhu kritikal adalah suhumaksima dan minima bagi keluli untuk dilindap kejutkan di dalam prosespengerasan.iv. Menambahkan rintangan terhadap kehausan lelasan.v. Mengekalkan kekerasan keluli sewaktu ianya merah (red hardness).vi. Meninggalkan rintangan terhadap kakisan.vii. Membolehkan pembajaan dilakukan pada suhu yang lebih tinggi di sampingmengekalkan sifat kekuatan dan kemuluran.29
  • 30. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN2.2.2 Sifat Besi TuangBesi tuang dihasilkan dari besi jongkong yang telah dicairkan semula di relaukupola dan dicampurkan dengan besi sekerap atau keluli. Mempunyai takat lebur diantara 1150°C -1250°C dan jongkong lebur ini lebih cair dan menghasilkan tuanganyang baik. Besi tuang mempunyai rintangan kehausan dan keupayaan kelembapanyang baik. Harganya murah dan senang di mesin. Terdapat 5 elemen asas yangpenting dalam besi tung dan merupakan elemen yang berupaya mempengaruhisesuatu sifat besi tuang di antaranya silikon, mangenese, sulphur, phosphorus dankarbon. Kandungan karbon lebih banyak jika dibandingkan dengan keluli.2.2.3 Sifat-sifat utama Logam Bukan FerusSifat Aluminium KuprumKekuatan tegangan 100 N/mm2215 N/mm2Kekuatan mampatan 100 N/mm2300 N/mm2Kekerasan 40 (NKB) 80 NKB ( jenis tuangan )90 NKB ( kerja sejuk )66 NKB (kerja sejuk dandisepuh lindap )Takat lebur 660oC 1083 oCKemuluran 30% pemanjangan 25% (jenis tuangan )55% ( sepuh-lindap )3% (kerja sejuk )Ketumpatan 2.6 g/cm38.9g/cm3i. Tahan kakisanatmosfera dan airii. Pengalir haba danelektrik.Pembalik haba dancahaya.i. Tahan kakisan atmosferadan air.ii. Pengalir elektrik yang amatbaik• NKB = Nombor kekerasan Brinell2.3 SIFAT KACA30
  • 31. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANa. Mudah pecahb. Kerasc. Lutsinar dan lutcahayad. Bahan biasan.e. Boleh dibentuk dengan cara meniup, pengacuan, menekan, menarik ataumenggulung.f. Penyejukan serta merta meningkatkan kekuatan sebanyak 400%.g. Takat lebur yang rendah dan lebih stabil dari segi fizikal dan kimia.2.4 SIFAT POLIMERPolimer ialah rangkaian atom yang panjang dan berulang-ulang, dihasilkandaripada sambungan beberapa molekul lain yang dinamakan monomer. Monomer-monomer ini mungkin serupa, atau mungkin juga mempunyai satu atau lebih kumpulankimia yang diganti.Perbezaan-perbezaan ini boleh mempengaruhi sifat-sifat polimer sepertiketerlarutan, kebolehan untuk dilenturkan atau kekuatan. Dalam protein, perbezaan-perbezaan ini membolehkan polimer menjadi suatu struktur tertentu, bukannya menjadilingkaran rawak. Sungguhpun kebanyakan polimer ialah polimer organik, terdapat jugapolimer inorganik, yang juga dikenali sebagai polimer sintetik.Istilah polimer merangkumi kumpulan molekul yang besar, termasuk protein dangentian Kelvar yang mempunyai kekuatan tinggi. Satu sifat yang membezakan polimerdaripada molekul besar lain adalah pengulangan unit-unit atom (monomer) dalamrangkaian. Hal ini berlaku ketika proses pengpolimeran, di mana banyak molekulmonomer bersambung antara satu sama lain. Contohnya, dalam proses pembentukanpolietena, ribuan molekul etena bersambung untuk menjadi lingkaran -CH2- berulang.Lazimnya, polimer dinamakan daripada unit monomernya. Istilah polimer berasaldaripada perkataan Yunani polus yang bermakna "banyak" dan meris yang bermakna"bahagian". Oleh sebab polimer-polimer dibezakan dengan monomer-monomerutamanya, rangkaian polimer dalam sesuatu bahan biasanya tidak sama panjang; tidakseperti molekul-molekul lain di mana setiap atom mempunyai jisim molekul relatif yangsama. Kejadian ini berlaku kerana rangkaian polimer hanya berhenti berlingkaranselepas pemanjangan rangkaian yang berlaku pada selang masa rawak.31
  • 32. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANProtein ialah polimer yang terdiri daripada asid amino. Daripada sedozensehingga beberapa ratus monomer, yang terdiri daripada kira-kira dua puluh jenis,membentuk rangkaian polimer protein, urutan monomer menentukan bentuk dan aktivitiprotein yang terbentuk. Tidak seperti pembentukan polyetena, yang berlaku serta-mertadengan keadaan-keadaan tertentu, penghasilan biopolimer seperti protein dan asidnukleik memerlukan mangkin.Sejak tahun 1950-an, mangkin telah membolehkan penghasilan polimer sintetikberlaku. Dengan mengawal tindak balas proses penghasilan polimer, polimer dengansifat-sifat baru, seperti polimer yang boleh menghasilkan cahaya berwarna dapatdihasilkan.Dapatkan maklumat seterusnya dalam buku Peter Stensel, Andrew Tung and Soh BengSeng. (2000). Keeping Up With Design and Technology For Upper Secondary. Singapore:Pearson Education Asia Pte. Ltd; 381 -389.2.5 SIFAT PLASTIKPlastik mempunyai sifat-sifat seperti nisbah kekuatan-berat yang tinggi,ketumpatan yang rendah, kekuatan dan ketegaran yang rendah dan keberaliran habadan elektrik yang rendah. Disamping itu, plastik juga dapat merintangi bahan kimiadengan baik dan mempunyai pekali pengembangan haba yang tinggi.Plastik juga memberi pilihan yang luas terhadap warna, lutsinaran ataulutcahaya, mudah untuk dihasilkan dalam pelbagai bentuk dan kos yang agak rendah.Tahukah anda plastik terbahagi kepada dua kategori utama iaitu plastik termo danplastik termoset? Kedua-dua kategori ini mempunyai ciri-ciri yang berbeza. Dapatkanmaklumat mengenainya.2.5.1 Sifat-sifat Am Plastiki. Graviti tentunya rendah.ii. Perintang haba dan elektrik yang baik.32
  • 33. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANiii. Kemasan muka yang baik.iv. Boleh diperolehi dalam berbagai warna dan lutsinar.v. Mempunyai kekuatan yang rendah berbanding logam.vi. Tidak sesuai untuk kegunaan pada suhu yang tinggi.vii. Kestabilan dimensi yang rendah terutama dalam cuaca yang lembab.2.6 SIFAT KOMPOSITa. Kekuatannya tinggib. Ketegarannya tinggic. Kurang beratd. Prestasi pada suhu tinggie. Rintangan pada lelasanf. Kekerasan yang tinggig. Keberaliran yang baikh. Kos yang rendah2.7 SIFAT KAYUSifat-sifat kayu berbeza diantara satu jenis dengan jenis yang lain daripadaaspek berikut:a. Rupa bentukb. Kekerasanc. Beratd. Kekuatane. Kecacatanf. Penebat haba dan elektrik yang baik2.7.1 SIFAT-SIFAT UTAMA KAYU2.7.1.1 Kekuatan33
  • 34. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANa) la bergantung pada ketumpatan, kandungan lembapan, struktur ira kayu,kecacatan kayu dan modulus keanjalan kayu.b) Kayu berketumpatan tinggi lebih kuat dari berketumpatan rendah.c) Dinding sel yang tumpat menghasilkan kayu yang kuat.d) Sel ini sediakan ruang untuk menyimpan makanan seperti kanji, gula, garamdan resin.Ketahanlasakan kayu bergantung pada kandungan lembapan. Kayu yangmempunyai lembapan yang tinggi menyebabkan pertumbuhan kulat danmenari2.7.1.2 Kekuatan Tegangana) Sifat rintangan terhadap daya yang menarik kayu ini.b) Dinyatakan dalam bentuk tegasan.c) Kekuatan tegangan selari dengan ira jauh lebih tinggi daripada kekuatantegangan tegak dengan ira iaitu 40 kali ganda pada keadaan keringudara.2.7.1.3 Kekuatan Mampatana) Diperhatikan dalam arah selari dan tegak kepada ira.b) Dinyatakan dalam bentuk tegasan.c) Kekuatan mampatan selari dengan ira untuk kayu lampung adalah lebihkurang ½ hingga kekuatan tegangan selari dengan iranya.d) Kekuatan mampatan tegak kepada iranya mempunyai kaitan rapat dengankekerasan kayu itu.2.7.1.4 Kekuatan Riciha ) S i f a t r i n t a n g a n k a yu i t u t e r h a d a p d a ya ya n g c u b amenggelangsarkan sebahagian dari atas bahagian yang lain.b) Daya ini dinamakan daya ricih.c ) 4 jenis ricihan ; ricihan selari dengan ira, ricih tegak dengan ira,ricihan serong, ricihan gelek.d ) Ricihan tegak kepada ira dan ricihan serong berlaku kepada34
  • 35. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANanggota kayu yang ditegaskan berlebihan.e) Ricihan gelek disebabkan oleh beban yang melintangi kayu itu.Ricihan gelek biasanya berlaku pada binaan yang diperbuatdaripada papan lapis.2.7.1.5 Kekuatan Lenturan Statika) Ukuran kekuatan bahan ini (sebatang rasuk) yang ditentukanmelalui ujian lenturan statik.b) Ujian ini mengira tegasan serat, modula kekenyalan dan kerja melentur.c) Modula patah adalah tegasan yang terbentuk dalam serat. Contoh kayu,ketika ia, gagal atau patah ia dianggap bahawa teori lenturan mudahberlaku.d) Kerja melentur adalah jumlah kerja yang dilakukan untuk melenturcontoh rasuk kayu itu sehingga ke peringkat tertentu.2.7.1.6 Kekerasan Kayua) Adalah rintangan kepada daya yang cuba melekukkannya.b) Kekerasan kayu mempunyai kaitan rapat dengan kekuatanmampatan tegak kepada iranya.c) Kekerasan juga adalah ketahanan terhadap hausan; bergantung kepadaketumpatan, kekukuhan dan lekitan sel kayu.2.7 SIFAT GETAH Sifat-sifat getah bergantung kpd darjah pemvulkanan Getah tidak mengandungi sulfur peka terhadap perubahan suhu, larut dalamsebilangan bahan uji, mempunyai kecenderungan menjadi lekit dan lemah Getah – 7 % sulfur –lebih kuat dan diregang 8-10 kali ganda panjang asalnyatanpa putus, tidak mudah larut dalam pelarut getah Kurang peka terhadap perubahan suhu Getah yg mengandungi sulfur dengan peratusan lebih tinggi adalah keras danrapuh35
  • 36. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN Sifat getah boleh diubah dengan mencampurkan bahan pelikat dan mengubahdarjah suhu dalam proses pemvulkanan Kesan bahan pelikat bergantung kpd kehalusan dan banyaknya bahan tersebut. Karbon hitam, zink oksida, magnesium karbonat asas dan tanah liat ( 30 %m’ikut isipadu ) akan meningkat kekuatan dan ketegangan dan keliatan getah Masa pemvulkanan dipanjangkan sehingga suatu nilai had – kekuatan teganganmutamad akan bertambah tetapi pemanjangannya b’kurangan Jika masa melampaui nilai had – kekuatan tegangan muktamad getah danpemanjangannya berkurangan Oleh sebab itu getah boleh berubah bentuk dgn had atau limit yg besar sebelumpecah, putus atau sebagainya, maka satu nilai tegasan mesti diberi Getah lembut mempunyai keupayaan menyerap tenaga per unit isipadu yangterbesar Oleh itu getah banyak digunakan utk membuat tayar, penyerap kejutan danpenimbalPerbandingan sifat getah asli dengan sifat getah asli tervulkanGetah asli Getah asli tervulkanLembut Lebih kerasTidak tahan tindakan haba Lebih tahan tindakan habaKenyal Lebih kenyalMudah dioksidakan oleh oksigen Lebih tahan terhadap pengoksidaanTingkatkan maklumat anda, sila rujuk buku yang dikarang oleh Mat Lazim Zakaria(1987). Bahan dan Binaan. Selangor: Dewan Bahasa dan Pustaka;ms. 110 - 1622.8 SIFAT KERTAS36
  • 37. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN Kertas bahan nipis, rata yang dihasilkan oleh penekanan gentian Biasanya gentian yg digunakan merupakan gentian semulajadi dan berasaskanselulosa Bahan paling biasa digunakan adalah pulpa kayu daripada kayu pulpa ( kayulembut ) spt : spruce, bahan gentian sayuran lain termasuk kapas, linen dan hemboleh digunakan Ianya seperti gergaji halus dan nipis hingga meyebabkan luka Dihasilkan dengan tangan atau mesinTahukah anda?Kertas dibuat daripada pulpa kayu dihasilkan dengan memotong dan mengisarpokok sehingga menjadi pulpa. Secara purata 17 pokok berdiameter 20 cmpada paras dada lelaki dewasa untuk menghasilkan 1 tan kertas.LATIHAN 1Sifat bahan kadang-kadang dibahagikan kepada dua kategori utama. Pertama sifat yangsensitif kepada struktur dikenali sebagai sifat mekanikal sementara sifat yang tidak sensitifkepada sruktur dikenali sebagai sifat fizik.Huraikan perbezaan antara sifat mekanikal dan sifat fizikal strukruk bahan dengan memberikanbeberapa contoh.LATIHAN 2Sifat-sifat utama logam aluminium ialah ringan kuat secara relatif, tahan karat daripada tindakanudara keliling dan merupakan pengalir eletrik yang terbaik. Ada kalanya logam ini mudahdirosakkan.Anda dikehendaki mencari punca utama mengapakah berlakunya kerosakan pada bahantersebut dan bagaimanakah untuk mengatasi masalah tersebut.37
  • 38. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTajuk 3 ASAS PEMBINAAN PRODUKSINOPSISModul ini mendedahkan tentang Asas Pembinaan Produk yang melibatkanperingkat-peringkat pembinaan produk dalam proses pembuatan yang bermula denganpeeringkat menentukan tujuan dan fungsi kerja, perkembangan idea, penyusunan idea,membina lakaran dan lukisan kerja dan diakhiri dengan peringkat pembinaan projek.Hasil Pembelajaran5. Menghuraikan setiap peringkat pembinaan projek.6. Menjelaskan kandungan ilmu yang berkaitan peringkat pembinaan produk.7. Menjelaskan kepentingan setiap peringkat pembinaan produk yang berkaitandengan bidang pengajian.KERANGKA KONSEP PEMBINAAN PRODUKTUJUAN / FUNGSI KERJA↓PERKEMBANGAN IDEA↓PENYUSUNAN IDEA↓LAKARAN KERJA DANLUKISAN KERJA↓PEMBINAAN PROJEK3.0 PENGENALAN38
  • 39. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANMereka bentuk dan merancang memerlukan pemikiran dan penyelesaian kepadasemua masalah berhubung dengan pembinaan dan penggunaan untuk masa depansesuatu benda kerja itu. Ianya bukan sahaja untuk menambahkan kehalusan atauperhiasan kepada sesuatu benda kerja yang telah siap atau separa siap.Asas bagi pembinaan sesuatu produk adalah perancangan yang teliti dantersusun yang perlu dilakukan peringkat demi peringkat. Perancangan yang rapi iniakan dapat menjamin hasil akhir sesuatu produk yang berkualiti dan dapat berfungsiseperti mana yang dimahukan.Jika satu daripada masalah reka bentuk utama itu dapat difikirkan berasingan,maka jika ada perkara-perkara penting akan tertinggal dalam reka bentuk akhir.Perancangan sekeping kerja kayu dapat dibahagikan kepada empat peringkat utama.Dalam peringkat 1 dan 2 kita bertanya kepada diri kita beberapa soalan. Jawapankepada soalan-soalan itu digunakan dalam peringkat 3 dan 4 untuk membolehkan kitamenyelesaikan masalah reka bentuk itu secara menyeluruh.Peringkat 1 – Tujuan dan fungsi kerjaContoh soalan-soalan:Apakah yang akan disimpan di dalam? Berapa luaskah kawasan yangdiperlukan? Berapa tinggi, lebar dan tebalnya? Adakah ia memerlukan cermin muka?Adakah ia digantung pada dinding atau didirikan atas rak?Peringkat 2 – Perkembangan pendapat dari Peringkat 1Contoh soalan-soalan:i. Nisbah (keseimbangan reka bentuk)Contoh soalan-soalan:Adakah bentuk atau rupanya kelihatan betul? Adakah ia terlalu tinggi, tidakseimbang dengan lebarnya? Adakah bingkai pintu itu terlalu berat berbanding dengantepi-tepi rangka?39
  • 40. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANii. Bahan-bahanKayu keras atau kayu lembut? Papan lapis atau belakang papan keras? Engseltembaga atau engsel keluli? Pengunci bebola atau kunci?iii. PembinaanTanggam penjuru rangka? Tanggam bajang? Tanggam berparit? Rak terpasangatau boleh laras? Bagaimana cerminnya dipasang? Bagaimana tombol pintunyadipasang?iv. Menghias dan menyudahAdakah hiasan tambahan pada permukaan? Venier? Ukiran? Bentukkan?Penyudah merintang wap diperlukan? Penyudah hening untuk menampakkan uratkayu? Penyudah warna untuk melindungi urat kayu biasa pada kayu lembut?v. KeselarasanAdakah gayanya sesuai? Adakah ia sesuai atau secocok dengan perabot bilikmandi yang lain? Adakah warna atau urat kayunya bertentangan dengan lain-lainbenda di sekelilingnya?Peringkat 3 – PendapatBuatkan catatan ringkas dan lakaran berdimensi bagi:-i. kerja yang lengkapii. perincian bagi bahagian-bahagian yang memerlukan perhatian yang lebih.Peringkat 4- Lukisan KerjaReka bentuk yang telah siap dan peringkat perancangan.3.1 PERINGKAT 1 : TUJUAN ATAU FUNGSI KERJA40
  • 41. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANSoalan ’Apakah tujuan (guna atau fungsi) kerja yang telah siap?’, kelihatanseperti satu soalan yang mudah dijawab tetapi bagi sesuatu kemajuan yang bergunayang akan dibuat, jawapannya mestilah cukup terang dan lengkap.Fungsi bagfi sebarang kepingan kerja boleh jadi untuk menyimpan benda,bertindak sebagai permukaan kerja dan seterusnya – atau boleh digabungkan fungsi-fungsi itu (seperti satu meja dipasang dengan satu laci).3.1.1 Ukuran StandardSebarang perabot yang digunakan untuk kita duduk atau berdiri di atasnyamestilah berukuran betul dan bentuknya hendaklah selesa digunakan. Sebagai contohkerusi bagi meja makan mestilah lebih kurang 420 mm hingga 440 mm tingginyasupaya orang boleh duduk dengan selesa menghadap meja makan.Permukaan bekerja bagi orang dewasa ialah 825 mm hingga 900 mm tinggi. Jikaia duduk, tingginya 720 mm hingga 750 mm dan ini adalah sangat sesuai bagi menulisatau makan. Bolehkah anda fikirkan lain-lain ukuran standard?3.1.2 Lain-lain ukuran standardPanjang, lebar dan tinggi sesuatu kerja itu (atau lain-lain bahagiannya) akanditentukan oleh kegunaan tertentunya, sama ada ia permukaan kerja atau tempatpenyimpanan barang-barang, pendakap lampu atau pintu bagi rumah simpanan arangbatu. sebagai contoh, ukuran bahagian dalam bagi gerobok piring hitam bagi piringhitam yang besar berkehendakkan sekurang-kurangnya 325 mm tinggi dan 315 mmlebar supaya piring hitam itu boleh disimpan tegak. Panjang gerobok itu bergantungpada banyaknya piring hitam yang hendak disimpan.Ruang di antara rak-rak bagi rak buku mestilah mencukupi bagi meletakkan bukuitu menegak dan buku itu mudah digerak-gerakkan, tetapi tidak terlalu lebar kerana iniakan membazir ruang. mungkin dalam hal ini, rak-rak boleh laras adalah sesuai.3.2 PERINGKAT 2 : PERKEMBANGAN IDEA41
  • 42. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN3.2.1 NisbahSetelah memutuskan fungsi-fungsi yang tepat bagi kerja yang telah siap dansetelah menimbangkan sebarang ukuran tertentu atau ukuran standard yang terlibat,hendaklah difikirkan pula, nisbahnya. (Nisbah ialah kadar atau keseimbangan di antarapanjang, tinggi dan lebar). ’Adakah ia kelihatan sesuai?’ Adalah satu soalan yang baikdisoalkan pada peringkat ini. Kesimpulan kepada masalah ini ialah denganmenggunakan kayu yang cukup tebal atau cukup lebar supaya ia cukup kuat untukmembuat sesuatu kerja itu.3.2.2 Bahan-bahanPemilihan bahan-bahan tertentu untuk sesuatu kerja bergantung pada duafaktor utama:3.2.2.1 Tujuan atau fungsi kerja yang siap (seseorang tidak akan menggunakankayu mahogany untuk membuat pagar taman dan juga tidak menggunakan kayulembut bergred murah di mana kemasan bergilap terhias dengan cantik)3.2.2.2 Kesesuaian fizikal bahan-bahan. Papan blok mungkin sesuai untukdibuat bahagian atas meja tetapi tidak sesuai untuk kaki meja atau bingkai pintu.Kayu padu adalah sesuai untuk membuat rel dan sebagainya tetapi tidaklahsebaik papan lapis jika berkehendakkan sekeping bahagian atas meja yang yangbesar dan ringan. Papan lapis bergred kalis air boleh digunakan bagi membuatsampan, tetapi papan keras bergred standard yang kalis air tidak bolehdigunakan.3.2.2.3 PembinaanKaedah pembinaan – tanggam atau pemasangan semua bahagian kerjaitu bergantung pada:i. Bahan yang digunakan. Biasanya digunakan tanggam tradisional (standard)bagi kayu-kayu semulajadi, tetapi kadang-kadang teknik dan perekat khasdiperlukan untuk mengeluarkan papan.ii. Jenis kerja kayu – membina almari, menanggam atau kerja-kerja kayu kasar.Anda boleh menanggam bajang (tetapi jangan dipakukan) sisi-sisi almari kayuyang digilap. Paku hanya sesuai digunakan bagi membuat kotak.42
  • 43. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN3.2.2.4 Hiasan dan kemasanKerap kali rupa benda kerja yang direkabentuk dengan baik menjadi rosakkerana hiasan-hiasan yang tidak bersesuaian. Jika bahagian atas sebuah mejadiperbuat daripada kayu yang mempunyai hiasan yang cantik, adalah tidaksesuai jika kita terlalu banyak mengukir, memvenir atau menatah, untukmewarnanya atau cuba mengubah rupa bentuk asal yang menarik itu.3.2.2.5 HarmoniWalaubagaimana berguna dan menarik sesuatu benda kerja yang siap,perlu diingat bahawa ia hendaklah selaras dengan lain-lain benda dan mestilah sesuaidengan keadaan sekelilingnya. Sebuah almari yang dicat warna hijau terang ataukuning misalnya akan kelihatan menarik jika diletakkan di dinding dapur tetapi ia akantidak seimbang jika dipadankan dengan hamparan berwarna biru dan bersama perabotdari bahan kayu mahogany.3.3 PERINGKAT 3 : PENYUSUNAN IDEASetelah kerja menganalisis idea terpilih dijalankan, proses penghalusan perluDijalankan sebelum mengambil keputusan memilih idea yang terbaik. Contoh-contohlakaran produk akan dilukiskan semula mengikut ukuran berskala. Tujuan dilukissemula adalah untuk menganalisis spesifikasi sebenar produk, ukuran dimensi kritikal,pengiraan ukuran serta pemasangan bahagian-bahagian yang kritikal. Idea yang terpilihseterusnya diperhalus dengan mengambilkira faktor-faktor seperti kaedah pemasangan,bahan yang digunakan, saiz serta ciri-ciri keselamatan.3.4 PERINGKAT 4 : LAKARAN KERJA DAN LUKISAN KERJAPeringkat ini adalah proses akhir dalam kerja mereka bentuk. Pada peringkat ini,reka bentuk produk yang dimuktamatkan akan menjadi kenyataan. Bagi mendapatkanspesifikasi produk yang lengkap serta proses pembuatan yang terlibat, lukisan projekmestilah dibuat. Terdapat beberapa jenis lukisan yang perlu disediakan mengikut tujuandan fungsinya.3.4.1 Lukisan ortografik – lukisan bentuk rata yang biasa digunakan untukmerekodkan dan menyampaikan idea. Ia adalah satu set lukisan yang43
  • 44. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANmenggabungkan beberapa pandangan bagi sesuatu objek yang mengandungipandangan hadapan, pendangan sisi dan pelan.Contoh lukisan ortografik3.4.2 Lukisan isometrik – Satu lukisan pandangan yang dilukis bagimenunjukkan keadaan sesuatu objek itu dengan lebih jelas dan lebih mudahdifahami. Lukisan isometrik ini berasaskan tiga paksi utama iaitu satu paksi tegakdan dua paksi bersudut 30odari paksi mendatar berskala penuh.Contoh lukisan isometrik3.4.3 Lukisan perspektif – Lukisan yang membolehkan pelbagai bentuk dilukisdengan cepat dan medah. Kesemua bentuk lukisan ini hampir menyerupaibentuk atau rupa sebenar produk yang telah siap. Apabila objek dilukis dalamperspektif, kita akan nampak :44
  • 45. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Garisan selari kelihatan seperti menumpu apabila bertambah jauhdaripada kita.• Objek yang sama saiz akan nampak menjadi bertambah kecil saiznyaapabila semakin jauh daripada kita.Contoh lukisan perspektif3.4.4 Lukisan persembahan - Lukisan yang digunakan pada peringkat akhirpenyampaian idea reka bentuk. Lukisan ini menggambarkan keadaan sebenarrupa bentuk sesuatu produk. Dalam lukisan persembahan ini juga kita bolehmemasukkan maklumat-maklumat tambahan yang berkaitan seperti bahan danjenis kemasan yang digunakan. Lukisan persembahan juga digunakan dalammempromosikan sesuatu produk. Untuk tujuan itu, lukisan ini disampaikandengan lebih menarik dan realistik bagi menarik perhatian pengguna.Contoh lukisan persembahan3.5 PERINGKAT 5 : PEMBINAAN PROJEKPeringkat terakhir dalam pembinaan produk yang melibatkan perancangan dan45
  • 46. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANpenyusunan langkah-langkah kerja membuat atau menghasilkan produk dari awalsehingga terhasil produk yang dikehendaki.3.5.1 Merancang kerja – Suatu langkah yang penting dan perlu dilaksanakansebelum sesuatu proses pembinaan produk dimulakan. Ia bertujuan untukmengelakkan berlakunya kehilangan masa dan kos akibat dari kesilapan dalampenyusunan langkah kerja. Merancang kerja juga dapat membantu untukpenetapan masa sesuatu produk dapat disiapkan. Terdapat berbagai kaedahmerancang kerja, antara kaedah yang selalu digunakan adalah denganpembinaan Carta Gantt.3.5.2 Carta Gant – merupakan salah satu teknik kawalan masa dan kos yangsering digunakan untuk pembuatan produk. Carta ini digunakan kerana mudahdisediakan serta mudah difahami. Ia terdiri dari satu lajur aktiviti pada sebelah kiridan lajur tempoh masa pada sebelah kanan. Unit masa boleh menggunakan hariatau minggu. Carta ini disediakan terlebih dahulu dengan menyenaraikan semuaaktiviti yang terlibat dalam sesuatu projek mengikut turutan yang betul.Pembahagian jangka masa bagi setiap aktiviti dilukis dalam bentuk bar dari kirike kanan.3.5.3 Bahan – Pemilihan bahan untuk sesuatu pembuatan produk dilakukansemasa peringkat perkembangan idea. Dalam peringkat merancang kerja,semua bahan yang diperlukan perlu didapatkan sebelum projek dapatdimulakan. Jumlah atau kuantiti bahan yang diperlukan juga ditetapkan padaperingkat ini. Penyediaan awal bahan akan mengelakkan masa melahu yangpanjang akibat menunggu ketibaan pesanan.3.5.4 Kemasan – Dalam pembinaan produk, proses kemasan yang dipilihhendaklah merangkumi kaedah membuat kemasan. Ini bermaksud persediaanprasarana yang sesuai untuk kerja kemasan perlu disediakan awal dan sesuaidengan produk. Ini dapat mengelakkan berlakunya pembaziran, menjamin kualitikemasan dan menjimatkan masa.Tajuk 4 BARANGAN LOGAM DAN KELENGKAPAN46
  • 47. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANSINOPSISTajuk ini mendedahkan tentang bahan kemasan yang digunakan dalam projek kerjakayu merangkumi kertas las, bahan penyumbat dan jenis bahan kemasan seperti lilin,minyak linsid, syelek, lekar, cat, varnish dan timbertone. Tajuk ini merupakansebahagian daripada tajuk empat dalam pro forma meliputi sebahagian bab baranganlogam dan kelengkapanHASIL PEMBELAJARAN1. Menghuraikan jenis bahan pengikat, bahan kemasanKerangka konsep Jenis bahan mentah4.0 PENGENALAN47
  • 48. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANKemasan kayu boleh ditakrifkan sebagai melakukan langkah-langkah kerja terakhirdalam membina sesuatu projek kerja kayu sebelum dipasarkan. Keadah kemasan yangbetul menentukan kesenian tukang dan kecantikan bendakerja.Untuk menghasilkan kemasan yang menarik bermutu tinggi bendakerja atau projekperlu dirawat supaya apabila disiapkan dengan kemasan tertentu tidak akanmenunjukkan kelemahan dan kecacatan kayu tersebut.Antara langkah dalam kerja kemasan ialah:• Memilih cat atau kemasan yang sesuai• Merawat kecacatan kayu dengan menyapu dan menyumbat dengan tepungpenyumbat ( Filler power )• Mengosok dan melelaskan permukaan kayu dengan kertas las ( sand paper )• Menyapu warna pada permukaan kayu jika perlu atau membancuh cat danmengecat samada mengunakan berus atau spray• Memberikan pandangan kayu yang lebih kemas dan cantik• Menghilangkan kesan calar atau cacat• Menyediakan lapisan pelindung daripada air atau serangga• Membuatkan projek atau bendakerja kayu lebih tahan lamaTahukah anda mengapa kerja kemasanperlu dilakukan ?4.1 Jenis Bahan Kemasan• Lilin• Minyak Linsid• Syelek atau sampang syelek48
  • 49. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Cat• Lekar• Varnis• Stain• Timber toneJENIS BAHAN JENIS KEMASAN YANG SESUAIKayuCat minyakSyelekSampangLekarLilinLekar plasticvinilKeluliCat minyakCat bitumenlekarLepa simen/gypsiumCat distemperCat air / cat emulasiCat minyak4.1.1 Kemasan Lilin• Terdapat tiga jenis lilin yang digunakan iaitu lilin keras, sederhana dan lembut.• Kemasan yang dilakukan dengan mencairkan lilin dalam turpentine danmenyapukannya ke permukaan kayu supaya lilin dapat menyerap ke dalam irakayu.• Kemudian permukaan kayu dikilatkan dengan menggunakan kain lembut. Jikawarna diperlukan,pewarna49
  • 50. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANdilarutkan di dalam turpentine sebelum dibancuh dengan lilin atau mengacauserbuk pewarna dalam cecair lilin.Rajah 1 : Antara kemasan lilin4.1.2 Syelek• Merupakan kemasan yang lazim digunakan pada kayu.• Syelek ialah resin asli yang dihasilkan dari tahi serangga bernama lac bug yanghidup atas dahan ranting sejenis pokok yang terdapat di Asia Tenggara.• Resin syelek larut di dalam alkohol – methylated spirit.• Berfungsi untuk mengilat kayu dinamakan French polishing secara semburatau sapu dengan berus.• Syelek didapati sebagai serpihan yang perlu dilarutkan di dalam alkohol untukdigunakan atau dibeli secara bancuh siap.• Syelek yang telah dilarutkan hendaklah disimpan di dalam bekas kaca ataubekas plastik. Jika disimpan di dalam tin, warna syelek akan menjadi gelap.4.1.3 Sampang (Varnis)• Sejenis varnish minyak yang menggunakan resin asli (cogo, manila, kauri) atauresin tiruan (pheonilics, alkyds) dimasak dalam minyak pengering (linseed, tung)50
  • 51. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANdan dicairkan dalam pelarut seperti turpentine tulen dan spirit supaya mudahdigunakan secara sapu atai sembur.• Sampang khas digunakan pada kayu. Proses pengeringan mengambil masaselama 12 hingga 24 jam.• Ia mengandungi sifat rintangan cuaca dan tahan air. Oleh itu ia sesuai digunakanpada kayu untuk pembinaan dalam dan luar.4.1.4 Cat minyak• Cat ini mempunyai pewarna dan cecair minyak linseed.• Cat minyak menjadi kering melalui proses penyejatan pelarutnya danpengoksidaan.• Dalam proses mengecat, biasanya tiga lapisan cat diperlukan iaitu lapisan asas,lapisan alas dan lapisan kemasan.• Cat lapisan asas mengandungi cecair minyak linseed, plumbum putih danminyak varnish, pewarna serta pelarut yang sesuai seperti turpentine.• Alat-alat untuk mengecat yang sesuai ialah berus dan alat penyembur.4.1.5 Cat air atau cat emulsi.• Mengandungi pewarna dan cecair resin tiruan dan hendaklah dibancuhkandengan air untuk mencairkannya semasa digunakan.• Jenis cat emulsi lateks ialah cat yang diperbuat dengan getah tiruan danmemerlukan air sebagai agen pencair.• Cat emulsi menghasilkan kemasan yang pudar. Ia sesuai digunakan untukmengecat permukaan tembok bata dan konkrit bagi tembok dalam dan tembokluar.• Pengeringanya ialah melalui sejatan dan resapan.51
  • 52. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Cat ini mudah digunakan samada disapu dengan berus, digelek denganpenggelek ataupun disembur.• Cat lapisan (undercoat) tidak diperlukan bagi kerja kemasan yang baru..4.1.6 Lekar (lacquer)• Lekar yang biasa digunakan terdiri daripada jenis resin (nitro-cellulose).• Ia merupakan kemasan lutsinar yang cepat kering.• Lekar ini dilarut dengan thinner, boleh disapu atau disembur.4.1.7 Venier Kayu• Venier kayu merupakan kepingan kayu nipis yang ditampal pada permukaankayu.• Ia menyerupai rupa kayu yang asli tetapi ia hanya perlu ditampal padapermukaan kayu supaya kelihatan seperti urat kayu.• Terdapat pelbagai jenis venier kayu di pasaran iaitu:a. Kayu Cengalb. Kayu Nyatohc. Kayu Balaud. Kayu Merantie. Kayu SepetirLATIHAN 1• Nyatakan sebab-sebab utama kenapa kita perlu membuat kerja-kerja kemasanselepas kita menyiapkan hasil projek.LATIHAN 2• Dengan ringkasnya terangkan langkah-langkah yang perlu diambil untuk kerja-kerja satu bahan pengemasan projek perabot.• Langkah kerja yang perlu dilakukan mesti mengikut peraturan dan mempunyainilai-nilai murni serta mendapat hasil yang berkualiti.52
  • 53. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN4.2 Barangan logam dan kelengkapan4.2.1 Jenis-jenis paku• Paku biasa (common nail) – berkepala bulat dan sesuai digunakan dalampembinaan yang berat seperti memaku rangka dinding, membuat kotak danpembinaan am.• Paku kotak (box nail) – serupa dengan paku biasa kecuali toloknya lebih kecil.• Paku kemasan (finishing nail) – digunakan untuk kerja-kerja kemasan sepertimemasang pelapisan dinding, kerja perabot atau kerja yang tidak memerlukankepala paku kelihatan. Kepalanya berbentuk peluru dan boleh dibenamkan kedalam kayu dengan menggunakan pembenam paku.• Paku panel (casing nail) – sejenis paku dawai yang halus, kepalanya berbentukkon terbalik dan kurang kelihatan bila dipakukan kepada kayu.Saiznya antara12mm x 20mm hingga 50mm x 16mm sesuai digunakandalam kerja panelkerana tidak memecahkan kayu.• Paku venir – Paku dawai yang halus sama seperti paku panel dan kadang-kadang tanpa kepala. Sesuai digunakan untuk memaku kumai dan bahan-bahanyang nipis.• Paku payung – kepalanya berbentuk seperti payung, digunakan dalampemasangan bumbung bergelugur zink dan asbestos bagi menghalangkebocoran di tempat yang dipakukan.53
  • 54. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Paku berkepala dua – mempunyai dua kepala, digunakan dalam pembinaanacuan kayu. Paku ini dipakukan sehingga kepala pertama terbenam dan kepalakedua timbul untuk memudahkan ia dicabut dengan tukul berkuku.• Paku konkrit – diperbuat daripada keluli keras dan boleh dipakukan kepadakonkrit untuk memasang kayu, menggantung barang, memasang pendakap dansebagainya.• Paku bergelugur (berangkai) – sejenis paku nipis berbentuk segiempat bujur danbergelugur yang dibuat daripada keluli. Sesuai digunakan untuk menyambungbeberapa keping papan dan untuk menyambung tanggam.4.2.2 Jenis skru• Skru kepala rata (countersunk) – diperbuat daripada keluli lembut bergalvani,tembaga dan loyang bagi mencegah karat, perlu dipasang dengan cermatkerana mudah patah. Digunakan dalam kerja-kerja yang memerlukan kepalaskru sama rata dengan permukaan kayu seperti untuk pemasangan meja, kerusi,engsel dan selak.54
  • 55. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Skru kepala bulat – mempunyai kepala yang bulat dengan bahagian bawahnyarata. Diperbuat daripada keluli, Loyang atau tembaga dan digunakan untukmengikat bahagian-bahagian kayu dan Nampak sebagai hiasan keranakepalanya timbul di atas permukaan kayu.• Skru kepala timbul – Cantuman skru kepala rata dan skru kepala bulat, diperbuatdaripada bahan yang sama tetapi lebih kuat daripada skru kepala bulat.Digunakan untuk mengikat kepingan logam kepada kayu di mana kekuatan dankecantikan diutamakan.• Skru kepala segiempat – merupakan sejenis skru yang kuat yang diperbuatdaripada keluli. Kepala skru berbentuk segiempat dan perlu diketatkan denganmenggunakan sepana. Digunakan untuk kerja-kerja kasar seperti dalampembinaan jambatan, pemasangan engsel pada pintu pagar, pembinaan koc danpasakan mesin.4.2.3 Cara Memasang Skru• Lubang hendaklah dibuat dengan gerudi untuk menerima batang bajak skru.• Bagi kayu lembut, lubang hanya perlu dibuat pada kepingan kayu atas sahajatetapi untuk kayu keras lubang hendaklah dibuat pada kepingan kayu atas danlubang panduan diperlukan pada kepingan kayu bawah. Buat lubang benamuntuk kepala skru jika diperlukan.55
  • 56. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Skru mestilah dipasang dengan pemutar skru yang sesuai dan tidak bolehdiketuk dengan tukul besi kerana gentian kayu akan terputus menyebabkan dayapegangannya pada kayu berkurangan.• Skru boleh dipasangkan dengan lebih mudah jika hujungnya direndam di dalamlilin atau sabun.4.2.4 Engsel• Barang logam yang utama untuk pemasangan pintu rumah, perabot dan tingkaprumah. Terdapat dalam berbagai jenis sesuai dengan penggunaannya.• Engsel muka tumpu - Engsel yang paling biasa digunakan, terdiri daripada duakeping daun dibentukkan menggelilingi sebatang pin. Diperbuat daripada keluli,Loyang atau aluminium. Ia digunakan untuk menggantung daun pintu dan dauntingkap.• Engsel T – Terdiri dari daun segiempat dan engsel panjang antara 150mmhingga 450mm dengan sendinya mengelilingi sebatang pin. Daunnya dipasangpada pemidang dan engsel panjang pada daun pintu. Engsel ini sesuai untukmenggantung pintu yang lebar seperti pintu beroti supaya daun pintu dapatditanggung dengan lebih baik.• Engsel cangkuk dan simpai – Terdiri daripada plat segiempat bujur, simpainyasepanjang 50mm hingga 80mm diperbuat daripada keluli yang lebih tebal danberat daripada engsel T. Ia digunakan pada pintu berat seperti pintu bengkel danpintu garaj.• Engsel spring – Engsel ini membolehkan pintu boleh ditolak dari dalam dan luar.Ia berfungsi sebagai spring kerana boleh terbuka dan tertutup kembali dengansendiri. Terdiri dari dua daun untuk memasang daun pintu dan ditetapkan padakerangka pintu atau dinding. Kebiasaannya dipasang pada pintu bar, pintu dalampejabat sebagai pemisah terbuka sahaja dan tempat laluan utama ke tempatyang terhad.• Engsel perabot – terdiri dari beberapa jenis seperti but hinge, surface hinge,butterfly hinge, continuous atau piano hinge, engsel spring dan engsel bulat.4.2.5 Tombol penarik• Sejenis penarik yang digunakan pada pintu, tingkap dan laci untuk memudahkannya dibuka dan ditutup.56
  • 57. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Diperbuat daripada bahan seperti plastic, Loyang, tembaga, gangsa, nikalam,besi tuangan, aluminium dan kayu.• Terdapat dalam berbagai bentuk.• Pemasangannya dengan menggunakan skru.4.2.6 Pendakap• Sejenis bahan yang juga dikenali sebagai sandal topang.• Digunakan untuk menyokong almari atau rak papan yang dipasang pada tembokatau dinding.• Diperbuat daripada keluli, plastik atau gangsa.• Dipasang dengan menggunakan skru.4.2.7 Kuku• Terdapat dalam pelbagai rekabentuk.• Digunakan untuk menutup pintu dan tingkap terutama bagi pintu perabot.• Diperbuat daripada keluli, besi, Loyang, gangsa dan plastik.• Jenis-jenisnya ialah seperti kuku bebola, kuku bebola kembar, kuku muka almaridan kuku Peranchis.4.2.8 Selak• Alat yang diperbuat daripada kayu atau logam.• Dipasang pada pintu atau tingkap supaya tertutup dan hanya dapat dibukadengan menggerakkan selak tersebut.• Dibuka dengan menolak tangkai pemegangnya.4.2.9 Kunci• Dipasang pada pintu bertujuan agar pintu dapat ditutup dengan selamat danhanya boleh dibuka dengan anak kunci tertentu.57
  • 58. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Terdapat dalam 2 jenis iaitu Kunci Puting Jenis Pemegang dan Kunci PutingJenis Selinder.4.2.10 Penahan Pintu Hidraulik• Digunakan untuk membolehkan pintu tertutup sendiri setelah dibuka.• Mekanismanya menggunakan system hidraulik.• Dipasang pada bahagian atas pintu di sebelah yang berengsel.LATIHAN 1• Senaraikan langkah-langkah pemasangan Kunci Puting Jenis Selinder padapintu.• Nyatakan kebaikan Kunci Putting Jenis Selinder dengan kunci jenis lain.58
  • 59. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTajuk 5 BAHAN HIASAN DALAMAN DAN LUARANSINOPSISModul ini mendedahkan tentang perkembangan teknologi dalam penghasilan bahan-bahan untuk kerja-kerja hiasan dalaman dan luaran bangunan. Ia adalah juga berkaitandengan pemilihan bahan yang sesuai dengan keadaan bangunan serta pemilihanwarna yang sesuai dengan sesuatu situasi bilik dan bangunan.Hasil Pembelajaran1. Menjelaskan pengertian dan perlambangan sesuatu warna dan menyenaraikanfaktor pemilihan sesuatu warna mengikut keperluan bangunan dan situasi.2. Menghuraikan keperluan pemilihan bahan yang bersesuaian untuk tujuanhiasan dalaman dan luaran.3. Menjelaskan jenis bahan hiasan dalaman yang berkaitan dengan bidangpengajian.4. Menganalisis persekitaran pembelajaran untuk keperluan pembelajaran yangpelbagai dengan menggunakan teori dan strategi yang sesuai.5.1 PSIKOLOGI PEMILIHAN WARNA DALAM HIASAN DALAMANWarna adalah komponen penting dalam dunia hiasan dalaman. Warna tersebutmemberi kesan terhadap perasaan dan menghasilkan respon secara fizikal kepadamanusia. Terdapat pelbagai jenis warna yang boleh dihasilkan melalui perkembangan59
  • 60. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANteknologi masa kini. Penggunaan warna-warna banyak diaplikasikan denganpenggunaan cat untuk hiasan dalaman. Antara warna-warna yang biasa digunakanialah biru, kuning, hijau, merah, ungu, merah jambu, jingga, coklat, hitam, putih dankelabu.• Biru - mencerminkan kepercayaan, tidak bergantung, dan komited. Warnanyatenang dan nyaman menggambarkan keamanan, kesejahteraan dan selamat.• Kuning - menyerlahkan riang dan kegembiraan dan lebih terserlah berbandingwarna lain di sekelilingnya.• Hijau – bermaksud semulajadi, subur, sihat dan muda. Ia memperlihatkan rasasegar dan nyaman. secara tradisi warna hijau dikenali sebagai warna keamanan.• Merah – warna paling hangat dalam spektrum warna, digunakan untukmerangsang badan dan pemikiran serta memperbaiki peredarannya. Merah jugaboleh menampilkan ciri elegan dan menambah banyak karakter pada skemawarna - sama ada tradisional mahu pun kontemporari.• Ungu - dikatakan eksotik, kerana jarang atau luar biasa bagi warna alamsemulajadi. Ia melambangkan raja, bangsawan, kerohanian dan misteri. Denganunsur raja dan mistik, ungu menggambarkan ciri kemewahan dan kekayaan.Warna ini juga boleh membantu minda dalam menyelesaikan masalah.• Merah jambu - dikaitkan dengan keremajaan dan keseronokan. Merah jambuialah warna kegembiraan, ceria, dan adakalanya seperti bebas daripadasebarang masalah. Ia dibayangkan sebagai warna romatik, dan rasakelembutan.• Jingga - Warna berkait rapat dengan masa seronok, suka ria dan hari-hari yangbertenaga. Ia juga dikaitkan dengan keinginan. Kebiasaannya. Warna tersebutmampu memberi kesan yang baik pada tema kontemporari, tetapi bukannyapada tema tradisional.• Coklat - Menyatakan kestabilan, kebolehpercayaan, setiakawan, dan senangdidekati. Coklat ialah warna bumi (tanah) dan dikaitkan dengan semua unsur60
  • 61. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANsemulajadi dan organik. Ia juga mampu memberi suasana nyaman dan selesa.Coklat juga boleh dipadankan dengan warga garang atau warna hangat.• Hitam - Adalah persepsi bagi kuasa, kekuatan, elegan, misteri dan mewah. Iajuga warna untuk kebijaksanaan dan satu warna penegasan yang cantik untukhiasan dalaman. Hitam menonjolkan ciri serius yang dapat membangkitkanemosi yang kuat.• Putih - Menzahirkan ketulenan dan kesucian. Ia adalah gabungan semua warnayang ada di dalam spektrum warna. Ia juga digunakan untuk menghasilkankesan tanpa warna, atau neutral.• Kelabu - Warna bagi intelek, berpengetahuan, dan bijaksana. Ia diertikansebagai tahan lama, klasik, dan selalu juga sebagai licin atau halus. Ia juga lebihbersifat konservatif dan membawa maksud berkuasa. Kelabu juga dianggapsebagai warna yang boleh bertolak ansur, mungkin kerana kedudukannya diantara hitam dan putih. Kelabu adalah warna neutral yang sempurna.5.2 Simen Fero (ferosimen)Simen Ferro bermaksud kombinasi simen dengan besi (ferus). Ia juga merupakansejenis struktur yang terdiri daripada campuran pasir, simen, air yang dilepa nipis padajejaring dawai keluli.• Sejarah - Simen Ferro di pelopori oleh Joseph Louis Lombot 1848. Di Malaysia iadiperkenalkan pada tahun 1979 oleh Universiti Pertanian Malaysia. Teknikferosimen banyak digunakan dalam lanskap keras seperti untuk membuat kerusidan meja taman, kolam ikan dan sebagainya. Bagi sector pembinaan bangunan,rumah-rumah dan binaan yang lain, penggunaan kaedah ini masih lagi beradaditahap permulaan.• Kelebihan Simen Fero1. Mudah dibentuk61
  • 62. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN2. Kukuh dan mudah diperbaiki3. Kos binaan yang murah4. Tidak memerlukan teknologi tinggi5. Tahan kepada cuaca panas dan sejuk• Keburukan Simen Fero1. Terlalu berat untuk di ubah2. Kos mengupahnya mahal3. Perlu kemahiran melorek4. Perlu kemahiran mengecat5. Perlu kreatif• Bahan-bahan yang digunakan1. Simen2. Pasir3. Dawai BRC4. Dawai mata punai5. Dawai halus6. Rod besi7. Cat8. Pengilat9. Air• Alatan1. Perata simen2. Sudip simen3. Pemotong besi4. Gunting zink62
  • 63. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN5. Playar gabung6. Pemotong jarring7. Sekup mata rata8. Cangkul9. Baldi simen10. Paku11. Berus cat12. Berus syelek• Aliran Proses Membina Simen Fero1. Membuat lakaran objek2. Tentukan jenis dan saiz objek3. Tentukan anggaran kuantiti bahan binaan4. Membuat rangka5. Membancuh mortar6. Melepa lapisan mortar pertama – nipis7. Melepa lapisan kedua mortar – tebal8. Melorek atau mengukir9. Mengecat atau mewarna10. MengilatContoh-Contoh Binaan Simen Fero63
  • 64. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN5.3 Memvenir dan Menatah• Memvenir – proses kemasan perabot dengan menggunakan kepingan kayu nipisatau venir dari kayu mahal dan cantik untuk dilekatkan kepada permukaan kayuatau papan lapis yang permukaannya tidak cantik. Proses melekatkan vernirmenggunakan glu atau perekat khas.• Alat-alat yang digunakan dalam proses memvenir adalah – Tolok lurus, pisauvernir, pahat, apit venir, gergaji venir, ketam rata, ketam venir, tukul venir,seterika, tolok pemotong, kayu penekan dan ketam pelicin.• Menatah – proses membina corak atau hiasan di atas permukaan kayu dengantujuan mencantikkan lagi permukaan kayu tersebut.• Antara kaedah menatah adalah dengan menampal vernir yang berlaianan warnayang dipotong mengikut corak tertentu dan dilekatkan diatas permukaan kayuyang hendak ditatah.• Permukaan yang dipasang vernir dan ditatah perlu disapu bahan kemasansetelah kerja-kerja menghias selesai,5.4 Kemasan Lantai64
  • 65. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTerdapat banyak jenis kemasan lantai yang digunakan untuk tujuan menambahkecantikan permukaan lantai asas yang dibina. Antara kemasan lantai yang selaludigunakan adalah jalur kayu atau lantai kayu, jubin, marmar, mozek, terazo dan parket.• Jubin – terdapat dalam berbagai jenis untuk berbagai kegunaan. Diperbuatdaripada tanah liat, pasir dan bahan-bahan tambahan melalui prosespembakaran. Sifatnya keras, kalis air serta sifat khas yang lain mengikut jenisdan fungsinya seperti sifat merintang gelincir, tahan lasak dan sebagainya.Jubin ini dihasilkan dalam berbagai saiz, warna dan corak hiasan serta licin padapermukaan atasnya sahaja. Saiz yang biasa diperolehi adalah 110 mm x 110mm, 150 mm x 150 mm, 200 mm x 200 mm, 200 mm x 100 mm, 200 mm x 300mm, 300 mm x 300, mm 450 m x 450 mm, 450 mm x 600 m dan 600 mm x 600mm. Pemasangan jubin dilakukan pada dasar konkrit dengan menggunakanadunan simen.• Kelebihan kemasan jenis simen dan konkrit.• Mudah diselenggara kerana kesan daripada bahan yang digunakan tidakmahal• Boleh digabung berbagai corak menarik pada lantai dengan berbagai coraksusunan batu.• Kemasan simen bepasir lebih halus amat pada ruang dalaman berbandingankemasan simen berbatu kerana selesa dipijak.• Oleh kerana permukaan yang kasar maka amat sesuai untuk permukaanluaran yang memerlukan tahap geseran yang tinggi.• Simen berjalinan tekstur sangat popular pada ruang berkonsepkanmediteranean dan ala Mexico.• Papan lantai – Terdiri daripada papan jalur sama ada dipakukan pada berotikayu yang ditanam di dalam lapisan konkrit ataupun gelegar lantai kayu. Lebarpapan jalur tidak melebihi 100 mm dan diperbuat daripada jenis kayu kerasseperti jati, cengal dan kempas. Lantai papan jalur ini dikemaskan denganmenggunakan lekar atau syelek.65
  • 66. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Kelebihan kemasan Jenis lantai kayu• Tahan calar dan padat, sesuai untuk kegunaan seharian terutama sekalipada ruang kediaman.• Lebih kukuh, tahan cuaca panas sejuk.• Senang digandingkan dengan pelbagai gaya penataan.• Tidak sejuk pada kaki dan memberikan langkah yang selesa.• Risiko terjadinya kecederaan adalah rendah sekiranya terjatuh atas lantaikayu kerana lantai kayu menyerap hentakan dan tidak terlalu.• Kemasan lantai dari bahan polimer mempunyai keistimewaan dari segi warna,corak serta lebih mudah digantikan berbanding dari bahan seramik. Terdapatberbagai jenis dipasaran seperti linoleum, tikar PVC, getah asbestos PVC danJubin PVC.• Linoleum – dibuat dengan .menekan lapisan plastic ke atas guni jut, kainkanvas atau kerajang felt tepu bitumen. Bahan plastic terdiridaripada minyak kering daripada biji-bijian, damr dan bahanyang terdapat dalam cat. Boleh diperolehi dalm bentukgulung yang panjangnya 27 m, tebalnya antara 2 mmhingga 6mm dan lebarnya 1.83 m Dibekalkan mengikut berbagai warnadan reka bentuk seperti bentuk jubin, panel, selitan dan sebagainya.• Tikar PVC (polivinil klorida )Biasanya tidak mempunyai lapisan guni dan dikilangkan daripada dammarPVC sebagai bahan utama bersama dengan pelekat dan pewarna. Iadihasilkan dalam bentuk gulung sepanjang 27 m, tebal 2 mm dan lebar1.83 m. Terdapat dalm bentuk licin berkilat (gloss) dan kesat (flat),berwarna dari warna biasa sehinngga kepada warna seperti marmar.• Getah – getah dengan campuran sedikit sulfur untuk pemvulkanandihasilkan dengan ketebalan 3.2 mm, 4.8 mm dan 6.3 mm, dalam bentukgulung sehingga kepada 1.83 m lebar dan 30.5 m panjang dan bolehdidapati dalam berbagai warna dan corak menarik.66
  • 67. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANPemvulkanan adalah proses memanaskan getah yang dicampurDengan sulfur pada tekanan tinggi• Gentian kaca - Bahan Gentian kaca banyak digunakan dalam hiasandalaman dan luaran bangunan komersil kerana sifatnya yang ringan,lutsinar, tidak mudah pecah atau caalar, permukaannya bercorak danberwarna warni. Gentian kaca boleh didapati dalam bentuk panel hiasan,kepingan bumbung dan lain-lain lagi. Penggunaan bumbung dari bahangentian kaca dapat menstabil pancaran ultra violet dan menimbulkansuasana lebih selesa. Pada waktu siang Ia juga menjimatkan tenagaelektrik kerana tidak memerlukan banyak lampu untuk pencahayaan keranasifat lutsinarnya. Saiz yang boleh didapati adalah panjang sehingga 20 kaki,lebar sehingga 5 kaki dan tebal antara 1 mm dan 5 mm.Contoh penggunaan bahan berasaskan gentian kaca• Mural – kaedah menghias bahagian dalam atau luar permukaan yang luasseperti dinding dan siling dengan menggunakan grafik lukisan atau corakyang menarik. Ia disediakan dengan kaedah lukisan terus atau67
  • 68. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANmenggunakan cat atau cetakan imej yang dilekatkan pada dinding.Terdapat juga mural yang menggunakan kaedah menampal jubin yangmempunyai motif lukisan yang telah disediakan.Contoh-contoh mural• Arca atau ‘sculpture’ berasal daripada bahasa latin iaitu sculpere, bermaknasatu proses mengukir, melarik, mencungkil dan mengguris. Arca adalahsuatu bentuk dalam susunan tiga dimensi di mana permukaannya dapatdirasai serta dipandang dari pelbagai sudut. Secara umumnya, arca adalahkarya seni yang sealiran dengan seni bina, hiasan dalaman, dan rekabentuk pentas. Namun, arca juga ada ada keistimewaannya yang tersendiri. Arca perlulah diletakkan di kawasan yang mudah dilihat kerana ia tarikanutama ke laman. Ringkasnya, arca juga boleh dijadikan titik tumpu lamanyang menarik.• Arca yang benar-benar menyerlah memberi nilai estetika pada laman.dan boleh menaikkan mood dan keunikan kepada laman dan dalam masayang sama melambangkan cita rasa individu atau pemilik laman.Ada pelbagai jenis bahan yang sesuai untuk membentuk arca lamandaripada batu, besi hinggalah bahan polimer. Pilihan bahan arca yang mahuditampilkan di laman kediaman bergantung kepada cita rasa selainkedudukan, suasana dan kos untuk membeli atau membinanya.68
  • 69. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANContoh-contoh arca• Kolaj - Kolaj bermakna potong, gunting, gam, tampal sesuatu bahan ke atassuatu permukaan. Kerja-kerja kolaj ini dibuat dengan menampalkan cebisankertas-kertas, kain atau bahan lain di atas permukaan 2D.• Dalam menghasilkan sebuah kolaj, seseorang perlu menggunakan ideakreativiti tersendiri untuk mendapatkan hasil kerja yang cantik dan bermutu.Penggunaan bahantara yang bersesuaian dengan tema atau tajuk catanjuga perlu diambil kira apabila menjalani proses kolaj.• Terdapat beberapa jenis gam sesuai digunakan dalam proses menghasilkankolaj. Pelekat akrilik adalah yang terbaik untuk digunakan kerja-kerja kolaj.Kadangkala kerja- kerja menghasilkan kolaj ini tidak menggunakan pelekattetapi skru, ikatan, dawai untuk melekatkan bahan ke atas kolaj.69
  • 70. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTAJUK 6PERKEMBANGAN INDUSTRI PEMBUATANTEMPATANSINOPSISTajuk ini menjelaskan perkembangan industri tempatan; peranan, fungsi, prosespembuatan dan kepentingan industri tempatan.HASIL PEMBELAJARAN1. Mengkaji konsep daripada perspektif perkembangan industri pembuatantempatan dengan menggunakan pelbagai pendekatan termasuk teknologi.2. Mensintesis maklumat daripada pelbagai sumber untuk memperolehipemahaman yang koheren tentang teori dan amalan.3. Memodeli dan menggalakkan pembelajaran secara inkuiri dan koperatif sertamenggunakan pendekatan pembelajaran kendiri.KERANGKA KONSEP PERKEMBANGAN INDUSTRI TEMPATAN70
  • 71. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN6.1 PENGENALANTeknologi merupakan satu konsep yang luas dan mempunyai lebih daripada satutakrifan. Teknologi ditakrifkan sebagai pembangunan dan penggunaan alatan, mesin,bahan dan proses untuk menyelesaikan masalah manusia.Istilah teknologi selalunyaberkait rapat dengan rekaan menggunakan prinsip sains dan proses terkini. Namun,rekaan lama seperti tayar masih menunjukkan teknologi.Selain daripada itu teknologi dilihat sebagai tahap pengetahuan semasa dalammenggabungkan sumber bagi menghasilkan produk yang dikehendaki. Oleh itu,teknologi akan berubah apabila pengetahuan teknikal kita berubah.Secara ringkas istilah teknologi membawa maksud penggunaan alat, bahan danproses oleh manusia untuk membolehkan mereka melakukan atau menghasilkansesuatu, Contohnya, makanan yang kita makan itu telah dihasilkan, dibungkus dandiedarkan dengan menggunakan teknologi tertentu. Begitu juga dengan rumah yangkita diami, kenderaan dan lain-lain barang, yang semuanya dihasilkan dengan teknologitertentu.71
  • 72. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANTeknologi digunakan untuk memenuhi keperluan manusia. Oleh sebab manusiasentiasa mencipta dan menggunakan cara atau proses yang baru untuk memudahkankehidupan mereka, maka penggunaan teknologi telah menyebabkan berlakuperubahan yang banyak kepada kehidupan manusia.Istilah pembuatan telah diambil dari perkataan Latin iaitu manu factus, yangmembawa maksud ‘ diperbuat dengan tangan ‘. Perkataan ‘ pembuatan ‘ telahdigunakan pada kurun ke 16. Istilah ini membawa maksud penghasilan barangandaripada bahan mentah menggunakan pelbagai proses, mesin dan operasi, danmenurut suatu aktiviti yang tersusun serta dirancangkan terlebih dahulu.6.2 TEKNOLOGI PEMBUATAN• Pembuatan ialah suatu proses yang mengkoordinasikan kebolehan manusia,alatan dan mesin untuk mengubah bahan mentah menjadi barangan berguna.• Teknologi pembuatan telah menjadi teras kepada pembangunann manusia dinegara maju.• Pembuatan adalah suatu aktiviti ekonomi yang penting.• Hampir sepertiga daripada nilai barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan olehnegara perindustian adalah hasil daripada bidang pembuatan.6.3 Peranan dan Fungsi Industri Pembuatan TempatanTahukah anda apakah peranan dan fungsi industri pembuatantempatan? Mari kita teliti maklumat berikut.72
  • 73. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANSejak tahun 1960, perkembangan sektor pembuatan di Malaysia telah dilaksanakan kearah kegiatan-kegiatan yang bercorak gentian - import. Bagaimanapun strategi ini telahmula berubah dalam tahun 1970, di mana lebih banyak tumpuan telah di buat terhadapkegiatan-kegiatan yang berorientasikan eksport. Memandangkan kegiatanberorientasikan gentian import membantutkan perkembangan perindustrian oleh keranaMalaysia di anggap mempunyai skop pasaran yang kecil.Matlamat pembangunan perindustrian ini telah menghasilkan kemajuan yang pesatdalam tahun 70-an. Peranan dan fungsi industri pembuatan tempatan adalah sepertiberikut:a. Mencapai matlamat Dasar Ekonomi Baru;b. Mempelbagaikan industri dan mengembangkannya keseluruh negara;c. Menambahkan tukaran asing menerusi penwujudan industri berteknologitinggi dan memupuk kemahiran bagi pekerja Malaysia;d. Menambahkan lagi industri kecil dan sederhana;e. Mengurangkan import barangan jentera, mengeksploitasi pertalianpengeluaran dan pemprosesan;f. Menguatkan lagi keupayaan teknologi dalam sektor pembuatan.Huraikankan bagaimana industri pembuatan dapat membantupenduduk negara ini memenuhi keperluan dan kehendakmereka.6.4 KEPENTINGAN INDUSTRI PEMBUATAN TEMPATAN6.4.1 Peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan.6.4.2 Dapat mengeluarkan pelbagai jenis barangan keperluan penduduk untukgantikan barangan import.6.4.3 Galakkan pertumbuhan kegiatan pertanian, perlombongan, pembalakandan perikanan - sumber bahan mentah industri.73
  • 74. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN6.4.4 Kemajuan sistem pengangkutan dan perhubungan.6.4.5 Dapat mempelbagaikan kegiatan ekonomi negara supaya tak terlalubergantung kepada eksport seperti getah, kelapa sawit, bijih timah dankayu-kayan.6.4.6 Hasil eksport barangan kilang dapat tambah hasil pendapatan negarasumber pertukaran wang asing.6.5 FAKTOR YANG MEMPENGARUHI INDUSTRI PEMBUATAN DI MALAYSIAa. Modal • Kilang sesuai didirikan di bandar-bandar besaryang banyak kemudahan perbankan, institusikewangan - dapat keluarkan modal kepadapengusaha (perlukan modal)b. Sumber tenaga • Dengan tujuan untuk menggerakkan jentera-jenteradi kilang.• Kawasan perindustrian perlu didirikan di kawasanyang mempunyai bekalan tenaga elektrik yangmurah dan men-cukupi (tenaga elektrik danbekalan air)c. Banyakkemudahanasas• Perhubungan dan pengang-kutan, kawasan dantapak bersesuaian hampir dengan bahan mentahserta kemudahan lain (bank dsbnya).d. Bekalan bahanmentah• Banyak, mudah didapati dan mencukupi.e. Pasaran • Meluas dn permintaan yang banyak, sama adadalam atau luar negeri.f. Dasar kerajaan • Amalkan berbagai dasar insentif untuk galakkan74
  • 75. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANpelabur asing datang melabor dengan carakenakan sewa / cukai tanah yang murah danpengecualian cukai ke atas barangan yangdihasilkan.• Wujudkan Zon Perdagangan Bebas Cukai untuktarik pengusaha dirikan kilang. Antaranya :a. Zon Perdagangan Bebas Cukai BayanLepas.b. Zon Perdagangan Bebas Cukai Sungai Way.c. Zon Perdagangan Bebas Cukai PasirGudang• Tubuhkan Lembaga Kemajuan PerindustrianMalaysia (MIDA) dengan tujuan untuk berimaklumat dan khidmat nasihat kepada pengusaha.g. Tenaga buruh • Kawasan berpenduduk padat akan membekalkantenaga buruh yang murah dan mudah didapati -mahir / separuh mahir.h. Sistempengangkutan• Kemudahan perhubungan dan pengangkutandarat, udara dan air untuk penghantaran bahanmentah, barangan kilang yang siap, tenaga buruh,urusan import dan eksport barangan atau sistemtelekomunikasi yang memudahkan perhubunganantara pembekal-pengedar.6.6 GALAKAN DAN PERANAN KERAJAAN DALAM MEMAJUKANLAGI BIDANG INDUSTRI PEMBUATAN DI MALAYSIA1. Sediakan tapak / kawasan perindustrian yang dilengkapi dengan pelbagaikemudahan seperti bekalan air, perhubungan dan pengangkutan,kemudahan elektrik dsbnya.2. Sediakan kemudahan pinjaman modal melalui bank dan sumber-sumberlain (Bank Perdagangan dan MARA).75
  • 76. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN3. Menekankan kepentingan mata pelajaran teknikal dan vokasional untukmelatih pekerja mahir.4. Menubuhkan MIDA (Lembaga Kemajuan Perindustrian) untuk bantupelabur tempatan dan luar negeri - khidmat nasihat, maklumat dandorongan.5. Memberikan perlindungan tarif perintis kepada jenis-jenis industri baru(beri galakan seperti pengecualian cukai dan pinjaman untuk jangka masatertentu).6. Mewujudkan zon perdagangan bebas cukai untuk tarik pelaburan danindustri berteknologi tinggi dari negara-negara maju yang lain. Zonperdagangan bebas yang ada di Malaysia terletak di Sungai Way, BayanLepas dan Pasir Gudang. Kilang-kilang di kawasan ini diberikan beberapakeistimewaan seperti insentif cukai, kemudahan kredit serta pengecualiancukai eksport dan import.7. SIRIM ditubuhkan dengan tujuan menjamin mutu keluaran hasilpengeluaran kilang dan jalankan penyelidikan untuk tingkatkan mutubarangan.8. Berikan bantuan kewangan melalui Permodalan Kemajuan PerusahaanMalaysia (MIDF) dan HICOM untuk memajuka industri berat (mmbuatkereta dll).9. Malaysia Industrial Estates Limited (MIEL) sediakan bangunan-bangunanuntukdisewa / jualkepadapengusaha-pengusahakilang.76
  • 77. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANRajah 1 : Kilang proton merupakan antara industri pembuatan tempatan yang menjadikebanggan rakyat MalaysiaFikirkan sejenak! Apakah yang terkandung dalamPelan Induk Perindustrian Malaysia? Kenapa ia dilancarkan?LATIHAN 1Terangkan peranan dan fungsi indusri pembuatan tempatan automatifdalam menjana ekonomi negara dan menurunkan kadar inflasi negara.LATIHAN 2Teknologi pembuatan telah diciptakan atau dibangunkan dan diigunakan dalampelbagai bidang kehidupan manusia. Umpamanya bidang komunikasi yang berkaitanpenghantaran dan penerimaan maklumat melalui bahan teknologi maklumat dankomunikasi (ICT)77
  • 78. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANAnda dikehendaki mencipta satu bentuk perkakasan komputer bidang komunikasidengan membuat ilustrasi berserta dengan butirannya cara penggunaannya.Tajuk 7 PENGUNAAN BAHAN KITAR SEMULASipnosisTajuk ini mendedahkan kepada pelajar tentang penggunaan bahan kitar semulamelibatkan bahan kertas, plastik, kaca, logam dan kayu.Hasil Pembelajaran1. Menjelaskan jenis dan sifat bahan.78
  • 79. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN2. Mengaplikasikan teknik pembuatan produk berasaskan kayu dan logam dalampengajaran dan pembelajaran anda disekolah.3. Menghuraikan jenis bahan pengikat, bahan kemasan, barangan logam dankelengkapan.4. Menghuraikan perkembangan industri pembuatan tempatan5. Menjelaskan penggunaan bahan kitar semulaKerangka konsep Jenis bahan mentahIndustrialisasi banyak menghasilkan sisa buangan. Pelupusan sisa buangan inimelibatkan kos yang tinggi. Sebaliknya, sisa-sisa ini boleh mendatangkan hasilpulangan yang baik jika ianya dikitar semua7.1Pengenalan79
  • 80. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANKitar semula untuk memelihara ruang hidup kita. Pada masa initerdapat kira-kira 230 tapak pelupusan sampah di Malaysia. Setiapsatunya berkeluasan antara 20 hingga 150 ekar, ia bergantungkepada lokasi dan jumlah sampah yang dibuang. Sebaik sahajasebuah tapak pelupusan dipenuhi sampah, tapak baru akan dibuka.Lambat laun tapak-tapak ini akan berkembang dan menularmencerobohi hidup kita.7.2 Tujuan kitar semula ialah:a. Kitar semula untuk persekitaran yang lebih sihat dan lebih bersihSampah boleh menjejaskan kesihatan dan keselamatan. Jika dibiarkanbersepah, ia akan menjadi tumpuan haiwan pembawa penyakit seperti tikus dangagak. Melalui kitar semula, kita dapat mengurangkan sampah yang dibuangdan seterusnya mengawal penyakit daripada merebak.b. Kitar semula untuk mengurangkan pencemaranLonggokan bahan buangan di dalam tong sampah, lori atau tapak pelupusansampah merupakan salah satu punca pencemaran dalam iklim tropika. Amalanmengitar semula dapat mengurangkan ancaman alam sekitar sepertipencemaran air bawah tanah dan udara.c. Kitar semula untuk menjimatkan kosDalam jangka panjang, mengitar semula adalah lebih menjimatkanberbanding dengan usaha menyelenggara tapak pelupusan sampah atau sistemyang lain. Apabila program kitar semula bertambah cekap, sampah yang perludilupus akan semakin berkurangan. Ini seterusnya akan memanfaatkan andakerana caj untuk pelupusan sampah akan dikurangkan.d. Kitar semula untuk menjimatkan sumber kitaRamai yang tidak sedar bahawa kita sebenarnya membuang sumber yangamat bernilai. Tahukah anda Malaysia mengimport lebih daripada 25,000 tankertas buangan setiap bulan untuk menghasilkan produk kertas bagi80
  • 81. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANmenampung permintaan tempatan? Kita juga mengimport bahan baungan lainuntuk industri pengeluaran yang lain.e. Kitar semula untuk menjimatkan tenagaTenaga yang dapat dijimatkan untuk mengitar semula satu tin aluminiumadalah bersamaan dengan tenaga yang digunakan untuk memasang TV selama3 jam. Mengitar semula kaca menurunkan suhu lebur untuk kaca baru sambilmenjimatkan sehingga 32% tenaga yang diperlukan untuk pengeluaran kaca.f. Kitar semula untuk menyelamatkan hutanUntuk menghasilkan satu tan kertas, sebanyak 17 pohon pokok terpaksaditebang. Mengitar semula kertas akan mengurangkan bilangan pokok yangperlu ditebang. Kita perlu memelihara hutan kerana ia merupakan paru-paruyang memberi kita oksigen dan udara bersih.Bahan kitar semula seperti kertas, plastik, kaca, logam (seperti aluminum, besikeluli dll) dan kayu dapat membantu industri pembuatan tempatan untuk menghasilkanproduk seperti kertas surat khabar, kertas tisu, botol plastik, botol kaca dan bahanbinaan berasaskan logam.Tahukah anda proses kitar semula bahan dapat membantumembantu menjanakan ekonomi negara7.3 Bahan yang boleh dikitar semulaKACA ALUMINIUM KERTAS PLASTIK81
  • 82. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANSemua jenis kacatermasuklah botolminuman, bekasmakanan, botolvitamin dan bekaskosmetikSemua jenis barangyang diperbuatdaripada aluminiumseperti tin-tinminuman bolehdikitar semula.Semua jenis kertassama ada yangberwarna ataupunyang tidakberwarna, sepertisuratkhabar lama,majalah lama,buku, katalog,risalah, kalendar,kad, sampul suratdan kotak bolehdikitar semula.Beg-beg membelibelah plastik, begplastik daripasaraya, botolminuman plastik,botol air mineraldan bekasmakanan yangdiperbuat daripadaplastik bolehdiproses untukdikitar semula.Kayu-kayu terpakaiBoleh digunakan sebagai bahan kraftangan untuk membuat objek seperti rak rempahatau meja burung. Juga boleh digunakan sebagai kayu api.82
  • 83. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANRajah 1 : Antara kegunaan kayu yang dikitar semula7.4 Kebaikan Kitar Semula• Dengan menggunakan bahan kitar semula dapat menjimatkan kosberbanding dengan bahan mentah yang asal.• Kerajaan terpaksa mengimport bahan kitar semula dari luar untukmenampung permintaan yang tinggi dari industri menyebabkan kerajaankerugian bernilai berbillion ringgit hasil daripada pertukaran wang asing.• Kira-kira 40% daripada sisa pepejal merupakan bahan kitar semula.Sekiranya sebahagian daripada bahan kitar semula ini dapat diasingkan( segregation ) dan disisihkan ( diversion ), Kerajaan dapat menjimatkan kospelupusan sisa pepejal untuk disalurkan kepada projek-projek yang lebihbermanfaat untuk rakyat. Tapak-tapak pelupusan sanitari dan loji rawatantermal dapat dikurangkan.• kitar semula adalah strategi pengurangan sisa pepejal yang paling ‘ costeffective ’ dimana bahan kitar semula yang diasingkan tidak perlu dilupuskan– menjimatkan kos pelupusan – dan dapat digunakan sebagai bahan sumberuntuk industri pembuatan tempatan dan eksport• Kempen kitar semula kebangsaan yang dilaksanakan oleh Kerajaanmelibatkan segenap lapisan masyarakat termasuk Pihak berkuasa Tempatan,Jabatan-Jabatan Kerajaan, NGO, syaraikat-syarikat swasta, institusi-institusipendidikan awal, menengah dan tinggi serta orang ramai termasuk di rumah,pejabat dan tempat-tempat awam.7.5 Proses kitar semulaa. Plastik• Plastik-plastik yang boleh dikitarsemula, ini seterusnya diasingkan mengikutkategori.83
  • 84. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATAN• Kitar semula plastik ini adalah satu perkara yang paling mudahdan ringkas. Plastik akan dipisah-pisahkan sehingga menjadiserpihan halus yang bersaiz lebih kurang 1 sentimeter.Kemudian ia dicuci untuk membuang segala kotoran. Serpihanyang telah dibersihan itu tadi akan dikeringkan melalui saluran udara panas.• Serpihan-serpihan plastik kemudiannya dibungkus untuk dijual (dalam bentukserpihan) ataupun akan dijadikan bahan-bahan barub. Kaca• Kaca akan diasingkan mengikut warna. Apabila kaca dicairkan, warna asalnyamasih kekal bermakna kaca hijau akan kekal menjadi kaca hijau, kaca coklatakan kekal dengan kaca coklat, dan kaca yang jernih akan kekal menjadi kacajernih• Setelah kaca-kaca diasingkan mengikut warna dan dibersihkan, ia akandihancurkan dan ditambah dengan sedikit bahan mentah yang lain untukdijadikan kaca yang baru. Campuran tersebut akan dipanaskan sehingga cairdan akan membentuk sejenis cecair. Kaca yang masih panas akan dibentukuntuk dijadikan botol.• Hasil yang terbentuk akan disejukkan dan diperiksa dari sebarangkeretakan/kecacatan. Proses terakhir ialah kaca-kaca yang sudah siap akandihantar ke syarikat-syarikat atau kilang-kilang di mana kaca ini akan diisidengan makanan dan minumanTahukah andaBagi setiap 10 suratkhabar yang dibeli di Malaysia, hanya 6 suratkhabar yang dikitar semula.Setiap bulan, 57,000 tan kertas dibuang ke dalam tapak perlupusan sampah di negara ini. Ianyaseperti memotong 680,000 pokok dewasa.84
  • 85. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANc. Kertas• Surat khabar lama dan majalah-majalah usang yang telah dikumpul dari seluruhnegara akan dibawa ke kilang memproses kertas terpakai.• Kertas-kertas yang dikumpulkan tadi dihantar ke tempat pemprosesan di manapada mulanya proses mencampurkan air dengan bahan kimia akan dilaksanakanuntuk membantu dalam proses penghancuran sebelum dibersihkan daripadakotoran yang nyata. Kertas yang dihancurkan tadi dinyahkan dakwat yangterkandung di dalamnya, sebelum menjalani proses pembersihan selanjutnya,proses penapisan dan pencerahan.• Kemudian, hasil yang diperolehi daripada proses di atas dicampurkan dengan airlalu dipamkan ke bahagian hujung basah mesin membuat kertas. Kertaskemudiannya diratakan oleh mesin pelembut kertas sebelum digulung menjadisatu gulungan kertas yang besar. Gulungan kertas tadi kemudiannya dipotong mengikut pelbagai saiz, bergantungkepada kehendak pelanggand. Aluminium• Aluminium terpakai yang telah dikumpul, diasingkan lalu direnyukkan untukdiangkut ke pusat kitar semula.• Aluminium terpakai kemudian dilebur untuk menyingkirkan bendasing.• Tin-tin aluminium terpakai kemudiannya digunakan untuk menghasilkan tin-tinyang baru. Kitaran semula aluminium menjimatkan banyak tenaga berbandingmemproses kitar semula barangan lain seperti kertas.Terdapat banyak computer riba yang menggunakan bateri NickelMetal Hydride atau Litium-Ion, yang mana boleh di kitar semula.Bagaimanakah proses kitar semula bahan ini?.85
  • 86. RBT 3102 TEKNOLOGI BAHAN DAN PEMBUATANLATIHAN 1Industrialisasi banyak menghasilkan sisa buangan. Pelupusan sisa buanganini melibatkan kos yang tinggi. Sebaliknya, sisa-sisa ini boleh mendatangkanhasil pulangan yang baik jika ianya dikitar semuaHuraikan sumbangan anda dalam menangani bahan-bahan terbuang dalamkehidupan harian anda berpandukan pernyataan di atas.LATIHAN 2Hasilkan satu projek kitar semula bertema kertas atau plastik yangdiintergasikan dalam proses pengajaran dan pembelajaran, terapkan nilai-nilai kepentingan kitar semula, penjimatan dan sebagainya.86