Vakalis,γενικες αρχες ακτινοθεραπειας

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΒΑΚΑΛΗΣ ΞΕΝΟΦΩΝ Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος Δντής Ακτινοθεραπευτικύ τμήματος 401 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου Αθηνών

Συχνότητα: δεύτερη αιτία θανάτου στη Δύση
Δριμύτητα: μορφές καρκίνου με προσδόκιμο ζωής μικρότερο του ενός έτους
Ποικιλομορφία: πάνω από 100 είδη καρκίνου
Καρκίνος: πρόκληση για τη σύγχρονη επιστήμη

Χειρουργική
Ακτινοθεραπεία
Χημειοθεραπεία
Άλλες τεχνικές (π.χ.Υπερθερμία)
Στόχος
Δυνατότητες βελτιστοποίησης
Εξατομίκευση θεραπείας
Θεραπευτικές τεχνικές

8 Νοεμβρίου 1895 : ο Wilhelm Conrad Roentgen ανεκάλυψε τις ακτίνες Χ
28 Δεκεμβρίου 1895: ο Roentgen ανακοίνωσε την ανακάλυψη του
12 Ιανουαρίου 1896 : ο Emil Grubbe (Σικάγο) πραγματοποίησε την πρώτη ακτινοθεραπεία σε μία 55χρονη γυναίκα με καρκίνο του μαστού
1899 : ο Thor Stenbeck (Στοκχόλμη) πραγματοποίησε την πρώτη επιτυχή ακτινοθεραπεία σε μία 47χρονη γυναίκα με βασικοκυτταρικό καρκίνωμα στην μύτη (100 συνεδρίες σε 9 μήνες). Η ασθενής έζησε πάνω από 30 χρόνια ακόμα.
Ιστορία Ακτινοθεραπείας

Βασικές αρχές
Σχήματα ακτινοβόλησης
Στόχος
Τεχνικές ακτινοθεραπείας
Ακτινοθεραπεία

Ακτινο θ εραπεία είναι η χρήση ακτινοβολίας (Χ, e-, γ, β, α, κ.λ.π.) για τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων και ειδικά νεοπλασματικών.
􀁺 Κακοήθεις : Καρκίνοι, Σαρκώματα, Μελανώματα, Γλοιώματα, κ.λ.π.
􀁺 Καλοήθεις : αιμαγγειώματα, αρθροπάθειες, κ.λ.π.
Τι είναι Ακτινοθεραπεία

Γεννήτρια ακτίνων Χ Κ Α Ηλεκτρόνια επιταχύνονται και προσπίπτουν σε στόχο στην έξοδο όπου επιβραδυνόμενα παράγουν ακτινοβολία Χ.

Παραγωγή ακτίνων Χ: Χαρακτηριστικές ακτίνες Χ

Παραγωγή ακτίνων Χ: Bremsstrahlung

Παράγεται με τον βομβαρδισμό Co-59 με νετρόνια
Παράγονται δύο φωτόνια 1,17 και 1,33 MV
Τ 1/2 = 5,26 έτη
1951
Κοβάλτιο (Co-60)

Κοβάλτιο

Χρησιμοποιεί ηλεκτρομαγνητικά κύματα υψηλής συχνότητας (3000 GHz – μικροκύματα) για να επιταχύνει φορτισμένα σωματίδια (ηλεκτρόνια) μέσα σε έναν ευθύ σωλήνα (κυματαγωγός)
Ερευνα ξεκίνησε στην δεκαετία του 1920
Ιούνιος 1952, πρώτος ιατρικός ΓΕ (8 MV ) στο νοσοκομείο Hammersmith του Λονδίνου
Αύγουστος 1953, πρώτη θεραπεία
4 - 25 MV
Γραμμικός Επιταχυντής

Μια από τις πρώτες θεραπείες με ΓΕ Henry Kaplan, 1956, 6MV ΓΕ, Stanford

ΓΕ Υψηλής Ενεργείας

Οι ΓΕ παράγουν τεχνητή ακτινοβολία
Παραγωγή μόνον κατ ’ εντολήν
Δεν υπάρχουν ραδιενεργές ουσίες, απόβλητα, διαρροές κτλ.
Οι ΓΕ παράγουν πολλές ενέργειες, φωτόνια και ηλεκτρόνια
Η ένταση του Κοβαλτίου μειώνεται κατά συγκεκριμένο και γνωστό τρόπο
Οι ΓΕ είναι πολύ πιό πολύπλοκοι
Σύγκριση ΓΕ και Κοβαλτίου

Χώρος Ακτινοθεραπείας

“… με απλά λόγια είναι η μεταφορά ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας μέσα από την ύλη και το χώρο …”
Τι είναι η Ακτινοβολία;

Μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες
Είδη ακτινοβολίας: Ιοντίζουσες ακτινοβολίες
Microwaves Radiowaves
infra red rays
ultraviolet rays
X- και  -rays

Διαδικασία Ιονισμού Είναι η ακτινοβολία η οποία έχει την ικανότητα να προκαλεί την απομάκρυνση ηλεκτρονίων από τα άτομα της ύλης Nucleus e - e - ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Nucleus e - e -

Ακτινοβολίες που δεν έχουν επαρκή ενέργεια για την απομάκρυνση ηλεκτρονίων από τα άτομα της ύλης, παρόλο που μπορεί να αλληλεπιδράσει με αυτή.
Η έκθεση στον ήλιο και τα αποτελέσματα που προκαλεί στο δέρμα είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα μη ιοντίζουσας ακτινοβολίας.
Μη Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Ηλεκτρομαγνητικό Φάσμα

Η ιοντίζουσα ακτινοβολία, κατά τη διέλευσή της από την ύλη εναποθέτει την ενέργειά της σε αυτήν με ιονισμούς και διεγέρσεις .
Το αποτέλεσμα στον στόχο εξαρτάται από :
μέγεθος απορροφούμενης δόσης
κατανομή απορροφούμενης δόσης
ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

Μονάδα απορροφούμενης δόσης: GRAY ( Gy)
ΑΠΟΡΡΟΦΟΥΜΕΝΗ ΔΟΣΗ D Δίνει τη ενέργεια που αποτίθεται συνολικά

Η απορρόφηση της ιοντίζουσας ακτινοβολίας από τα βιολογικά υλικά δημιουργεί ιοντισμούς και διεγέρσεις με αποτέλεσμα τη δημιουργία ορισμένων σχηματισμών που ονομάζονται ελεύθερες ρίζες.
ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ

Οι ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια ηλεκτρικά ουδέτερα, με ίσους αριθμούς πρωτονίων και ηλεκτρονίων, αλλά ένα ηλεκτρόνιο της εξωτερικής στιβάδας δεν σχηματίζει ζεύγος (ασύζευκτο ηλεκτρόνιο), με αποτέλεσμα οι ελεύθερες ρίζες να είναι εξαιρετικά χημικώς δραστικές . Επειδή το μόριο που κυριαρχεί ποσοτικά στα βιολογικά υλικά είναι αυτό του ύδατος, είναι αυτό που κυρίως δέχεται την επίδραση της ακτινοβολίας
ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΡΙΖΕΣ

Συνοπτικά, η ραδιόλυση του ύδατος περιγράφεται από
την εξίσωση:
Η2Ο -> e(aq) + OH° + Η° + Η2 + Η2Ο2
Οι ελεύθερες ρίζες ΟΗ°, είναι ασταθείς και εξαιρετικά δραστικές, γι' αυτό και η εμβέλεια τους είναι μικρότερη από 100 Angstrom. Εάν ένα οργανικό μόριο, RH (π.χ. DNA), βρεθεί μέσα στην τροχιά των ελευθέρων ριζών, θα συμβούν αντιδράσεις της μορφής:
RH + ΟΗ°  R° + Η2Ο
θα παραχθούν δηλαδή οργανικές ρίζες R°, που ως ασταθείς και με υψηλό ενεργειακό περιεχόμενο, θα μετασχηματιστούν γρήγορα προκαλώντας μεταβολή-βλάβη στη δομή του οργανικού μορίου.
ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΡΙΖΕΣ

το μοριακό οξυγόνο στο περιβάλλον των ακτινοβολημένων κυττάρων, δημιουργεί πολλές ελεύθερες ρίζες ενώ το τοξικό μόριο Η 2 Ο 2 , ενώνεται με μόρια-δότες Η και "μονιμοποιεί" τις βλάβες στα οργανικά μόρια.
Το οξυγόνο είναι ο κυριότερος ακτινευαισθητοποιός παράγοντας
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ

Τυπικές ln- [δόσης-επιβίωσης] καμπύλες για παρουσία (μαύρα κλειστά τετράγωνα) και στην απουσία (κενά τετράγωνα) O2.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ

Η αύξηση του μεγέθους του όγκου προϋποθέτει αύξηση της αιματικής τροφοδοσίας. Αυτό επιτελείται με τη δημιουργία νεόπλαστων αγγείων και ονομάζεται αγγειογένεση , μόνο που τα αγγεία αυτά συνήθως είναι ατελή μορφολογικά και λειτουργικά και δεν τροφοδοτούν με επάρκεια όλες τις περιοχές του όγκου με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά.
Κύτταρα που βρίσκονται σε απόσταση 100-180 μm από κάποιο αγγείο είναι δυνατό να προσλάβουν οξυγόνο με διάχυση.
Κύτταρα που βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση από αιμοφόρο αγγείο δεν αναπνέουν και καταστρέφονται, σχηματίζοντας περιοχές νεκρώσεως στον όγκο. Στα όρια αυτών των περιοχών υπάρχουν κύτταρα ζωντανά αλλά υποξικά και επομένως, σχετικώς ακτινοάντοχα .
Η ΥΠΟΞΙΑ ΣΤΟΥΣ ΟΓΚΟΥΣ

ΑΜΕΣΕΣ
Απευθείας ιοντισμός ατόμων
B ΛΑΒΕΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΕΜΜΕΣΕΣ Οφείλονται στη δράση των ελευθέρων ριζών

Έμμεσος: Ραδιόλυση του νερού
Άμεσος: Πρόκληση βλαβών στο DNA
Μηχανισμοί πρόκλησης βλαβών

Βλάβη βάσης
Σχάση μίας έλικας ( SSB)
Σχάση και των δύο ελίκων (DSB)
Βασικές βλάβες στο DNA ΔΕΝ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΝΟΝΤΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ

ΜΟΝΙΜΕΣ ‘Η ΠΑΡΟΔΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ
ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ
ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ
ΒΛΑΒΗ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ
αν δεν επιδιορθωθεί
ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ
ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΥΛΗΣ

Μέγιστη στις φάσεις G2 και Μ
Ελάχιστη στη φάση S
Ακτινευαισθησία ακόμη μικρότερη εκτός του κυτταρικού κύκλου, στη φάση G 0
Αξιοποίηση της ιδιότητας:
Υπερκερματισμός
Συγχρονισμένη θεραπεία
Ακτινευαισθησία κατά τον κυτταρικό κύκλο

Τα κύτταρα δεν πεθαίνουν αμέσως, αλλά μόλις επιχειρήσουν την επόμενη ή τις λίγες επόμενες μιτώσεις.
􀁺 Μάλιστα κατά σύμβαση, το κριτήριο της ακεραιότητας ενός κυττάρου, είναι να δώσει 50 νέα κύτταρα, δηλαδή να ολοκληρώσει 5-6 μιτώσεις (25=32, 26=64).
ΜΙΤΩΤΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ

Θεραπευτικό παράθυρο

O σο μεγαλύτερη είναι η δόση στην περιοχή της νόσου, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα καταστροφής των καρκινικών κυττάρων .
Το μέγεθος της χορηγούμενης δόσης περιορίζεται από τη δόση ανοχής των παρακείμενων φυσιολογικών ιστών

Μεγιστοποίηση βλάβης στον όγκο
Ελαχιστοποίηση βλαβών σε υγιείς ιστούς
Στόχοι ακτινοθεραπείας

Υπερδοσιασμός των φυσιολογικών ιστών.
Οι επιπτώσεις εμφανίζονται όταν είναι πλέον αργά !
Υποδοσιασμός της νόσου.
Αναποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση της νόσου .
Ισως να μη γίνει ποτέ αντιληπτό .
Επιπτώσεις Των Αποκλίσεων Στη Χορήγηση Της Δόσης

Εγκατάσταση ακτινοθεραπευτικών μονάδων μεγάλης ακρίβειας.
Υιοθέτηση μιας σειράς απεικονιστικών μεθόδων για τον ακριβέστερο προσδιορισμό του όγκου-στόχου (CT, MRI, US, PET) .
Ανάπτυξη μεθόδων σύντηξης εικόνων.
Ευρεία κλινική χρήση συστημάτων 3 D σχεδιασμού.
Τεχνολογικές Εξελίξεις Στο Χώρο Της Ακτινοθεραπείας

ΜΑΣΚΑ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ
Ο ασθενής τοποθετείται σε ύπτια θέση
Το κεφάλι στο ειδικό υποστήριγμα τοποθετείται συνήθως σε ουδέτερη θέση ή εάν κρίνεται αναγκαίο σε θέση υπέρ-έκτασης
Η ακινητοποίηση της κεφαλής, του τραχήλου και των ώμων του ασθενούς συνήθως επιτυγχάνεται με την χρήση της ειδικής θερμοπλαστικής μάσκας που στερεώνεται στο ακτινοθεραπευτικό τραπέζι με ειδικές λαβές
Τα χέρια συνήθως τοποθετούνται στο πλάι

ΜΑΣΚΑ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

CT εξομοίωση
Ακριβής εντόπιση του στόχου (οποιαδήποτε βλάβη πρόκειται να ακτινοβοληθεί ονομάζεται στόχος)
Απαραίτητη είναι η γνώση: της θέσης του εντός του σώματος, του μεγέθους και του σχήματος και της εγγύτητας του σε ευγενή όργανα και δομές
Σημαντικά εργαλεία αποτελούν:
αξονική τομογραφία (CT),
μαγνητική τομογραφία (MRI),
Positron Emission Tomography (PET) .
Συλλογή Ανατομικών Δεδομένων

Λήψη Εικόνων

Λήψη Ανατομικών Δεδομένων

SCANOGRAM

Σταθμός Εργασίας

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΟΥ

Ένα από τα σημαντικότερα στάδια της ακτινοθεραπείας είναι ο επακριβής καθορισμός του όγκου-στόχου ( GTV, CTV, PTV )
Πρότυπο: ICRU 50 & ICRU 62
Καθορισμός Όγκου-Στόχου

Σχεδιασμός Του PTV

Οι διαστάσεις και η μορφή των πεδίων ακτινοβόλησης πρέπει να είναι τέτοιες ώστε ΟΛΟΚΛΗΡΟ το PTV να λαμβάνει την επιθυμητή δόση
Μορφοποίηση Των Πεδίων

Δισδιάστατη Ακτινοθεραπεία

350 ° 270 ° 230 °

Σε ειδικό μηχάνημα που σαν λειτουργία δεν διαφέρει από ένα ακτινοσκοπικό, εξομοιώνεται η θεραπεία που λαμβάνει ο ασθενής. Ελέγχεται η θεραπεία με ακτινοσκοπικό τρόπο για κάθε πεδίο και λαμβάνονται φιλμς.
ΕΞΟΜΟΙΩΣΗ

Η τρισδιάστατη σύμμορφη ακτινοθεραπεία ( 3-DCRT ) είναι μία υψηλής ακρίβειας τεχνική, η οποία βασίζεται στον τρισδιάστατο καθορισμό του νεοπλασματικού όγκου και της ανατομίας των κριτικών οργάνων . Η ψηφιακή ανασύνθεση των ανωτέρω όγκων καθίσταται δυνατή με τη χρήση αξονικής τομογραφίας. (European Institute of Oncology)
Η ακτινοθεραπεία διαμορφούμενης έντασης ( IMRT ) είναι μία μέθοδος σχεδιασμού που βελτιστοποιεί την κατανομή της ακτινοβολίας χρησιμοποιώντας ανάστροφες ή προοπτικές τεχνικές για τη διαμόρφωση της χορηγούμενης δέσμης π.χ. , χρησιμοποιώντας δυαδικό ( binary ) κατευθυντήρα όπως Nomos MiMic collimator, ή με δυναμικό συμβατικό κατευθυντήρα πολλαπλών φύλλων (MLC) system). (American Medical Association)
Τρισδιάστατη Ακτινοθεραπεία

Multi Leaf Collimator (MLC) Κατ Κατευθυντήρας πολλαπλών φύλλων: Αποτελείται από ένα μεγάλο αριθμό απορροφητών – φύλλα ( transmission ≤ 1%) τα οποία μπορούν να κινηθούν αυτόματα και ανεξάρτητα το ένα από το άλλο κατά τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν ακόμα και το πιο πολύπλοκο σχήμα.

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ IMRT 2 Αντίθετα παράλληλα πεδία 7 Πεδία

IMRT
B ελτίωση της κατανομής της δόσης.
Βελτίωση της ομοιογένειας της δόσης.
Προστασία των υγιών ιστών.
Κατανομή της δόσης με τη μορφή καμπύλης(πέταλο)
ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΤΗΣ ΔΟΣΗΣ

Ακινητοποίηση Ασθενή Εξομοίωση Διαχείριση Εικόνων Σχεδιασμός Θεραπείας Επαλήθευση Πλάνου Θεραπείας Επιβεβαίωση Σχεδιασμού Θεραπείας Χορήγηση Θεραπείας Περιγραφή Ακτινοθεραπείας Διαδικασία Ακτινοθεραπείας

Βέλτιστη ακτινοθεραπεία στον τοπικά προχωρημένο καρκίνο κεφαλής και τραχήλου:
Δόση > 70 Gy
Διάρκεια θεραπείας < 7 εβδομάδων
ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΧΗΛΟΥ

Συνήθης κερματισμός (1 συνεδρία/ημέρα, 2 Gy/ συνεδρία, 5 ημέρες/εβδομάδα, συνολική δόση D=60 Gy)
Επιταχυνόμενος κερματισμός ( 2 συνεδρίες/ημέρα, 2 Gy/ συνεδρία, 5 ημέρες/εβδομάδα, συνολική δόση D=60 Gy)
Υπερκερματισμός ( 2 συνεδρίες/ημέρα, 1.2 Gy/ συνεδρία, 5 ημέρες/εβδομάδα, συνολική δόση D=72 Gy)
Επιταχυνόμενος υπερκερματισμός ( 3 συνεδρίες/ημέρα, 1.5 Gy/ συνεδρία, 5 ημέρες/εβδομάδα, συνολική δόση D= 54 Gy)
Υποκερματισμός (1 συνεδρία/εβδομάδα, 6 Gy/ συνεδρία, 5 ημέρες/εβδομάδα, συνολική δόση D=60 Gy)
Σχήματα ακτινοβόλησης

Βραχυθεραπεία είναι ένας τρόπος χορήγησης ακτινοθεραπείας, όπου κλειστές ραδιενεργές πηγές τοποθετούνται μέσα ή πολύ κοντά στον όγκο στόχο
ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ -> ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ± ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ± ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ -> ΣΩΣΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ -> ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ -> ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ± ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ -> ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ± ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗ Α ΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΧΗΛΟΥ

Για να έχουμε μεγαλύτερη πρόοδο στα αποτελέσματα της ΑΚΘ είναι ανάγκη να συνδυάσουμε τις καλύτερες τεχνικά θεραπείες με άλλες «χημικές» ή βιολογικές θεραπείες.
Η σύγχρονη ΑΚΘ βασισμένη στην τεχνολογία του σήμερα πρέπει να αξιοποιήσει τις εξελίξεις στην βιολογία του καρκίνου.
ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Βελτίωση του τοπικού ελέγχου
Αύξηση επιβίωσης ;
Διάσωση – Διατήρηση οργάνων

Η λογική του συνδυασμού ΑΚΘ-ΧΜΘ βασίζεται σε δυο ιδέες :
Χωρική συνεργασία ( Οι δυο παράγοντες δρούν σε διαφορετικές θέσεις του σώματος )
Επαύξηση του αποτελέσματος της ΑΚΘ ( Ακτινευαισθητοποίηση )

Βάση δεδομένων της MACH-NC:
84 μελέτες
> 16.000 τυχαιοποιημένοι ασθενείς
ΧΗΜΕΙΟΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΧΗΛΟΥ
Βελτίωση του τοπικού ελέγχου, του διαστήματος ελεύθερου νόσου και του διαστήματος ελεύθερου προόδου της νόσου
Στατιστικά σημαντικό απόλυτο όφελος 8% στην πενταετία με τη χρήση της σύγχρονης χημειο-ακτινοθεραπείας

Οξείες
Βλεννογονίτιδα
Επιλοιμώξεις
Ξηροστομία
ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ Όψιμες Ξηροστομία Ίνωση Τρισμός Οστεοακτινονέκρωση

ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΧΜΘ vs ΑΚΘ 2 εβδομάδες έως 3 μήνες μετά το πέρας της ΑΚΘ Επιμένει 1-2 εβδομάδες ΔΙΑΡΚΕΙΑ 5 εβδομάδες 10-14 μέρες ΜΕΓΙΣΤΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ 2 εβδομάδες 1-2 εβδομάδες μετά την χορήγηση του φαρμάκου ΕΝΑΡΞΗ ΑΚΘ ΧΜΘ

Επιλογή χορήγησης μεγαλύτερης δόσης σε μία εκ των δύο παρωτίδων με σκοπό την διάσωση της άλλης
Η Ξηροστομία είναι αναστρέψιμη όταν η μέση συνολική δόση δεν ξεπερνά τα 26-39 Gy ( Μετά την πάροδο 6-18 μηνών)
ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΞΗΡΟΣΤΟΜΙΑΣ Manning IJROBP 51; 5:1400-14009

Παράγουν λιγότερο από το10% του σιάλου.
Συμβάλλουν όμως περισσότερο από 70% στη συνολική παραγωγή βλεννίνης(λίπανση του βλεννογόνου)
ΞΗΡΟΣΤΟΜΙΑ
ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΕΛΑΣΣΟΝΕΣ ΣΙΕΛΟΓΟΝΟΙ ΑΔΕΝΕΣ

Proportion (%) IMRT 3DCRT 3 DCRT IMRT Acute Late Grade  1 Grade > 1 P < 0.001 Συχνότητα ξηροστομίας μετά από >12 μήνες παρακολούθηση (IMRT = 29pts / 3DCRT = 55pts) MSKCC, Τοπικά προχωρημένος καρκίνος οροφάρυγγα Σύγκριση ξηροστομίας μετά IMRT Vs 3DCRT Lee et al , IJROBP, Nov 15, 2006 4. 34 35 65 33 67 76 24 66

Radiother & Oncol 2003;66:291-302
Μέση δόση στην παρωτίδα με IMRT 23 Gy έναντι 28.9 Gy με 3D-CRT.
Μέσος όγκος παρωτίδας ≥30 Gy με IMRT 38.1% έναντι 53.7% με 3D-CRT.
Καλύτερη προφύλαξη και των δύο παρωτίδων με IMRT
(15% μείωση στον όγκο του αδένα που λαμβάνει 30 Gy ) .
Καλύτερη ομοιογένεια δόσης με IMRT.
IMRT

Dmax: κάτω ή ίσο
με 65 Gy
E αν η δόση είναι >65 Gy και <75 Gy o κίνδυνος για οστεοακτινονέκρωση είναι
30% στους ασθενείς με δόντια.
7% στους ασθενείς χωρίς δική τους οδοντοστοιχία
ΚΑΤΩ ΓΝΑΘΟΣ

ΑΚΤΙΝΟΝΕΚΡΩΣΗ ΓΝΑΘΟΥ

Εξαγωγές δοντιών τουλάχιστον 2-3 βδομάδες πριν την έναρξη της ΑΚΘ
Καλή στοματική υγιεινή
Εξαγωγές δοντιών τουλάχιστον 4 βδομάδες μετά το τέλος της ΑΚΘ
ΑΚΤΙΝΟΝΕΚΡΩΣΗ ΓΝΑΘΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αντιβίωση Υπερβαρικό οξυγόνο

Ευχαριστώ για την προσοχή σας

http://radiotherapyhome-fondas.blogspot.com	14
http://www.slideshare.net	11
http://webcache.googleusercontent.com	1

Vakalis,γενικες αρχες ακτινοθεραπειας

by fondas vak on Feb 24, 2010

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 26

Statistics

Vakalis,γενικες αρχες ακτινοθεραπειας — Presentation Transcript