• Save
Dam design. Project of Selenge HPP
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
No Downloads

Views

Total Views
2,781
On Slideshare
2,781
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
2
Likes
2

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт ОршилУсны барилга гэдэг нь маш өргөн цар хүрээтэй, дотроо олон салбарыг багтаасан, суурьболон салбар шинжлэх ухаануудыг багтаасан хүн төрөлхтөний түүхэндээ бүтээн буйболгосон мэргэжил юм. Усны барилгыг хэрэглэж буй салбараас хамаарч ус хангамж ба усцэвэрлэгээ, хөдөө аж ахуйн ус хангамж, мелиораци, усан тээвэр, усан цахилгаан станц гэхмэт чиглэлд хуваан үзнэ. Эндээс манай улсад хүн амын болон хөдөө аж ахуйн ус хангамж,мелиорацийн чиглэлийн усны барилга байгууламж ихээхэн баригдсан. 1990 он гарчсоциалист нийгэм үгүй болсноор хийж бүтээсэн зүйлсээ эвдэн зарж өдгөө бүрэн бүтэнажиллах усны барилга байхгүй болсон. Мелиорацийн чиглэлийн ихэнх барилгуудажиллагаагүй болсон ба 2004 оноос эхлэн төр засгийн дэмжлэгтэйгээр сэргээн засагдажэхэлж байна. Манай улсад төдийлөн сайн хөгжөөгүй, барьж байгуулах өөрийн гэсэнтехнологи туршлага хуримтлагдаагүй салбар нь Усан цахилгаан станцийн зориулалттайусны барилга байгууламж юм. Усан цахилгаан станцийн зориулалттай усны барилгабайгууламжид түрэлт үүсгэх шороон ба бетон боомт, эсвэл деривацийн суваг хоолой орно.Эдгээр нь дотроо ашиглалтын ба үйлчилгээний найдварт байдал, экологийн болонбайгалийн шаардлагаас хамаарах олон барилга байгууламжийн цогцийг үүсгэж байдаг.Ялангуяа бетон ба төмөр бетон боомт манай улсад хуруу дарам цөөн байдаг. 1990 онгарснаас хойш энэ салбарт бүтээн байгуулсан томоохон ажил гэвэл Тайширын УЦС байна.Тайширын УЦС – ийн боомтыг гадны хөрөнгө оруулалтаар Хятад улсын ажилчид гарданбарьсан ба барьсан технологи, туршлагаас бидэнд үлдсэн зүйл бага. Иймд шороон боомтбарихаас өөр туршлага бидэнд байхгүй гэж хэлж болно. АНУ, ОХУ, Хятад болон Италь,Герман гэх томоохон орнууд өөрийн гэсэн туршлатагай, тооцооны өөрийн онолтой байхба зарим нарийн зүйлс нь нууц байдаг. Дээрхи улсууд цэвэр өөрийн хөдөлмөрөөр баялгаабүтээж, бусад хөгжиж буй орнуудын тухайн салбарт оролцсоноор салбар хөгжих эсхөгжих нь оролцож буй орноос хамаарах болж байна. Оросууд услалтын систем нилээдгүйбарьж байсан боловч Усан цахилгаан станц бариагүй. 20 – р зууны дунд ба сүүл үед ОХУболон АНУ – д эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр УЦС – уудыг ихээхэн барьсан. Манай улсынОХУ – аас авдаг эрчим хүч нь Байгаль нуураас эх аван урсах Ангар мөрөн дээр цувууланбарьсан Эрхүү, Братск, Хөвсгөлөөс цааш гарах Саяано-Шушенская гэх мэт томоохон УЦС– аас гарч байгаа эрчим хүч гэдгийг бид мэддэггүй. Магадгүй эрчим хүчний хараатбайдалд оруулах гэсэн бодлого нь УЦС баригдаагүйн нэг шалтгаан байж ч магадгүй.Улс хөгжихийн хирээр эрчим хүчний хэрэгцээ, өртөг өсч байгаатай холбогдон төвийнсистемд эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр 2020 оноос өмнө шаардлагатай байгаа билээ. Эрчимхүчний эх үүсвэрүүдийн техник, эдийн засгийн үндэслэлээр Сэлэнгэ мөрөн дээр томхэмжээний УЦС барих нь илүү тохиромжтой гэсэн дүгнэлтийг төр гаргаад удаагүй байгаа.Хамтарч ажиллах тал дээр Хятадтай илүү харьцаатай байгаа боловч зураг төсөлхайгуулийн ажлыг өөрийн улсдаа хийх шаардлагатай. Тайширыг барихад оролцсон М-Си-Эс групп УЦС болон боомтын зураг төсөл боловсруулах ажлыг гүйцэтгэж чадах эсэх ньмөн л эргэлзээтэй. Иймд боловсон хүчнийг чанартай бэлдэх асуудал нэн шаардлагатайБадарч овогтой Аюурзана. А.WE08D227
  • 2. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт байна. Төгсөгчдийн байдлаас харахад УЦС – аар дипломын ажил бичиж байгаа нь учирдутагдалтай мэт санагддаг. Усны барилгын гидравлик болон бүтээцийн тооцооны уялдаа,буурь суурийн аливаа асуудлыг шийдвэрлэх чадваргүй төгсөх мэргэжилтнүүд олширсоорбайна. Бодит байдалд бид усны барилгын инженер биш гидравлик тооцооны инженерүүдболж төгсөж байна. Барилгын тогтолцоо энэ юм болов уу гэвэл бусад улсад үгүй юм.Усны барилгын шийдвэрлэх үндсэн зүйл нь гидравлик тооцоонд үндэслэж орон зай,байгалийн болон зохиомол хүчний үйлчлэлд усан дотор, газар дээр болон газар дорбарилга хэрхэн оршин тогтнох вэ гэдгийг тооцоолж бат бэх найдвартай ажиллагааг хангахтехникийн шийдэл гарган зохион бүтээх гэж ойлгож байна. Иймд гидравлик, бүтээц,геотехникийн асуудлуудыг цогцоор нь өөрийн хэмжээнд шийдвэрлэх, өөрийгөөчанаржуулан, чадварлаг инженер болохын тулд УЦС сонгон Боомтын зураг төсөлийгдипломын ажлаараа хийхээр төлөвлөлөө. Боомт болон усны барилгын талаар бусад улсынтуршлагыг судлах, барилга байгууламжийн шийдлийг онцлох, ач холбогдлыг мэдэжөөрийн хэмжээнд ашигтай хувилбар дэвшүүлэн техникийн шийдэл гарган шийдвэрлэх ньинженер болох бидний хувьд өөртөө олж буй том ололт, ирээдүйд улсдаа оруулах томхөрөнгө оруулалт юм.Төслийн нэрний хувьд боомтуудын харьцуулалт хийж сонгох нь барилгын хувьдзайлшгүй чухал ойлголт ба олон зүйлийг судлах ач холбогдолтой юм.Бадарч овогтой Аюурзана. А.WE08D227
  • 3. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт  Төслийн агуулга1 БҮЛЭГ. Байгаль, цаг уурын нөхцөл.......................................................................... 11.1 Өвлийн улирал........................................................................................................... 21.2 Хаврын улирал........................................................................................................... 21.3 Зуны улирал................................................................................................................ 21.4 Намрын улирал.......................................................................................................... 21.5 Цаг уурын нөхцөл...................................................................................................... 31.6 Байгалийн нөхцөл...................................................................................................... 6II БҮЛЭГ. Ус эрчим хүчний тооцоо, УЦС – ын боомтын чиг шав сонголт2.1 УЦС байгуулах шаардлага...................................................................................... 72.1.1 Төвийн эрчим хүчний системийн хэтийн хандлага............................................. 7 А. ТЭХС – ийн хэрэглээ оргил ачаалал....................................................................... 7 Б. Эх үүсвэрийн бүтэц.................................................................................................... 7 В. Хэрэглээний ерөнхий өсөлт...................................................................................... 8 Г. Оргил ачаалал.............................................................................................................. 10 Д. Шинэ эх үүсвэр........................................................................................................... 112.2 Боомтын чиг шав сонголт........................................................................................ 13III БҮЛЭГ. Эг-Сэлэнгийн боомтын боломжит хувилбар3.1 Боомтын төрөл ба ангилал....................................................................................... 173.2 Боомтын боломжит хувилбарууд............................................................................ 203.2.1 Гравитацын боомт.................................................................................................... 203.2.2 Аркан боомт.............................................................................................................. 223.2.3 Тулгуурт боомт.......................................................................................................... 253.2.4 Төмөр боомт (Голдирол хаах ба хаших зорилгоор)............................................... 273.2.4 Модон боомт (Голдирол хаах ба хаших зорилгоор).............................................. 293.3 Боомтын төрлийг сонгох үндсэн үзүүлэлт............................................................ 31IV БҮЛЭГ. Гравитацын бетон боомтын тогтворшил4.1 Боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр хэмжээг тогтоох......................................... 324.1.1 Боомтын хярын өргөн............................................................................................... 324.1.2 Боомтын суурийн өргөн........................................................................................... 334.1.3 Боомтын дээд налуу.................................................................................................. 334.1.4 Боомтын өндөр тодорхойлох................................................................................... 334.1.5 Боомтын доод налууг тодорхойлох......................................................................... 364.2 Боомтод үйлчлэх ачаа ба үйлчлэл.......................................................................... 364.2.1 Боомтод үйлчлэх ачаа ба түүний төрөл.................................................................. 374.2.2 Боомтод үйлчлэх ачааны хослол............................................................................. 384.3 Гравитацын боомтын тооцооны үндэс.................................................................. 414.4 Гравитацын боомтын тогтворшилын тооцоо..................................................... 414.4.1 Тогтворшил (ачааны үндсэн хослолд).................................................................... 424.4.2 Тогтворшил (ачааны онцгой хослолд).................................................................... 454.5 Боомтын их бие ба буурийн грунтын бат бэхийн тооцоо................................... 474.5.1 Боомтын дээд налууд үүсэх хүчдэлүүд................................................................... 494.5.2 Боомтын доод налууд үүсэх хүчдэлүүд.................................................................. 504.5.3 Боомтын доод хашицын бетоны бат бэх................................................................ 504.5.4 Боомтын буурийн грунтын бат бэх......................................................................... 514.4 Гравитацын боомтын хийц...................................................................................... 51Бадарч овогтой Аюурзана. А.WE08D227
  • 4. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт V БҮЛЭГ. Аркан боомтын тогтвошил........................................................................ 52VI БҮЛЭГ. Тулгуурт боомтын тооцоо6.1 Массивны тулгуурт боомт........................................................................................ 566.1.1 Массивны тулгуурт боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр..................................... 566.1.2 Тулгуурт боомтод үйлчлэх ачаа ба нөлөөлөл........................................................ 586.1.3 Тулгуурт боомтын тооцооны үндэс........................................................................ 596.1.5 Тулгуурт боомтод үйлчлэх хүчнүүдийг тодорхойлох........................................... 626.1.6 Массивны тулгуурт боомтын тогтвошилт............................................................. 676.1.7 Боомтын их бие ба буурийн грунтын бат бэх........................................................ 686.2 Олон аркт тулгуурт боомт........................................................................................ 726.2.1 Тойрог хэлбэртэй аркын тооцоо.............................................................................. 766.2.2 Тулгуурын статик тооцоо......................................................................................... 87 А. Ачааны үндсэн хослолд бат бэхийн тооцоо............................................................ 896.2.3 Парабол аркын тухай товчхон................................................................................. 95VII БҮЛЭГ. Бетон гадаргуутай чулуун дүүргэллтэй боомт.................................... 96VIII БҮЛЭГ. Боомтуудын харьцуулалт, сонголт7.1 Нийтлэг үндэслэл....................................................................................................... 977.2 Эзлэхүүний харьцуулалт.......................................................................................... 97 Гравитацын боомт.......................................................................................................... 98 Массивны тулгуурт боомт.............................................................................................. 98 Олон аркат тулгуурт боомт............................................................................................ 100IX БҮЛЭГ. Боомт ба түүний тусгай хийцүүдийн бүрэн тооцоо9.1 Боомтын бүтээцийн бат бэхийн тооцоо................................................................. 1029.1.1 Төмөр бетон аркыг тооцоо....................................................................................... 104 А. Аркын арматурчлал................................................................................................ 104 Б. Элементийн даах чадварын тооцоо....................................................................... 106 В. Аркын бат бэхийг налуу огтлолоор тооцох......................................................... 107 Г. Ан цав үүсэлтийн тооцоо........................................................................................ 107 Д. Элементийн ан цав нээгдэлтийн тооцоо .............................................................. 1089.1.2 Тулгуурын бат бэх.................................................................................................... 1099.2 Бүтээцийн байнгын ба түр заадас........................................................................... 1109.2.1 Хэв гажилтын заадасны өргөн................................................................................ 1109.2.2 Заадасны бүтээц........................................................................................................ 111 А. Босоо заадас................................................................................................................ 111 Б. Барилгын хэвтээ заадас.............................................................................................. 1129.3 Боомтын хучилтын дулаан техникийн тооцоо.................................................... 1139.4 Буурь ба суурь............................................................................................................ 1149.4.1 Боомтын суурь........................................................................................................... 1159.4.2 Боомтын тогтворшилт (Ачааны үндсэн хослолд).................................................. 1159.4.3 Буурийн хөрсний даах чадвар.................................................................................. 1189.4.4 Суурийн бүтээцийн бат бэхийн тооцоо.................................................................. 1189.4.5 Боомтын буурь.......................................................................................................... 1199.4.6 Боомтын буурьт хийгдэх цементацын ажил......................................................... 1209.5 Их биеийн болон буурийн шүүрэлтийн систем ба галарей................................ 1239.5.1 Их биеийн шүүрэлтийн систем............................................................................... 1239.5.2 Галарей....................................................................................................................... 123Бадарч овогтой Аюурзана. А.WE08D227
  • 5. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 9.5.3 Буурийн шүүрэлтийн систем................................................................................... 1259.6 Боомтын ус хаюурын барилга................................................................................. 1269.6.1 Хаях усны хамгийн их хэмжээ ба ус халиах хэсгийн өргөнг урьдчилантодорхойлох......................................................................................................................... 1279.6.2 Ус халиагуурын гидравлик тооцоо.......................................................................... 1299.6.3 Шахагдсан гүний тооцоо.......................................................................................... 1329.6.4 Хурд сааруулагчын гидравлик тооцоо.................................................................... 1339.6.5 Доод хашицын холбогдол......................................................................................... 1369.6.6 Ус халиагуурын бүтээцлэл....................................................................................... 139 А. Ачаа ба үйлчлэл.......................................................................................................... 139 Б. Босоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүд............................................................................. 140 В. Боомтод үйлчлэх хэвтээ хүчнүүд.............................................................................. 1419.6.7 Ус халиах төмөр бетон хучилт................................................................................. 142 А. Ус халиах босго........................................................................................................... 143 Б. Трамплины төгсгөл..................................................................................................... 1449.7 Ёроолын ус гаргуур.................................................................................................... 1449.7.1 Ус гаргуурын тооцоо................................................................................................ 1459.7.2 Сегментэн хаалтны тооцоо....................................................................................... 1469.7.3 Доод хашицын холбогдол......................................................................................... 1489.7.4 Доод хашицын ус цохилгын хэсэг........................................................................... 149 А. Тулгуур шонгын даах чадвар..................................................................................... 149 Б. Шонгын бат бэхийн тооцоо........................................................................................ 150 В. Түшиц ханын тооцоо GEO5....................................................................................... 1519.8 Хүчдэл хэв гажилт ба хяналт хэмжилтийн багажууд.......................................... 1559.8.1 Инклинометр ба экстенсометр................................................................................. 1569.8.2 Заадас хэмжигч.......................................................................................................... 1569.8.3 Трангуляци ба 3 – н талт бай.................................................................................... 1569.8.4 Термометр................................................................................................................... 1569.8.5 Боомтын суулт хэмжих............................................................................................. 156X БҮЛЭГ. Боомт барих ажлын технологи ба зохион байгуулалт10.1 Барилтын үеийн ус залах схемийн төлөвлөлт.................................................... 15910.1.1 Ус залах суваг........................................................................................................... 16010.1.2 Түр боомт.................................................................................................................. 16010.1.3 Түр боомт ба ус залах сувгын газар шорооны ажлын эзлэхүүн.......................... 16110.2 Талбайн зохион байгуулалт.................................................................................... 16210.3 Ус гаргуур ба ус хаях хэсгийн ажлын тоо хэмжээ.............................................. 16310.3.1 Газар шорооны ажил .............................................................................................. 163 А. Талбайн бут сөөгийг тайрч талбайг ухалганд бэлдэх............................................ 164 Б. Суурийн ухалгын эзлэхүүн....................................................................................... 164 В. Буурийн хадан грунтыг гараар ухах ба угаах......................................................... 16410.3.2 Буурийн шүүрэлтийн эсрэг цементаци цутгах..................................................... 16410.3.3 Ус гаргуурын суурь цутгах ажил........................................................................... 16410.3.4 Галарей угсрах......................................................................................................... 16410.3.5 Холбох хонгил цутгах............................................................................................. 16510.3.6 Суурьт хэв гажилтын заадас хийх.......................................................................... 16510.3.7 Суурийн босоо гадаргууд тусгаарлалт хийх......................................................... 165Бадарч овогтой Аюурзана. А.WE08D227
  • 6. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 10.3.8 Ус халиах ба ус гаргуурын хэсгийн их бие цутгах............................................... 165 А. RCC бетон................................................................................................................... 165 B. CVC бетон................................................................................................................... 16610.3.9 Ус гаргуурын төмөр бетон хоолой......................................................................... 16610.3.10 Ус гаргуурын оролтын хэсэг................................................................................. 16610.3.11 Ус гаргуурын удирдлагын хонгил цутгах........................................................... 16610.3.12 Үндсэн хаалт угсрах.............................................................................................. 16610.3.13 Засварын хавтгай хаалт угсрах............................................................................. 16610.3.14 Ус халиагуур дахь энерги унтраах шүдний ажил............................................... 16610.3.15 Ус халиагуурын дээрхи авто зам.......................................................................... 16710.4 Доод хашицын холбогдолын ажлын тоо хэмжээ................................................ 167A. Бетоны ажил................................................................................................................... 167Б. Хэв гажилтын заадас...................................................................................................... 16710.4.3 Энерги унтраах хүнхээл.......................................................................................... 16810.5 Ус хаях ба ус гаргуур, боомтын доод хашицын ус зайлуулах хэсгийнхөдөлмөр зарцуулалтын калькуляци........................................................................... 16910.6 Обьектын төсөв......................................................................................................... 17810.6.1 Ус гаргуур барих ажлын үндсэн ажилчдын цалингийн тооцоо.......................... 17810.6.2 Материалын орцын норм........................................................................................ 18210.6.3 Материал тээврийн зардал...................................................................................... 18810.6.4 Механизмын ашиглалтын зардал........................................................................... 19010.6.5 Төсөвт өртгийн нэгдсэн товчоо............................................................................. 195Дүгнэлт............................................................................................................................... 196Ашигласан ном зохиол.................................................................................................... 197Ашигласан программ хангамж...................................................................................... 198Бадарч овогтой Аюурзана. А.WE08D227
  • 7. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт I БҮЛЭГ. Байгаль цаг уурын нөхцөл Монгол орны хойт хагас өндөр уулс ихтэй явдал нь эндэх уур амьсгалыг харьцангуй сэрүүн болгоход хүргэсэн. Мөн Эг-Сэлэнгэ орчим өвлийн цагт эсрэг циклон тогтдог учир тэнгэр голдуу цэлмэг байдаг тул агаар ихээхэн хөрдөг. Чийглэг уур амьсгалын нөлөөгөөр энэ их муж гол мөрөн элбэгтэй. Төслийн талбар нь хүйтэн, сэрүүн эх газрын уур амьсгалтай тул өдөр болон улирлын хэмийн хэлбэлзэл ихээхэн өндөр байдаг. Эг сэлэнгийн хагалбар нь жилдээ 300 мм буюу түүнээс их тунадас унадаг Монгол орны хур тунадас хамгийн их унадаг хэсэг багтдаг. Тус ус хагалбарын өндөрлөг хэсэгт тунадас 500 мм-ээс их байдаг. Хур тунадасны дийлэнхи ихэнхи нь зуны улиралд хамгийн их бороотой байдаг 7 ба 8-р саруудад унадаг. Энэ нутагт харьцангуй чийгшилт бага байдаг ба зуны саруудад 40-50%-ийн хооронд хэлбэлздэг. Ихээхэн хэмжээтэй тогтмол ус нь орчин тойрныхоо уур амьсгалд нэн ялангуяа агаарын хэм болон чийгшлийн хэмжээнд нөлөөлдөг. Хамгийн мэдрэгдэхүйц нөлөө нь зуны улиралд сэрүүвтэр харин өвөлдөө дулаавтар болж өдрийн болон улирлын чанартай агаарын хэмийн хэлбэлзэл буурдаг. Цаг агаарт үзүүлэх эерэг идэвхжил нь усан сангийн ус эргэн тойрныхноос илүү дулаан байдаг намар цагийн үед мэдрэгдэнэ. Гэхдээ энэ идэвхжил нь маш бага талбайд мөсөн бүрхүүл тогтохын өмнө болно. Сөрөг идэвхжил буюу өөрөөр хэлбэл ялигүй сэрүүсэлт нь усан сангийн мөс хайлахгүй байсаар байдаг хавар цагийн үед үүсдэг. Усан санд хавар байгаа ус нь намрын түвшинтэй харьцуулахад ихээхэн багассан байдаг тул энэ сэрүүсэлтийн идэвхжил нь бага байх болно. Улиралуудын эхлэх , дуусах хугацаа , үргэлжилэх хоногийг доорхи хүснэгтэнд үзүүлэв. Улирлын эхлэх хугацааУлирал Өвөл Хавар Зун Намар эхлэх дуусах хоног эхлэх дуусах хоног эхлэх дуусах хоног эхлэх дуусар хоногБулган XI/1 III/1 120 III/1 VI/1 60 VI/1 IX/1 120 IX/1 XI/1 60 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 1
  • 8. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт1.1 Өвлийн улиралӨвлийн улиралд Увс, Дархадын хотгор, Орхон Сэлэнгийн сав газар зэрэг хонхорхөндий газар хүйтэн агаар тогтонги байдаг учраас дунджаар -30-35оС байдаг. Хойдмөсөн далайн ай савд өвлийн улирал X сарын сүүлч XI сарын эхээр эхэлж III сарынэхээр дуусна. Нийт өвлийн үргэлжлэх хугацаа 120 хоног. Өвлийн 3 сарын салхиныдундаж хурд 1.1-2.0 м/с. Галлагааны хугацааны температурын нийлбэр 6000-6700оСбайдаг.Өвлийн 3 сарын дундаж харьцангуй чийгшил 60-70%. Тогтвортой цасан бүрхүүлтогтох хугацаа 11/XI-21/XI, арилах хугацаа 11/III-21/III хүртэл юм.1.2 Хаврын улиралХаврын улирал II сарын эцэс III сарын эхээр эхэлж IV сарын эцэс , V сарын эхээрдуусна. Хаврын улиралд цаг агаар эрс өөрчлөгдөж температурын хэлбэлзлэл их, салхишуурга ихтэй тогтворгүй болно. Агаарын чийгшил багасч салхины хурд ихсэнэ.Хаврын улирал хамгийн их салхитай хуурай байдаг учир усны гадаргаас ууршихууршилт их утгандаа хүрдэг.1.3 Зуны улиралХур тунадасны дийлэнхи ихэнхи нь зуны улиралд хамгийн их бороотой байдаг 7 ба 8-рсаруудад унадаг. Зун Хэнтийн мужид харьцангуй эрт эхэлнэ. Мөн салхины хүч багасчсулардаг. Хангайн нуруунд зун V сарын эхээр эхэлж IХ сарын эхээр дуусч 120 гаруйхоног үргэлжилнэ. Энэ нутагт харьцангуй чийгшилт бага байдаг ба зуны саруудад 40-50%-ийн хооронд хэлбэлздэг.1.4 Намрын улиралНамрын улирал IХ сарын эхнээс эхлэн , ХI сар хүртэл нийт 60 хоног үргэлжилнэ.Агаарын хоногийн дундаж температур 5оС болох өдөр нь 21/IX-1/X. Өдрийн урт 6-7цаг байна. Намартаа -5 оС хэмээс -15 оС хэм хүртэл хүйтэрдэг.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 2
  • 9. ДИПЛОМ МЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэл лэнгийн УЦС – ын боомтын ба технолог зохион байг н ги гуулалт1.5 Цаг уурын нөхц у цөлТөслийн байршил н Булган аймгийн Сэ н нь элэнгэ сумы нутагт Э –Сэлэнг ын Эг гийн бэлчиррторших б байгаль цаг уур уу амьсгалы үндсэн ү ба ур ын үзүүлэлтий БНбД 23 йг 3-01-09 – ээ эсдараах б байдлаар авл лаа.Гадна аг гаарын сар ж жилийн дун ндаж темпер ратур,Станц, I II III IV V V V VI VII VIII IX X XI X XII ЖилхаруулСэлэнгэ -21.1 -16. .3 -7.1 2. .1 9.8 14.6 16.3 14.0 8.9 1.3 -10.0 -17.9 -0.5График 1. Хамгийн их ба бага т температур (Булган) р гаарын үнэмГадна аг млэхүй хамг гийн их тем мператур,Станц, х харуул Үнэмлэх хүй Он сар өдөр VII сарын хамгийн их н үнэмлэх ихийн хүй дундажжБулган аймагИнгэт то олгой 37.0 2000.07. .16 29.5 гаарын үнэмГадна аг млэхүй хамг гийн бага те емператур,Станц, х харуул Үнэмлэх хүй Он сар өдөр I сарын үнэмлэхүй н й хамгийн бага н бага дун ндажБулган аймагБулган -44.1 1947.11. .17 -33.8
  • 10. ДИПЛОМ МЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэл лэнгийн УЦС – ын боомтын ба технолог зохион байг н ги гуулалтАгаарыг чийгшил, х тунадас хэмжээ г хур сныСтанц Хоногын хамгийн д н дулаан Хур тунад дас цагын ха арьцангуй чийгшил ч Халуун са ар Хүййтэн сар Жил Дулаан Д Хоногийн Х Он Са ар Өдөр үе ү хамгийн их хБулганИнгэт 52 62 183.9 179.5 68.9 6 1994 6 28толгойГрафик 2 Хур туна 2. адас (Булган н)Гадна аг гаарын усны уурын дар ы ралт, ГПаСтанц I II III IV V VI VII VIII IX V X XI XII ЖиилХутаг 0.9 1.2 2.4 3.9 6.8 11. .3 14.4 13.0 7.8 1 4.2 2.1 1.1 5.8Барилгы хананд /б ын босоо гадарг орох бо гад/ орооны /нор рголтын хэм мжээ/ хэмжэ мм ээ,Өртөөни Босо ий Бар рилгын хан наны чиглэ элнэр д хананд Х ЗХ З ЗӨ З Ө БӨ Б БХ Б орох ны бороон хэмжээ мм э,Булган 56.0 9.0 3.9 1.7 6.2 6 2.2 0.5 1.1 12.9 1
  • 11. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Барилгын хана /босоо гадаргад/ - д ирэх нийлбэр цацрагын сар жилийн дундаж (мДж/м2)Барилг I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII ЖилынчиглэлБулганӨ 291.2 339.0 308.1 249.0 240.7 190.6 186.6 222.8 271.5 305.5 231.4 269.4 3195.8ЗӨ, БӨ 217.3 273.0 273.1 257.1 272.1 240.8 222.1 239.3 251.2 273.4 252.3 213.0 2984.7З, Б 81.5 120.6 182.0 208.9 251.1 235.8 213.2 198.0 179.9 150.1 95.0 74.4 1990.5ЗХ, БХ 0 72.8 112.0 136.6 177.9 170.5 142.1 119.6 95.0 0 0 0 1026.5Х 0 61.4 87.5 88.4 125.0 120.4 88.8 74.3 78.1 0 0 0 724.5 Салхины чиглэл ба салхигүй үеийн давтагдал(%), хурд м/с Зүг Давтагдал, % Хурд, м/с I IV VII X I IV VII X Хутаг Х 20.5 8.0 5.8 19.4 1.8 4.0 2.7 2.1 ЗХ 4.4 5.2 5.0 5.2 1.9 3.6 2.8 1.7 З 14.0 26.4 43.0 14.9 2.8 3.7 3.0 2.8 ЗӨ 6.0 8.7 9.4 5.4 1.8 3.0 2.7 2.0 Ө 2.9 2.4 4.0 1.8 1.3 2.1 1.8 1.2 БӨ 4.7 6.7 4.8 4.8 1.7 3.7 2.5 2.6 Б 21.2 22.8 16.5 19.5 1.6 3.9 3.0 3.0 БХ 26.2 19.8 11.6 29.0 2.8 3.9 2.9 3.1 Со 58.5 32.2 46.8 59.2 График 3. Салхин сарнай (Салхины давтагдал %) A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 5
  • 12. ДИПЛОМ МЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэл лэнгийн УЦС – ын боомтын ба технолог зохион байг н ги гуулалтЖил, сар дундаж салхины хурд, м/с рын ж хСтанц Сар, өвли улирал жилийн д ийн л, дундаж хурд м/с д, I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Өвөл Жи ил Булг ганИнгэт 1.3 1.1 1.6 2.0 1.8 1.6 1.1 1.0 1.3 1.3 1.3 1.4 1.3 1.4 4толгойМонгол орны салхи шахацы (ачаалал муж ины ын л)Салхины даралт q max кH/м2 ы Салхины даралты муж ы ын I II III IV V5 жилд н удаа нэг 23 33 42 47 5510 жилд нэг удаа д 25 34 44 58 6120 жилд нэг удаа д 33 42 55 70 771.6 Байг галийн нөхцөлГрафик 4 Цаг ууры үзүүлэлти нэгдсэн график (Бу 4. ын ийн н улган)Газар хө өдлөлт (БНб 22.01.01/ бД /2006)д/д Төв сууринги нэр в ийн Су хорооны нэр ум ы Газар хөдлөлий йн хүчБулган4 Иннгэт толгой Сээлэнгэ 8215 Сэл лэнгэ Сээлэнгэ 82Тайлбар: 2 – 50 – иа наашгүй жилд нэг уд тохиолд ас даа доно.
  • 13. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтII БҮЛЭГ. Ус-Эрчим хүчний тооцоо, УЦС байгуулах шаардлага, Усанцахилгаан станцын боомт байрлах газрын чиг шав сонголт2.2 УЦС байгуулах шаардлагаАливаа ус орны үйлдвэрлэл, хөгжил дэвшил эрчим хүчний нөөц, үйлдвэрлэл, түүнийөртөгөөс шууд хамааралтай байдаг. Манай орны хувьд ихэнх эрчим хүчний эх үүсвэрнь дулааны цахилгаан станц, дизель станц юм. Энэ нь хөгжингүй нийгмийн хувьдзарлага ихтэй эрчим хүч үйлдвэрлэх арга юм. эрчим хүчийг өртөгтэй үйлвэрлэх ньтүүний нэгжийн үнийг өсгөх, хэрэглэгчийн хувьд үнийг дарамтыг бий болгодог. Нөгөөталаас эрчим хүчний дутагдал нь шинэ технологи нэвтрүүлэх, үйлдвэрлэл үйлчилгээявуулах гээд бизнес болон амьдралын бүхий л шатанд тулгамдсан асуудал болдог.2.2.1 Төвийн эрчим хүчний системийн хэрэглээний өсөлтийн ерөнхий чигхандлагаТЭХС –ийн хэрэглээ, оргил ачаалалТөвийн бүсийн эрчим хүчний системийн сүүлийн жилүүдэд хэрэглээний өсөлттогтвортой байсан буюу жилийн дундаж өсөлт 100 орчим сая кВт.ц байсан. Харин2009 оны гүйцэтгэлээр төвийн бүсийн эрчим хүчний системийн хэрэглээ 4005,4 саякВт.ц болсон нь өнгөрсөн оны гүйцэтгэлээс 1,1 сая кВт.ц –аар буурсан үзүүлэлттэйбайсан нь” эдийн засгийн хямрал” нөлөөлсөн гэж үздэг. ТЭХС -ийн хэрэглээ, оргил ачаалал 4,500.0 800 4,000.0 700 3,500.0 600 3,000.0 сая кВт.ц 500 2,500.0 400 2,000.0 1,500.0 300 1,000.0 200 500.0 100 - 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Хэрэглээ 2,969.2 3,054.8 3,119.8 3,158.9 3,325.2 3,450.5 3,558.5 3,724.1 4,006.5 4,005.4 Pмах, МВт 526 528 520 533 539 576 585 638 673 695 График №1 ТЭХС –ийн хэрэглээ, оргил ачаалалЭх үүсвэрийн бүтэцТөвийн эрчим хүчний систем нь цахилгаан дулааныг хослон үйлдвэрлэгч ДЦС дээрсуурилагдсан байдаг тул 1977 оноос ОХУ –ын эрчим хүчний системтэй зэрэгцээажиллагаанд ажиллаж ОХУ –ын эрчим хүчний систем нь манай системийн хувьд“давтамж тохируулагч” –ийн үүрэг гүйцэтгэдэг.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 7
  • 14. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Хүснэгт №1 ДЦС –уудын хүчин чадал, насжилт Ашиглалтанд Суурилагдсан Насжилт Их ачаалалд дахь орсон огноо хүчин чадал, /2010 оны оролцоо ба СХЧ МВт түвшинд/ ашиглалтын байдал ДЦС 2 1961 21,5 49 18 83.7% ДЦС 3 1973 48 37 31 64.6% ддх ДЦС 3 1978 88 32 64 72.7% өдх ДЦС 4 1983 540 27 458 84.8% ДДЦС 1965 48 45 43 89.6% ЭДЦС 1986 36 24 27 75.0% Систем 781,5 641 82.0% Хүснэгт №1 –ээс харахад ТЭХС –ийн эх үүсвэрүүдийн дундаж наслалтхарьцангуй өндөр болсон нь харагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл нэн яаралтай шинэ эхүүсвэр хэрэгтэй юм. Шинэ эх үүсвэрийн хүчин чадал болон ямар төрлийн байхыг зөвсонгох нь өнөөгийн чухал зорилтийн нэг болж байна. • Дан ганц нэг төрлийн эх үүсвэртэй байх нь тухайн эрчим хүчний системийн хувьд давуу гэхээсээ сөрөг тал давамгайлж байдаг. Энд эх үүсвэрүүдийн бие биеэ нөхөн ажиллах, үр ашгийг дээшлүүлэх зэрэгт сөрөг нөлөөтэй. Эх үүсвэр нэг төрлийн байх нь түлш түүхий эдийн хомсдолд хүргэх аюултай юм • Гадаадын эрчим хүчний систем “давтамж тохируулагч” байх нь тухайн улс орны эрчим хүчний салбарын “аюулгүйн нөхцөл” байдалд сөргөөр нөлөөлж, хараат байдалд ороход нөлөөлдөг. Сүүлийн жилүүдэд ОХУ –тай хийж байгаа гэрээнд үнэ өртөгийг жилээс жилд нэмэгдүүлж байгаа нь нэг талаас хараат байдлыг илтгэж байна. • Томоохон хүчин чадалтай усан цахилгаан станц нь тухайн орны эрчим хүчний системийн найдвартай тогтвортой ажиллагааг хангах нөхцөлийг бүрдүүлж өгдөг сайн талтай.Хэрэглээний ерөнхий өсөлтОлон жилийн судлагааны үр дүнгээс үнэлэлт өгч, ТЭХС –ийн хэрэглээний өсөлтийнерөнхий чиг хандлагыг их, баг, дунд өсөлтийн хурдтай байх гэсэн хувилбараартооцоолов.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 8
  • 15. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт ТЭХС -ийн хэрэглээний хэтийн төлөв 16,000,000.00 14,000,000.00 12,000,000.00 10,000,000.00 8,000,000.00 6,000,000.00 4,000,000.00 2,000,000.00 - 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 "бага" хурдтай өсөлт "дунд" хурдтай өсөлт "их" хурдтай өсөлт График №2 Хэрэглээний хэтийн төлөвХүснэгт №2 ТЭХС –ийн хэрэглээний хэтийн төлөв "бага" хурдтай "дунд" хурдтай "их" хурдтай өсөлт өсөлт өсөлт2009 4 005 372,37 4 005 372,37 4 005 372,372010 4 105 506,68 4 165 587,26 4 265 721,572011 4 208 144,34 4 332 210,75 4 542 993,472012 4 313 347,95 4 505 499,18 4 838 288,052013 4 421 181,65 4 685 719,15 5 152 776,772014 4 531 711,19 4 873 147,91 5 487 707,262015 4 645 003,97 5 068 073,83 5 844 408,232016 4 761 129,07 5 270 796,78 6 224 294,772017 4 880 157,30 5 481 628,66 6 628 873,932018 5 002 161,23 5 700 893,80 7 059 750,732019 5 127 215,26 5 928 929,55 7 518 634,532020 5 255 395,64 6 166 086,74 8 007 345,782021 5 386 780,53 6 412 730,21 8 527 823,252022 5 521 450,05 6 669 239,41 9 082 131,762023 5 659 486,30 6 936 008,99 9 672 470,332024 5 800 973,45 7 213 449,35 10 301 180,902025 5 945 997,79 7 501 987,32 10 970 757,662026 6 094 647,73 7 802 066,82 11 683 856,902027 6 247 013,93 8 114 149,49 12 443 307,602028 6 403 189,28 8 438 715,47 13 252 122,602029 6 563 269,01 8 776 264,09 14 113 510,572030 6 727 350,73 9 127 314,65 15 030 888,75A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 9
  • 16. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтХэрэглээний хэтийн төлөвөөс харахад 2020 оны түвшинд одоогийн өсөлтийн ерөнхийтенденцийг хадгална гэж үзвэл хэрэглээ 6166,1 сая кВт.ц хүрэх бөгөөд энэ нь 2009 оныгүйцэтгэлээс даруй 50 гаруй хувиар өсөхөөр байна. 2020 оны түвшинд шинэ эх үүсвэргүйгээр 2009 оны түвшин дэхь дотоодынүйлдвэрлэлтэй байна гэж үзвэл импортоор жилдээ 2280,7 сая кВт.ц эрчим хүчийг авахбуюу цагт дунджаар 260 МВт –ыг импортоор байнга авах шаардлагатай болох юм.ОХУ –ын эрчим хүчний системтэй холбосон АС 300 маркийн 220 кВ –ын цахилгаандамжуулах агаарын шугамын хамгийн их нэвтрүүлэх чадлыг 210 МВт гэж 1980 –иадоны үед оросын мэргэжилтэнгүүд тогтоож байсан байна. Харин өнөөдрийн түвшиндСэлэндум дахь СД257,258-р шугамуудын хамгийн их дамжуулах чадал 175 МВт гэжтогтоож байгаа нь гүйдлийн трансформатортой нь холбоотой байна.Оргил ачаалалГрафик №1 –ээс 2009 оны оргил ачаалал 695 МВт хүрсэн нь харагдаж байна. Харин2010 оны 1 сарын 5 –ны өдөр системийн оргил ачаалал 711 МВт хүрсэн бөгөөд энэ үедОХУ –аас 70 МВт авч байсан буюу ДЦС –ууд нь суурилагдсан хүчин чадлынхаа 60 –аас илүү хувийг ашиглаж байсан буюу дахин ачаалал нэмэх боломжгүйгээр ачаалагдажбайсан. 800 700 600 500 400 300 200 100 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 ЭДЦС ДДЦС ДЦС2 ДЦС 3 ДЦС 4 Имп/экс График №3 Хоногийн ачааллын график /2010-01-05/Сүүлийн жилүүдэд системийн оргил ачааллын жилийн дундаж өсөлт 20 МВт орчимбайсан. Хэтийн хөгжлийн чиг хандлагаар 2020 оны түвшинд оргил ачаалал 1128 МВтхүрснээр импортоор 500 орчим МВт чадал авахаар байна. Ийм их хэмжээнийA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 10
  • 17. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтцахилгаан эрчим хүч жил бүр авахад хүрвэл улсын эдийн засаг доройтолд орохоосгадна шугамын найдвартай дамжуулах чадвар ч хүрэлцэхгүй болох талтай. Оргил ачааллын хэтийн төлөв 3,500 3,000 2,500 2,000 МВт 1,500 1,000 500 - 200 201 201 201 201 201 201 201 201 201 201 202 202 202 202 202 202 202 202 202 202 203 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 бага 69 71 73 74 76 78 80 82 84 86 89 91 93 95 98 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, дунд 69 72 75 79 82 86 90 94 98 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, их 69 74 80 86 92 99 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 2, 2, 2, 2, 2, 2, 3, График №4 Оргил ачааллын хэтийн төлөвХэрэглээний хангалт болон шинэ эх үүсвэрТЭХС –д шинэ эх үүсвэр зайлшгүй хэрэгцээтэй байгааг мэргэжилтэнгүүд судлан,тогтоож хэд хэдэн төслийг санаачлан хэрэгжүүлж байна. Үүнд: Улаанбаатар хотын жилээс жилд нэмэгдэж байгаа дулааны ачааллыг хангах зориулалт бүхий ДЦС 5 нь 300 МВт чадалтай байхаар ТЭЗҮ боловсруулагдаж байна Хувийн хөрөнгө оруулалт бүхий 50 МВт –ын салхин парк бүхий салхин цахилгаан станц 2011 онд эхний турбиныг системтэй холбохоор төлөвлөгдөж байна Улаанбаатар хотод оройн их ачаалал генераторын горимд ажиллаж системд эрчим хүч нийлүүлж, шөнийн бага ачааллын цагт насосны горимоор ажиллах 50 МВт –ын хүчин чадалтай “Усан цэнэгт цахилгаан станц “ тусгай зөвшөөрлөө авсан. 1965 онд ашиглалтанд орсон Дарханы ДЦС нь 45 жил тасралтгүй ажилласан байгаа бөгөөд өөрийн станцын хүчин чадлыг өргөтгөхөөр ТЭЗҮ боловсруулаад шийдвэрлэх түвшиндээ явж байна.Гэхдээ эдгээр арга хэмжээнүүд хэрэгжлээ ч гэсэн асуудлыг шийдвэрлэж чадахгүй гэдэгнь хэрэглээний өсөлтөөс харагдаж байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 11
  • 18. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт1. Хоногийн ачааллын графикийн тооцоо (2020 он) Хоногийн ачааллын график 2020 он 1200 1000 800 600 400 200 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 ЭДЦС ДДЦС ДЦС 3 ДЦС 5 ДЦС 4 УЦЦС Имп/экс Шинэ эх үүсвэр График №5 Хоногийн ачааллын график 2020 он2020 оны хоногийн ачааллын графикт дараахи нөхцөлүүдийг авч тооцлоо ДЦС 2 ашиглалтаас хасагдсан байхаар авах ДДЦС дахь өргөтгөл ашиглалтанд орсон байх Импортоор хоногтоо 1 сая орчим кВт.ц эрчим хүчийг авах Салхит станцын 50 МВт нь байнгын тогтвортой эх үүсвэр биш тул импортын шугамтай хамт тооцов 50 МВт –ын усан цэнэгт цахилгаан станцын генератор болон насосны горимоор ажиллах Шинэ эх үүсвэр гэдэгт систмеийн найдвартай ажиллагааг хангах түвшний эх үүсвэрийн хүчин чадлыг тодорхойлов.Хүснэгт №3 Хоногийн ачааллын хүснэгт 2020 онцаг ЭДЦ ДДЦ ДЦС ДЦС ДЦС УЦЦ Имп/эк Шинэ Нийт С С 3 5 4 С с эх үүсвэр 1 27 42 95 180 380 20 59 803 2 27 42 93 180 380 -35 20 71 778 3 27 42 93 180 380 -35 20 59 766 4 27 42 93 180 380 -35 20 53 760 5 27 42 93 180 380 -35 20 77 784A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 12
  • 19. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 6 27 42 93 180 380 -35 20 77 784 7 27 42 95 180 380 20 60 804 8 27 42 95 180 380 20 113 857 9 27 42 95 180 380 20 157 901 10 27 42 95 180 380 50 185 959 11 27 42 96 180 380 50 189 964 12 27 42 95 180 380 50 192 966 13 27 42 94 180 380 50 186 959 14 27 42 94 180 380 50 171 944 15 27 42 95 180 380 50 158 932 16 27 42 95 180 400 50 134 928 17 27 42 95 180 420 45 50 85 944 18 27 42 95 180 450 50 90 136 1070 19 27 42 95 180 450 50 90 194 1128 20 27 42 95 180 450 50 90 133 1067 21 27 42 95 180 450 35 50 125 1004 22 27 42 95 180 450 50 137 981 23 27 42 93 180 400 50 157 949 24 27 42 93 180 380 50 96 868Бэлтгэлд байх хүч чадлыг тооцвол Хүснэгт №3 –аас харахад системд 400 МВт –аасбагагүй хүчин чадалтай шинэ эх үүсвэр хэрэгтэй байна.2.3 Боомтын чиг шав хөндлүүрийн сонголтМонгол улсын нутаг дэвсгэрт боомт барих боломжтой хөндлүүрийн судалгаагсоциалист нийгмийн үед оросууд хэд хэдэн газар хийж байсан ба Сэлэнгэ мөрнийдагуу УЦС байгуулах боломжтой хөндлөвчүүдийн анхны судалгааг ЗХУ-ын (хуучиннэрээр) Гидропроект институт 1970 онд хийсэн. Энэ судалгаанд Хутаг-Өндөр, Бүрэн,Шар манхтайн УЦС-ын хөндлөвчүүдийг авч үзэж байсан. Түүнээс хойших хугацаандхийгдсэн судалгааны явцад Хутаг-Өндөр, Бүрэнгийн хөндлөвчүүд нь Эгийн голСэлэнгэ мөрөнд цутгах цэгээс дээш (урсгалын эсрэг) байршилтай учир усны нөөцийнталаас харьцангуй хомс, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөө ихтэй учраас эхнийшатанд баригдах жагсаалтаас ухарч Шар манхтайн орчмын хөндлөвчүүд анхааралтатаж ирсэн. Ленгидропроект (хуучин нэрээр) институт 1974-1975 онд хийсэнсудалгаандаа Сэлэнгэ мөрөн дээр УЦС байгуулах эхний ач холбогдолтой хөндлөвчөөрШүрэнгийн орчмын хөндлөвчүүдийг авч үзэж байсан. Ингэхдээ 4 хэсэг дээрххөндлөвчүүд дээр харьцангуй нарийвчилсан судалгаа хийсний дотор 1:5000масштабтай газрын зураг хийж, геофизикийн зарим судалгаа явуулсан байдаг.Эдгээрээс заримыг нь доорхи хүснэгтэнд үзүүлэв.№ Хөндлүүрийн нэр Хөндлүүрийн урт Координат1 Тариалан N49,20,10.63 E102,49,27.352 Хутаг – Өндөр N49,22,58.61 E102,01,48.243 Шүрэн N49,42,39.60 E104,57,12.22A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 13
  • 20. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт4 Шар манхтай N49,40,40.75 E104,44,47.77Зураг 2.1 Тариалангийн хөндлүүрДээрхээс гадна гол мөрөн ихтэй бүс нутагт боомт барих боломжтой хөндлүүр их байхба барьж ашиглах нь хэрэгцээ шаардлагаас хамаарна. Дан ганц УЦС – аар эрчимхүчний хэрэглээгээ хангадаг улс гүрэн олон байдаг.Тариалангийн хөндлүүр нь инженер геологийн нөхцөл сайтай, 100 орчим метр хүртэлтүрэлт үүсгэх боломжтой боловч усан санд суурин газар, тариалангийн талбай ихээхэнөртөнө.Эдгээрээс гадна Эг, Сэлэнгийн уулзвар бэлчирээс баруун тийш 3.3км – т, өргөрөгийнN, уртрагын Е – д байрлах Эг – Сэлэнгийн хөндлүүрийг сонгон авсан юм.Энэ хөндлүүр нь олон талын ач холбогдолтой ба Сэлэнгэ мөрөн дээр барих боомтынхамгийн тохиромжтой стратегийн чухал байрлалтай газар юм. Тус хөндлүүр дээрбоомт барьж усан сан үүсгэхэд усанд автах суурин, бригадын төв, байгууламж байхгүйба Эгийн голын УЦС – ын усан сантай холбогдож усан тээвэр хөгжүүлэх боломжтойюм. Мөн 2 боомтыг холбосон авто зам Сэлэнгэ ба Эгийн голоор чөлөөтэй нэвтрэнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 14
  • 21. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 2.2 Эг-Сэлэнгийн хөндлүүрАялал жуулчлал, гадаадын болон дотоодын жуулчдын сонирхолыг татах өвөрмөцхийцийн онцлогыг харуулах, Эгийн голын УЦС – тай хосолж жуулчлалын бүс болохболомжтой юм. нөгөө талаас гадаргын усны нөөцийг нэмэгдүүлж УННМ – ийгбэхжүүлэхэд нөлөөлөх ба тухайн орчмын бүс нутгийн цаг уур уур амьсгалын нөхцөлдтаатай нөлөө үзүүлж, үйлдвэрлэл, газар тариалан, хөдөө аж ахуйн хөгжих юм.Хөндлүүрүүдийн талбарт хийсэн ажиглалт дээр тулгуурлан харьцуулж үзэхэдШүрэнгийн хөндлүүр нь Сэлэнгэ мөрөн дээр урьд өмнө авч үзэж байсан төслийнхувилбаруудаас харьцангуй эерэг гэж хэлж болохоор нөхцөлтэй. Тухайлбал: Хутаг-Өндөр, Бүрэн, Эгийн голын УЦС-ын төслүүдэд их хэмжээний ой мод усан сангийнталбарт орж байсан бол Шүрэнгийн УЦС-ын хувьд голын дагуух бага зэргийн бургас,бутлаг модыг эс оролцуулбал усан сангийн талбарт ой мод орохгүй гэж хэлж болно.Гэвч нөгөө талаас авч үзвэл Шүрэнгийн хөндлүүр нь 70 м – ээс дээш усны түвшинөргөгдөхөд Хялганатын гүүр усанд автана. Бидний сонгож авсан Эг – Сэлэнгийнхөндлүүрт дээрхтэй төстэй болон Бүрэнгийн хөндлүүрт Ингэт толгойн аж ахуй, Эгийнголын УЦС-ын төсөлд Ханатай бригадыг нүүлгэн шилжүүлэх асуудал гарч байсантайтөсөөтэй зүйл гарахгүй. Түүхийн дурсгалт зүйлийн хувьд ч тэр Эг – Сэлэнгийнхөндлүүрийг илүү эерэг нөхцөлтэй гэж хэлж болно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 15
  • 22. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 2.3 Шүрэнгийн хөндлүүрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 16
  • 23. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтIII БҮЛЭГ. Эг – Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын боломжитхувилбаруудУсан цахилгаан станц нь усны даралт, түүний энергийг цахилгаан энерги болгонхувиргах үйлдвэр юм. Өөрөөр хэлбэл усны энергийн их багаас шалтгаалж гаргахцахилгааны хэмжээ шууд хамааралтай байдаг. Иймд усны энергийг зохиомлоорнэмэгдүүлэхийн тулд боомт барьж ашигладаг. Боомтын хийц ба зохиомжийн шийдэлхүн төрөлхтөний хөгжил дэвшилтэй хамт хөгжин иржээ.3.1 Боомтын төрөл ба ангилалБоомтыг хийц зохиомж, ашиглах зориулалтаас нь хамааруулж олон ангилалд хуваадаг. 1. Ашиглах хүрээгээр нь - Ус нөөцлөх боомт (storage). Энэ нь нэг үгээр хэлбэл усны нөөцийг нэмэгдүүлэх зорилготой юм. Элбэг устай үед буюу хур бороотой хугацаанд илүүдэл усыг хуримтлуулан голын гачиг үед нөхөн урсгах зохицуулалттай боомт юм. Мөн усан санд нөөцөлсөн усыг хэд хэдэн зорилгоор ашиглана. Үүнд: услалтын систем, хөдөө аж ахуйн ус хангамж, хүн амын усан хангамж гэх мэт. - Үерийн хамгаалалтын боомт (detention). Энэ нь үерийн уснаас хүн ам, хот тосгоныг хамгаалах зориулалттай баригдана. Үерийн хамгаалалтын боомтын дээд хашицад үерийн ус хуримтлагдах ба доод хашицад урсгал тайван, тогтмол жигд урсацтай байна. Боомтын хэлбэр ба хийцийн тооцоо нь тухайн нутгийн цаг уурын нөхцөлөөс хамаарна. Үүнд гидрологи болон үерийн эрчим чухал нөлөөтэй. - Чиглүүлэх боомт (diversion). Энэ боомт нь ус авах барилгаруу голын усыг чиглүүлж өгөх зориулалттай юм. Чиглүүлэх боомт нь ихэвчлэн бага өндөртэй байх ба дээд хашицдаа их хэмжээний ус нөөцлөхгүй. Заримдаа энэ боомтыг ус халиах түвшин өргөх боомт гэж нэрлэнэ. - Хагшаас барих боомт (debris). Хагшаас барих боомт нь голын урсан орж ирэх хагшаас, элс шавар, хогыг дээд хашицдаа бөөгнүүлэн авч үлдэх үүрэгтэй. Хотын үерийн хамгаалалтын болон хот дундуур урсах голд ихэвчлэн баригдана. Хагшаас барих боомтоос өнгөрсөний дараа ус цэвэршинэ. - Түр боомт (coffer). Энэ нь байнга ашиглагдах боомт биш юм. Өөрөөр хэлбэл усны барилгыг барихад тухайн барилгын талбайг усгүй хуурайA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 17
  • 24. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт байлгаж голын усыг хаах зориулалттай боомт юм. Зураг 3.1. Түр боомтын ашиглалт - Усан толио үүсгэх боомт (water area). Энэ нь хотын өнгө үзэмж сайжруулах, тухайн орчмын экологийн нөхцөлийг сайжруулах зорилготой боомт юм. Манай улсад Сэлбэ голын дагуу хэд хэдэн ийм төрлийн боомт байсан. 2. Гидравлик нөхцөлөөр нь - Ус халиах боомт (overflow dam). Энэ нь үерийн үеийн илүүдэл усыг боомт өөрийн их бие дээгүүр халиах зориулалттай боомт юм. Боомтын тооцоо нь хялбар биш ба материалын чанарыг өндөр байлгах хэрэгтэй. - Ус халиадаггүй боомт (non-overflow dam). Энэ боомт нь үерийн усны илүүдэл зарцуулгыг ус хаях барилгаар дамжуулан доод хашицад хаях, өөр дээгүүрээ ус халиадгүй боомтууд юм. Энэ боомтын нэг жишээ нь шороон боомтууд юм. Зураг 3.2. Гидравлик нөхцөлөөр нь ангилсан боомтын төрөл 3. Барилгын материалаар нь - Чулуу ба тоосгон өрлөгөн боомт - Бетон боомт - Шороон боомтA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 18
  • 25. ДИПЛОМ МЫН ТӨСӨЛ УББЭг-Сэл лэнгийн УЦС – ын боомтын ба технолог зохион байг н ги гуулалт - Модон боомт - Төмөр бо оомт - Бетон ба шороон бо а оомт - Чулуун х хаялган бооомт - Холимог хийцтэй б г боомт гэж а ангилна. Зу ураг 3.3. Чу улуун өрлөг ба бетон боомт гөн н4. Х Хөшүүн чана араар нь - Хөшүүн ба хатуу боомт (rig dam). Энэ боомт gid тууд нь ха атуу бат бээх өндөртэй материал й лаар бариг гддаг. Ши илжилт бо олон матер риалын хэ эв гажилтан ордоггүй боомтууд юм. Өөрөө хэлбэл б нд й өр боомтын их биед гадн х ны ачааллаас үүсэх өөр с рчлөлт нь маш өчүүхэн байна. Ийм боомтын материал н н нь бетон, то оосго, чулуу ган ба тод байна. у, д - Хөшүүн биш боомт тууд (non rrigid dam). Энэ нь хар рьцангуй ха атуу хөшүү үн биш мате ериалаар бааригдсан бооомтууд орн Өөрөөр хэлбэл боо но. омтын их би ие харимхай болон на й аларай хэв гажилтанд орно гэсэн үг юм. Ийм төрлий н И йн боомтонд чулуун а д асгаасан боолон шороо боомтуу орно. Ийм боомты он уд ын тооцоог хийхдээ ашиглалты ын явцад үүсэх хэв гажилты ын хэмжээ эг тодорхой барилты үед нэмж зохицуулд йлж ын ж даг.5. Б Барилгын бүүтэц болон ббүтээцийн оонцлогоор нь н - Гравитацын буюу хүндийн хү х үчний боом (gravity d мт dam) - Шороон болон грун нтэн боомт (earth dam т m) - Чулуун б боомт (rock dam) kfill - Аркан бо оомт (arch dam) - Тулгуурт боомт (bu т uttress dam) - Төмөр бо оомт (steel dam) - Модон боомт (timber dam)
  • 26. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 3.4. Боомтын төрлүүд3.2 Боомтын боломжит хувилбарууд3.2.1 Гравитацын боомтГравитацын буюу хүндийн хүчний боомт нь усны болон байгалийн нөхцөлөөс ирэхачааллыг өөрийн жингээр эсэргүүцэн тогтворт байдлаа хангана. Өөрөөр хэлбэлбоомтын тогтвортой бат бэх байдал нь буурийн грунтын бат бэх, боомтийн жингээсхамаарна. Гравитацын боомтыг ихэвчлэн бетон ба төмөр бетоноор хийнэ. Өмнө ньбетоны хэрэглээ их биш байхад өөрөөр хэлбэл 19 – р зуунаас өмнө чулуу ба тоосгоорбарьдаг байсан. Ийм материалтай боомтууд нь одоо бүр байдаг. Жишээ нь: Нагаржунасахар боомт, Роосевелт боомт, Жавай боомт гэх мэт юм. орчин үед энэ төрлийнматериалтай боомт нь баригдахаа больсон. Чулуу ба тоосгон өрөгт бүтээцтэй боомт ньөндөр баригдах боломжгүй байдаг.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 20
  • 27. ДИПЛОМ МЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэл лэнгийн УЦС – ын боомтын ба технолог зохион байг н ги гуулалтЗураг 3.5 Роосевелт боомт (чулуун тоосго барьсан 5. т оор н) цын боомт нь ихэнхдэ тэнхлэгий хувьд шГравитац ээ йн шулуун бариигдах ба үүн нийг шулуу унгравитац цын боомт гэнэ. Зари боомт н им ний зориул лалт болон хийцийн өөрчлөлтөө өсхамаарч тэнхлэгийн хувьд өөр н рчлөлт орж муруйх ба үүнийг му ж а уруй гравит тацын боом мтгэнэ.Зураг 3.6 Гранд коо 6. олий боомт. Тэнхлэг нь муруйлтта гравитац боомт ь ай цынГравитаццын боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр нь ихэвчлэн гурвалжи хэлбэртэ н н н ин эйбайна. э нь усна үзүүлэх гидростатикын дарал энэ аас х лтын урвуу хэлбэр юм Барилгы у м. ынзориулаллтаас хамаа аруулж ороойг нь өөррчлөх ба авто зам, т а төмөр зам хийж өгдө өг.Гравитаццын боомт нь шороон боомтыг б н бодвол өртө өндөртэй байх ба ба бэх өндө өг й ат өрашиглаллтын хугаца өндөр ба аа айна. Грави итацын бооомт нь эгц налуутай ххавцалд илүүүтохироммжтой байддаг. Боомт жин ихтэ учир тү эй үүний жин хүлээн авах хатуу нг у,эсэргүүц сайтай б цэл буурийг шаарддаг. Боо барих га омт азрын буурь нь хадан б ь буурь байва алилүү сай байдаг. йнБоомтын буурийн хөрсний тог н х гтоцонд хад ба чулууна өөр төрл д аас лийн үе давхарга байва албоомтын өндөрийг 20.0 м – ээр хязгаарла н р адаг. 20.0 м – ээс дээш өндөртэй барихаар бо ш б ол лийг хийж бат бэхийг н сайжруулна.бууринд нэмэлт ажл д б нь
  • 28. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтГравитацын боомтын их бие дотор шүүрүүлийн гларей байх ба өөр зориулалтынхоосон орон зай байхгүй бол түүнийг цул гравитацын боомт гэж нэрлэх нь бий.Эсрэгээр бетоны орцыг багасгах, өөр ашиглалтын зориулалтаар шүүрүүлийнгларейгаас тусдаа хөндий орон зай байвал түүнийг хөндийт гравитацын боомт гэнэ.Ийм боомтод илүү бат бэх өндөртэй бетоныг хэрэглэнэ. Хөндийт гравитацын боомтыншилжсэн хэлбэр нь тулгуурт боомт юм.Давуу тал: 1. Бат бэх тогтвортой, гулсалт болон онхолдолтонд тэсвэртэй 2. Өргөн хөндлүүр болон эгц налуутай хавцал аль алинд нь шороон боомтоос илүү тогтвортой. 3. Буурийн шинж чанар сайн тохиолдолд гравитацын боомтын өндөр хязгааргүй. 4. Гравитацын боомт нь ус халиах боомттой сайн тохирдог. 5. Гадны ачаалалт тэсвэртэй. Ялангуяа ширүүн бороо болон үерийн усанд боомтын их бие угаагдахгүй 6. Гравитацын боомтын ашиглалтын болон засварын өртөг хямд. 7. Гравитацын боомт нь эвдрэл сүйрэлд тэсвэртэй. Өөрөөр хэлбэл гэнэтийн аюулд орох нь бага. 8. Гравитацын боомт нь цаг уурын ямарч нөхцөлд баригдах боломжтой. 9. Боомтын усан санд хуримтлагдсан хагшаасыг гүний ус гаргуураар гадагш хаяна.Дутагдалтай тал: 1. Боомтын буурийн бат бэх муу тохиолдолд боомтыг өндөрийг 20.0м – ээр хязгаарлана. Өөрөөр хэлбэл хадан бус буурин дээр шороон боомт илүү тохиромжтой байдаг. 2. Шороон боомтыг бодвол боомтын өртөг өндөр. Хөрөнгө оруулалт хязгаартай тохиолдолд шороон боомт барих нь ашигтай. 3. Гравитацын боомтын барилгын ажил үргэлжлэх хугацаа шороон боомтыг бодвол урт байна. Ялангуяа машин механизм дутагдалтай тохиолдолд барилгын ажил бүр удааширна. 4. Шороон боомт барихаас илүү ажлын ур чадвар туршлага шаардана. 5. Боомтыг засварлан өндөрсгөх боломжгүй.3.2.2 Аркан боомтАркан боомт нь дээрээс харахад тодорхой хуулиар муруйсан хагас тойрог хэлбэртэйбайх ба дээд хашицдаа төвгөр хийцтэй байна. Аркан боомт нь ус болон бусад ачааллыгтулгууртаа буюу боомтын завьж буурьтай нийлэх хэсэгт дамжуулан өөрийн тогтвортбайдлаа хангадаг. Ийм төрлийн боомт нь бат бэх эрэгтэй, нарийн хавцалд илүүтохиромжтой байдаг.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 22
  • 29. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 3.7. Аркан боомтын хөндлүүрээс хамаарах хэлбэрБоомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр нь гравитацын боомттой адилхан гурвалжинхэлбэртэй байх ба харьцангуй нарийхан байна. Аркан боомт нь босоо түвшинд дан байдавхар муруйлттай байна. Энэ байгуулалтын онцлогоос нь хамааруулж дан муруйлттайаркан боомт, давхар муруйлттай аркан боомт гэж ангилна.Ерөнхийдөө давхар муруйлттай аркан боомт нь эдийн засгийн хувьд ашигтай, практиктөргөн ашигладаг. Дэлхий дээр олон төрлийн аркан боомт байх ба ихэнхдээ өндөр,нэгдүгээр зэрэглэлийн барилгад тооцогддог. Жишээ нь: Хоовер боомт 218м (АНУ),Жугури боомт 272м (ОХУ), Ваионт боомт 262м (Итали), Манвайсин боомт 237м(Швейцари), Идукки боомт 169м (Энэтхэг) гэх мэт.Зураг 3.8. Хоовер ба Саяана-шушенскаяа боомтАркан боомтын муруйлтын төрөл нь түүний хөндлүүрээс мөн хамаардаг. U хэлбэрийнхөндлүүртэй тохиолдолд дан муруйлттай, гурвалжин огтлолтой байна. Харин нарийнхадан хавцал V хэлбэрийн хөндлүүртэй үед давхар муруйлттай, хувьсах муруйA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 23
  • 30. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтхөндлөн огтлолтой байна. Аркан боомт нь өндөр бат бэхтэй бетон шаарддаг багравитацын боомтыг бодвол бетоны орц нь бага байна. Аркан боомтын тулгуурийнхийц нь олон янз байх ба хүлээж авах ачаалал, их биед үүсэх хүчдэл, буурь болонхажуу завьжны тооцооны эсэргүүцлээс хамаарна. Эдгээрээс хамаараад өртөг зардалхэлбэлзэлд оршино.Давуу тал: 1. Гравитацын боомттой харьцуулбал бетоны орц багатай байна. 2. Аркан боомт нь V хэлбэрийн хөндлүүрт илүү бат бэх тогтвортой байна. 3. Боомтын тогтворт шүүрэлтийн хүч бага нөлөөтэй байдаг. 4. Аркан боомтын буурь нь заавал бат бэх өндөртэй хадан суурь байх албагүй. Учир нь гравитацын боомттой адил буурьт бүх ачаалал ирэхгүй.Дутагдалтай тал: 1. Аркан боомтын завьжийн тулах хэсэг нь бат бэх өндөртэй байх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл шахалтанд сайн ажилладаг байх шаардлагатай. 2. Аркан боомт нь муруй шугаман хуулиар баригдах учир хариуцлага маш өндөр, ажлын туршлага сайтай байх хэрэгтэй 3. Маш хүйтэн уур амьсгалтай бүс нутагт аркан боомт барихыг зөвшөөрөхгүй. Учир нь температурын хэлбэлзэлээс хамаарч бетон бутармал шинж чанартай болдог. 4. Барилгын ажлын хурд харьцангүй багатай. Зураг 3.9. Аркан боомтын хийцийн өөрчлөлтүүд.Дээрхи зургийн эхний зураг нь боомтын дээд хэсэг арк хэлбэртэй байх ба суурийнхэсгээрээ дан аркан хэлбэртэй байна. Ачааллыг зөвхөн хавцалын хажуу хана, буурьттулах хэсэг нь хүлээж авна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 24
  • 31. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт3.2.3 Тулгуурт боомтТулгуурт боомтийг дээд налуугийн хийцээс нь хамааруулж үндсэн гурван төрөлдхуваана. Үүнд: - Хавтгаалжан налуутай - Олон аркт налуутай - Мөөгөн толгойтТулгуурт боомтын тулгуурын хэлбэр нь гурвалжин байх ба дээд налуу хавтгай дээрирэх ачааг бууринд дамжуулахад зориулагдана.Хавтгаалж хэлбэрийн налуу нь төмөр бетон байх ба харьцангуй нимгэн, тулгуурхооронд ижил алслалд байрлана.Зураг 3.10. Хавтгаалжан налуутай тулгуурт боомтОлон аркт налуу нь нэг хэлбэрийн ижил радиустай байх ба мөн л тулгуур хоорондижил алслалд байна.Зураг 3.11. Олон аркт тулгуурт боомтМөөгөн толгойт нь ихэвчлэн өндөр түрэлттэй боомтод төсөллөгдөх ба тулгуурийнтолгойн хэсэг нь массивны том мөөг хэлбэртай байна. Ийм хэлбэрийн боомтондхавтгаалж бага хэмжээтэй байх ба зарим тохиолдолд байдаггүй.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 25
  • 32. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 3.12. Цул буюу мөөгөн толгойт тулгуурт боомтЗураг 3.13. Тулгуурт боомтын бүтэцТулгуурт боомтын тулгуур хоорондын зай боомтод ирэх ачааллаас хамаарна. Тулгууртбоомт нь гравитацын боомтыг бодвол материалын орц бага байна. Гэхдээ тулгууртбоомтын бетон ба төмөр бетон эдлэл, ган хийц, архитектурын шийдэлийг гаргах гээдажлын ур чадвар шаардсан зүйлүүд нь барилгын төсөвт өртгийг нэмэгдүүлжгравитацын боомттой харьцуулбал үнэ хямд байж чадахгүй.Зураг 3.14. Олон аркт тулгуурт боомт. (доод хашиц ба дээд хашицаас харагдах байдал)Давуу тал: - Гравитацын боомтыг бодвол бетоны орц бага байна. - Аркан боомттой адил шүүрэлтийн усны хүч боомтын тогтворт бага нөлөөлдөг.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 26
  • 33. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - Тулгуурт боомтын буурийн хөрс хадан бус, бат бэх багатай байж болно. - УЦС – ын байшин ба цэвэрлэх байгууламж эь тулгуур хооронд байж болно. - Боомтын хувьд мөсний ачаалал харьцангуй бага байна. Учир нь налуу хавтгай дээр ирэх мөс гулсаж шахах хүч нь суларна. - Хавтгаалж дээр дарах усны босоо бүрдүүлэгч хүч нь боомтын тогтворт байдалд нөлөөлнө. Өөрөөр хэлбэл тогтвортой байлгахыг эрмэлзэнэ. - Тулгуурт боомт нь буурийн хүлцэх шилжисхийлтэнд урьдчлан тооцоологдсон байна. Өөрөөр хэлбэл буурийн бага шилжисхийлт нь онцын аюул учруулахгүй. - Дулааны алдагдал тулгуурт боомтонд их байдаг учир барилгын ажил хурдан явагдана. - Тулгуур нь ашиглалтын зардал байхгүй. - Тулгуурт боомтыг барих болон өндөрсөгөхөд тохиромжтой байдаг.Зураг 3.15. Боомтыг барих болон өндөрлөх алхамДутагдалтай тал: - Тулгуурт боомтын материалын зардал бага байх боловч ажлын ур чадвар ихээхэн шаарддаг учир төсөвт өртөг нь гравитацын боомттой бараг ижил байна. - Тулгуурт боомт нь аюулд амархан өртдөг. - Тулгуурт боомт нь маш хүйтэн нөхцөлд баригдах боломжгүй. Ер нь хоногийн дундаж температур 5 - аас бага тохиолдолд бетоны ажил хийхийг хориглодог. - Хавтгаалж нь нимгэн байдаг учир олон жилийн тогтмол ачаалалд хэв гажилтанд орох магадлалтай.3.2.4 Төмөр боомтБоомтын каркас нь төмөр хийцтэй байх ба дээд хашицын налуу зэврэлтэнд тэсвэртэйметаллаар хучигдсан боомтыг төмөр боомт гэнэ. Төмөр боомт нь хоёр үндсэнхэлбэртэй байна. Үүнд: - Шууд тулаастай төмөр боомт - Баганан тулаастай (кантилевер) төмөр боомтШууд тулаастай төмөр боомт нь усны ачааллыг налуу тулаасаар дамжуулан буурьтшилжүүлнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 27
  • 34. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБаганан тулаастай боомт нь дээд налуугын оройн хэсэг буюу ачаалал багатай хэсгийгбаганаар буурьтай холбож өгнө.Зураг 3.16. Төмөр боомтын төрөлТөмөр боомтын дээд налууд усны ачааллын улмаас ёроол, ул хэсэг нь суналтанд орно.Иймд боомтын буурьтай нийлэх хэсэгт бэхэлгээ, анкер хийж өгнө.Хүчний улмаас үүсэх олон төрлийн хэв гажилтыг тогтоох олон арга хэмжээг авна.Иймд хэв гажилтын улмаас бэхжүүлэх ажил нэмэгдэн дагаад өртөг нь өснө.Хийц элемент нь зэврэлтэнд амархан орох учир арчилгаа байнга шаардана. Иймдашиглалтын зардал мөн өндөр байна.Төмөр боомт нь практикт төдийлөн нэвтрээгүй боловч түр боомтоор ихээхэнбаригддаг. Өөрөөр хэлбэл барьж буулгахад хялбар учир усны барилгын ажлын явцалголын усыг хаах түр боомтод илүү тохиромжтой.Давуу тал: - Төмөр боомт нь орчин үеийн технологитой маш хурдан баригддаг, угсармал бүтээцүүдтэй. - Боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр хэмжээг багасгаж илүү оновчтой, бат бэх байхаар тооцоолох боломжтой. - Төмөр боомтын тооцоог ихэвчлэн статик ачаатай үед хийнэ. - Төмөр боомт нь гравитацын боомтоос өртөг багатай боловч өндөрийн хязгаарлалттай байна. - Барилгын чанараас хамаарч шүүрэх усны хэмжээ өөр өөр байна. Чанартай барьвал ус бараг шүүрэхгүй. - Төмөр боомт нь ачааллыг сайн эсэргүүцнэ. Учир нь металлын шахалтын бат бэх маш өндөр байдаг.Дутагдалтай тал: - Төмөр боомт нь ус халиахгүй. Иймд өөр төрлийн ус халиах, илүүдэс ус хаях барилга төсөллөнө. - Буурийн хөрсөнд бат бэх анкерийн сайн хийх хэрэгтэй. - Төмөр боомт нь ашиглалтын зардал их байнгын арчилгаа шаардана. - Төмөр боомтын эдэлгээний хугацаа богино байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 28
  • 35. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт3.2.5 Модон боомтБоомтын их бие болон дээд налуу модон хийцтэй боомтыг модон боомт гэнэ. Модонбоомт нь дээд налуу ба тулаас, татаас, дамнуураас бүрдэнэ. Хийцийн хэлбэр нь татангихэлбэртэй байна.Модон боомтыг доорхи 3 – н төрөлд хуваана. - А каркастай - Чулуун дүүргэлттэй - Минж төрлийнА каркастай боомт нь модон элементүүдийг А үсгэн хэлбэртэйгээр татанга маягаарзангидаж хийсэн хийцтэй байна. Тогтвортой байдал нь буурьт хийсэн анкер бэхэлгээ,дээд хашицаас дарах усны даралтаас хамаарна.Боомтын буурьтай үрэлтэнд орших хэсгийг хүрээ гэх ба энэ нь маш олон анкераарбуурьтай холбогдоно.Харин тулгуур гэдэг нь дээд хашицыг хүрээтэй барьж бэхэлсэн ташуу тулаасыг хэлнэ.Татаас гэдэг нь тулгуур хооронд бэхлэгдэнэ.Зураг 3.17. Модон боомт. (а – хүрээ, b – тулгуур, c – дээд хүрээ, e – дээд налуу, d – даймод)Эхний зураг нь А каркастай модон боомт, дараагын хэсэг нь минж хэлбэрийн модонбоомт юм.Чулуун дүүргэлттэй гэдэг нь боомтын жинг нэмэх зорилгоор боомтийн каркасан доторчулуу хийж өгнө.Модон эдэлгээний хугацаа богино боловч байнгын тогтмол түвшинтэй тохиолдолдшүүрэлт байхгүй болно.Давуу тал: - Модон материал элбэг байх учир хөрөнгө оруулалт бага - Модон боомт нь ямарч грунтэнд дээр барьж болно. - Модон боомтыг богино хугацаанд барьж байгуулна. - Тооцоо болон барилгын ажил хялбар, машин механизм бага шаардана.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 29
  • 36. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтДутагдалтай тал: - Боомтын эдэлгээний хугацаа богино. - Боомтын засварын өртөг өндөр. - Хэт өндөр барих боломжгүй.Дээрхий боомтуудаас төмөр ба модон боомтыг ихэвчлэн түр боомтоор барьжашигладаг. Харин бусад төрлийн боомтоос аль нь тухайн сонгосон хөндлүүрт ашигтайбайхыг нь тооцоо хийж техник эдийн засгийн үндэслэл дээр тулгуурлан сонгоно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 30
  • 37. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт3.3 Боомтын төрлийг сонгох үндсэн үзүүлэлтБоомтын төрлийг сонгохдоо инженер геологи, гидрологи, урсац тохируулгын судалгаатооцооны материалыг үндэслэнэ. Инженер геологи, геодезийн хайгуулаар тухайнбоомт барих газрын топографийн зураглал, хөрс буурийн шинж чанарын үнэлгээггарган ирнэ.Боомт барих хөндлүүрийг дараах байдлаар ангилна. Хөндлүүрийн Хөндлүүрийн ангилал коэффициент , L/H Хавцал (V 3 хэлбэрийн) Нарийн хөндлүүр 3 – 6 (U хэлбэрийн) Өргөн хөндлүүр 6Боомтын төрлийг сонгох үндсэн хүчин зүйлБоомтын Хөндлүүрийн төрөлтөрөлГравитацын Өргөн ба нарийн хөндлүүр. L/H 5 8боомтТулгуурт боомт Өргөн ба нарийн хөндлүүр. L/H 5Аркан боомт U ба V хэлбэрийн хөндлүүр. L/H 5Шороон боомт Өргөн хөндлүүр. L/H 6Үүнээс гадна боомтын төрлийг буурийн хөрсний шинж чанараас хамааруулан сонгоно.Хөндлүүрийн төрөлийг бодож үзвэл L/H = 1361.5/90=15.13 байна. Иймд хөндлүүрийнтөрөл нь өргөн байна. Өргөн хөндүүрт гравитацын ба тулгуурт боомтууд илүүтохиромжтой байна. Дээрх хүснэгтээс өргөн хөндлүүртэй тохиолдолд аркан боомтбарьж болохгүй гэсэн үг биш юм. Өөрөөр хэлбэл тухайн хөндлүүрт хамгийнтохиромжтой нь ямар боомт байх вэ гэдгийг дээрхи хүснэгтээс харна.Хөндлүүрийн инженер геологийн нөхцөлөөс үзвэл буурийн бат бэх сайтай хөрс нь галтуулын шаарганаас үүсэлтэй сайн бэхжсэн, холбоослог бага зэргийн элэгдэлтэй хаданхөрс юм. Энэ хөрс нь дунджаар 20.0м – ийн гүнд оршино. Буурийн хөрсний шинжчанар сайн тул ямарч боомт төсөллөж болох ба гагцхүү буурийн тооцоонд үндэслэнбуурьт хийгдвэл зохих ажлуудыг сайтар хийх хэрэгтэй.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 31
  • 38. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтIV БҮЛЭГ. Гравитацын бетон боомтын хийц ба тогтворшилГидрологийн тооцоогоор Сэлэнгэ мөрний дундаж өнгөрөлт нь Qо = 137.92 м3/с байна.хамгийн их өнгөрөлт буюу 1% - ийн хангамжтай үерийн үеийн өнгөрөлт нь Qmax =328.5 м3/с байна. Урсац тохируулгын тооцоогоор усан сангийн усны түвшин 74.0 м,доод хашиц дахь усны түвшин 10.0 м байхаар тодорхойлогджээ. Эдгээр мэдээллийгүндэслэн боомтын тооцоог хийнэ.4.1 Боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр хэмжээг тодорхойлохбоомтын хэлбэр хэмжээ нь усны статик ачааллын эсрэг хэлбэртэй буюу гурвалжинхэлбэртэй байна. боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр хэмжээгээр боомтын хярын өргөнb, боомтын суурийн өргөн B, боомтын дээд ба доод налуугын коэффициент, усансангийн хэвийн түвшинээс боомтын хяр хүртэлх зай d, ба боомтын өндөр тус бүрийгтодорхойлно. Гравитацын боомтын хувьд боомтын хярын өргөнийг тооцоолох тогтсонарга байхгүй. Барилгын анги ба ашиглалтын нөхцөлөөс хамааруулан сонгон авдаг.Жишээ нь боомтын хяр дээгүүр авто зам, төмөр зам гарах, гүний болон халиах хаалттоног төхөөрөмжийг өргөх вандан өргүүр явахад боломжитой хэлбэрээ сонгон авна.төсөлд гадаад орны ном, практик туршлагыг өргөн ашиглах, боомтын ашиглалтынболомжийг тусган тооцоог хийнэ.4.1.1 Боомтын хярын өргөн b – г тодорхойлохБоомт нь монголын хамгийн том мөрөн болох Сэлэнгэ дээр баригдаж байгаа учир замхарилцааг давхар шийдэх нь зохистой. Мөн Эг ба Сэлэнгийн цогцолбор хос УЦС бийболсон тохиолдолд боомтуудыг холбосон авто зам бий болж аялал жуулчлал, хүн амынсууршил ихээр нэмэгдэнэ.Барилгын ангийг БНбД 33-01-03 – ын хавсралт 2, хүснэгт 1 – ээс хадан буурь дээрбаригдах бетон боомт, боомтын өндөр H=60 100м гэж үзэн 2 – р ангийн барилга гэжавлаа.2 – р ангийн барилга нь хяр дээгүүрээ төмөр ба авто зам өнгөрүүлэх бүрэн боломжтойучир түүний хярын өргөнг II – р ангийн авто зам өнгөрнө гэж үзээд b = 15.0 м – ээсбагагүй байхаар тогтлоо.Нөгөө талаас АНУ – ын Инженерийн гарын авлага EM 1100-2-2200 (Манайхаар БНбД)– ээс туршлагын томъёогоор тодорхойлоё.Боомтын хярын өргөнг дараах хамаарлаар тодорхойлно. b = ,мҮүнд: H1 – дээд хашиц дахь усан сангийн усны түвшин, мДээрхи томъёогоор хярын өргөнг тодорхойлбол b = √74.0 = 8.60 м байна. Иймдбоомтын хярын өргөнг b = 15.0 м гэж авъя. Хэрвээ авто зам тавьж ашиглахгүй гэвэл b =9.0м – ээр авч болно.Замын өргөн түүний категиороос хамаарах хүснэгтA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 32
  • 39. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт I II III IV VЗамын өргөн, м 15 7.5 7.0 6.0 4.5Хажуугын өргөн, м 3.75 3.75 2.5 2.0 1.75Нийт өргөн, м 27.5 15.0 12.0 10.0 8.04.1.2 Боомтын суурийн өргөн B - г тодорхойлохБоомтын суурийн өргөн нь олох нь маш хариуцлагатай алхам юм. учир нь хүндийнхүчний гравитацын бетон боомтын тогтворын нөхцөл нь суурийн өргөнөөс шуудхамааралтай байдаг.Боомтын суурийн өргөнг дараах хамаарлаар тодорхойлно. b = 0.15B, мҮүнд: b – боомтын хярын өргөн, м .Дээрхи хамаарлаас B = = = 60.0 м байна. “Тооцооны хамаарлыг Dam and Weirs . .номны хуудас 10 – аас авлаа.”Жич: Энэ тохиолдолд тооцооны хамаарал b = учир b = 15.0 м гэж үзэж болохгүй.4.1.3 Боомтын дээд налуугийн коэффициентийг сонгох (m1)Боомтын дээд налуу нь эгц босоо байж болохоос гадна тодорхой налуу үүсгэж байжболно. Боомтын тогтворт байдлыг сайжруулахын тулд боомтын дээд налууг тодорхойхэмжээтэйгээр гаргаж өгч болно. E.A.Замарин нар “Курс гидротехническихсооружение” номны хуудас 368 – д боомтын дээд налууг tg α= m1 = 0.05 0.10 байжболно гэжээ.Харин боомтын доод налуу нь тогтворшилын үүднээс дээд налуугаас их байх ба тусномонд tg = m2 = 0.6 0.8 байна.Эндээс боомтын дээд налууг m1 = 0.10 байна гэж авъя.4.1.4 Гравитацын бетон боомтын өндөр (Hб)Боомтын өндөрийг БНбД 33-08-09 – ын 3.2 - т заасны дагуу БНбД 33-07-09 – ийн дагуутооцно. Гэхдээ боомтын хярыг дагуулан хийх хашлагын өндөрийг I ангилалынбоомтод 0.8м, II ангилалын боомтод 0.6м, III ба IV ангилалын боомтод 0.4м гэж авна.БНбД 33-07-09 – д Боомтын өндрийг Hб =H+d ; м гэж тодорхойлно.Энд: H – боомтын тооцоот түрэлт, м (энд усан сангийн хэвийн болон нэмэгдсэнэзлэхүүний түвшинг авна.) d – усан сан тооцоот түрэлттэй үед үүсэх мандлаас дээш хяр хүртэлх зай, мd – г дараах хамаарлаар тодорхойлно. d = hrun + hset + ; мҮүнд: hrun – долгионы улмаас усан санд цалгилт үүсэх өндөр, мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 33
  • 40. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт hset – долгионы налууд цохих өндөр, м - барилгын анги төрлөөс хамаарах нөөцийн коэффициентБоомтын өндөрийг хэвийн түвшин ба нэмэгдсэн эзлэхүүний түвшинтэй үед бодож альихээр нь авна. Бид тооцоог хэвийн түвшинтэй үед хийж нэмэгдсэн эзлэхүүнийтүвшинтэй үед авна.Зураг 4.1. Боомтын өндрийн тооцооны схем (салхины улмаас усан санд үүсэх долгион) ·Долгионы улмаас үүсэх цохилтын хөөгдөх өндөрийг hrun = k · · cosα = 6 · 10 · · · . · · cos80 = 6.77 м байна. · . ·Үүнд: k – салхины хурдаас хамаарах коэффициент, Монголын нөхцөлд 40м/с үед k =6 · 10 гэж авна. W10 – усан сангийн мандлаас дээш 10 м – т байх салхины хурд, үүнийг уснытүвшнээс дээш 2.0 м – т 13.2 м/с байна гэж үзээд засварын коэффициентийг оруулантооцвол W10 = k1 · w = k1 · 13.2 = 1.25 · 13.2 = 16.5м/с Энд: k1 – шилжүүлэх коэффициент, дараах хүснэгтээс авна.H 2 6.5 8 10 12 17 28k1 1.25 1.05 1.03 1.0 0.98 0.94 0.89 w – 10 м – ээс дээш ба доош хэмжсэн салхины хурд, м/с D – долгионы хөөгдөлтийн урт, км. Үүнийг усан сангийн уртаар авч болох батопографикаас хэмжиж үзэхэд D = 52.0 км байна. H – усан сангийн тооцоот түрэлт, үүнийг хэвийн эзлэхүүний түвшингээр авах баH = 74.0 м байна. α – усан сангийн дагуугын тэнхлэг ба салхины зонхилох чиглэлийн хоорондохөнцөг, α = 80° байна.Долгионы налууд цохих өндөрийг дараах хамаарлаар тогтооно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 34
  • 41. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт б · . .hset = · · = · 0.35 · = 1.13 м . .Үүнд: kб – боомтын дээд налуугын бэхэлгээний төрлөөс хамаарах коэффициент, үүнийгбетон байна гэж үзээд kб = 0.9 байна. m – дээд налуугын коэффициент, m = 0.06 h – долгионы өндөр, үүнийг усан сангийн урт 100км – ээс их салхины хурд 6 –20 м/с байхад хүснэгтээс авна. Г.Нансалмаа “Шороон боомт 1988 он” номны хүснэгт 6– аар тодорхойлно. Салхины хурд 16.5м/с үед: ε h/λ= 1:2.8/17:38.4 = 0.35/0.44 байна. Нөөцийн коэффициент нь II ангийн барилга учир 0.7 байна.Иймд дээрхи бүгдийг ашиглан усан сангийн мандлаас боомтын хяр хүртэлх зайг бодожүзвэл d = hrun + hset + = 6.77 + 1.13 + 0.7 = 8.6 м байна. Норм ба дүрэмд зааснаар энэ dзайг 1.5 – аас багаар авах шаардлагагүй гэж заасан байдаг. Тооцоогоор хангалттайзайтай гарч байгаа учир d = 8.60 м гэж авна. Иймд боомтын өндөр: - Усан сан хэвийн түвшинтэй үед Hб = H + d = 74.0 + 8.6 = 82.6 = 83.0 м - Нэмэгдсэн эзлэхүүний түвшинтэй үед Hб = H + d = 76.0 + 8.6 = 84.6 = 85.0 мБоомтын өндөрийг Hб = 85.0 м гэж авлаа. Боомтын өндөрийг нэмэгдсэн эзлэхүүнийтүвшнээр авах нь боомтын эзлэхүүнийг нэмэгдүүлэх сайн талтай байна. боомтынөндөрийн түвшний холбогдол нь Боомтын хяр = 836.0 + 85.0 = 921.0 м байна.Энд голын усны хэвийн түвшинг гидрологийн тооцооноос 836.0 м гэж авлаа.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 35
  • 42. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт4.1.5 Боомтын доод налууг тодорхойлохБоомтын доод налууг боомтын бусад хэмжээсүүдийг ашиглан тодорхойлно. Боомтынмэдэгдэж буй хэмжээсүүдээр боомтын хөндлөн огтлолыг зурж тодорхойлно.Зураг 4.2 Боомтын доод налууг тодорхойлох график арга.Боомтын дээд налуу 2 хэсгээс бүрдэнэ. Эхний хэсэг нь босоо налуутай, дараачын хэсэгнь m1 = 0.10 налуутай байна. Налууны эхлэл цэгийг (Е) олохдоо боомтын тэнхлэгээсдоод хашицруу T/3 – ын хэмжээтэй хэрчим (A цэг хүртэл) авч түүнийгээ хэвийнтогтсон түвшинтэй холбоно (В цэг). Боомтын хярын гурвалжин хэсгийн хүндийн төв(С) – өөс AB хэрчимлүү хэрчим татна (D цэг). Эндээс боомтын дээд эгц налууруухэвтээ хэрчим татаж E цэгийг олно. Эндээс m1 = 0.10 налуугаар татаж F буюу боомтындээд налуугын ёроолын цэгийг олно. F цэгээс доод хашицын чигт боомтын суурийнөргөний хэмжээг авч доод хашицын ёроолын цэг G – г олно. Эндээс боомтын хярындээд өнцөгтэй холбож гарсан налуугаа хэмжиж тодорхойлно. Боомтын доод налуу m2 =0.645 байна.Доод налуу tg = m2 = 0.6 0.8 гэсэн нөхцөлийг хангаж байна.4.2 Боомтод үйлчлэх ачаалал ба үйлчлэлБетон ба төмөр бетон боомтын тооцоог хийхэд тогтвор, бат бэх байдалд нөлөөлөх хүч,боомтод үүсэх даралтыг тодорхойлох шаардлагатай. Боомтод үйлчлэх ачаалал,нөлөөлөл болон тэдгээрийн хослолыг БНбД 33.01.01, БНбД 33-08-09, БНбД22.01.01 –ээр тодорхойлно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 36
  • 43. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт4.2.1 Боомтод үйлчлэх ачаалал ба түүний төрөлБоомтод үйлчлэх ачаалал ба нөлөөллийн хослолыг боомтын тооцоо хийхэд дараахбайдлаар БНбД 33-08-09 – д заасан байна. Үүнд:- Тогтмол ачаалал ба нөлөөлөл А. Барилга байгууламжид үйлчилж буй байршил нь ашиглалтын явцад өөрчлөгддөггүй тэдгээрийн өөрийнх нь жин болон технологийн байнгын тоног төхөөрөмжийн жин ( хаалтууд, өргөх механизм гэх мэт). Б. Боомтын шүүрүүлийн систем болон усны шүүрэлтээс хамгаалах байгууламжийн хэвийн ажиллагаатай байхад технологийн ба экологийн нөхцлөөр тухайн байгууламжаар хамгийн бага зарцуулга өнгөрөөх үеийн боомтын дээд ба доод хашиц дахь усны түвшингээс үзүүлэх усны даралт. Үүнд: - боомтын дээд ба доод хашиц дээрхи усны даралт - дээд ба доод хашиц дахь бууринд уснаас өгөх даралт - боомтын бие ба буурь дотуур шүүрч буй усны даралт В. Боомттой хамт шилжиж буй хөрсний жин, боомтын дээд ба доод хашиц талаас үйлчлэх хөрсний хажуугийн даралт- Хугацаанаас хамаарах ачаалал ба нөлөөлөл Г. Боомтын дээд хашицад хуримталсан хагшаас Д. Сарын дундаж температурын хэлбэлзлийн дундаж агууригаас хамаарах температурын нөлөөлөл Е. Боомтын шүүрүүлийн болон усны шүүрэлтээс хамгаалах байгууламжийн хэвийн ажиллагаатай байхад усаар ханасан ул хөрсөнд явагдах сиймхийн усны даралт. Энд боомтын дээд хашицад ус хэвийн түвшинтэй, доод хашицад экологийн нөхцлийг хангах түвшинтэй байна.- Түр зуурын ачаалал ба нөлөөлөл Ж. Тухайн байгууламжаар үндсэн тооцоот зарцуулгыг өнгөрөөх үед боомтын дээд ба доод хашицад усны шүвшинд харгалзах хүчний нөлөөлөл З. Олон жилийн дундаж зузаанаас нь хамааруулсан мөсний даралт И. Салхины олон жилийн дундаж хурдаас хамааруулан тодорхойлсон усны давалгааны даралт К. Өргөх, ачих, буулгах, зөөвөрлөх төхөөрөмж болон бусад хийц, механикмаас дамжин үйлчлэх ачаалал Л. Хөвмөл биетээс үзүүлэх ачаалалA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 37
  • 44. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт- Онцгой ачаалал ба нөлөөлөл (боомтод үйлчлэх ачаалал ба нөлөөллийн онцгойхослолын тооцоо хийхэд байнгын, хугацаанаас хамаарах, түр зуурын ачаалал банөлөөллөөс гадна дор дурьдах онцгой ачааллын нэгийг нь тооцвол зохино.) А. Тухайн байгууламжаар магадлалын тооцоот зарцуулга өнгөрүүлэх үед дээд хашицад хашигдсан усны сүр түвшин, доод хашицад тухайн урсацын түвшинтэй байхад харгалзах хүчний нөлөөлөл Б. Сарын дундаж температурын хэлбэлзлийн максимал агууригтай жил болон мөн сарын дундаж температур нь хамгийн бага жилд зориулан тодорхойлох температурын нөлөөлөл В. Мөсний олон жилийн дундаж максималь зузаан нь 1% - ийн хангамшилтай байх нөхцөлөөр тодорхойлох мөсний даралт Г. Салхины олон жилийн дундаж максималь хурдаас хамааруулан тодорхойлох давалгааны даралт. I ба II ангийн барилгад салхины максималь хурд 2% - ийн хангамшилтай, III ба IV ангийн барилгад 4% - ийн хангамшилтай байхаар тооцно. Е. Газар хөдлөлтийн чичирхийлэл4.2.2 Боомтод үйлчлэх ачааны хослолАчаалал ба үйлчлэлийг тооцоход барилгын механик, онолын механик болонгидростатикийн үндсийг шаардана. Бетон боомтын тооцооны үндсэн зарчим нь ачаанытодорхой хослолд боомтын бат бэх тогтворын тооцоог хийх юм.Боомтод үйлчлэх ачаалал ба нөлөөлөл нь дараах хослолоор боомтод үйлчилнэ.Ачааны төрөл Тодорхойлолт Ачааны хослол Үндсэн Үндсэн Онцгой хослол бус хослол хослолҮндсэн ачаа - Дээд хашиц дахь усны ИТ даралт ХТТ - Доод хашиц дахь усны ДХХТ даралт ДХБТ - Архимедийн хүч - - Шүүрэлтийн усны даралт Шүүрүүлийн системтэй Шүүрэлтийн системгүйТүр ачаа - Хагшаасны даралт - - Мөсний ачаалал Цаг уурын нөхцөлөөрОнцгой ачаалал - Газар хөдлөлт Бүс нутгаарТайлбар: ИТ – тооцоот үерийн үед харгалзах хамгийн их түвшинХТТ – хэвийн эзлэхүүний түвшинA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 38
  • 45. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтДХХТ – доод хашиц дахь хамгийн их түвшин (дээд хашиц ИТ байх нөхцөлд)ДХБТ – доод хашицын бага түвшинМөсний ачаалалын оронд үндсэн бус хослолд температурын нөлөөгөөр үүсэх хүчдэл,мөн салхи, салхинаас үүсэх долгионы цохилт зэргийг тооцож болно.Боомтод үйлчлэх ачаалалаас хамааруулж боомтын тогтворын тооцоог дараах ачаанынөхцөлүүдэд авч үзнэ. Үүнд:Ачааны нөхцөл №1 – үндсэн бус ачааны (ховор) хослол – барилгын ажлын үед а. Боомтын барилгын ажил дууссан б. Дээд ба доод хашиц усгүй нөхцөлдАчааны нөхцөл №2 – үндсэн ачааны хослол – боомт хэвийн ажиллах нөхцөлд а. Ус халиах хаалт хаалттай ус халиагаагүй, усан сан хэвийн түвшинд б. доод хашицад хамгийн бага түвшинтэй в. Шүүрэлтийн усны даралт г. Мөс ба хагшаасны даралт (нөхцөл байгаа тохиолдолд)Ачааны нөхцөл №3 – үндсэн бус ачааны хослол – тооцоот үерийн үе а. Үерийн тооцоот зарцуулгатай үе б. ус халиагуур тооцоот үерийн усыг хаяж байгаа ба дээд, доод хашиц үерийн түвшинтэй в. Доод хашицын усны даралт г. Шүүрэлтийн усны даралт д. Хагшаасны даралт е. Мөсний ачаа байхгүйАчааны нөхцөл №4 – онцгой ачааны хослол – газар хөдлөлт барилгын ажлын үед а. Газар хөдлөлтийн үндсэн үйлчилгээ б. Газар хөдлөлийн хэвтээ чиглэлийн хурдатгал дээд хашицруу чиглэнэ. в. Усан сан усгүй нөхцөлдАчааны нөхцөл №5 – үндсэн бус ачааны хослол – хэвийн ажиллагаатай үед газархөдлөх а. Хэвийн ажиллах үед газар хөдлөхA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 39
  • 46. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт б. газар хөдлөлийн хэвтээ хурдатгал доод хашицруу чиглэсэн в. Усан сан хэвийн түвшинтэй г. Доод хашиц бага түвшинтэй д. Газар хөдлөлтийн дараах шүүрэлт е. Хагшаасны даралт ё. Мөс байхгүйЗураг 4.3 Ачааны нөхцөлүүд (ГХҮҮ – газар хөдлөлийн үндсэн үйлчлэл, ГХХ – газархөдлөлийн хамгийн их үйлчлэл)Ачааны нөхцөл №6 – ачааны онцгой хослол – хэвийн ажиллагаатай үед хамгийн ихгазар хөдлөлт а. Хамгийн их газар хөдлөлт б. газар хөдлөлийн хэвтээ хурдатгал доод хашицруу чиглэсэн в. Усан сан хэвийн түвшинтэй г. Доод хашиц бага усны түвшинтэй д. Шүүрэлтийн усны даралт е. Хагшаас ба мөсгүйАчааны нөхцөл №7 – ачааны онцгой хослол – тооцооноос их үерийн үедA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 40
  • 47. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт а. Усан сан хамгийн их үертэй б. ус халиагуур бүрэн ажиллагаатай, бүх хаалт нээлттэй ба доод хашиц үерийн түвшинтэй в. Шүүрэлтийн усны даралт г. Доод хашиц дахь усны даралт д. Хагшаасны даралт е. Мөсны ачаалал байхгүй.Эдгээр нөхцөлүүдэд боомт тогтвортой бат бэх байх ёстой.4.3 Боомтын тооцооны үндсэн зарчимБетон ба төмөр бетон боомтын тооцоог хязгаарын төлөв байдлын аргаар хийнэ. Үүнд: - Нэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдал – боомтын ерөнхий бат бэх ба тогтворшил алдагдсанаас ашиглалтнаас гарах, мөн боомтын бүрэлдэхүүнд ордог барилга байгууламжийн бат бэх тогтворт байдал. - Хоёрдугаар бүлгийн хязгаарын төлөв байдал – буурийн тодорхой хэсгийн болон шүүрэлт тэсвэрлэх бат бэхийн тооцоо, мөн боомтод ан цав, хэв гажилт үүсэх магадлалын тооцоо, бетон боомтын барилгын ажлын үеийн заадас нээгдэ ба төмөр бетон хийцэд ан цав үүсэх байдлын тооцоо. Энэ нь хэвийн ашиглалтанд тэнцэхгүй байдлын үнэлэмжээр.4.4 Боомтын тогтворшилтын тооцоо4.4.1 Тогтворшил ( ачааны үндсэн хослол )Боомтын тогтворшилын тооцоог ачааны нөхцөл №2 – ачааны үндсэн хослолоор хийе.Үндсэн хослолд боомт хэвийн ажиллагаатай байх нөхцөлөөр хийнэ.Боомтын тогтворшилыг шилжилтийн тогворшилоор дараах нөхцөлийг хангаж байх · ·шаардлагатай. kc = байна.Энд: kc – шилжилтийн тогтворшилын коэффициентN – босоо чиглэлтэй хүчнүүдийн нийлбэр, кHT – хэвтээ чиглэлтэй хүчнүүдийн нийлбэр, кНf – боомтын суурийн грунт ба боомтын ёроолын хоорондох үрэлтийн коэффициент.Үүнийг буурийн хөрсний төрлөөс хамааруулан авна. хадан сууринд f = 0.6 – 0.8 байна. - зөвшөөрөгдөх тогтворшилтын илтгэлцүүрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 41
  • 48. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБетон боомтын бетоны хувийн жинг = 2.4т/м3 = 23.5 кH/м3 гэж урьдчилсан тооцоондавъя. Суурийн грунтийн барьцалдалт бага элэгдэлд орсон бат бэх холбоослог хадангрунт учир c = 30 т/cм2 = 0.3 МПа байна. Энэ байдалд шаардлагатай хэмжигдэхүүнбүгд мэдэгдэх ба тооцооны схемийг дараах байдлаар авна.Зураг 4.4 Ачааны үндсэн хослолд тооцооны схемБоомтод үйлчлэх босоо хүчнүүдийг тодорхойлоё. Хүчнүүдийн байрлалыг тооцоонысхем дээр дүрслэн хүч тус бүрийг тодорхойлбол: 1. Боомтын жин. Боомтын их бие жинг олохдоо тооцоот өргөнтэй үед боомтын эзлэхүүнийг бетоны эзлэхүүн жинд үржүүлж тооцно. Ийд геометрийн зөв дүрсүүдэд хуваана. Боомтын жин нь G = P1+P2+P3 болно. б· б· · . Р1 = S · · бетон = · · бетон = · 1.0 · 23.5 = 54761.46kH = 5582.21 тн б· · б· / . · . Р2 = S · · бетон = · · бетон = · 1.0 · 23.5 = 3142.47kH = 320.33 тн · · . · Р3 = S · · бетон = · · бетон = · 1.0 · 23.5 = 1480.5kH = 150.92 тн Боомтын жин нь G = P1+P2+P3 = 54761.46+3142.47+1480.5 = 59384.43kH = 6053.46 тн болно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 42
  • 49. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Зураг 4.5 Боомтод босоо чиглэлд үйлчлэх ачаа (Боомтын жин P1;P2;P3, гидростатикын даралтын хүч P4;P6, архимедийн хүч P5) 2. Гидростатикийн даралтын хүч. . . P4 = S · · ус = 0.5 · · б · · · ус = 0.5 · · 5.17 · 9.81 = 1220.65kH = 124.43тн P6 = S · · ус = 0.5 · · · · · ус = 0.5 · 10 · 10 · 0.645 · 9.81 = 316.37kH = 32.25тн 3. Хөвүүлэхийг эрмэлзэх Архимедийн хүч. Энэ хүч нь боомтын живсэн хэсгийн эзлэхүүнээр тодорхойлогдоно. · · . P5 = Sжив · · ус = · · · ус = · 10 · 1 · 9.81 = 5520.58kH = 562.75 тнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 43
  • 50. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Зураг 4.6 Боомтын шүүрэлтийн уснаас ирэх хүч 4. Шүүрэлтийн усны хүч. Шүүрүүлийн системийн үзлэгийн галарей боомтын доод хашиц дахь түвшингээс 5.0 м – т өндөрт байрлана. Шүүрэлтийн усны хүчийг эпюрийн талбайг усны хувийн жингээр үржүүлж тодорхойлно. P8 = Sэпюр · · ус = 4.94· 64 5 · 0.5 · 1 · 9.81 = 1429.61 kH = 145.73 тн P9 = Sэпюр · · ус = 5 · 4.94 · 1 · 9.81 = 242.31 kH = 24.7 тн P10 = Sэпюр · · ус = 0.5 · 5 · 55.06 · 1 · 9.81 = 1350.35 kH = 137.65 тн Шүүрэлтийн усны хүч W1 = P8+P9+P10 = 1429.61+242.31+1350.35 = 3033.27 kH = 308.08 тнБосоо чиглэлтэй хүчнүүдийн нийлбэр N = G + P4 + P6 - P5 - W1 = 59384.43 + 1220.65 +316.37 - 5520.58 - 3033.27 = 52367.6 kH = 5338.18 тнБоомтод үйлчлэх хэвтээ чиглэлтэй хүчнүүдийн байрлал, тэдгээрийн утгыгтодорхойлъё. Хэвтээ үйлчлэх хүчнүүдэд дээд хашиц дахь усны даралт, доод хашицдахь усны даралт хамаарна. 1. Гидростатикын даралтын хүч P11 = Fэп · = · ус · · = · 9.81 · 74 · 1.0 = 26859.78kH = 2738 тнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 44
  • 51. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт P12 = Fэп · = · ус · · = · 9.81 · 10 · 1.0 = 490.5kH = 50 тн 2. Хашгаасны даралтын хүч P13 = 0.5 · · · · = 0.5 · 0.33 · 15 · 12 · 1.0 = 356.4kH = 36.33 тн Энд: - идэвхитэй хэвтээ даралтын коэффициент = = = 0.33 3 - хагшаасны усан доторхи эзлэхүүн жин, 15kH/м 3. Салхинаас үүсэх давалгааны хүч P14 = 2 · ус · · = 2 · 9.81 · 1.13 · 1.0 = 25kH = 2.55 тнЗураг 4.7 Боомтод хэвтээ үйлчлэх хүчнүүд ба тэдгээрийн эпюрБоомтод хэвтээ үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэрийг тодорхойлбол T = P11 – P12 + P13 + P14= 26859.78 – 490.5 +356.4 + 25 = 26750.68kH = 2726.88 тн байна.Боомтын шилжилтийн тогтворыг ачааны үндсэн хослолд шалгая. · · . · . ·kc = = = 1.84 = 1.2 .Тэнцэтгэл биш хангалттай биелж байгаа учир ачааны үндсэн нөхцөлд боомт бат бэхтогтвортой байна гэж үзлээ.Ачааны хослол Барилгын анги - ийн утга I II III IVҮндсэн хослол 1.3 1.2 1.15 1.10Онцгой хослол 1.1 1.1 1.05 1.054.4.2 Тогтворшил ( ачааны онцгой хослол )Боомтын тогтворшилын тооцоог ачааны нөхцөл №6 – ачааны онцгой хослолоор хийе.Онцгой хослолд боомт хэвийн ажиллагаатай байх ба хамгийн их газар хөдлөлт болногэж үзнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 45
  • 52. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБоомтод үйлчлэх босоо чиглэлтэй хүчнүүдийг дээрхи тооцооноос N = 52367.6kH =595338.18 тн байна.Боомтод үйлчлэх хэвтээ чиглэлтэй хүчнүүдэд газар хөдлөлтийн хэвтээ хүч нэмэгдэжтооцогдоно.Боомтонд үүсэх газар хөдлөлийн хэвтээ хүчийг дараах хамаарлаар тодорхойлно.Pс = · · · = 0.05 · 2.0 · 1.0 · 52367.6 = 5236.76kH = 533.81 тнҮүнд: Рс – газар хөдлөлийн хүч, kH – газар хөдлөлийн коэффициент, 8 балл газар хөдлөлтөнд k = 0.05 байна. - барилгын хөшүүн чанараас хамаарах коэффициент, овор ихтэй барилгад 1.0, бетон боомтод 2.0 гэж авна. G – боомтын жин, kH, - буурийн хөрсний шинж чанараас хамаарах коэффициент, хадан буурь 1.0байна.Газар хөдлөлийн хүч нь боомтын сонгож авсан хөндлөн огтлолын хүндийн төвд доодхашицруу чиглэлтэй үйлчилнэ.Газар хөдлөлтөөс хамаарч дээд ба доод хашицаас боомтод үйлчлэх даралтын эпюрийгдараах хамаарлаар тодорхойлно. y = · √ · ; мЗураг 4.8 Газар хөдлөлтөөс үүсэх усны даралтын эпюрИнгээд хэвтээ үйлчлэх хүчнүүдийг тодорхойлбол T = P11 – P12 + P13 + P14 + Pc =26859.78 – 490.5 + 25 + 5236.76 = 30551.18kH = 3114.29 тн байна.Боомтын шилжилтийн тогтворыг ачааны онцгой хослолд шалгая. · · . · . ·kc = = = 1.56 = 1.1 .A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 46
  • 53. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтДээрхи 2 тооцооноос дүгнэхэд бат бэх тогтвор хангалттай байгаа учир суурийн өргөн В– ийн утгыг багасгаж материалын орцыг хорогдуулах боломж байна.4.5 Боомтын их бие ба буурийн грунтын бат бэхийн тооцооБоомтод үйлчлэх хүчнүүдийн үйлчлэлээр боомтын их биед хүчдэлүүд үүснэ. Энэхүчдэл нь боомтын их биеийн альч цэгт зөвшөөрөгдөх хүчдэлээс бага байх ёстой.Буурийн грунтын бат бэхийн тооцоогоор боомтын жин ба хүчний үйлчлэлээр үүсэхбуурийн грунтын шилжилт ба суулт зөвшөөрөгдөх хэмжээнд байгаа эсэхийг шалгана.Тооцоог хийхийн тулд сонгож авсан 1.0 м өргөнтэй боомтын суурийн төвийг дайрсантэнхлэгт харьцуулж бүх хүчнүүдийн моментыг бичье.Зураг 4.9 боомтод үйлчлэх нийт хүч ба тэдгээрийн байрлал.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 47
  • 54. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтХүчний мөр ба момент тооцох хүснэгтХүчний нэр Хүчний утга, C цэгтэй Момент М kH харьцангуй мөр, L, м kH·м тн·мБоомтын жин P1 54761.46 -7.84 -429329.85 -43764.51 P2 3142.47 -26.55 -83432.58 -8504.85 P3 1480.5 -17.60 -26056.80 -2656.15Дээд хашиц дахь усны босоо 1220.65 -27.41 -33458.02 -3410.60даралтын хүч P4Өргөх хүч P5 5520.58 27.05 149331.69 15222.39Доод хашиц дахь усны босоо 316.37 1.22 385.97 39.34даралтын хүч P6Шүүрэлтийн усны P8 1429.61 28.45 40672.40 4146.01даралтын хүч P9 242.31 27.56 6678.06 680.74 P10 1350.35 7.84 10586.74 1079.18Дээд хашиц дахь усны хэвтээ 26859.78 24.67 662630.77 67546.46даралтын хүч P11Доод хашиц дахь усны хэвтээ 490.5 -3.33 -1633.37 -166.50даралтын хүч P12Хагшаасны хэвтээ даралтын 356.4 3.96 1411.34 143.87хүч P13Салхинаас үүсэх давалгааны 25 74.00 1850.00 188.58хүч P14 299636.4 30543.97 MБетон боомтын бат бэхийн тооцоог хэвийн хүчдэлийн шугаман тархалтын хуулиарМорын аргачлалаар тооцно. ∑ ∑Энэ аргачлалаар боомтын дурын хэвтээ хавтгайд үүсэх хүчдэл нь у ·байна.Энд: ∑ - авч үзэж буй огтлолд (бидний хувьд суурийн хавтгай) босоо чиглэлтэйүйлчлэх хүчнүүд∑ - авч үзэж буй огтлолын төвд (бидны хувьд С цэг) тодорхойлсон бүх хүчниймоментын нийлбэр - авч үзэж огтлолын талбайJ – инерцийн моментх – талбайн хүндийн төвөөс авч үзэж буй цэг хүртэлх зай.Эдгээрийг авч үзэж буй огтлолд тооцвол дээрх хамаарал дараах байдалтай болно. в ∑ у = (Дээд налуу талд) н ∑ у = (Дээд налуу талд)A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 48
  • 55. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБосоо хавтгайн хувьд хүчдэлийг дээд налуу талд в в н н х · · · 1 ; доод налуу талд х · · · 1 гэжтодорхойлно. в вХарин шүргэх хүчдэлийг дээд налуу талд ху · ; н ндоод налуу талд ху · гэж тодорхойлно.Захын нийлбэр хүчдэл (ерөнхий хүчдэл) ба утгыг дараах байдлаартодорхойлно. вДээд налууд · ; в в 1 · · ; н нДоод налууд 1 · · ; н · ;Боомтын дээд налууд сунах хүчдэл үүсвэл боомтын жинг нэмэгдүүлэх эсвэл боомтынёроолын өргөнг нэмэгдүүлэх арга хэмжээ авна4.5.1 Боомтын дээд налууд үүсэх хүчдэлүүд ∑ . ·299636.4Хэвтээ хавтгайд в у = = = 373.39kПа = 38.06 тн/м2 в вБосоо хавтгайд х · · · 1 = 373.39 · 0.1 9.81 · 74 · 1 0.1 2= 722.41kПа = 73.64 тн/м в вШүргэх хүчдэл ху · = 9.81 · 74 373.39 0.1 = 35.255 kПа = 3.59тн/м2Ерөнхий максимал хүчдэл в · = 9.81 · 74 = 725.94kПа = 74 тн/м2 в вЕрөнхий минимал хүчдэл 1 · · = 373.39 1 0.19.81 · 74 · 0.1 = 369.86kПа = 37.7 тн/м2Ерөнхий минимал хүчдэл нь 0.25 · байх ёстой ба энэ нь бетонд сунаххүчдэл үүсгэхгүй байх нөхцөлтэй.Дээрхи тэнцэтгэл бишийг шалгавал 0.25 · = 0.25 · 9.81 · 74 = 181.48kПа = 18.5тн.м2 369.86kПа = 37.7 тн/м2 нөхцөл биелж байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 49
  • 56. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт4.5.2 Боомтын доод налууд үүсэх хүчдэлүүд ∑ . ·299636.4Хэвтээ хавтгайд н у = = = 1372.19kПа = 139.87 тн/м2 н нБосоо хавтгайд х · · · 1 = 1372.19 · 0.645 9.81 · 10 · 1 20.645 = 628.15kПа = 64.03 тн/м н нШүргэх хүчдэл ху · = 1372.19 9.81 · 10 0.645 = 821.79 kПа = 83.8тн/м2 н нЕрөнхий максимал хүчдэл 1 · · = 1372.19 1 20.645 9.81 · 10 · 0.645 = 1902.24kПа = 193.9 тн/мЕрөнхий минимал хүчдэл н · = 9.81 · 10 = 98.1kПа = 10 тн/м2Ерөнхий максимал хүчдэл нь боомтын бетоны шахалтын бат бэх ба буурийнхөрсний бат бэхийн хязгаараас бага байх ёстой.Бидний хувьд бетоны марк М300 учир бетоны шахалтын бат бэх нь = 20.6МПа,суналтын бат бэх нь = 2.21МПа байна.4.5.3 Боомтын доод хашицын бетоны бат бэхХязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгийн тооцоонд бат бэх нь · · · нөхцлийг хангах ёстой.Үүнд: - барилгын найдвартай ажиллагааны коэффициент, БНбД 33.01.03 – д ньнэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдлаар тооцоо хийж байгаа үед II ангийнбарилгад = 1.20 байна. - ачааллын хоршлын коэффициент, үүнийг мөн БНбД 33.01.03 – д зааснаар ачааныүндсэн хослолд = 1.0 байна. – тооцоот хүчдэл, бидний хувьд доод хашицад үүсэх хамгийн их хүчдэл =1902.24kПа - ажлын нөхцлийн коэффициент, үүнийг БНбД 33.08.09 – д бетон боомтынтодорхой хэсгийн шахалтын бат бэх шалгахад ачааны үндсэн хослолд = 1.0 байнагэж заажээ. - тухайн байгууламжийн нэгдсэн тооцоот даац буюу бат бэхийн хязгаар, биднийхувьд бетоны шахалтын бат бэхийн хязгаар = 20.6МПа байна.Бат бэхийг шалгавал 1.2 · 1.0 · 1902.24 1.0 · 20600 2282.69 20600 хангалттайбиеэлж байна. Иймд боомтын их биеийн аль ч хэсэг бат бэх байна гэж үзнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 50
  • 57. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 4.5.5 Боомтын буурийн бат бэхТооцоог мөн хязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгээр тооцвол · · ·Энд: - буурийн грунтын бат бэхийн хязгаар, = 40000kПа - барилгын найдвартай ажиллагааны коэффициент, БНбД 33.01.03 – д ньнэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдлаар тооцоо хийж байгаа үед II ангийнбарилгад = 1.20 байна. - ачааллын хоршлын коэффициент, үүнийг мөн БНбД 33.01.03 – д зааснаар ачааныүндсэн хослолд = 1.0 байна. – тооцоот хүчдэл, бидний хувьд доод хашицад үүсэх хамгийн их хүчдэл =1902.24kПа - ажлын нөхцлийн коэффициент, үүнийг БНбД 33.04.09 – д боомтын буурь ан цавтайнөхцөлд = 1.0 байна гэж заажээ.Бат бэхийг шалгавал 1.2 · 1.0 · 1902.24 1.0 · 40000 2282.69 40000 хангалттайбиеэлж байна. Иймд боомтын их биеийн аль ч хэсэг бат бэх байна гэж үзнэ.4.4 Гравитацын боомтын хийц Бетон боомтын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг ашиглалтын нөхцөл ачааллын онцлогоос нь хамааруулан материалын өөр өөр бүс болгон үзнэ. БНбД 33.08.09 – ийн 2 – т зааснаар Барилгын ашиглалтын үед бетонд үзүүлэх нөлөөллөөс хамааруулан боомтыг бүтээцийн 4 – н бүс болгон хуваана. Эдгээр бүс тус бүрд бетонд тавих шаардлага дараах байдалтай байна.Зураг 4.10 Боомтын хийцA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 51
  • 58. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтI – агаарын нөлөөнд байнга орших ба усаар угаагдахгүй, боомтын гадаргуун хэсэг.II – дээд хашицын усны түвшний хэлбэлзэл ихтэй бүс, усны давалгаанд орших хэсэг.III – дээд ба доод хашицын усанд байнга орших бүс ба буурийн хэсэгт байх өндөр батбэхтэй бетоны хэсэгIV – боомтын I, II, III – р хэсгээр хүрээлэгдсэн боомтын дотор хэсэг, ус болон агаартайхарьцахгүй, өндөр бат бэх шаардахгүй бетоны бүсЭдгээр хэсэг нь дараах хүснэгтэнд үзүүлэх шаардлагыг хангасан байна.Бетонд тавих шаардлага Боомтын бүс Бетон боомт Төмөр бетон боомтШахалтын бат бэхээр I, II, III, IV I, II, IIIСуналтын бат бэхээр I, II, III I, II, IIIУс үл нэвтрүүлэх чанараар II, III II, IIIХүйтэн тэсвэрлэх чанараар I, II I, IIСуналтын дээд хэмжээгээр I, II, III, IV -Усны хорлонт байдлыг II, III II, IIIтэсвэрлэх байдлаарКавитацад тэсвэртэй (10м/с II II– ээс дээш хурдтай урсгалд)Боомтын бэхжих үеийн I, II, III, IV Тусгай үндэслэлтэйдулаан ялгаруулалтаарIII ба түүнээс дээш ангийн барилгын хувьд эдгээр материалд тавих шаардлагыг сайтарбаримтална.Боомтын гадна гадаргуун зузааныг боомтын хүчдэлийн байдал, үйлчилж байгаатүрэлтийн хэмжээ, хоногын температурын зөрүү зэргээс хамааруулж 2.0 м – ээс дээшбайх ба бидний хувьд боомтын доод хашицад 2.0м, боомтын дээд хашицад 3.75м – ээравлаа.Усанд үе үе автдаг, давалгааны цохилтонд байнга оршдог бүсийн (II бүс) бетоны ус үлнэвтрүүлэлтийг W8 – аас багагүйгээр авна.Ашиглалтын Бетоны марк Хүйтэн Ус үлбүс M B тэсвэрлэлт нэвтрүүлэлтI 250 20 F300 W6II 500 40 F500 W16III 400 35 F150 W16IV RCC бетонБетоны ашиглалтын бүсүүд дахь үзүүлэлтийг БНбД 33.06.09 – ийг үндэслэн байгальцаг уур, түрэлт, боомтод үүсэх хүчдэл зэргээс хамааруулан авав.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 52
  • 59. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтV БҮЛЭГ. Аркан боомтын хийц ба тогтворшилБоомтын сонголт нь гидрологи, урсац тохируулга болон ашиглалтын нөхцөл(Цахилгаан эрчим хүчний хэмжээ) зэргээс хамаарах боловч үндсэн хамаарал ньинженер геологи, хөндлүүрийн төрөл, хөрөнгө оруулалтаас хамаарна. Бидний сонгосонхөндлүүрийн харьцангуй урт буюу боомтын өндөр ба хөндлүүрийн уртын харьцаа ньL/H = 15 байна. Энэ нь өргөн хөндлүүрт хамаарна. Аркан боомтын сонголт нь боомтынөндөр ба хөндлүүрийн уртын харьцаа нь L/H = 1 3 байх ба тооцооны үндсэн нөхцөлнь дээрхи харьцаа байна.Мөн аркан боомт барих хөндлүүрийн эргийн бат бэх сайтай байх шаардлагатай.БНбД 33.08.09 – д зааснаар өргөн хөндлүүртэй тохиолдолд хүндийн хүчний арканбоомт төсөллөж болох ба боомтын хийц тооцоог гравитацын боомттой адил хийнэ.Аркан боомтын аркын хөвч, зузаан нь үл хувисах тойрогт багтана.Зураг 5.1 Аркан боомтын план.Аркан боомтын хийц нь гравитацын боомттой адил байгаа тохиолдолд материал ихтэйалдагдалтай болно.Аркан боомтын тогтворшил (Гравитацын боомтын тогтворшил) хангалттай байсанучир боомтын суурийн уртыг багасгаж болно.Боомтод газар хөдлөлтөөс хамаарч уснаас ирэх динамик ачааллыг тооцож аркан боомт(гравитацын боомт) эвдрэх эсэхийг шалгая.Боомтод үйлчлэх динамик ачааллыг дараах байдлаар тодорхойлно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 53
  • 60. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт . .Rдин = 0.66· · · · ус · · = 0.66· 0.73 · 0.05 · 74 · 9.81 · · 1.0 =17.26VI БҮЛЭГ. Тулгуурт боомтын хийц тооцоо, тогтворшилГравитацын боомт нь материалын орц ихтэй, бат бэх суулт үүсэхгүй хадан грунтыгшаарддаг. Харин инженер геологийн нөхцөлд тэр бүр бат бэх хадан суурь таардаггүйба эдийн засгын хувьд төсөр, барилгын материалын орц бага байхыг эрж хайсаарбоомтын хэд хэдэн хувилбарыг гаргаж чадсан юм. Эдийн засгийн болон техникийнхувьд хамгийн боломжит боомтын хувилбар нь тулгуурт боомт юм.Зураг 6.1 Тулгуурт боомтын төрөл(а – Массивны тулгуурт боомт, b –хавтгаалжин хучилттай, с – олоннумт тулгуурт боомт)Зураг 6.2 Хөндлөн огтлолын хэлбэрүүд (a – гравитацын боомт, b – хөндийт гравитацынбоомт, c – массивны хүнд тулгуурт боомт, d – хавтгаалжин хучилттай тулгуурт боомт,e – аркан хучилттай тулгуурт боомт)Хүнд буюу массивны тулгуурт боомтын тулгуурыг алхан түшицтэй, мөөгөн толгойттүшицтэй, олон талт массивны түшиц гэх мэтээр ангилах ба олон хийцтэй байна.боомтын дээд налуу болох хэсэг нь түшиц тулгууртай холбоотой, түүний духхэлбэртэй байна.Хавтгаалжин хучилттай тулгуурт боомтын хавтгаалж ба түшиц нь салангад хийцтэйбайх ба хавтгаалж нь боомтын бат бэхийг хангах, шүүрэлтийн усны урсгалынA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 54
  • 61. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалттүрэлтийн хувийн өөрчлөлтийг хүлцэх хязгаарт нь барих, шүүрэлтээс хамгаалах аргахэмжээг тусгах боломжтой хэмжээтэй байх ба боомтын өндөрөөс хамаарч хувьсахогтлолтой байна.Газар хөдлөлийн идэвхитэй бүс нутагт төлөвлөж байгаа тулгуурт боомтын түшицхооронд тодорхой үндэслэлээр хөндлөн чиглэлд хэв гажилт орохоос хамгаалж дамнуруу, хатуулгын бөхөг хийж алхан түшиц, тулгуурыг хоёр хоёроор нь бэхлэх ажлыгтөлөвлөнө. Ялангуяа хавтгалжин хучилттай тулгуурт боомтын хувьд зайлшгүйтөлөвлөнө.БНбД 33.08.09 – д хавтгаалжин хучилттай тулгуурт боомтын өндөрийг 50м – ээрхязгаарлах ба I ба II ангилалын боомт нь массивны буюу аркан хучилттай байна. а bЗураг 6.3 Массивны тулгуурт боомт. (а – дөрвөлжин толгойт m1 = 0.1 0.3, m2 =0.8 1.0; а – дугуй буюу мөөгөн толгойт m1 = 0.1 0.4, m2 = 0.7 1.0)Зураг 6.4 Массивны тулгуурт боомтын тусгай хийцүүд (1 – боомтын хяр, 2 – алхантүшиц, 3 – доод хучилт, 4 – шүүрэлтээс хамгаалах чигжээс, 5 – алхан түшицын толгой,6 – хөндий хэсэг, 7 – доод суурь, 8 – хөндийн хучилт, 9 – их биеийн галарей, 16 –шүүрүүлийн хонгил, 11 – буурь дахь шүүрүүл, 13 – цементацын хонгил, 14 – дээдсуурь, 15 – их биеийн шүүрэлтийн систем)A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 55
  • 62. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтТулгуурт боомтын төрлөөс массивны, хавгаалжин хучилттай болон олон аркт боомтыгтөсөллөе.6.1 Массивны тулгуурт боомт6.1.1 Боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэр хэмжээБоомтын дээд хашиц дахь усны хэвийн түвшин H1 = 74.0 м, үерийн хамгийн ихзарцуулга нь Q0.01% = 4500м3/с байна. Боомт нь усны статик даралтын хүлээн авч буурьт дамжуулах түшиц, ачаалал ба даралтыг буурьт жигд тархаах суурь, шүүрэлтээс хамгаалах зориулалттай понур зэргээс бүрдэнэ. Гравитацын боомтыг бодвол тулгуурт боомт нь буурийн бат бэх өндөр байхыг шаардахгүй. Боомтын түшиц нь гурвалжин хэлбэртэй байна. Дээд ба доод налуугын хэмжээг тогтвортой байдлыг харгалзан тогтоосон нормоор авна.Зураг 6.5 Массивны тулгуурт боомтын хэлбэр хэмжээ (1 – түшиц, 2 – түшицийн дух, 3– понур, 4 – шүд, 5 – шпунт, 6 – суурийн шүүрүүл, 7 – суурь)Боомтын хярын өргөн: Боомтын хярын өргөнг авто зам тавьж ашиглах зориулалтаарэнэ төслийн 4.1.1 – д тодорхойлсоны дагуу b = 15.0м гэж авна.Боомтын дээд налуугын коэффициент: Дээд налуугын коэффициентийг алхантүшицийн толгой нь дөрвөлжин хэлбэртэй байна гэж үзээд m1 = 0.2 авъя.Боомтын суурийн өргөн B – г тодорхойлох: Боомтын суурийн өргөн нь B = (0.11.5)H байна.Энд: Н – усны хэвийн түвшин, Н = 74.0мB = (0.1 1.5)H = (0.1 1.5)74 = 74 111 м байна. Иймд суурийн өргөнг В = 110.0 мбайна гэж авъя.Усан сангийн түвшинээс дээш боомтын хяр хүртэлх зай: Энэ зайг d = hrun + hset +гэж тодорхойлно.Үүнд: hrun – долгионы улмаас усан санд цалгилт үүсэх өндөр, м hset – долгионы налууд цохих өндөр, мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 56
  • 63. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - барилгын анги төрлөөс хамаарах нөөцийн коэффициентҮүнийг дахин тооцолгүйгээр гравитацын боомтын тооцооноос d = 8.6м гэж авъя.Боомтын өндөрийг тодорхойлбол: - Усан сан хэвийн түвшинтэй үед Hб = H + d = 74.0 + 8.6 = 82.6 = 83.0 м - Нэмэгдсэн эзлэхүүний түвшинтэй үед Hб = H + d = 76.0 + 8.6 = 84.6 = 85.0 мБоомтын өндөрийг Hб = 85.0 м гэж авлаа. Боомтын өндөрийг нэмэгдсэн эзлэхүүнийтүвшнээр авах нь боомтын эзлэхүүнийг нэмэгдүүлэх сайн талтай байна. боомтынөндөрийн түвшний холбогдол нь Боомтын хяр = 836.0 + 85.0 = 921.0 м байна.Боомтын доод налуугын коэффициент: Боомтын бусад хэмжээсүүдийг ашиглан доодналуугийн коэффициентийг m2 = 0.8 гэж оллоо.Алхан түшицийн урт буюу нэг секцын хэмжээг L = 9 20 м – аар авна. энэ ньбарилгын болон хэв гажилтын заадсыг нэг дор хийх боломжийг бүрдүүлж өгнө.Авахдаа барилгын ангиас хамааруулж дараах байдлаар авна.Боомтын өндөр Секцын уртH 45м 9.0м60 H 45м 15.0м60 H 18.0 – 21.0мШаардлагатай тохиолдолд уртыг L = 25 м хүртэл авч болох ба бидний хувьд барилга IIанги, хийцийн төрөл массивны, боомтын өндөр 85м учир L = 20м гэж авлаа.Секц бүрийн нийлэх өргөнг bo = √ ба түүнээс дээш байхаар авна. Учир ньмассивны тулгуурт боомтын хувьд секц бүрийн нийлэх хэсэгт шүүрүүлийн систем, устусгаарлах, барилгын болон температур хэв гажилтын заадас гэх мэт чухал элементүүдбагтддаг. Иймд bo = √20 = 4.47 = 4.50м гэж авъя.Алхан түшицийн шилбэний өргөнг дараах хамаарлаар тодорхойлно. t = (0.250.50)L = (0.25 0.50)20 = 4.0 10.0 м = 5.0 гэж авъя.Дээрхи хамаарал нь алхан түшицийн шилбэнд хотойлтыг тэсвэрлэх чадвараасхамаарсан хамаарал юмАлхан түшицийн дух буюу толгойн хэлбэр хэмжээг сонгохдоо дээрх 2 утганд хамаарчзохистой байхаар сонгон авна. Бат бэхийн тооцоо хийж бат бэх байх тохиолдолдхөндлөн огтлолын хэлбэрийг хангалттай гэж авч үзэх ба тооцоогоор хэв гажилтандорж байвал огтлолыг дахин сонгоно.Алхан түшицийн доод духын уртыг l = (1.2 1.6)t = 8.0м гэж авна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 57
  • 64. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.6 Алхан түшицийн хэлбэр хэмжээ. Суурийн огтлолд (хэмжээс метрээр)Массивны тулгуурт боомтыг олон байдлаар ашиглаж болно. Жишээлбэл үерийн үеийнилүүдэл усыг алхан түшицийн гадаргуугаар хаях (Аguieira боомт), алхан түшицийнхооронд ус цэвэрлэгээний байгууламж, усан цахилгаан станц байрлуулах (Marunuma,Hatanagi боомт), барилтын үеийн зарцуулгыг алхан түшицийн хоорондуур өнгөрүүлэхгэх мэт байна.Зураг 6.7 Төсөллөж буй массивны тулгуурт боомтТулгуурт боомтын түшиц хооронд хөндийн хучилтыг 4м ба түүнээс дээш авна. биднийхувьд их биеийн галерейтай нэгэн ижил түвшинд авлаа.6.1.2 Тулгуурт боомтод үйлчлэх ачаа ба нөлөөлөлТулгуурт боомтонп дараах төрлийн ачаанууд үйлчилнэ. Үүнд: - Дээд ба доод хашицын хэвтээ ба босоо чиглэлтэй даралтын хүч (P5, P4, P11, P12) - Боомтын өөрийн жин (P1, P3, P2,) - Живсэн хэсгийн дээш өргөх Архимедийн хүч (P6) - Шүүрэлтийн усны даралтын хүч (P8)A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 58
  • 65. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - Урсгалын хөндлөн чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүд (W) - Газар хөдлөлтөөс үүсэх хүч, динамик ачаа (Pc, P15, P16) - Салхинаас үүсэх давалгааны хүч (P14) - Мөсний ачаа гэх мэт байна.Зураг 6.8 Массивны тулгуурт боомтын тооцооны схемАчааны хослол нь төслийн 4.2.2 – т заасны дагуу байна. Газар хөдлөлийн ачааг өөраргачлалаар тооцно.6.1.3 Массивны тулгуурт боомтын тооцооны үндэсБоомтын тооцоог сонгож авсан тухайн огтлолд хүчдэл хэв гажилтыг хязгаарын төлөвбайдлын нэг ба хоёрдугаар бүлгээр тооцохоос гадна тогтворжилтын хэд хэдэннөхцөлөөр авч үзнэ. Үүнд: - Эргэх буюу онхолдолтын тогтворшил ko - Шилжилтын буюу гулсах kш - Хязгаарын тэнцвэрийн коэффициент kх - Нуралтын эсэргүүцэл kнЭдгээр нь ачааны үндсэн ба онцгой хослолд тодорхой тоон хязгаарт байх ёстой.Онхолдолтын тогтворшилын коэффициентийг дараах хамаарлаар тодорхойлно. ∑ko = ∑ байна.Үүнд: ∑ – тогтоон барих хүчний нийлбэр момент, кН.м∑ – онхолдуулахыг эрмэлзүүлэх момент, кН.мТулгуурт боомтын хувьд ачааны үндсэн ба онцгой хослолд тооцно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 59
  • 66. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтАчааны хослол Зөвшөөрөгдөх koҮндсэн хослолд 1.5Онцгой хослолд 1.25 ∑Гулсалтын тогтворшилтын коэффициентыг kш = ∑ гэж тодорхойлно.Үүнд: ∑ - хэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэр, кН∑ - босоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэр, кНТулгуурт боомтын хувьд ачааны үндсэн ба онцгой хослолд тооцно.Ачааны хослол Зөвшөөрөгдөх kшҮндсэн хослолд 0.75Онцгой хослолд 0.66Хязгаарын тэнцвэрийн коэффициентийг дараах байдлаар тодорхойлно. · · ∑ · ∑ · ·kx = = = ∑ · ∑ · ;Үүнд: - нуралтын зөвшөөрөгдөх хүчдэл, кН/м2 - боомтод үйлчлэх идэвхитэй хүчнээс үүсэх нуралтын хүчдэл, кН/м2 - тооцоот хэсгийн дотоод барьцалдалтын хүч, МН/м2 - тооцоот хэсгийн дотоод үрэлтийн өнцөг – боомтын суурь буурьтай нийлэх хэсэг хэвтээ хавтгайтай үүсгэх өнцөгАчааны хослол Зөвшөөрөгдөх kхҮндсэн хослолд 2.0Онцгой хослолд 1.3 - тооцоот хавтгайн талбай, м2 · ∑ · = 0 тохиолдолд хязгаарын тэнцвэр kx = ∑ = kн хамааралтай болно.Нуралтын эсэргүүцлийг kн = ∑ гэж тодорхойлно.Үүнд: - хамгийн их нуралтын эсэргүүцэл, S = · ∑ · ; kH/мF – гулсах хэсгийн талбай, м2Хамгийн их нуралтын эсэргүүцлийг дээрх хамааралд орлуулбал нуралтын эсэргүүцэл · ∑ ·нь дараах байдалтай болно. kн = ∑ болно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 60
  • 67. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтНуралтын зөвшөөрөгдөх эсэргүүцэл нь ачааны хослолоос хамаарч дараах байдалтайбайна. (USBR 1987 он)Гулсалтын эсэргүүцэл Ачааны нөхцөлтооцох хэсгийн байрлал Үндсэн Үндсэн бус ОнцгойБоомтын суурь ба буурийн 3.0 2.0 1.0нийлэх хэсэгтБоомтын бууринд 4.0 2.7 1.3Нуралтын эсэргүүцлийн параметруудыг дараах хүснэгтээс авна.Тооцоот хэсгийн байрлал Хувийн барьцалдалт, с, Дотоод үрэлтийн өнцөг, МН/м2 tgБетон хэсэг - Бетоны бүхэл хэсэг 1.5 – 3.5 1.0 – 1.5 - Барилгын заадаст 0.8 – 2.5 1.0 – 1.5Боомт ба буурийн нийлэх 1.0 – 3.0 0.8 – 1.8хэсэгтБууринд - Бат бэх буурь 1.0 – 3.0 1.0 – 1.8 - Сул бат бэхтэй 1.0 бага 1.0 багаБуурин дахь нуралтын хүчдэл тодорхойлох параметрБуурийн тодорхойлолт Хувийн барьцалдалт, Дотоод үрэлтийн өнцөг, с, МН/м2 tgБат бэх хадан буурь - Үндсэн чулуулаг 1.0 түүнээс дээш 1.0 түүнээс дээшЖишээ нь: Гнейсс 1.3 1.7Боржин 1.5 1.9Micaschist 3.0 1.3Элсэн чулуу 1.0 1.7Бат бэх муу хадан буурьЖишээ нь: Хувираагүй гнейсс 0.6 1.0Өгөршсөн боржин 0.3 1.3Хар саарал wacke 0.1 ба түүнээс бага 0.6Шохойн чулуу 0.3 0.7Micaschist 0.4 0.7Элсэн чулуу 0.1 0.6Буурийн критик шинж чанарЖишээ нь:Материалын шахалтын ба 0.2 ба түүнээс бага 0.3 ба түүнээс багахагарлын бүсШавар оёдолтой ба шавар 0.1 ба түүнээс бага 0.2 ба түүнээс багахолбоостой буурьA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 61
  • 68. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт6.1.5 Массивны тулгуурт боомтонд үйлчлэх хүчнүүдийг тодорхойлохБетон боомтын бетоны хувийн жинг = 2.4т/м3 = 23.5 кH/м3 гэж урьдчилсан тооцоондавъя. Боомтод үйлчлэх босоо хүчнүүдийг тодорхойлоё. Хүчнүүдийн байрлалыгтооцооны схем дээр дүрслэн хүч тус бүрийг тодорхойлбол: 5. Боомтын жин. Боомтын их бие жинг олохдоо тооцоот өргөнтэй үед боомтын эзлэхүүнийг бетоны эзлэхүүн жинд үржүүлж тооцно. Ийд геометрийн зөв дүрсүүдэд хуваана. Боомтын жин нь G = P1+P2+P3 болно. . · . Р1 = S · · бетон = · 5 · 23.5 = 2127.56 · 5.0 · 23.5 = 249988.03kH = 25482.98 тн . . Р2 = S · · бетон = · 76.91 · 20 · 23.5 = 11.04 · 76.91 · 20 · 23.5 = 399070.61kH = 40679.98 тн . Р3 = S · · бетон = · 93.41 · 8 · 23.5 = 6.335 · 93.41 · 8 · 23.5 = 111249.44kH = 11340.41 тн Зураг 6.9 Боомтын жингийн тооцооны схем Боомтын жин нь G = P1+P2+P3 = 249988.03 + 399070.61 + 111249.44 = 760308.08kH = 77503.37 тн болно. 6. Гидростатикийн даралтын хүч. P5 = S · · ус = 0.5 · 14.72 · 74 · 20 · 9.81 = 106858.37kH = 10892.8тн P4 = S · · ус = 0.5 · 8 · 10 · 8 · 9.81 = 3139.2kH = 320тн 7. Хөвүүлэхийг эрмэлзэх Архимедийн хүч. Энэ хүч нь боомтын живсэн хэсгийн эзлэхүүнээр тодорхойлогдоно. . . P6 = W · ус = · · ус = · 10 · 9.81 = 50732.42kH = 5171.5 тнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 62
  • 69. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.10 Боомтын шүүрэлтийн уснаас ирэх хүч 8. Шүүрэлтийн усны хүч. Шүүрүүлийн системийн үзлэгийн гларей боомтын доод хашиц дахь түвшингээс 5.0 м – т өндөрт байрлана. Шүүрэлтийн усны хүчийг эпюрийн талбайг усны хувийн жингээр үржүүлж тодорхойлно. P8 = Sэпюр · · ус = 64 · 13.98 · 0.5 · 20 · 9.81 = 87772.03kH = 8947.2 тнБосоо чиглэлтэй хүчнүүдийн нийлбэр N = G + P4 + P5 – P6 – P8 = 760308.08 + 3139.2 +106858.37 - 50732.42 - 87772.03 = 731801.2 kH = 74597.47 тнБоомтод үйлчлэх хэвтээ чиглэлтэй хүчнүүдийн утгыг тодорхойлъё. Хэвтээ үйлчлэххүчнүүдэд дээд хашиц дахь усны даралт, доод хашиц дахь усны даралт хамаарна. 4. Гидростатикын даралтын хүч P11 = Fэп · = · ус · · = · 9.81 · 74 · 20 = 537195.6kH = 54760 тн P12 = Fэп · = · ус · · 8 = · 9.81 · 10 · 8 = 3924kH = 400 тн 5. Хашгаасны даралтын хүч P13 = 0.5 · · · · = 0.5 · 0.33 · 15 · 12 · 20.0 = 7128kH = 726.61 тн Энд: - идэвхитэй хэвтээ даралтын коэффициент = = = 0.33 3 - хагшаасны усан доторхи эзлэхүүн жин, 15kH/м 6. Салхинаас үүсэх давалгааны хүч P14 = 2 · ус · · = 2 · 9.81 · 1.13 · 20 = 501.06kH = 51.08 тнБоомтод хэвтээ үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэрийг тодорхойлбол T = P11 – P12 + P13 + P14= 537195.6 – 3924 + 7128 + 501.06 = 540900.66kH = 55137.68 тн байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 63
  • 70. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБоомтын шилжилтийн тогтворыг ачааны үндсэн хослолд шалгая. · · . · . · .kc = = = 1.11 = 1.2 тогтворгүй байна. Иймд алхан .түшицийн хөндлөн огтлолын хэмжээг ихэсгэн дахин тооцож үзье.Алхан түшицийн шилбэний өргөнг t = 8.0м гэж авъя.Энэ тохиолдолд боомтын жин G = 910300.898kH = 92793.16тн болох ба Архимедийнхүч . .P6 = W · ус = · · ус = · 10 · 9.81 = 70093.76kH = 7145.13 тн болно.Бусад хүч өөрчлөгдхгүй.Зураг 6.11 Өөрчлөгдсөн тооцооны схемБосоо чиглэлтэй хүчнүүдийн нийлбэр N = G + P4 + P5 – P6 – P8 = 910300.898 + 3139.2 +106858.37 – 70093.76 - 87772.03 = 862432.769 kH = 87913.63 тнДахин боомтын шилжилтийн тогтворыг ачааны үндсэн хослолд шалгая. · · . · . · .kc = = = 1.37 = 1.2 нөхцөл биелж байна. Иймд боомт .тогтвортой боллоо.Боомтын тогтворыг ачааны онцгой хослолд тооцож үзье.Ачааны онцгой хослолд боомтод газар хөдөлсөний улмаас их биед үүсэх хүч, усныдинамик даралтын хүч зэргийг нэмж тооцно.Газар хөдөлсөний улмаас боомтод үүсэх хэвтээ чиглэлтэй хүчийг хэвтээ ба босоочиглэлд тодорхойлно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 64
  • 71. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.12 Газар хөдлөлтөөс боомтод үүсэх хүч ба усны динамик даралтын эпюрГазар хөдлөлтөөс үүсэх эдгээр хүчийг газар хөдлөлтийн коэффициентоос хамаарууланавна. Газар хөдлөлтийн коэффициентийг 100м хүртэлх өндөртэй боомтод дараахбайдлаар тодорхойлно. · · = 1.0 · 2.0 · 0.02 = 0.04 байна.Үүнд: - барилга – буурь системийн нөхцөл, боомтонд 1.0 гэж авна. - ач холбогдлын коэффициент, боомтонд 2.0 гэж авна. - газар хөдлөлтийн бүсээс хамаарах коэффициент, үүнийг дараах байдлаар авна.Газар хөдлөлийн бүсI 0.01II 0.02III 0.04IV 0.05V 0.08Боомтод босоо чиглэлтэй үүсэх хүчийг Vd = · = 0.75 · · = 0.75 · 0.04 ·910300.898 = 27309.03kH = 2783.79тнБоомтод хэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчийг Hd = · = 1.5 · · = 1.5 · 0.04 ·910300.898 = 54618.05kH = 5567.59тнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 65
  • 72. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтУсан сангаас ирэх гидродинамикын даралтыг дараах байдлаар тодорхойлно. Ph = Cs · · · = 0.07 · 0.04 · 9.81 · 74 = 1.95kH/м2 Үүнд: Cs – усан сангийн усны түвшин ба боомтын хэлбэрээс хамаарах коэффициент Сs = 2 2 . . . = 2 . 2 = 0.07 Cm – дээд налуугын өнцөг 78° байхад зураг 6.13 – аас 0.13 гэж авлаа. у – усан сангын мандлаас доош даралт тодорхойлох цэг хүртэлх зай 44.2 м, h – усан сангийн түрэлт 74.0 м. Даралтын хэмжээг хүчинд шилжүүлбэл P = Ph · H · = 1.95 · 74 · 20 = 2886kH = 294.19тнЗураг 6.13 Cm – ийн утгаБосоо чиглэлтэй хүчнүүдийн нийлбэр N = G + P4 + P5 – P6 – P8 + Vd = 910300.898 +3139.2 + 106858.37 – 70093.76 - 87772.03 + 27309.03 = 889741.71 kH = 90697.42 тнБоомтод хэвтээ үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэрийг тодорхойлбол T = P11 – P12 + P13 + P14+ Hd + P = 537195.6 – 3924 + 7128 + 501.06 + 54618.05 + 2886 = 598404.71kH =60999.46 тн байна.Боомтын шилжилтийн тогтворыг ачааны онцгой хослолд шалгая. · · . · . · .kc = = = 1.27 = 1.1 байна. Иймд боомт тогтвортой .байна.Боомт газар хөдлөлийн чичирхийллийг хичнээн секунд тэсвэрлэж чадахыг туршлагын .томъёогоор тодорхойлж үзье. T = 5.59· · = 5.59· · = 5.59· · = · · . · .85сек = 1мин 25 сек байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 66
  • 73. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - бетоны уян харимхайн модуль, бетоны анги, дүүргэгч болон конусан суултаасхамааруулан БНбД 33.06.09 – ээс авлаа. 6.1.6 Массивны тулгуурт боомтын тогтворжилтБоомтын тогтвожилтыг төслийн 6.1.3 – д зааснаар Эргэх буюу онхолдолтынтогтворшил ko, Шилжилтын буюу гулсах kш, Хязгаарын тэнцвэрийн коэффициент kх,Нуралтын эсэргүүцэл kн гэсэн үзүүлэлтээр тооцож үзье.Онхолтолдтын тогтворшилтОнхолдолтын тгтворшилтийн коэффициентийг тодорхойлохдоо боомтын тооцоотхавтгайн аль нэг цэгийн хувьд моментуудыг бодож шалгана. Энэ цэг нь экстремумболохуйц цэг байх нь илүү тохиромжтой. Бидний хувьд доод хашицын улны цэгтхарьцангуй моментуудыг бичье.Зураг 6.14 Хүч ба түүний А цэгтэй харьцангуй мөрХүчний Босоо Хэвтээ Мөр, м +Момент, kH.м - Момент, kH.мтэмдэглэ хүч, V хүч, H гээ P1 399980.9 51 20399023.4 P2 399070.6 71.4 28493641.6 P3 111249.4 29.9 3326358.26 P5 106858.4 80.06 8555081.1 P4 3139.2 2.48 7785.216 P6 -70093.76 45.77 -3208191.4 P8 -87772.03 80.34 -7051604.89 P11 -537196 24.67 -13252615.5 P12 3924 3.33 13066.92 P13 -7128 3.96 -28226.88 P14 -501.6 73.8 -37018.08Нийлбэр 862432.7 -540901 60794956.4 -23577656.7A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 67
  • 74. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт ∑ .Онхолдолтын коэффициентийг тодорхойлбол ko = ∑ = = 2.58 1.5 .хангалттай байна. ∑ .Гулсалтын тогтворшилтын коэффициентыг тооцвол kш = ∑ = = 1.59 0.75хангалттай байна.Хязгаарын тэнцвэрийн коэффициент ба нуралтын эсэргүүцлийн коэффициентийг · ∑ · · . . · .тодорхойлбол kx = ∑ = kн = = 3.28 3.0 тогтворшилхангалттай байна.Дээрхи тооцоонд с ба tg - ийг төслийн Хуудас 53 – ийн 2 – р хүснэгтээс авлаа.Ачааллын онцгой хослолд дээрхи коэффициентуудыг тодорхойлоё. Хүчний Босоо хүч, V Хэвтээ Мөр, м +Момент, - Момент,тэмдэглэгээ хүч, H kH.м kH.мVd 27309.03 51 1392760.53Hd -54618.05 28.37 -1549514.08P 2886 29.6 85425.6 892627.7 -595519.3 62273142.53 -25127170.8Тайлбар: Дээрхи хүснэгт нь газар хөдлөлтийн ачаанаас үүсэх моментыг тооцсон болно. ∑ .Онхолдолтын коэффициентийг тодорхойлбол ko = ∑ = = 2.47 1.25 .хангалттай байна. ∑ .Гулсалтын тогтворшилтын коэффициентыг тооцвол kш = ∑ = = 0.67 0.66 .хангалттай байна.Хязгаарын тэнцвэрийн коэффициент ба нуралтын эсэргүүцлийн коэффициентийг · ∑ · · . . · .тодорхойлбол kx = ∑ = kн = = 1.49 1.3 тогтворшил .хангалттай байна.6.1.7 Боомтын их бие ба буурийн грунтын бат бэхийн тооцооБоомтод үйлчлэх хүчнүүдийн үйлчлэлээр боомтын их биед хүчдэлүүд үүснэ. Энэхүчдэл нь боомтын их биеийн альч цэгт зөвшөөрөгдөх хүчдэлээс бага байх ёстой.Буурийн грунтын бат бэхийн тооцоогоор боомтын жин ба хүчний үйлчлэлээр үүсэхбуурийн грунтын шилжилт ба суулт зөвшөөрөгдөх хэмжээнд байгаа эсэхийг шалгана.Тооцоог хийхийн тулд сонгож авсан боомтын суурийн огтлолын төвийг дайрсантэнхлэгт харьцуулж бүх хүчнүүдийн моментыг бичье. · · . · . . · .Сонгож авсан огтлолын хүндийг x = = = 38.57 м. С төвийг . .х = 38.57м – ээр алхан түшицийн толгойноос х тэнхлэгийн дагуу авна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 68
  • 75. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.15 Тооцооны схемХүчний мөр ба момент тооцох хүснэгт Хүчний нэр Хүчний утга, kH C цэгтэй Момент М харьцангуй мөр, L, м kH.м Тн.м P1 399980.85 4.57 1827912.485 186331.548 P2 399070.61 24.97 9964793.132 1015779.12 P3 111249.44 -16.53 -1838953.24 -187457.007 P5 106858.37 33.62 3592578.399 366215.943 P4 3139.2 -43.29 -135895.968 -13852.8 P6 70093.76 2.46 172430.6496 17577.0285 P8 87772.03 -33.91 -2976349.54 -303399.545 P11 537195.6 -24.67 -13252615.5 -1350929.2 P12 3924 3.33 13066.92 1332 P13 7128 -3.96 -28226.88 -2877.3578 P14 501.6 -73.8 -37018.08 -3773.50459 Нийлбэр момент -2698277.58 -275053.779Бетон боомтын бат бэхийн тооцоог хэвийн хүчдэлийн шугаман тархалтын хуулиарМорын аргачлалаар тооцно.Зураг 6.15 С цэгтэй харьцангуй хүчний мөрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 69
  • 76. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБНбД 33-08-09 – ийн 8.21 – д заасан бат бэхийн нөхцөлАчаалал ба нөлөөллийн үндсэн ба онцгой хослолд тухайн огтлол дахь бүх цэгт батбэхийн нөхцөл · · · байна.Боомтын хийц зохиомжийн Ачааллын үндсэн Онцгой хоршилонцлог ба тооцоот огтлол хоршилМассивны тулгуурт боомт 0 - Боомтын хэвтээ / / 0.25 · 0 у 0 огтлолд - Авцалдлын огтлолд с 0 с 0 с 0Дээрх нөхцөл хангах эсэхийг боомтын хэвтээ огтлолд бат бэхийн тооцоогоор дараахбайдлаар шалгая.Боомтод үүсэх хүчдэлт төлөвТооцоот хавтгайд үүсэх хүчдэлийг Морын аргачлалаар тодорхойлох ба босоо хавтгайд ∑ ·үүсэх хүчдэлийг у гэж тодорхойлно.Массивны тулгуурт боомтын хувьд босоо чиглэлд үүсэх босоо хүчдэл дээд хашиц талд ∑ · ∑ · у ; доод хашиц талд у гэж тодорхойлно.Харин хэвтээ хавтгайд үүсэх босоо хүчдэлийг дээд хашицад · · · · " " · ; доод хашицад · гэж тодорхойлно. " "Огтлолд үүсэх хэвтээ хүчдэлийг · · ; · гэж тодорхойлно.Нийлмэл дүрсийн инерцийн момент = 161216.39 + 34512.69 = 195729.08м4болно. · . · = 35.47 · 124.85 = 161216.39м4 · . b ·F = 7.03 · 630.32 = 34512.69м4Боомтын дээд налууд үүсэх хүчдэлүүд ∑ · . 2698277.58·38.57Босоо хавтгайд у = = 2.149 kПа = 0.219 тн/м2 . .Хэвтээ хавтгайд · · · · · = 9.81 · 74 · 9.81 · 74 ·2.149 · 0.2 = 1742.34kПа = 177.61 тн/м2Шүргэх хүчдэл · · = 9.81 · 74 · 2.149 0.2 = 362.54 kПа = 236.96тн/мЕрөнхий максимал хүчдэл = · · = 9.81 · 74 · = 1814.85kH = 185тнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 70
  • 77. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЕрөнхий минимал хүчдэл 1 · · · = 2.149 1 0.2 9.81 ·74 · · 0.2 = -70.36kH = -7.17тнЕрөнхий минимал хүчдэл нь / / = 0.25 · байх ёстой ба энэ нь бетондсунах хүчдэл үүсгэхгүй байх нөхцөлтэй. БНбД 33-08-09 – ийн 8.21 – д заасан батбэхийн нөхцөл.Дээрхи тэнцэтгэл бишийг шалгавал 0.25 · = 0.25 · 9.81 · 74 = 181.48kПа = 18.5тн.м2 /-70.36kH/ = 7.17тн нөхцөл биелэхгүй байна.Боомтын доод налууд үүсэх хүчдэлүүд ∑ · . 2252209.45· 85 38.57Босоо хавтгайд у = = 1677.29kПа = . . 2170.98 тн/мХэвтээ хавтгайд " " · = 1677.29 · 0.8 = 1073.46kПа = 109.42 тн/м2Шүргэх хүчдэл " " · = 1677.29 · 0.8 = 1341.8 kПа = 136.78 тн/м2 " "Ерөнхий максимал хүчдэл 1 = 1677.29 1 0.8 = 2750.76kH = 280.4тн "Ерөнхий минимал хүчдэл 0 байна.Ерөнхий максимал хүчдэл нь боомтын бетоны шахалтын бат бэх ба буурийнхөрсний бат бэхийн хязгаараас бага байх ёстой.Босоо хавтгайд үүсэх босоо хүчдэл нь х = -32.36 м буюу 2 дүрсийн нийлэх хэсэгт "хамгийн их утгаа авна. Үүнийг дараах байдлаар тодорхойлно. · = . . · 32.36 1742.34 = 1996.986kH = 203.57тнБидний хувьд бетоны марк М300 учир бетоны шахалтын бат бэх нь = 20.6МПа,суналтын бат бэх нь = 2.21МПа байна.Боомтын доод хашицын бетоны бат бэх "Хязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгийн тооцоонд бат бэх нь · · · нөхцлийг хангах ёстой.Үүнд: - барилгын найдвартай ажиллагааны коэффициент, БНбД 33.01.03 – д ньнэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдлаар тооцоо хийж байгаа үед II ангийнбарилгад = 1.20 байна. - ачааллын хоршлын коэффициент, үүнийг мөн БНбД 33.01.03 – д зааснаар ачааныүндсэн хослолд = 1.0 байна. – тооцоот хүчдэл, бидний хувьд доод хашицад үүсэх хамгийн их хүчдэл =2750.76kПаA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 71
  • 78. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - ажлын нөхцлийн коэффициент, үүнийг БНбД 33.08.09 – д бетон боомтынтодорхой хэсгийн шахалтын бат бэх шалгахад ачааны үндсэн хослолд = 1.0 байнагэж заажээ. - тухайн байгууламжийн нэгдсэн тооцоот даац буюу бат бэхийн хязгаар, биднийхувьд бетоны шахалтын бат бэхийн хязгаар = 20.6МПа байна.Бат бэхийг шалгавал 1.2 · 1.0 · 2750.76 1.0 · 20600 3300.91 20600 хангалттайбиеэлж байна. Иймд боомтын их биеийн аль ч хэсэг бат бэх байна гэж үзнэ.Боомтын буурийн бат бэхТооцоог мөн хязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгээр тооцвол · · ·Энд: - буурийн грунтын бат бэхийн хязгаар, = 20000kПа - барилгын найдвартай ажиллагааны коэффициент, БНбД 33.01.03 – д ньнэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдлаар тооцоо хийж байгаа үед II ангийнбарилгад = 1.20 байна. - ачааллын хоршлын коэффициент, үүнийг мөн БНбД 33.01.03 – д зааснаар ачааныүндсэн хослолд = 1.0 байна. – тооцоот хүчдэл, бидний хувьд доод хашицад үүсэх хамгийн их хүчдэл =2750.76kПа - ажлын нөхцлийн коэффициент, үүнийг БНбД 33.04.09 – д боомтын буурь ан цавтайнөхцөлд = 1.0 байна гэж заажээ.Бат бэхийг шалгавал 1.2 · 1.0 · 2750.76 1.0 · 20000 3300.91 20000 хангалттайбиеэлж байна. Иймд боомтын буурийн аль ч хэсэг бат бэх байна гэж үзнэ. 6.2 Олон аркт тулгуурт боомтОлон аркт тулгуурт боомт нь усны түрэлтийг арк хэлбэртэй хучилтаар хүлээн авна.Арк нь хавтгай хучилтыг бодвол даралтыг илүү тэсвэрлэх чадвартай систем юм.Өөрөөр хэлбэл бетоны шахалтанд сайн ажиллах чадварыг нь ашиглан хол алслалтайбүтээцэд хэрэглэхэд илүү тохиромжтой хучилт нь арк хэлбэрийн схем юм. Арк нь олонхэлбэртэй байх ба түүнийг муруйлтын хуулиар нь ангилна. Үүнд: - Тойрог - Парабол - Катениод гэх мэт.Олон аркт тулгуурт боомтын тооцоог арк ба тулгуур гэсэн 2 салангид тооцоогоорхийнэ. БНбД 33-08-09 – д зааснаар түрэлттэй талын аркан хучилтын тооцоогматериалын эсэргүүцлийн аргаар хийхэд түүнийг тулгуурт хөдөлгөөнгүй бэхлэгдсэнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 72
  • 79. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтхавтгайн системийн арк байна гэж үзнэ. Харин тооцоог уян харимхайн онолоор хийхэдарк буюу арк нь тулгуурт шахаж бэхэлсэн цилиндр бүрхүүл байна гэж үзнэ.Олон аркт боомтын хөндлөн огтлол ба аркын хэлбэрОлон аркт тулгуурт боомт үндсэн 2 хэсгээс бүрдэх ба эдгээр нь нэгэндээ хөшүүнбэхлэгдсэн системийн үүсгэнэ. Систем нь арк ба тулгуураас бүтнэ. Тооцоог хийхийнтулд нэг арк ба түүний нэг тулгуур дээрх үүсэх хүчдэлийг хүлээн авах түшицийнхөндлөн огтлолын хэмжээс болон геометрийн хэлбэр мэдэгдэж байх ёстой.Зураг 6.16 Арк ба тулгуурын систем, олон аркт боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэрТулгуур хооронд нэг арк буюу арк байх ба тулгуурт ирэх ачаалал нь аркны 2 тулгуурдээр үүсэх ачаалалтай тэнцүү байна.Аркын хярын өргөнг дараах туршлагын томъёогоор тодорхойлно. b1 = 0.5 =0.5√74 = 4.30 м байна. Энэ нь зөвхөн аркын хярын өргөн ба боомтын хярын өргөн ньашиглалтаас хамаарна. Бид өмнөх тооцооны дагуу авто зам тавьж ашиглана гэж үзээдхярын өргөнг b = 15.0 м гэж авлаа. · ·Суурь дахь аркын өргөнг b2 = ; м гэсэн туршлагын томъёогоор тодорхойлно.Үүнд: Р – арканд үүсэх гидростатикын даралт, kH/м2ra – аркын радиус, мH – усан сангийн усны түвшин, м – аркын материалын шахалтын бат бэх, кг/см2Аркын радиусыг олохын тулд тулгуурын алслалыг олох шаардлагатай. Тулгуурыналслалыг барилгын ангиас хамааруулж температур болон хэв гажилтын заадас, секцынурттай тэнцүү авч болно.Ер нь бетон ба төмөр бетон боомтын тооцоо болон барих ажлыг өмнө барьж байсантуршлага, ашиглалтын туршлагаас хамааруулан хийх нь илүү тохиромжтой. Боомтыншинэ хэлбэрийг олон жилийн судалгаа туршлага дээр үндэслэн гаргана. Өөрөөр хэлбэлA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 73
  • 80. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтхэт массивны учир боомтын тооцоог энгийн жижиг барилгын тооцоотой адилархитектурын шийдлээр хийх боломжгүй юм.Бидний хөндлүүр өргөн уудам,ойролцоогоор боомтын хярын урт 1368.0 м урттай,боомтын өндөр 85.0 м байна.Зураг 6.17 Даниель-Жонсон олон аркт тулгуурт боомт Дэлхийн туршлагаас үзвэл Канадын Даниель-Жонсон боомтын хувьд боомтын хярынөргөн нь 1300м орчим байх ба боомтын өндөр нь 130 м, 14 – н тулгууртай, 13 – нарктай томоохон боомт юм. Энэ боомтын тулгуур хоорондын алслал нь ойролцоогоор90 – 100м байх ба барилгын заадас нь 20 – 25м байна.Иймд тулгуур хоорондын алслалын уртыг L = 50.0м байхаар урьдчилан авъя.Барилгын болон хэв гажилтын заадсыг 25м – ээр хийнэ.Аркын төвөөс аркын тулгуурт татахад үүсэх хэрчмүүдийн хоорондох өнцгийг аркынсекторын өнцөг гэх ба энэ нь аркын радиусаас шууд хамааралтай. Өөрөөр хэлбэл энэөнцөг нь дараах хязгаарт байна.20o 90o байна. 90о байхад аркаас ирэх даралт нь тулгуурын толгойд нормалиарүйлчилнэ. 20о болоход аркаас ирэх даралт нь тулгуурыг гулзайлгах чиглэлтэйүйлчилнэ. Иймд хамгийн тохиромжтой өнцөг нь аркын реакци нормаль чиглэлтэй байхнөхцөл боловч материалын хувьд тохиромжгүй байдаг.Иймд дээрхи нөхцөлийг бодолцож секторын өнцөгийг = 70o байна гэж үзье.Зураг 6.18 Аркын хэлбэрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 74
  • 81. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтАркын хэлбэр дугуйн сектор ба түүний радиус нь ra = 26.6 м байна.Суурь дахь аркын өргөнг олоход суурьт ирэх гидростатикын даралтыг тодорхойлсонбайх шаардлагатай. Иймд гидростатикын даралтыг дараах байдлаар тодорхойлно.Pmax = · = 9.81 · 74 = 725.94kH/м2Бетоны шахалтын бат бэхийг = 17.5MПа гэж урьдчилсан тооцоонд авъя. Бетоны маркМ400 байна. . · . м· м мСуурь дахь аркын өргөнг тодорхойлбол b2 = = 9.03м байна. Бид . · мсуурь дахь аркын өргөнг b2 = 9.50м гэж авъя.Боомтын дээд налуугийн коэффициентийг m1 = 0.7 1.0 хооронд байна гэж үзнэ.Иймд налууг m1 = 0.7 байна гээд аркын босоо огтлолыг зуръя.Зураг 6.19 Боомтын хөндлөн огтлолын хэлбэрБоомтын доод налуугын коэффициентыг мөн m2 = 0.88 байна. Дээд налуугынкоэффициент их байх нь тогтворт байдалд илүү тохиромжтой байх ба доод налуу нь m2= 0.3 – 0.8 хооронд байна. өөрөөр хэлбэл аркан хучилт нь даралт хүлээн авах чадвар ньбусад хучилтаас сайн байдаг.Арк нь зөвхөн тойргын тэгшитгэлд захирагдахаас гадна парабол тэгшитгэлтэй байвалилүү даацтай байна.Аркыг тооцохдоо түүний 2 тулгуур боомтын тулгуурт хөшүүн бэхлэгдсэн байна гэжүзнэ. Тооцоог хавтгайн системд материалын эсэргүүцлийн аргаар хийе.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 75
  • 82. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтТүшицийн зузааныг нуман хучилттай боомтод t = (0.15-0.25)L = (0.15-0.25)50 = 7.5-12.5м байна.6.2.1 Тойрог хэлбэртэй аркын тооцооАркын тооцоог тооцоот түвшин бүрт хийж арканд үүсэх дотоод хүчлэлүүдийнэпюрийг байгуулж үзье. Аркын тооцоог дараах түвшинд хийе.Огтлолын № Усны түвшнээс доош огтлол Огтлолын Огтлол дахь хүртэлх зай, hi , м түвшин, м аркын зузаан, di , м1 4 906.0 4.42 14 896.0 4.913 24 886.0 5.434 34 876.0 5.945 44 866.0 6.466 54 856.0 6.977 64 846.0 7.498 74 836.0 8.01Зураг 6.20 Аркын тооцооны түвшин ба аркын өргөнАркын тооцоогоор хөндлөн хүчдэл, дагуу хүчдэл, момент болон тулгуурын реакцыгтодорхойлно.Системийн статик тодорхой бусын зэргийг тодорхойлбол W = 3Д – 2Н – Ш – Шт = 3·1– 2·0 – 0 – 6 = - 3 байна. Иймд систем статик тодорхой бус байна.Үүнд: Д – дискны тооН – нугасны тооШ – дотоод шилбэний тооШт – тулгуурын шилбэний тооA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 76
  • 83. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.21 Аркын тооцооны схемАрканд гидростатикын даралт жигд тогтмол үйлчилсэнээр аркын тулгуурт босоочиглэлтэй V реакц үүсэх ба реакцыг дараах байдлаар тодорхойлно. V = · · , kHҮүнд: - усны хувийн жин, kH/м3h – тооцоот огтлол хүртэлх усны гүн, мr – гадна ба дотор тойргын дундаж радиус, мТооцоог 1.0м өргөнтэй хэсгээр хийнэ. Арканд үүсэх жийлтийг дараах хамаарлаар ·тодорхойлно. H = ; гэж тодорхойлно. ·Үүнд: re – аркын гадаад диаметр, мk1, k2 – секторын өнцөгөөс хамаарах тулгуурын коэффициентууд, үүнийг хүснэгтээсавч болох ба мөн өнцгийн хамаарлаар тодорхойлно. . ·k1 = 0.6 , k2 = 6 ;d – аркын тухайн огтлол дахь зузаан, мAркын дотоод хүчлэлүүдийг дараах байдлаар тодорхойлно.Дагуу хүч N = P · · ;Хөндлөн хүч Q = H · ;Момент M = H· · ; гэж тодорхойлно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 77
  • 84. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтАркын босоо чиглэлд 0 үед аркад үүсэх хүчлэл тодорхойлох хүснэгтОгтл Усны Огтлол Гадаад Дотоод Дундаж Тухайн k1 k2 Жийлт, Тухайн Дагуу Хөндлө Момент,олын түвшнээс дахь диамет диаметр, диаметр, огтлолд Н, kH огтлолд хүч, N, н хүч, М, kH.м№ доош аркын р, re, м ra, м r, м үүсэх хүчлэл kH Q, kH огтлол зузаан, гидростати тодорхой хүртэлх di , м кын даралт, лох өнцөг зай, hi , м Р, kH/м21 4 4.4 26.82 22.42 24.62 39.24 1.8751 0.624 49.15083 0 830.61 0 1210.0932 14 4.91 27.33 22.42 24.875 137.34 1.8751 0.624 209.7999 0 2869.363 0 5218.7723 24 5.43 27.85 22.42 25.135 235.44 1.8751 0.624 430.0959 0 4848.469 0 10810.464 34 5.94 28.36 22.42 25.39 333.54 1.8751 0.624 712.5062 0 6765.461 0 18090.535 44 6.46 28.88 22.42 25.65 431.64 1.8751 0.624 1064.284 0 8613.085 0 27298.896 54 6.97 29.39 22.42 25.905 529.74 1.8751 0.624 1483.519 0 10393.25 0 38430.557 64 7.49 29.91 22.42 26.165 627.84 1.8751 0.624 1978.794 0 12097.38 0 51775.158 74 8.01 30.43 22.42 26.425 725.94 1.8751 0.624 2548.981 0 13726.59 0 67356.82Дээрхи тооцоогоор хүчлэлүүдийн эпюрийг байгуулъя.Тооцоогоор хөндлөн хүч Q = 0 гарч байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 78
  • 85. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.22 Аркын босоо огтлол дахь 0 үед үүсэх хүчлэлийн эпюрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 79
  • 86. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Аркын босоо чиглэлд 45 үед аркад үүсэх хүчлэл тодорхойлох хүснэгтОгтл Усны Огтлол гадаад дотоод дундаж тухайн k1 k2 жийлт, тухайн дагуу хөндлөн Момент,олы түвшнээс дахь диамет диаметр, диаметр, огтлолд Н, kH огтлолд хүч, N, хүч, Q, М, kH.мн № доош аркын р, re, м ra, м r, м үүсэх хүчлэл kH kH огтлол зузаан, гидростати тодорхойло хүртэлх di , м кын даралт, х өнцөг зай, hi , м Р, kH/м21 4 4.4 26.82 22.42 24.62 39.24 1.8751 0.624 49.15083 -45 845.0059 -34.7549 839.9342 14 4.91 27.33 22.42 24.875 137.34 1.8751 0.624 209.7999 -45 2930.812 -148.351 3622.3853 24 5.43 27.85 22.42 25.135 235.44 1.8751 0.624 430.0959 -45 4974.441 -304.124 7503.6134 34 5.94 28.36 22.42 25.39 333.54 1.8751 0.624 712.5062 -45 6974.149 -503.818 12556.765 44 6.46 28.88 22.42 25.65 431.64 1.8751 0.624 1064.284 -45 8924.806 -752.562 18948.346 54 6.97 29.39 22.42 25.905 529.74 1.8751 0.624 1483.519 -45 10827.76 -1049.01 26674.917 64 7.49 29.91 22.42 26.165 627.84 1.8751 0.624 1978.794 -45 12676.95 -1399.22 35937.488 74 8.01 30.43 22.42 26.425 725.94 1.8751 0.624 2548.981 -45 14473.17 -1802.4 46752.83 Аркын босоо чиглэлд 45 үед аркад үүсэх хүчлэл тодорхойлох хүснэгтОгтл Усны Огтлол гадаад дотоод дундаж тухайн k1 k2 жийлт, тухайн дагуу хөндлөн Момент,олы түвшнээс дахь диамет диаметр диаметр, огтлолд Н, kH огтлолд хүч, N, хүч, Q, М, kH.мн№ доош аркын р, re, м , ra, м r, м үүсэх хүчлэл kH kH огтлол зузаан, гидростати тодорхойлох хүртэлх di , м кын өнцөг зай, hi , м даралт, Р, kH/м21 4 4.4 26.82 22.42 24.62 39.24 1.8751 0.624 49.15083 45 845.0059 34.75488 839.9342 14 4.91 27.33 22.42 24.875 137.34 1.8751 0.624 209.7999 45 2930.812 148.3509 3622.3853 24 5.43 27.85 22.42 25.135 235.44 1.8751 0.624 430.0959 45 4974.441 304.1237 7503.6134 34 5.94 28.36 22.42 25.39 333.54 1.8751 0.624 712.5062 45 6974.149 503.818 12556.765 44 6.46 28.88 22.42 25.65 431.64 1.8751 0.624 1064.284 45 8924.806 752.5624 18948.34 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 80
  • 87. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт6 54 6.97 29.39 22.42 25.905 529.74 1.8751 0.624 1483.519 45 10827.76 1049.006 26674.917 64 7.49 29.91 22.42 26.165 627.84 1.8751 0.624 1978.794 45 12676.95 1399.219 35937.488 74 8.01 30.43 22.42 26.425 725.94 1.8751 0.624 2548.981 45 14473.17 1802.402 46752.83 Аркын босоо чиглэлд 70 үед аркад үүсэх хүчлэл тодорхойлох хүснэгтОгтл Усны Огтлол гадаад дотоод дундаж тухайн k1 k2 жийлт, тухайн дагуу хөндлөн Момент,олы түвшнээс дахь диамет диаметр, диаметр, огтлолд Н, kH огтлолд хүч, N, хүч, Q, М, kH.мн№ доош аркын р, re, м ra, м r, м үүсэх хүчлэл kH kH огтлол зузаан, гидростати тодорхойлох хүртэлх di , м кын өнцөг зай, hi , м даралт, Р, kH/м21 4 4.4 26.82 22.42 24.62 39.24 1.8751 0.624 49.15083 -70 862.9502 -46.1867 398.14512 14 4.91 27.33 22.42 24.875 137.34 1.8751 0.624 209.7999 -70 3007.407 -197.147 1717.0813 24 5.43 27.85 22.42 25.135 235.44 1.8751 0.624 430.0959 -70 5131.463 -404.158 3556.8594 34 5.94 28.36 22.42 25.39 333.54 1.8751 0.624 712.5062 -70 7234.275 -669.537 5952.155 44 6.46 28.88 22.42 25.65 431.64 1.8751 0.624 1064.284 -70 9313.362 -1000.1 8981.8836 54 6.97 29.39 22.42 25.905 529.74 1.8751 0.624 1483.519 -70 11369.38 -1394.05 12644.437 64 7.49 29.91 22.42 26.165 627.84 1.8751 0.624 1978.794 -70 13399.39 -1859.46 17035.078 74 8.01 30.43 22.42 26.425 725.94 1.8751 0.624 2548.981 -70 15403.77 -2395.26 22161.75 Аркын босоо чиглэлд 70 үед аркад үүсэх хүчлэл тодорхойлох хүснэгтОгтл Усны Огтло гадаад дотоод дундаж тухайн k1 k2 жийлт, тухайн дагуу хөндлөн Момент,олы түвшнээс л дахь диамет диаметр диаметр, огтлолд Н, kH огтлолд хүч, N, хүч, Q, М, kH.мн№ доош аркын р, re, м , ra, м r, м үүсэх хүчлэл kH kH огтлол зузаан, гидростати тодорхойлох хүртэлх di , м кын өнцөг зай, hi , м даралт, Р, kH/м21 4 4.4 26.82 22.42 24.62 39.24 1.8751 0.624 49.15083 70 862.9502 46.18667 398.1451 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 81
  • 88. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт2 14 4.91 27.33 22.42 24.875 137.34 1.8751 0.624 209.7999 70 3007.407 197.1474 1717.0813 24 5.43 27.85 22.42 25.135 235.44 1.8751 0.624 430.0959 70 5131.463 404.1579 3556.8594 34 5.94 28.36 22.42 25.39 333.54 1.8751 0.624 712.5062 70 7234.275 669.5368 5952.155 44 6.46 28.88 22.42 25.65 431.64 1.8751 0.624 1064.284 70 9313.362 1000.1 8981.8836 54 6.97 29.39 22.42 25.905 529.74 1.8751 0.624 1483.519 70 11369.38 1394.052 12644.437 64 7.49 29.91 22.42 26.165 627.84 1.8751 0.624 1978.794 70 13399.39 1859.458 17035.078 74 8.01 30.43 22.42 26.425 725.94 1.8751 0.624 2548.981 70 15403.77 2395.259 22161.75 Дээрхи тооцоогоор огтлол бүрд аркын дотоод хүчлэлүүдийн эпюрийг байгуулая. A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 82
  • 89. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.23 836.00 ба 846.00 аркын дотооод хүчлэлүүдийн эпюрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 83
  • 90. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.24 856.00 ба 866.00 аркын дотооод хүчлэлүүдийн эпюрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 84
  • 91. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.25 876.00 ба 886.00 аркын дотооод хүчлэлүүдийн эпюрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 85
  • 92. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.26 896.00 ба 906.00 аркын дотооод хүчлэлүүдийн эпюрA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 86
  • 93. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтАркад үүсэх босоо реакц V – г дээрхи огтлолуудад тодорхойлж эпюрийг зуръя.Огтл Усны Дундаж Тухайн огтлолд Жийлт, Н, Босоо Реакц, R,олын түвшнээс диаметр, r, м үүсэх kH реакц, kH№ доош огтлол гидростатикын V, kH хүртэлх зай, hi даралт, Р, kH/м2 ,м 1 4 24.62 39.24 49.150827 966.0888 967.338293 2 14 24.875 137.34 209.799887 3416.333 3422.76843 3 24 25.135 235.44 430.095857 5917.784 5933.39318 4 34 25.39 333.54 712.506211 8468.581 8498.50119 5 44 25.65 431.64 1064.28402 11071.57 11122.602 6 54 25.905 529.74 1483.51879 13722.91 13802.8698 7 64 26.165 627.84 1978.79409 16427.43 16546.1839 8 74 26.425 725.94 2548.98093 19182.96 19351.5744Зураг 6.27 Аркын тулгуурт үүсэх реакцын эпюр6.2.2 Тулгуурийн статик тооцооТулгуурын статик тооцоог массивны тулгуурт боомтын тооцоотой ижил хийх баачааны үндсэн ба онцгой хослолд бат бэхийг шалгана. Олон аркат хучилттай тулгууртбоомтын тулгуурын тооцоот хавтгайд үүсэх хүчдэлийг Морын аргачлалаар ∑ ·тодорхойлох ба босоо хавтгайд үүсэх хүчдэлийг у гэж тодорхойлно. ∑ ·Тулгуурын хувьд босоо чиглэлд үүсэх босоо хүчдэл дээд толгой талд у ; ∑ ·доод ташаа талд у гэж тодорхойлно.Харин хэвтээ хавтгайд үүсэх босоо хүчдэлийг дээд толгойд · · · · " " · ; доод ташаанд · гэж тодорхойлно. " "Огтлолд үүсэх хэвтээ хүчдэлийг · · ; · гэж тодорхойлно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 87
  • 94. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтДээрх томъёоноос тулгуурын сонгож авсан огтлолын инерцийн моментийгтодорхойлох шаардлагатай. Тулгуурын огтлолыг эргийн дүрсэд хувааж нийлмэлдүрсийн хүндийн төвийг олж улмаар инерцийн моментийг нь тодорхойлно.Зураг 6.28 Тулгуурын тооцооны схем · · . · · .Сонгож авсан огтлолын хүндийн төвийн ординат x = = = .5.41м. С төвийг С1 – ээс C2 – ын дагуу x = 5.41м – ээр авна.Нийлмэл дүрсийн инерцийн момент = 23111.65 + 182474.07 = 205585.72м4болно. . · . · = 5.41 · 770.7994 = 23111.65м4 · b ·F = 43.46 · 96 = 182474.07м4Зураг 6.29 Тулгуурт үйлчлэх хүч ба тэдгээрийн байрлалA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 88
  • 95. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтТулгуурт үйлчлэх хүчнүүдийг тодорхойлъёУсны гидростатик даралтыг аркан хучилт хүлээн авч босоо реакц V болон жийлж Hболгон тулгуурт дамжуулна. Жийлт H нь эсрэг талын аркаас ирэх жийлттэй чиглэл ньэсрэг учир тооцоонд утга нь устана. Өөрөөр хэлбэл тооцоонд хамааралгүй болно. Иймдаркын зүгээс тулгуур дээрхи зурганд үзүүлсэнчлэн босоо чиглэлтэй V реакц аркаднормаль чиглэлээр тулгуурт үйлчилнэ.А. Ачааны үндсэн хослолТулгуурт реакц V – гээс гадна нуман хучилтын жин, боомтын хяр болон тулгуурынөөрийнх нь жин үйлчилнэ. Иймд эдгээр хүчнүүдийг нэг секцийн хувьд тодорхойлохшаардлагатай.P1 = W 1 · бетон = 2 · 15 · 50 · бетон = 1500 · 23.5 = 35250kHҮүнд: W1 – боомтын хярын 2.0м зузаантай хэсгийн эзлэхүүн, м3 бетон - бетоны хувийн жин, урдчилсан тооцоонд бетон = 2.4тн/м3P2 = W 2 · бетон = w2 · · бетон = 109.073 · 50 · бетон = 5453.65 · 23.5 = 128160.775kH.Үүнд: w2 – P2 харгалзах зураг дээрхи дүрсийн талбай, м2P3 = W 3 · бетон = w3 · · бетон = 42.229 · 50 · 23.5 = 49619.075kHҮүнд: w3 – P3 харгалзах зураг дээрхи дүрсийн талбай, м2 . .P5 = W5 · бетон = · · бетон = · 81.66 · 2.5 = 25661.14 · 23.5 = 603036.79kH байна. P6 = · = бетон · · бетон = 3097.7428 · 8.59 · бетон = 26609.61 · 23.5 = 625325.835kH Үүнд: w6 – түшицийн шилбэний зураг дээрхи дүрсийн 2 талбай, м t – шилбэний зузаан, м P7 = · бетон = · · бетон = . . · 82.76 ·A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 89
  • 96. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт бетон = 7249.776 · 23.5 = 170369.736kH байна. = · бетон = F· · · бетон = 931.659 · · 10.46 · 23.5 = 3248.38 · 23.5 = 76337.03kHP8 = · бетон = 24.6154 · 12 · бетон = 295.3848 · 23.5 = 6941.54kH.P9 = Fэп · · ус = · 931.659 · 74 · 9.81 = 225442.8448kHХашгаасны даралтын хүчP10 = 0.5 · · · · = 0.5 · 0.33 · 15 · 12 · 20.0 = 7128kH = 726.61 тнЭнд: - идэвхитэй хэвтээ даралтын коэффициент = = = 0.33 - хагшаасны усан доторхи эзлэхүүн жин, 15kH/м3Салхинаас үүсэх давалгааны хүчP11 = 2 · ус · · = 2 · 9.81 · 1.13 · 20 = 501.06kH = 51.08 тнТулгуурт үүлчлэх хүчнүүдээр сонгож авсан огтлолын төвд харьцангуй момент бичье.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 90
  • 97. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Хүчний нэр Хүчний утга, kH C цэгтэй Момент М харьцангуй мөр, L, м kH.м Тн.м P1 35250 10.89 383872.5 39130.734 P2 128161 7.74 991964.4 101117.68 P3 49619.1 15.11 749744.22 76426.526 P5 603037 33.07 19942427 2032867.1 P6 625326 5.67 3545597.5 361426.86 P7 170370 -18.61 -3170581 -323198.86 76337 62.68 4784805 487747.71 P8 6941.54 -43.44 -301540.5 -30738.073 P9 225443 -65.12 -14680838 -1496517.6 P10 7128 -3.96 -28226.88 -2877.3578 P11 501.06 -74 -37078.44 -3779.6575 Vx 15713.8 0 0 0 Vy 11002.89 50.28 553225.51 56394.038 Нийлбэр момент 10035093.6 1297999.097Үүнд: Vx = V· 35; Vy = V· 35; байна.Дээрхи хүчнүүдээс босоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчний нийлбэр нь ∑ P1 + P2 + P3 + P5+ P6 +P7 + P + P8 – P9 + Vy = 1480601kH байна.Хэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчний нийлбэр T = Vx + P11 + P10 = 23342.86kHБат бэхийг дараах нөхцөлөөр шалгана.БНбД 33-08-09 – ийн 8.21 – д заасан бат бэхийн нөхцөлАчаалал ба нөлөөллийн үндсэн ба онцгой хослолд тухайн огтлол дахь бүх цэгт батбэхийн нөхцөл · · · байна.Боомтын хийц зохиомжийн Ачааллын үндсэн Онцгой хоршилонцлог ба тооцоот огтлол хоршилНуман ба хавтгай хучилттайтулгуурт боомт - Боомтын хэвтээ 0 0 у 0 огтлолд / / 0.25 · с 0 с 0 - Авцалдлын огтлолд с 0Тулгуурын толгойд үүсэх хүчдэлүүд ∑ · 10035093.6·50.28Босоо хавтгайд у = = -746.15 kПа = -76.06 тн/м2 . . .Хэвтээ хавтгайд · · · · · = 746.15 · 74 · 9.81 · 74 · .1 746.15 · 0.639 = -55816.18kПа = -5689.72 тн/м2Шүргэх хүчдэл · · = 9.81 · 74 · 1 746.15 0.639 = 940.66 kПа = 295.888тн/мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 91
  • 98. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЕрөнхий максимал хүчдэл = · · = 9.81 · 74 · 1 = 725.94kПа = 74тн/м2Ерөнхий минимал хүчдэл 1 · · · = 746.15 1 0.6399.81 · 74 · 1 · 0.639 = -1347.23 kПа = -137.33 тн/м2Ерөнхий минимал хүчдэл нь / / = 0.25 · байх ёстой ба энэ нь бетондсунах хүчдэл үүсгэхгүй байх нөхцөлтэй. БНбД 33-08-09 – ийн 8.21 – д заасан батбэхийн нөхцөл.Дээрхи тэнцэтгэл бишийг шалгавал 0.25 · = 0.25 · 9.81 · 74 = 181.48kПа /-1347.23kПа/ нөхцөл биелж байна.Түшицийн доод ташаанд үүсэх хүчдэлүүд ∑ · 10035093.6· .Босоо хавтгайд у = = 5111.31kПа = 521.03 . . 2тн/мХэвтээ хавтгайд " " · = 5111.3 · 0.661 = 2233.24kПа = 227.64 тн/м2Шүргэх хүчдэл " " · = 5111.3 · 0.661 = 3378.57kПа = 344.4 тн/м2 " "Ерөнхий максимал хүчдэл 1 = 5111.3 1 0.661 = 7344.5kПа =746.68тн/м2 "Ерөнхий минимал хүчдэл 0 байна.Ерөнхий максимал хүчдэл нь боомтын бетоны шахалтын бат бэх ба буурийнхөрсний бат бэхийн хязгаараас бага байх ёстой.Бидний хувьд бетоны марк М400 учир бетоны шахалтын бат бэх нь = 27.47МПа,суналтын бат бэх нь = 2.65МПа байна.Тулгуурын дээд ташаан дахь бетоны бат бэхХязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгийн тооцоонд доод ташаанд бат бэх нь · · " · нөхцлийг хангах ёстой.Үүнд: - барилгын найдвартай ажиллагааны коэффициент, БНбД 33.01.03 – д ньнэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдлаар тооцоо хийж байгаа үед II ангийнбарилгад = 1.20 байна. - ачааллын хоршлын коэффициент, үүнийг мөн БНбД 33.01.03 – д зааснаар ачааныүндсэн хослолд = 1.0 байна. – тооцоот хүчдэл, бидний хувьд доод хашицад үүсэх хамгийн их хүчдэл = " 7344.5kПаA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 92
  • 99. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - ажлын нөхцлийн коэффициент, үүнийг БНбД 33.08.09 – д бетон боомтынтодорхой хэсгийн шахалтын бат бэх шалгахад ачааны үндсэн хослолд = 1.0 байнагэж заажээ. - тухайн байгууламжийн нэгдсэн тооцоот даац буюу бат бэхийн хязгаар, биднийхувьд бетоны шахалтын бат бэхийн хязгаар = 20.6МПа байна.Бат бэхийг шалгавал 1.2 · 1.0 · 7344.5 1.0 · 20600 8813.4 20600 хангалттайбиеэлж байна. Иймд боомтын их биеийн аль ч хэсэг бат бэх байна гэж үзнэ.Тулгуурын дээд ташаан дахь бетоны бат бэхХязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгийн тооцоонд доод ташаанд бат бэх нь · · · нөхцлийг хангах ёстой. Бат бэхийг шалгавал 1.2 · 1.0 · 725.941.0 · 20600 871.128 20600 хангалттай биеэлж байна. Иймд боомтын их биеийналь ч хэсэг бат бэх байна гэж үзнэ.Олон нумт тулгуурт боомтын буурийн бат бэхийн тооцоо · · зөвБоомтын шилжилийн тогтворыг kc = с нөхцөлд хийх ба хязгаарынэргэлтийн схемээр онхолдолтыг БНбД 33-04-09 – д зааснаар · · гэжшалгана.Үүнд: Mt , Mr сийрэгжих хавтгайн төв цэгтэй харьцангуй бичсэн барилгыг онхолдуулахболон тогтоон барих хүчний моментуудын нийлбэр.Боомтын шилжилтийн тогтворыг ачааны үндсэн хослолд шалгая. · · . · . · .kc = = = 1.36 = 1.2 тогтвортой байна. . Үүнд: N босоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэр, N = ∑ + Vус = 1480601 + w1 · · · ус = 1480601 + 2857.083 · · 74 · 9.81 = 2171957.944kH Хэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэр T = P11 + P10 + Hyc = P11+ P10 + Fэп · = 501.06 + 7128 + · ус · · = 501.06 + 7128 + · 9.81 · 74 · 50 = 1350618.06kH Үүнд Fэп – ийг төслийн зураг 4.7 ба 6.10 – аас харж болно. Энэ нь гидростатикын даралтын эпюрийн талбай юм.F – тооцоот огтлолын талбай, үүнийг программ дээр хялбарчлан тодорхойлов.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 93
  • 100. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 6.30 Суурийн шилжилийн бат бэхийн тооцооны схемХязгаарын эргэлтийг А цэгт хийнэ гэж үзээд түүнтэй харьцангуй хүчний онхолдуулахба тогтоон барих моментуудийг бичье.Зураг 6.31 Хязгаарын эргэлтийн схемээр онхолдолтыг шалгах барилгын тооцооны схем - барилгын найдвартай ажиллагааны коэффициент, БНбД 33.01.03 – д ньнэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөв байдлаар тооцоо хийж байгаа үед II ангийнбарилгад = 1.20 байна. - ачааллын хоршлын коэффициент, үүнийг мөн БНбД 33.01.03 – д зааснаар ачааныүндсэн хослолд = 1.0 байна. с – ажлын нөхцлийн коэффициент, БНбД 33-04-09 – д буурийн төрөл ан цавтай үедхамаарвал с = 1.0 байна.Хүчний Хүчний утга, kH Хүчний мөр, м Mr Mt нэр P1 35250 58.35 2056837.5 P2 128161 55.2 7074474.8A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 94
  • 101. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт P3 49619.1 62.58 3105161.7 P5 603037 81.17 48948496 P6 625326 53.13 33223562 P7 170370 28.86 4916870.6 76337 110.14 8407760.5 P8 6941.54 4.02 27904.991 P9 225443 -112.58 -25380355.5 P10 7128 -3.96 -28226.88 P11 501.06 -74 -37078.44 Vyc 691357 102.73 71023098 Hyc 1342989 -24.67 -33131538.6 Нийлбэр момент 178784166 -58577199.42Хязгаарын эргэлтийн схемээр онхолдолтыг ачааны үндсэн нөхцөлд шалгавал · · 1.0 · 58577199.42 · 178784166 58577199.42 148986805 .Нөхцөл хангалттай биелж байгаа учир боомт доод хашицруу онхолдохгүй.6.2.3 Парабол аркын тухай товчхонДээрхи тооцсон арк нь тойрог хэлбэртэй ба аркын хэлбэр квадрат парабол, куб параболбайгаа тохиолдолд гулзайлгах момент тархмал ачаатай үед бага үүсдэг. Өөрөөр хэлбэлбага момент үүсгэх нь арматурчлал бэхэлгээний ажил бага хийх үндсэн нөхцөл болно.Иймд аркыг квадрат парабол байх үед тооцоог хийж үр дүнг тойрог хэлбэртэй байхадхарьцуулж тооцож болно. Хэрэв аркыг квадрат парабол хэлбэртэйгээр тооцно гэвэлтэгшитгэл нь дараах хэлбэртэй байна. · · · · . · ·Квадрат параболын тэгшитгэл нь y = = = 1.16z – 0.0232z2z 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50y 0 5.22 9.28 12.18 13.92 14.5 13.92 12.18 9.28 5.22 0Үүнд: - аркын өргөлт, м = 14.5 мl – аркын тулгуур хоорондын зай буюу алслал, м l = 50.0мГэвч бүтээцлэл барилгын ажлын шаардлагаар квадрат парабол хэлбэртэйгээр боомтындээд налуугийн хучилтыг хийхэд маш бэрх байдаг.Иймд хучилтыг тойрог тэгшитгэлтэй хийх нь илүү хялбар байх ба гулзайлгахмоментын зөрүү нээх их гарахгүй гэдэгт итгэлтэй байна. Учир нь аркын өргөлт ньA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 95
  • 102. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалттойргын радиустай ойролцоо ба нэг алслалтай, аркын зузаан ижил тохиолдолдтооцооны зөрөө маш бага гарна. 16 14 12 10 У тэнхлэг, м 8 6 4 2 0 0 10 20 30 40 50 60 Z  тэнхлэг, мЗураг 6.28 Квадрат парабол аркын хэлбэрVII БҮЛЭГ. Бетон гадаргуутай чулуун дүүргэлттэй боомтАливаа барилга байгууламжийн өртөг овор хэмжээ, үйлдвэрлэлийн нөхцөлөөсхамаардаг. Энэ дундаас барилгын материалын өртөг байгууламжийн төсөвт онцгойбайр суурь эзэлдэг. Үүнээс гадна барилгын процесс, техник тоног төхөөрөмж мөнчухал үүрэгтэй байдаг. Барилгын үнэтэй материалын орцыг багасгах, орон нутгынхямд төсөр материалыг ашиглан барилга байгууламжийг барих нь өнөөгийн нийгэмдхамгийн зөв шийдэл болсоор байна. Боомт нь өөрийн тогтвор бат бэхийн нөхцөлөөсхамаарч өнцөр бат бэхтэй хүнд бетон шаарддаг. Гэвч бетон хэсгийн эзлэхүүний хэмжээих тул асар их цемент, ус, дүүргэгч материалыг олборлох авах хэрэгтэй болдог. Энэбайдлыг шийдвэрлэхийн тулд бетон гадаргуутай чулуун дүүргэлттэй боомтыг барьжашигласан олон улсын жишиг байна. Боомтын дүүргэлтээр ашиглах материал ньбетонтой дүйцэхүйц бат бэхтэй, нягт, хэв гажилтанд бага ордог байх үүднээс чулуугихэнхдээ ашигладаг.Боомтын гадаргуу нь хүчитгэсэн төмөр бетон байх ба боомтын хөндлөн огтлолынхэлбэрийн хувьд шороон боомттой ижил байна. Ерөнхийдөө боомтын хөндлүүрийнурт их учир дүүргэгч чулууг их хэмжээгээр олборлох шаардлагатай.Чулуу олборлох карьерын судалгаа байхгүй, боломжтой газар байхгүй учир бид энэтөрлийн боомтыг аркан боомттой нэгэн адил хойш тавьяа.VIII БҮЛЭГ. Боомтуудын харьцуулалт, сонголт7.1 Нийтлэг үндэслэлБНбД 33-08-09 – д зааснаар бетон ба төмөр бетон боомтын төрлийг тухайн нутгынбайр зүй, инженер геологи, уур амьсгалын нөхцөлөөс хамааруулан, газар хөдлөлийнбайдал, усан цогцолборын төрх, барилгын ажил гүйцэтгэх арга, орон нутгын барилгынматериалын дөт байдал, боомтын ашиглалтын нөхцөл, эдэлгээ зэргээс хамаарууланA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 96
  • 103. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтсонгоно. Мөн барилга байгууламжийн тооцооны онцлог, материалын бүтэц ба орц,бусад нийгэм ба эдийн засагт нөлөөлөх нөлөө, эдийн засаг, техникийн харьцуулсансудалгаанд үндэслэн сонгох нь илүү зохимжтой.7.2 Эзлэхүүний харьцуулалтБоомт нь гидростатикын өндөр даралтанд ажиллах учир шахалтын бат бэх өндөртэйбетоноор баригдана. Ерөнхийдөө барилгын материалын бүрэлдэхүүн хэсэг нь боомтынхувьд шинж чанар нь өөр өөр байх бетон, түүний найрлагад орох цемент, элс ба хайргадайрга, ус, төмөр бетон бүтээцийн арматур, шүүрүүлийн системийн ган болонхуванцар яндан, төрөл бүрийн металл хийц хэв хашмалаас бүрдэнэ. Үүнд онцгой чухалбуюу масс ихтэй нь бетон юм. Иймд төсөллөж буй боомтуудын хувьд харьцуулалтхийж эдийн засгийн хувьд аль нь ашигтайг хялбараар тодорхойлохын тулд бетоныорцын хэмжээг тус бүрд нь тодорхойлъё.Боомт тус бүрийг нийт хөндлүүрийн дагууд эзлэхүүнийг тооцоолох боломжгүй учирнэг ижил огтлолд тодорхой урттай секцийг авч эзлэхүүнийг нь бодож харьцуулалтхийе. Боомтуудын эзлэхүүн бодох хэсгийн секцийн уртыг 50.0м байна гэж үзье.А. Гравитацын боомтБоомтын эзлэхүүнийг олохын тулд сонгож авсан хөндлөн огтлолын хэлбэрийггеометрийн энгийн дүрсэд хувааж талбайг олон улмаар эзлэхүүнийг тодорхойлоё.Зураг 7.1 Боомтын эзлэхүүн олох тооцооны схемW3 – гэж тэмдэглэгдсэн хэсгийн эзлэхүүн нь уртын дагууд 10.0м зайтай байрлана.Түүний зузаан нь 3.0м байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 97
  • 104. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Эзлэхүүн тодорхойлох хүснэгт№ Суурийн өргөн, м Өндөр, м Талбай, м2 Өргөн, м Эзлэхүүн, м3w1 7 6 36 50 1800w2 9 14 63 50 3150w3 18.3 6 75.9 9 683.1w4 54.83 85 2330.275 50 116513.8w5 5.17 51.73 133.7221 50 6686.103 ∑ - нийлбэр эзлэхүүн 128832.953Дээрх хүснэгтэнд w1 ба w3 нь трапец огтлолын талбайгаар бодогдоно. Бусад нь тэгшөнцөгт гурвалжингаар бодогдоно.Б. Массивны тулгуурт боомтТулгуурт боомтын хийцийн онцлогоос хамаарч түүний их биеийн эзлэхүүнийгтодорхойлох нилээд бэрх байна. Биеийн эзлэхүүнийг 50.0 м урттай секцээр олохынтулд дараах блокуудад задлаж үзье.Зураг 7.2 Массивны тулгуурт боомтын эзлэхүүн тодорхойлох схемДээрхи зурганд V1 нь алхан түшицийн толгойн хэсэг болно. Түүний эзлэхүүнийгтодорхойлохдоо дээд ба доод суурийн талбайг олж улмаар дундажлан түүнийөндөрөөр үржин эзлэхүүнийг нь тодорхойлно. Тухайн дээд ба доод суурийн талбай ньзөв биш олон өнцөгт учир хялбар аргаар буюу Autocad программ дээр тодорхойлно.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 98
  • 105. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт . .Эзлэхүүнийг V1 = · · = · 86.68 · = 16079.04м3· 2.5 = 40197.6 м3 байна. V2 – нь боомтын хяр хэсэгт 16.0м – ын алслалтай 4.0м өргөнтэй хэсэг юм. Түүний 50.0м секцэд эзлэх эзлэхүүн нь V2 = w3 · l · n = 88.9975 · 4.0 · n = 355.99 · 2.5 = 889.975м3 болно. Үүнд: n – 50.0 м – т байх тухайн блокын тоо V3 блокын эзлэхүүн нь уртын дагууд үргэлжид байх учир түүний талбайг 50.0 м – ээр үржиж тодорхойлно. V3 = w4 · 50 = 39.7613 · 50 = 1988.065м3 байна. w4 нь 7.2 зураг дээрхи дүрсийн талбай юм. V4, V5, V6 нь алхан түшицийн дунд байрлах хөндийн хучилтууд юм. эдгээр нь 12.0м – ийн өргөнтэй 1.0м ийн зузаантайгаар байрлана. Эдгээрийн эзлэхүүнийг тодорхойлбол: V4 = d · l · B = 1.0 · 16.94 · 30 = 508.2м3V5 = d · l · B = 1.0 · 32.57 · 30 = 977.1м3V6 = d · l · B = 1.0 · 48.19 · 30 = 1445.7м3 Үүнд: В – сонгож авсан секцэд байх хучилтын урт, B = 50 - 8· 2 – 8/2 = 30.0м 8 – нь тулгуурын өргөн V7 нь боомтын хярын хэсгийн блок ба сонгож авсан секцийн дагуу байрлана. Түүний эзлэхүүнийг дараах байдлаар тодорхойлъё. V7 = w5 · 50 = 29.3161 · 50 = 1465.805 м3 байна. Үүнд w5 нь зураг 7.2 дээр байх дүрсийн талбай болно. V8 нь алхан түшицийн доод ташааны эзлэхүүн ба · · түүнийг V8 = · · = · 78.46 · 2.5 = 34589.91 · 2.5 = 11474.775м байна.V9 нь алхан түшицийн толгой ба доод ташаа нийлэх хэсэгт байх ба үргэжлжид цул хэлбэрээр байна. Түүний эзлэхүүнийг V9 = w8 · 50 = 36.599 · 50 = 1829.95м3 V11 нь алхан түшицийн доод ташааны суурьт байх ба түүний эзлэхүүнийг дараах байдлаар тодорхойлно. V11 = · · = 0.5 ·A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 99
  • 106. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт10.24 · 5 · 9 · = 230.4 · 2.5 = 576м3 байна.V10 нь алхан түшицийн шилбэ ба түүний зузаан 8.0м байна. Түүний эзлэхүүнийг дараахбайдлаар тодорхойлно. V10 = · · = 2134.6688 · 8 · = 17077.35 · 2.5 = 342693.376мИнгээд нийт эзлэхүүн нь ∑ = V1 + V2 + V3 + V4 + V5 + V6 + V7 + V8 + V9 + V10 +V11 =40197.6 + 889.975 + 1988.065 + 508.2 + 977.1 + 1445.7 + 1465.805 + 11474.775 + 1829.95+ 42693.376 +576 = 104046.546м3 Харин нэг секцийн эзлэхүүнийг тодорхойлбол Vcek = · + w3 · l + w4 · 20 + d· l · 12 + d · l · 12 + d · l · 12 + w5 · 20 + · + w8 · 20 + · + · = . . · 86.68 + 88.9975 · 4.0 + 39.7613 · 20 + 1.0 · 16.94 · 12 + 1.0 · 32.57 · 12 · ·+ 1.0 · 48.19 · 12 + 29.3161 · 20 + · 78.46 + 36.599 · 20 + 2134.6688 · 8 +230.4 · 9 = 16079.04 + 355.99 + 795.226 + 203.28 + 390.84 + 578.28 + 586.322 + 4589.91 +731.98 + 17077.34 + 2073.6 = 43461.808м3 В. Олон нумт тулгуурт боомтБоомтын эзлэхүүнийг 1 секцийн эзлэхүүнээр тодорхойлоё. Учир нь боомтын секцынурт 50м юм.W1 = 2 · 15 · 50 = 1500м3Үүнд: W1 – боомтын хярын 2.0м зузаантай хэсгийн эзлэхүүн, м3W 2 = w2 · = 109.073 · 50 = 5453.65 м3Үүнд: w2 – P2 харгалзах зураг дээрхи дүрсийн талбай, м2W 3 = w3 · = 42.229 · 50 = 2111.45 м3Үүнд: w3 – P3 харгалзах зураг дээрхи дүрсийн талбай, м2 . .W5 = · = · 81.66 = 25661.14м3 = · = 3097.7428 · 8.59 = 26609.61 м3Үүнд: w6 – түшицийн шилбэний зураг дээрхи дүрсийн талбай, м2t – шилбэний зузаан, м . . = · = · 82.76 = 7249.776 м3 = F· · = 931.659 · · 10.46 = 3248.38 м3 = 24.6154 · 12 = 295.3848 м3A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 100
  • 107. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтИнгээд нийт эзлэхүүнийг тодорхойлбол V = W1 + W2 + W3 + W5 + W6 + W9 + W8 + W7 =1500 + 5453.65 + 2111.45 + 25661.14 + 26609.61 + 3248.38 +295.3848 + 7249.776 =72129.39м3Боомтуудын харьцуулсан хүснэгтХарьцуулалт Гравитацын Массивны тулгуурт Олон аркат боомт боомт тулгуурт боомтБетоны эзлэхүүн, м3 128832.953 104046.546 72129.39 Ачааны үндсэн нөхцөлдШилжилтийн бат бэх 1.84 1.37 1.36(зөвшөөрөгдөхкоэффициент зөв . )Дээрхи хүснэгтээс харахад тогтворын нөхцлөөр гравитацын боомт илүү байгаа ньэзлэхүүний хэмжээг багасгах боломжтой. Олон нумт тулгуурт боомтын хувьдшилжилтэнд боомт бүтээцийн ажиллах чадварыг бүрэн ашиглаж байна гэж ойлгожболно.Тооцооноос харахад массивны тулгуурт боомтын дээд хашицад ерөнхий минималхүчдэл нь нормд заасан шаардлагыг хангахгүй байгаа нь боомтын дээд хашицад анкерхийх эсвэл боомтын суурийн уртыг ихэсгэх, суурийн төрлийг массивны байдлаар хийхшаардлага гарч байна. Олон нумт тулгуурт боомтын хувьд барилгын ажил хүнд боловчматериал зарцуулалт бага, тулгуурын хооронд ус цэвэрлэгээны болон усан цахилгаанстанцын барилга хангалттай багтах ба тогтворжилтийн нөхцөлүүдийг бүтээцийнажиллах чадварт тулган хангаж байна.Сэлэнгэ мөрны хувьд хаях усны хэмжээ их, хагшаас элбэгтэй учир ус хаях болонёроолын ус тавилуурын барилгыг сайн төлөвлөх хэрэгтэй. Үүнд гравитацын боомтилүү тохиромжтой. Гэвч дэлхийн улс орнуудын жишээнд энэ асуудлыг тулгуурт болонаркан боомтуудын хувьд төгс шийдэж чадсан байдаг. Жишээ нь тулгуурт боомтынтулгуурын доод ташааг ус хаюурын трамплейн болгон ашигласан Агуиера боомтыгнэрлэж болно.Гравитацын бетон боомтын хувьд ашиглалтын бүсээс хамаарч бетоны шинж чанарөөрчлөгдөж байсан бол тулгуурт боомтуудын хувьд төвийлөн өөрчлөндөхгүй. Гэхдээбүтээцлэлийн шаардлагаар тусгай эд ангийн бетоны шинж чанарыг өөрчлөхболомжтой.Дэлхийн улс орнуудын туршлагаар гравитацын боомтыг хурдан барих технологийгнэвтрүүлсэн нь RCC бетон юм. энэ нь тасралтгүйгээр бетоны ажил хийх боломжтой.0.3м – ээр үелэн тарааж нягтруулах зарчмаар хийдэг. Хугацааны хувьд хэмнэлттэй,цементийн орц бага боловч бат бэх чанарын хувьд цутгамал хүнд бетоноос дутуухүйтэн тэсвэрлэлт болон ус үл нэвчүүлэлт муу зэрэг дутагдалтай талтай. RCC бетон ньхэдий богино хугацаанд цутгалт хийх давуу талтай ч томоохон боомтын хувьд хүндбетоны цутгалтыг түр заадас гарган үечлэн хийх замаар тасралтгүй болгож хийхболомжтой. Иймд олон нумт тулгуурт боомтыг сонгож цаашид бүрэн тооцоо хийе.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 101
  • 108. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтIX БҮЛЭГ. Боомт ба түүний тусгай хэсгүүдийн бүрэн тооцооБоомтын барилга байгууламжийн бүрэлдэхүүнд үерийн үеийн ус хаюур, гүний усгаргуур, турбины ус авах хоолой, ус хангамж, услалтын зориулалтаар ашиглах устатамжийн барилга, гүний болон турбины ус авах хоолойн хаалтыг тохируулахудирдах цамхаг, боомтын их биеийн болон суурийн шүүрэлтийн систем, шүүрүүлийнгаларей, их биеийн болон тулгуурын хяналт хэмжилтийн багажыг хянах галарей, дээдхашицаас доод хашицруу явах тусгай төхөөрөмж буюу лифт гэх мэт байна.шаардлагатай тохиолдолд буюу бат бэхийн тооцоогоор дээд хашицад сөрөг хүчдэлүүссэн тохиолдолд буурийн анкер төлөвлөнө. Боомт ба түүний тусгай хэсгүүдийнбүрэн тооцоогоор дараах зүйлсийг тооцно. Үүнд: - Боомтын бүтээцийн бат бэхийн тооцоо - Бүтээцийн байнгын ба түр заадас - Боомтын хучилтын дулаан техникийн тооцоо - Буурь ба суурийн тооцоо - Их биеийн болон буурийн шүүрэлтийн систем ба галерейн тооцоо - Боомтын үерийн илүүдэл ус хаях ус хаюур - Хагшаас болон усан сан хоослох ёроолын ус гаргуур - Хаалт ба өргөх механизмын цамхаг - Боомтын хэв гажилт ба хүчдэлийн хяналт хэмжилтийн багаж - Албаны явах тусгай төхөөрөмж лифт гэх мэт болно.I, II, III ангийн боомт нь их хэмжээний том байгууламж учир түүнийг засах сэргээх ньасар их өртөгтэй хэцүү ажил байдаг. Иймд боомтын үндсэн тусгай хэсгүүдийг үлэвдрэх байдлаар хийж гүйцэтгэх ёстой. Нэгэнт их хэмжээний усны түрэлтийг бийболгосон тохиолдолд боомт эвдрэлд орвол доод хашицад байгаа бүх зүйлс усанд автахсүйрэх аюултай. Үүний нэг жишээ нь ОХУ – ийн Саяано-Шушенскаяа боомтын турбинболон генератор нь усны даралтын улмаас хэв гажилтанд орж улмаар тэр хэсэг ньзадарч олон хүний аминд орсон. Одоогоор хамгийн ур настай боомт нь Жава буюуЖордан гол дээр манай эрний өмнөх 3000 онд баригджээ. Дэлхий дээрхи ихэнхбоомтууд 100 гаруй настай явж байна. 9.1 Боомтын бүтээцийн бат бэхийн тооцооБоомтын үндсэн бүтээцэд түрэлттэй талын нуман буюу аркан хучилт, авто зам тавьжашиглах хярын хэсэг, ачааллыг хүлээн авч буурьт дамжуулах тулгуур бүтээц, буурийнхэсэг хамаарна.Усны барилга байгууламжийн зураг төслийг боловсруулахад чухал анхаарах зүйл ньтусгай хэсгийн ашиглалтын нөхцөл байдаг. Өөрөөр хэлбэл ашиглалтын онцлогоос ньхамааруулан түүний бүтээцийн онцлогийг гаргана. Боомтын дээд хашицын буюу уснынөлөөнд байнга орших өндөр даралтанд ажиллах бүтээцийн ус үл нэвчүүлэлтийн зэрэгөндөр байх шаардлагатай байдаг. Харин хөдлөшгүй эзлэхүүнээс дээш буюу боомтындээд хашицад улирлын хөлдөлт гэсэлтийн цикл ихтэй усны түвшний хэлбэлзэлтэйхэсэгт хүйтэн тэсвэрлэлт, ус үл нэвчүүлэлтийн зэрэг өндөр, бетоны гадаргуугынA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 102
  • 109. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтидэвхит нэмэгдэл хэрэглэх шаардлагатай байна. харин боомтын доод хашиц буюубидний төсөлд тулгуурын бүтээц нь бат бэхийн нөхцөлөөр сонгогдоно. Харин боомтынхярын хийц нь агаарын нөлөөнд байнга байх, бат бэх ачаалалд бага орох учиршаардлага нь арай бага байна. иймд боомтын тусгай хэсгүүдийн бүтээцийн элементийгашиглалтын нөхцөлөөс нь хамааруулан тогтоож өгье.I – агаарын нөлөөнд байнга орших ба усаар угаагдахгүй, боомтын гадаргуун хэсэг.II – дээд хашицын усны түвшний хэлбэлзэл ихтэй бүс, усны давалгаанд орших хэсэг.III – дээд ба доод хашицын усанд байнга орших бүс ба буурийн хэсэгт байх өндөр батбэхтэй бетоны хэсэгIV – боомтын хярын ба боомтын дотор хэсэг, ус болон агаартай харьцахгүй, өндөр батбэх шаардахгүй бетоны бүсЗураг 9.1 Боомтын ашиглалтын бүсЭдгээр хэсэг нь дараах хүснэгтэнд үзүүлэх шаардлагыг хангасан байна.Бетонд тавих шаардлага Боомтын бүс Бетон боомт Төмөр бетон боомтШахалтын бат бэхээр I, II, III, IV I, II, IIIСуналтын бат бэхээр I, II, III I, II, IIIУс үл нэвтрүүлэх чанараар II, III II, IIIХүйтэн тэсвэрлэх чанараар I, II I, IIСуналтын дээд хэмжээгээр I, II, III, IV -Усны хорлонт байдлыг II, III II, IIIтэсвэрлэх байдлаарКавитацад тэсвэртэй (10м/с II II– ээс дээш хурдтай урсгалд)Боомтын бэхжих үеийн I, II, III, IV Тусгай үндэслэлтэйдулаан ялгаруулалтаарA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 103
  • 110. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтУсанд үе үе автдаг, давалгааны цохилтонд байнга оршдог бүсийн (II бүс) бетоны ус үлнэвтрүүлэлтийг W8 – аас багагүйгээр авна.Ашиглалтын Бетоны марк Хүйтэн Ус үлбүс M B тэсвэрлэлт нэвтрүүлэлтI 250 20 F300 W6II 500 40 F500 W16III 400 35 F150 W16IV RCC бетон эсвэл М200 байна.Бетоны ашиглалтын бүсүүд дахь үзүүлэлтийг БНбД 33.06.09 – ийг үндэслэн байгальцаг уур, түрэлт, боомтод үүсэх хүчдэл зэргээс хамааруулан авав. 9.1.1 Төмөр бетон аркын тооцооАрканд усны зүгээс жигд тархмал даралт үйлчлэх ба арк нь тулгуурт хөдөлгөөнгүйбэхлэгдсэн нугасгүй арк байна. Иймд арк нь гулзайлтанд ажиллах элемент болно.Аркын бат бэхийн тооцоогоор түүний арматурчлал, даацын чадварыг шалгаж ан цэвнээгдэлтийн тооцоог хийнэ.Зураг 9.2 Хамгийн их дотоод хүчлэлтэй огтлолын хүчлэлийн эпюрА. Аркын арматурчлалАркын дотоод хүчлэлийн эпюрээс харахад момент нь тэмдэг сөөлжлөөгүй учиртүүнийг ажлын ба угсралтын арматураар арматурчлана. Хэрвээ моментийн тэмдэгнэмэх ба хасах байвал огтлолыг тэгш хэмтэй арматурчлана.Тооцоог хамгийн их гулзайлгах момент үүсч байгаа огтлол буюу 0 байхад хийжжигд арматурчлана.Энэ огтлолд M = 67356.82kH.мN = 13726.59kH байна.Тооцоог элементийн дагуу тэнхлэгт эгц босоо огтлолд хийе.Аркын гулзайлтын хавтгай дахь тооцооны уртыг lo = 0.36·S = 0.36·46.62 = 16.78мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 104
  • 111. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт .Аркын туян чанар 7.25 14 учир хотойлт бодолцох шаардлагагүй. . . – Огтлолын инерцийн радиус, i = = = = 2.31 √ √Зураг 9.3 Тооцооны схемОгтлолын ажлын өндөрийг тодорхойлбол ho = h – a = 8010 – 50 = 7960мм байна.Үүнд: а – хамгаалалтын үеийн зузаан, үүнийг БНбД 33-06-09 – д зааснаар 50мм – ээсбагагүйгээр авна. . · = = 49.56 · 103 = 0.04 байна. · · · . · · . · · .Үүнд: – ашиглалтын бүсийн бетоны тэнхлэгийн шахалтын бат, В35 бетонд19.5 Па - бетоны ажиллах нөхцлийн илтгэлцүүр, усны барилгын төмөр бетон бүтээцэд =1.1 байна.Шахалтын бүсийн харьцангуй өндөрийн утгыг = 1 – 1 2 = 1 – √1 2 · 0.04 =0.04 байх ба түүнийг шахалтын бүсийн харьцангуй өндрийн хязгаарын утгатайхарьцуулбал = 0.5 нөхцөл биелж байна. - нь АIII арматур, В35 бетонтой үед БНбД 33-06-09 – д зааснаар 0.5 байна.Арматурын шаардлагатай хөндлөн огтлолын талбайг тодорхойлбол . ·Аs = = = 2678мм2 = 26.78см2 байна. · · · · . · .Үүнд: - арматурын суналтын бат бэх, АIII ангийн 10-40мм голчтой арматурт365МПа байна. - элементийн налархай байдлыг тооцсон коэффициент, lo/b харьцаанаас хамааруулжнормоос авбал = 0.86 байна.Сортамантаас тохирох арматурыг сонговол 8 22A-III, харгалзах талбай As =3041мм2A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 105
  • 112. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтАрматурчлалын илтгэлцүүр / · = 30.41/100 · 796 = 0.03% 0.1%байгаа учир арматурын талбайг дахин тодорхойлно. · · = 0.1 · 100 · 796 = 7960мм2 = 79.6см2Арматурыг сонговол 8 36A-III, харгалзах талбай As =81.41cм2Арматурчлалын илтгэлцүүрийг тодорхойлбол / · = 81.41/100 · 796 =0.102% 0.1% учир нөхцөл биелж байна.Угсралтын арматурын шилбэний талбайг А 0.1 = 0.1 · 81.41 = 8.14см2Арматурыг сонговол 8 12A-III, харгалзах талбай = 9.05cм2Хөндлөн шилбэний голчыг 0.25 0.25 · 36 = 9 байна. 10мм гэж авъя.БНбД – д зааснаар огтлолын өндөр нь h 700мм – ээс их бол бүтээцийн хажуудагуугын арматурыг хийцлэж өгнө. Тэдгээрийн хоорондын зай нь s = 0.1 = 0.1 · 8010= 801мм байх ба 400мм – ээс их байж болохгүй. Иймд алхамыг 400мм – ээр авъя.Арматурчлалын талбай нь хөндлөн огтлолын талбайн 0.1% - иас их байх ёстой. 0.1 = 0.1 · 100 · 801 = 8010мм2Б. Элементийн даах чадварын тооцоо нөхцөл биелж байгаа тэгш хэмт огтлолтой гулзайлтанд ажиллах төмөр бетонэлементийн даах чадварын тооцоог дараах томъёогоор хийж гүйцэтгэнэ. · · · · · · 0.5 · · ·Үүнд: – ачааллын хослолын илтгэлцүүр, ачааны үндсэн нөхцөлд 1.0 гэж авна. - найдваржилтын илтгэлцүүр, нэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөвөөр тооцох үед IIангийн барилгад 1.20 гэж авна. – байгууламжийн ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр, 1.0 гэж авна. – бетоны ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр, 1.1 гэж авна. - шахалтын бүсийн өндөр, х = · = 0.04 · 796 = 31.84см - арматурын ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр, БНбД 52-01-10 – д зааснаар 1.1 – ээр авна. - угсралтын арматурын хамгаалалтын үеийн зузаан, 50мм гэж авъя.1 · 1.2 · 67356.82 · 10 1 · 1.1 · 19.5 · 10 · 1 · 0.3184 7.96 0.5 · 0.3184 1.1 ·365 · 10 · 9.05 · 10 7.96 0.05A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 106
  • 113. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт80828.184 · 10 56151.12557 · 10 нөхцөл биелэхгүй байгаа учир угсралтынарматурын талбайг дахин тодорхойлбол 80828.184 · 10 53276.96 · 103178.59 · 10 27551.22 · 10Тохирох арматурыг сонговол 8 22A-III, харгалзах талбай = 30.41cм2Ингээд ажлын болон угсралтын арматурын бат бэхийг шалгавал · · · · · · · байна. · · · · · . · . · · · . . · · · . ·Томъёоноос As = = = 0.0198м2 = · . · ·198см2 ба нормаль огтлолоор сонгосон талбай As =81.41cм2 байгаа учир хангалттайбайна.В. Аркын бат бэхийг налуу огтлолоор тооцохЭнэ тооцоогоор хөндлөн арматур тооцоогоор тавих шаардлагатай эсэхийгтодорхойлно. иймд тооцоог = 70o – д хийе.Энэ огтлолд хөндлөн хүч Q = 2395.96kHN = 15403.77kH байна.Иймд дараах нөхцөл биелж байх ёстой. · · 0.25 · · · · ·Үүнд: – ачааллын хослолын илтгэлцүүр, ачааны үндсэн нөхцөлд 1.0 гэж авна. - найдваржилтын илтгэлцүүр, нэгдүгээр бүлгийн хязгаарын төлөвөөр тооцох үед IIангийн барилгад 1.20 гэж авна. – байгууламжийн ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр, 1.0 гэж авна. - ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр, төмөр бетон бүтээцэд 1.1 байна.Дээрх бүгдийг оруулан тооцвол1 · 1.2 · 2395.96 · 10 0.25 · 1 · 1.1 · 19.5 · 10 · 1 · 7.962875152 42685500 нөхцөл биелж байгаа учир арматурчлах шаардлагатай байна.Г. Ан цав үүсэлтийн тооцооЭлементийн ан цав үүсэлтийн тооцоог хийхдээ ашиглалтын нөхцөлөөр ан цавүүсэлтийг зөвшөөрөхгүй байх тохиолдолд хийнэ. Ан цав үүсэлтийг дараах нөхцлөөршалгана. Гулзайлтанд ажиллах элементийн хувьд · · · · , ·байна.Үүнд: - ашиглалтын ачаанаас үүсэх гулзайлгах момент, kH.мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 107
  • 114. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт ·, - элементийн ан цавгүйгээр хүлээн авах момент, өөрөөр хэлбэл цөммоментын аргаар тодорхойлсон ан цав үүсэлтийн момент, kH.м – ачааллын хослолын илтгэлцүүр, ачааны үндсэн нөхцөлд 1.0 гэж авна. – байгууламжийн ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр, 1.0 гэж авна. – энэ нь эгнээнээс хамаарах илтгэлцүүр, нэг эгнээ арматурчилсан тохиолдолд 1.0,олон эгнээ арматурчилсан тохиолдолд 1.2 гэж авна. – огтлолын суналтын бүсийн бетоны харимхайгүй байдлыг тооцсон илтгэлцүүр, . · .үүнийг 1 =1 = 1.65 .c – параметрийг нормоос В35 бетонд 4.9 байна гэж авлаа.а – суналтын бүсийн арматурын хамгаалах үеийн зузаан, мht – шилжүүлсэн огтлолын суналтын бүсийн өндөр, м · - суналтын талын шилжүүлсэн огтлолын эсэргүүцлийн момент, =· . = 9.861м2 ,- хязгаарын төлөв байдлын хоёрдугаар бүлгийн тооцоонд авах бетонытэнхлэгийн суналтын бат бэхийн хязгаар, , = 1.95МПаДээрхи бүгдийг оруулан ан цав үүсэлтийг шалгавал 1 · 67356.82 · 10 1 · 1.2 · 1.65 ·1.95 · 10 · 9.861 67356.82 · 10 38073.321 · 10 ан цав үүсч байна. иймд ан цавнээгдэлтийн тооцоог хийе.Д. Элементийн ан цав нээгдэлтийн тооцооАн цав үүсэхээр гарсан учир элементийг дагуу тэнхлэгт босоо ан цав нээгдэлтийнтооцоог дараах байдлаар хийж гүйцэтгэе. ·∆Үүнд: - ан цав нээгдэлтийн тооцооны өргөн, мм∆ - ан цав нээгдэлтийн зөвшөөрөгдөх өргөн, мм. Үүнийг нормоор усныгидрокарбонатын шүлтлэг 36-44мг.экв/л байхад 1-р ангийн байгууламжийн хувьд0.1мм байх ба түүнийг 2 – р ангийн байрилгад шилжүүлэн авбал ∆ 1.3∆ = 1.3 · 0.1= 0.13мм байна. .Ан цав нээгдэлтийн өргөнийг · · · ·7· 4 100 √ ; мм байна.Үүнд: - элементийн ажиллах төрлөөс хамаарах илтгэлцүүр, гулзайлтанд 1.0 байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 108
  • 115. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - ачаалал үйлчлэлийн нугарлаас хамаарах илтгэлцүүр, бүрэн болон байнгын, удаанхугацааны ачааллаас үүсэх хамгийн их нэгдсэн хүчдэлүүдийн харьцаа 2/3 бага байх үед1.0 гэж авна. - арматурын төрлөөс хамаарах илтгэлцүүр, эрчгэр гадаргуутай шилбэн арматур 1.0 - усны шүүрэлтийн даралтыг тооцсон суналтын арматурын хүчдэл, гулзайлгах . · . ·моментонд = = = 1154.9MПа · . · · . · . · · . · .z – ан цав гарсан огтлол дахь дотоод хос хүчний мөр, м . - бетоны хөөлтөөс арматурт үүсэх анхны суналтын хүчдэл, усан доторхи бүтээцэд20МПа байна. - огтлолын арматурчлалын илтгэлцүүр, / · = 81.41/100 · 796 = 0.00102d – шилбэн арматурын голч, d = 36мм . · ·Ингээд ан цав нээгдэлтийн тооцоог хийвэл 1·1·1· ·7· 4 ·100 · 0.001 √0.0036 = 0.09мм байна. Нормын утгатай харьцуулбал нөхцөл биелжбайна.9.1.2 Тулгуурын бат бэхАркаас ирэх босоо реакц нь тулгуурт үйлчлэх гол ачаа юм. үүнээс гадна тулгуурынсуурийн хэсэгт түүний жин ачаа болон үйлчилнэ. Боомтын бат бэхийн тооцоогоортүүний даах чадвар хангалттай эсэхийг тодорхойлно.Тулгуурт үүсэх хүчдэлийг Морын аргачлалаар тодорхойлсон ба тооцоог төслийн 6.2.2– оос харна уу. Үүнд тооцоогоор даах чадвар хангалттай байгаа учир тулгуурыг зөвхөнбүтээцлэлийн шаардлагаар арматурчлана.Харин арк ба тулгуурын заадас хэсэг буюу нийлэх хэсэгт бетоны бяцралтын бат бэхээртооцоог хийж тулгуурын толгойн хэсгийн бат бэх ба түүнийг бэхжүүлэх ажлыг хийнэ.Бяцралт нь ачаалал авах яг тухайн хэсэгт үүсэх ба материалын дотоод барьцалдалтынхүчнээс үйлчлэх хүчний хэмжээ их болсон тохиолдолд үүснэ.Мөн арк арктайгаа нийлэх хэсэгт харилцан 2 аркын жийлтүүд эсрэг чиглэлтэйүйлчлэлцэх ба тэдгээрээс бетонд бяцралт явагдах магадлалтай.Бетоны бяцралтаас хамгаалахын тулд бат бэхийн тооцоогоор бяцралтаас хамгаалахарматур, торыг төлөвлөж өгөх ба энэ нь хүлээн авч буй ачааг цаашид элементийнажлын арматур болон шахалтын хэсэгт жигд тогтуун хуваарилж өгөх, мөн толгойнхэсгийн бетон ба арматурын хамтын ажиллагааг хангаж өгдөг.Манай улсад бетоны бяцралтын талаар онол болон дагаж мөрдөх стандарт нормнорматив байхгүй ба энэ тал дээр тооцоо судалгаа хийсэн баримт байдаггүй.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 109
  • 116. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 9.2 Бүтээцийн байнгын ба түр заадасЦутгамал болон төмөр бетон бүтээцэд ан цав үүсэхээс хамгаалах буюу тэдгээрийн анцав нээгдэлтийг багасгахын тулд байнгын барилгын ба температур суултын заадас,тэрчилэн барилгын үеийн түр заадсуудыг төлөвлөж өгдөг. Байнгын заадас нь барилгыгбарих үед болон ашиглах явцад түүний хийцийн хэсэглэлүүдэд харилцан шилжилтхийх боломжийг хангасан байх ёстой. Барилгын түр заадсууд нь БНбД 33-06-09 – дзааснаар дараах шаардлага хангасан байна. - Боомтыг барих үед бетоны температур суултын хүчдэлийг бууруулах - Боомтыг барих үед барилгын хэсгүүдэд жигд бус суултаас үүсэх хүчийг бууруулах - Барилга байгууламж барих ажлын тасралтгүй байдлыг хангах - Арматурын бүтээц, хэв хашилт, цутгамал элемент зэргийг ижилтгэхБайнгын заадсыг температурын хэлбэлзлийн хэмжээнээс хамааруулан барилгыггадаргуугаар огтлох буюу нэвт огтолж хийж болно.Байнгын болон түр заадсуудын хоорондох зайг тухайн газрын цаг уур болон геологийннөхцөл, барилгын хийцийн онцлог, үйлдвэрлэлийн ажиллагааны дэс дараалал зэргээсхамааруулан тогтооно.Температурын ихээхэн хэлбэлзэлд ордог, мөн барилгын дотоод хэсгийн бетон буюухадан суурийн холбосон холбоосны шилжилт нь хүндрэлтэй цул цутгамал хэсгүүд дэхтемператур суултын заадсын хоорондох зайг БНбД 33-06-09 – ийн 7 – р бүлгээртооцно. Гэхдээ хадан буурьтай бетон боомтод байнгын заадсуудын хоорондын зайхамгийн ихдээ 30м байна. 9.2.1 Хэв гажилтын заадасны өргөнХэв гажилтын байнгын заадасны өргөнийг тогтоохдоо боомтын зэрэгцээхэсэглэлүүдийн хэв гажилтын тооцооны үр дүнг зураг төсөлд заадасны хийц, түүнийматериалын хэв гажилтын шинж боомтын нэг хэсэглэлийн шилжилт нь нөгөөдөөхамааралгүй байдлыг хэрхэн тусгасантай жишиж үзэх шаардлагатай.Хэв гажилтын байнгын заадасны өргөнийг урьдчилан тогтоохдоо дараах байдлаартооцно.Температурын заадас: боомтын дээд хашиц ба хяраас 5.0м – ээс багагүй зайд 0.5 –1.0см өргөнтэй, боомтын их бие дотор 0.1 – 0.3см өргөнтэй гаргана.Температур ба ба суултын заадас: хадархаг ба хагас хадархаг бүх төрлийн бууриндээрхи бетон ба төмөр бетон боомт, ус цохилгын байгууламжийн суурийн хавтангийнтуушид 1.0 – 2.0см өргөнтэй заадас гаргана.Хэв гажилтын байнгын заадасны бүтээцлэлд дараах шаардлагууд байна. - Ус үл нэвтрүүлэх чадварыг хангахаар битүүмжлэлтэй байхA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 110
  • 117. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - Заадас буюу түүнийг тойрч шүүрсэн усыг зайлуулах шүүрүүлийн системтэй байх - Заадасны байдалд ажиглалт явуулах, заадасны битүүмжлэлийг зааварлах зорилгоор үзлэгийн худаг болон хонгил байгуулсан байхБоомтын хэв гажилтын заадасны битүүмжлэлийн бүтээцийн зураг төсөлболовсруулахад дор дурьдсан нөхцлийг мөрдөх хэрэгтэй. - Боомтын хэсэглэлийн хооронд заадас үүсгэж буй бетонд битүүмжлэлийн материал нь нягт нийлж байх - Боомтын аль нэг хэсгээр хийсэн огтлол дээрхи бетонтой нийлж буй битүүмжлэлийн хүчдэл нь мөн усны гадаад статик даралтаас багагүй байх - Заадасны битүүмжлэлийн хажуу гадаргуугаар төмөр бетоноор гарах усны шүүрэлтийн урсгалын түрэлтийн хувийн дундаж өөрчлөлт нь 50 – иас хэтрэхгүй байх - Боомтын байнгын заадасны битүүмжлэлд үйлчилж байгаа түрэлтийн хувийн дундаж өөрчлөлтийг тодорхойлоход усны шүүрэлтийн замын нийлбэр уртыг дор дурьдсан байдлаар тооцно. Үүнд заадас орчмын бетоны температурын өөрчлөлт нь 4 - 6 байхад асфальт, металл, хуванцар хаалтын хажуугийн шүүрэлийн зам дээр өрц болон хаалтын хоорондын заадасны хэсгийн цементэлсэн буюу битумдсэн уртыг нэмсэнтэй тэнцүү байна. Заадас орчмын бетоны температурын өөрчлөлт нь 6 их бол зөвхөн хаалтын хажуу гадаргуугаар шүүрэлтийн замын урттай тэнзүү байна. 9.2.2 Заадасны бүтээцЗаадасыг байрлалаар нь босоо хэвтээ тойруу гэж ангилна. Боомтын заадас нь дээрдурьдсан нөхцөлүүдээс хамаарч боомтын дээд хашиц буюу аркан хучилтанд босооболон хэвтээ байдалтай байна.А. Босоо заадасБоомтын нэг секц нь 2 арк нэг тулгуур гэсэн 3 – н хэсгээс бүрдэх ба арк бүрийн нийлэххэсэгт барилгын болон температур суултын заадсыг 1.0 cм өргөнтэйгөөр гаргаж өгнө.Харин арк ба тулгуурын нийлэх хэсэгт 2.0 см – ийн өргөнтэй гаргаж өгнө. Боомтынзаадсыг битумаар чигжиж өгнө. Шүүрүүлийн системийн хоолойг аркуудын нийлэххэсэгт хийж өгөх ба түрэлттэй дээд хашиц талаас 2.0 м зайд байрлуулна.Боомтын заадсыг битүүмжлэх битүүмжлэлээр IS 12200-2001 стандарттай полиэтилэнхуванцар түгжээг хийнэ. Энэ нь металл ба резинэн битүүмжлэлээс илүү давуу талтайэдэлгээны хугацаа урттай туршилтаар батлагдсан түгжээ юм.Хуванцар түгжээ нь хэв гажилтанд сайн ажилладаг, нэг уртааш метр нь 2 – 4 кг байх басунгах хүчдэл нь 200 – 14000kПа байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 111
  • 118. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.4 Хуванцар түгжээгээр битүүмжилсэн барилгын заадас ба түүний хэв гажилтБид төсөлд 300S маркын хуванцар түгжээг төсөллөе.Зураг9.5 300S маркын хуванцар түгжээний хэлбэр хэмжээ (мм)Хуванцар түгжээг байрлуулахдаа чиглүүлэх болон татаж байрлуулах арматурыгашигладаг. Хуванцар түгжээг түрэлттэй талаас 0.6 м – ийн зайнд байрлуулж эхлэх батүгжээ хооронд 0.4м зайтай байна.Зураг9.6 Босоо заадсанд хуванцар түгжээ угсрахЗаадасны бүтээцлэлд чиглүүлэх арматур хоорондын зай нь 200мм, угсралтын арматурнь заадаснаас 300мм зайд байрлана. Хуванцар түгжээг утсан арматураас угсралтынарматурт татаж тогтоох ба үүний дараа цутгалтыг явуулна.Б. Барилгын хэвтээ заадасБоомтын босоо тэнхлэгийн дагууд барилгын хэд хэдэн хэвтээ заадас гаргах бабарилгын овор хэмжээ, барилгын үйлдвэрлэлийн хүчин чадал зэргээс хамааруулантогтооно. Аркан хучилтын хувьд хэвтээ заадасыг 1.0 м тутамд хийж өгнө. ХаринA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 112
  • 119. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалттулгуурт хэвтээ заадасыг 2.0м тутамд нэг гаргаж өгнө. Барилга нь том, бетонцутгалтын ажил их ба аркыг тулгууртай анкерлаж цутгах учир тулгуурын цутгалтынажил 1.0м – ээр түрүүлж явах нь илүү оновчтой. Аркан хучилтын хэвтээ заадасд туушид нь хуванцар түгжээг түрэлттэй талаас 60см – ийн зайнаас эхлэн хоорондоо 40cм ийн давтамжтай байрлуулна. Хуванцар түгжээг татаж бэхлэхдээ аркын босоо арматурт бэхлэнэ. Босоо ба хэвтээ заадасны түгжээ нийлэх үед тусгай гагнуурын багажаар холбоно. Харин тайрах үед мөн зориулалтын зүсэгчээр тасдана. Хуванцар түгжээ нь өөрийн гэсэн технологитой ба барилгад хэрхэн угсрах заавартай учир түүнийг нь дагаж мөрдөх нь барилгын чанарт сайнаар нөлөөлнө.Зураг9.7 Хэвтээ заадаст хуванцар түгжээ угсрахХэвтээ ба босоо заадаст байх хуванцар түгжээнүүд зөрөх ёсгүй ба нийлж байххэрэгтэй.Зураг9.8 аркан хучилтын хэвтээ заадас дахь хуванцар түгжээний байрлалТүгжээг байрлуулах үүднээс захын дагуу арматурыг дотогш нь байрлуулахшаардлагатай байна. захын дагуу арматурыг бүтээцлэлийн шаардлагаар тавьсан учирбайрлалыг нь өөрчлөхөд бат бэхэд нөлөөлөхгүй. Иймд заадаснаас 20см – т байрлуулъя. 9.3 Боомтын хучилтын дулаан техникийн тооцооТулгуурт буюу усны барилгын устай харьцах хэсгийн нимгэн ханатай бүтээцэддулааны үйлчлэлээс болж хүчдэл үүсч хэв гажилтанд орж бетон бүтээц аажмаар бутарчэвдэрч эхэлдэг. Ялангуяа жилийн хамгийн хүйтэн сарын гадна агаарын тооцооныдундаж температур -25 - аас илүү байх нөхцөлд усны хувьсмал түвшингийн бүс дэхьA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 113
  • 120. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт(ус халиагуураас бусад) бетон гадаргууд хүйтнээс хамгаалах арга хэмжээг төлөвлөнөгэж заажээ. 9.4 Буурь ба суурьБоомтын бууринд бэхэлгээ хийх арга хэмжээг боомтын төрлөөс хамааруулж аль болоххөрс хуулалт бага байхаар боомтын бат бэх тогтворшилтын тооцоогоорбаталгаажуулан хийнэ. Инженер геологийн нөхцөлөөс харахад дунджаар 20м хөрсхуулж байж хадан хөрсөнд тулна. Өгөршилд орсон хадан үе нь 2 – 6 м зузаантай оршихба геологийн дүгнэлтээр холбоослог гэсэн байна. Буурь ба суурийн тооцоогоорбуурийн шүүрэлтийн систем, шүүрэлтээс хамгаалах шүд эсвэл цементаци башүүрэлтийн цооногыг төсөллөж буурийн бат бэх тогтворшилын тооцоог хийнэ.Хадан хөрсний физик механик үзүүлэлт:Хуурай хэсгийн нягт – = 2.75тн/м3Сийрэгжилтийн коэффициент – е = 0.005Усанд ханасан байдалд нэг тэнхлэгт суналтын эсэргүүцэл – Rt = 1MПаХөрсний хэв гажилтын модуль – E = 5 · 10 МПаБуурийн хөрсний цул хэсгийн tg , cn – үзүүлэлтийн норматив холбогдлыгурьдчилсан тооцоонд норм дүрмээс авж болох ба барилгы ажлын болон судалгааныүед норм ба дүрэмд заасан зөвлөмжийн дагуу лабораторит туршилтаар гарган авна.Тооцоот холбогдлыг дараах томъёогоор тодорхойлно. x = xn/Үүнд: хn – буурийн хөрсний норматив холбогдол - буурийн хөрсний баталгаат ажиллагааны илтгэлцүүрБуурийн хөрсний зэрэглэл 3 ба түүний тооцооны норматив үзүүлэлтүүд. Тооцоонд зориулсан хадархаг ул хөрсний tg , c1 (МПа) бат бэхийн хязгаарын Хадархаг ул хөрсний нэгхөрсний тэнхлэгт суналтан дахь Элс ба шавраар дүүрсэн ан цавд шүргэлцэлд ороогүй орсон Цул хэсгийн хагарал, шилжилтийн талбайн Тогтворшилтын болон шилжилтийн талбайн орсон цул хэсгийн шилжилтийн норматив холбогдол гадаргуу ба талбайна байран бат бэхийн илэрлийн өргөн, мм байран бат бэх Буурийн хөрс 2 - 20 бетон-хадны бетон-хадны шүргэлцэлдБуурийнзэрэглэл Голдуу шавар дүүргэгчтэй бат бэх3 1.3 1.0 0.8 0.2 0.55 0.05 0.1 орсон сул ан элэгдэлд бага цавтай, Rc = 15-50МПа ХаданA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 114
  • 121. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт9.4.1 Боомтын суурьИнженер геологийн нөхцөл, барилгын ангиас хамааруулсан суурийг сонгох ба түүнийгямар ул хөрсөнд суулгах асуудлыг шийдвэрлэнэ. Гравитацын бетон боомтын хувьд ихбиеийн хэлбэрийг хадгалсан цул суурь буурьтай хамтарч ажилладаг учир түүнийгхадан грунтэд суулгадаг. Тулгуурт боомтын хувьд боомтын суурь нь 3 – н төрлийнсуурьтай байна. Боомтын тулгуур ба түрэлттэй талын хучилт массивны тохиолдолтулгуур болон түрэлттэй талын хучилтын хэлбэрийг хадгалсан суурьтай байна.Боомтын массивны биш өөрөөр хэлбэл түрэлттэй талдаа хавтгаалжин хучилттай 3 ба 4– р ангийн барилгын суурь нь шугаман ба хавтгай суурьтай байна. Зарим тохиолдолдбуурийн хөрсний шинж чанараас хамааруулж шонт суурийг хэрэглэнэ.Бидний хувьд боомтын хэлбэр ба ангиас хамааруул тулгуур ба арк дор суурилсаншаталсан хэлбэртэй цул суурь хийхээр төлөвлөлөө.Инженер геологийн зүсэлтээс хамааруулж хадан грунт хамгийн гүндээ 20.0м – т илэрчбайгаа учир суурийг дунджаар 10.0м гүнд суулгахаар тооцоё. Суурь суулгах гүн ньтогтсон нэг янз байхгүй. Мөн суурийн буурьтай нийлэх хэсэг шугаман тэгш байх ёсгүйбуурийн грунтийн гадаргын хэлбэрийг дагна. Өөрөөр хэлбэл боомт ба усны нүсэрбарилгын хувьд суурийн буурьтай нийлэх хэсгийн грунтыг тэгшлэхийг хориглодог. Тулгуур Аркан хучилт Суурийн болон их Боомтын суурь биеийн галарейЗураг9.9 Боомтын доорхи суурийн хэлбэрЭнэ нь буур ба суурийн тогтвор бат бэхэд сайн нөлөөлөх ба шилжилтэнд орохгүйүрэлтийн хүчийг их байлгахад оршино.9.4.2 Боомтын тогтворжилт (Онцгой хослолд)6 – р бүлэгт хураангуйлсан тооцоогоор шилжилтийг тооцсон учир энэ хэсэгт зөвхөнонцгой хослолд шалгая. Барилга байгууламжийн буурийн тогтвортой байдлыг хангахшалгуур нь дараах нөхцөл болно. lc F ·RҮүнд : F , R – нэгдсэн шилжүүлэх хүч ба хязгаарын эсэргүүцлийн хүч буюу барилгыгэргүүлэх (онхолдуулах), тогтоох хүчний моментуудын тооцоот холбогдолA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 115
  • 122. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт lc – ачааллын хослолын илтгэлцүүр бөгөөд, ачааллын үндсэн хослолд 1.0, ачааллынонцгой хослолд 0.9, барилгын ба засварын ажлын үеийн ачааллын хослолд 0.95байхаар авна c– БНбД 33 – 01 – 03 нормоор тодорхойлогдох ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр n-БНбД 33 – 01 – 03 нормоор тодорхойлогдох барилга байгууламжийн онцгой, чухалбайдлын зэрэглэлээр тогтоох найдвартай байдлын илтгэлцүүр.Боомтын дагууд шилжилтийн схемээр тооцоо хийхэд F = Т болно. Т – нь идэвхитэйхөдөлгөгч хүч, боомтод үйлчлэх хүчнүүдийн хэвтээ проекцХязгаарын эсэргүүцлийн хүчийг дараах байдлаар тодорхойолно. R = ∑ · ·Үүнд: Pi – тооцоот ачааллаар шилжих шилжилтийн гадаргуугын i дэхь хэсэг дээрхинормаль хүч,Rg – шилжилтийн чиглэлийн эсрэг чиглэлтэй, анкерийн эсэргүүцлээс үүсэхэсэргүүцлийн хүч, бидний хувьд урьдчилсан тооцоонд 0 байна.n – бат бэх ба гажилтын шинж чанараар хийгдэх буурийн нэг төрлийн биш байдлыгтогтоосон шилжих гадаргуугын хэсгийн тоо.Ai – шилжилтийн тооцоот гадаргуугын i дэхь хэсгийн талбай,Ei – тулгуурлах цул хэсгийн эсэргүүцлийн тооцоот хүч, Ed = · , ; , - идэвхигүй эсэргүүцлийн хүчний тооцоот холбогдол, тухайн цул хэсэгшилжилтэнд орж болох сулралын хавтгай бүхий тулгуурлах цул хэсэгт энэ холбогдлыгтулах талаараа үзүүлэлт tg , c – ийн утгыг хамаарахгүйгээр дараах байдлаар · ·тодорхойлно. Ed,p = · ;Q – гулсалтын призмын жин,А – гулсалтын призмын шилжилтийн гадаргуугын талбай - шилжилтийн гадаргуугын хэвтээ байдалд налах өнцөг - тулгуурлах чул хэсгийн хөрсний гажилтын модуль ба буурийн хэв гажилтынмодулийн харьцаанаас хамаарах ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр.Дээрхи томъёонд байх тулгуур цул хэсгийн эсэргүүцлийн тооцоот хүчийг барилгатулгуурлах чул хэсэгтэй хүчтэй шүргэлцсэн тохиолдолд тооцно. Бидний хувьдтооцооны хамаарал дараах байдалтай болно.R=∑ · · = · · болно.Нэмэлт ачаануудыг тодорхойлъё.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 116
  • 123. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтСуурийн жин : суурийн жинг геометрийн хялбар биетэд ялган аркан хучилтын болонтулгуурын доорхи суурийн жин гэж тусад нь тодорхойлно. Тодорхойлохдоо сууриндбайх галарей ба янз бүрийн хонгилыг эс тооцон цул байдлаар тодорхойлно.Аркан хучилтын доорхи суурийн жинг олбол: G1 = · · = 5 · 25.38 · 50 ·23.5 5 · 30.38 · 50 · 23.5 = 238125.5kH = 24273.75тнТулгуурын доорхи суурийн жин G2 = · · = 5 · 96.12 · 12 · 23.5 5 · 101.12 ·22 · 23.5 = 396924.44kH = 40461.20тнСуурийн нийт жинг олбол G = G1 + G2 = 238125.5 + 396924.44 = 635049.94kH =64734.958тнҮүнд: ; - суурийн дээд шатны эзлэхүүн, м3 ; - суурийн доод шатны эзлэхүүн, м3Боомтод үйлчлэх бусад ачааг тодорхойлсон учир онцгой ачааг тодорхойлно.Газар хөдлөлтийн улмаас боомтод босоо чиглэлтэй үүсэх хүчийг Vd = · = 0.75 · · = 0.75 · 0.04 ·1695042 = 50851.26kH = 5183.61тн Боомтод хэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчийг Hd = · = 1.5 · · = 1.5 · 0.04 ·1695042= 101702.52 kH = 10367.23тн (Энэ тухай төслийн 6 – р бүлэг Массивны тулгууртбоомтоос харна уу.)Усан сангаас ирэх гидродинамикын даралтыг дараах байдлаар тодорхойлно.Ph = Cs · · · = 0.247 · 0.04 · 9.81 · 74 = 7.195kH/м2Үүнд: Cs – усан сангийн усны түвшин ба боомтын хэлбэрээс хамаарах коэффициент . . . .Сs = 2 2 )= 2 2 ) = 0.247Cm – дээд налуугын өнцөг 35° байхад зураг 6.13 – аас 0.48 гэж авлаа. у – усан сангынмандлаас доош даралт тодорхойлох цэг хүртэлх зай 44.2 м, h – усан сангийн түрэлт74.0 м.Даралтын хэмжээг хүчинд шилжүүлбэл P = Ph · H · = 7.195 · 74 · 20 = 10649.68kH =1085.59тнN босоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэр, Pi = N = ∑ + Vус + Vd + G = 1480601+ 2857.083 · · 74 · 9.81 + 50851.26 + 50851.26 = 2273660.464kH = 231769.67 тнХэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэр T = P11 + P10 + Hyc + Hd + P = 501.06 +7128 + · 9.81 · 74 · 50 +101702.52 + 10649.68 = 1462970.26kH = 149130.5056тнA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 117
  • 124. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтИнгээд хязгаарын эсэргүүцлийн хүчийг тодорхойлбол R = · · =2273660.464 · 0.8 0.2 · 10 · 3743.6400 = 1968673.971kH = 200680.32тн .Тогтворшилын нөхцлийг шалгавал lc F ·R 0.9 · 1462970.26 · 1968673.971 . 1316673.23 1640561.642 нөхцөл хангалттай биелж байна. Тогтворшилтын · · . · . · .илтгэлцүүрийг олж норматив утгатай харьцуулбал kc = = .= 1.75 = 1.1 байгаа нь тогтвошилт хангалттай байгааг харуулж байна. Боомтынбуурийн байран бат бэх ба ачааны онцгой хослолд хязгаарын эргэлтийн схемээртогтвошилтыг зөвхөн I ангийн барилгын хувьд тооцно.9.4.3 Буурийн хөрсний даах чадварСуурийн босоо ачааны хязгаарын хэмжээг тодорхойлбол Nmax = Rc · · = (15 – 50)· 131.5 · 36 = 71010 – 236700MH 2273.6MH байна. Иймд буурийн даах чадвархангалттай байна гэж үзлээ.Үүнд: - суурийн улны шилжүүлсэн уртын хэмжээ, м - суурийн улны шилжүүлсэн өргөний хэмжээ, м9.4.4 Суурийн бүтээцийн бат бэхийн тооцооЦутгамал баганан хэлбэрийн суурийг төлөвлөхдөө суурийн өндөрийн хэмжээг бетоныцөмрөлт эсэргүүцэх нөхцөлөөс хамааруулан тогтооно. Бетоны бяцралт баганынсууриар огтлогдсон пирамид үүсгэн эвдрэх бөгөөд пирамидын хормойн өнцөг 45оорчим байна. суурийг эвдэх тооцооны хүч P 0.75 · · · (1) байна.Энд - бетоны суналтын тооцооны эсэргүүцэлho – суурийн ажлын өндөр, · · ·bm – цөмрөлтийн пирамидын дундаж периметр, bm = =байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 118
  • 125. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.10 Суурийн тооцооны схем. Эхнийх нь цөмрөлтийн призм суурьт үүсэх,дараагых нь цөмрөлтийн призм суурьт үүсэхгүй байх схемүүд.Цөмрөх хүчний 2 – р тэгшитгэл нь суурийн ажлын өндрийн хамгийн бага утганд суурьдээр үйлчлэх хүчний хэмжээ (N), цөмрөлтийн эсэргүүцэл (P) болон суурийн улныцөмрөх пирамидын улнаас хөрсний даах даралтын нийлбэртэй тэнцүү байх нөхцөл юм.Дээрхи жишээнээс харахад бидний төсөллөж буй суурьт цөмрөлтийн призм үүсэхгүйөөрөөр хэлбэл суурийн хэлбэрийг цөмрөлтийн призмд багтаан сонгосон гэсэн үг юм.Иймд суурьт бетоны бяцралтаас хамгаалах тор тавих шаардлагагүй. Ус халиагуурын хэсэгЗураг9.11 Боомтын суурь (план)9.4.5 Боомтын буурьБоомтын буурийн хөсний бат бэхийг сайжруулах түүний ан цавыг бөглөх, шүүрэлийгбагасгах зорилгоор буурийн хөрсөнд боомтын дээд хашиц талд цементаци хийнэ. Цементаци хийгдэх цооногийн гүн нь харилцан адилгүй байх бөгөөд 5.0м, 10м,15м, 20 м хүртэл байж болох ба энэ нь боомтын буурийн чулуулгийн төрлөөсхамаарна. Цооногийн өрөмдлөгт цохилтын, цохилт-эргэлтийн, эргэлтийн, баганатямарч машин төхөөрөмжийг хэрэглэж болно. Харин цооногийн диаметр ньөрөмдлөгийн арга ба цооногийн гүнээс хамаарч 36 – 89 мм хүртэл байна. Цементаци хийхийн өмнө цооногийг угаалтын шингэн болон хэмхдэсчулуулгаас нь цэвэрлэх, хувийн ус нэвчүүлэлтийг нь тодорхойлох зэргээр бэлтгэнэ.Дараа нь өндөр /300-600/ маркийн цементээр барилгын суурийн чулуулгийн уснэвчүүлэлтээс хамааруулан ус цемент /У:Ц/ - ийн харьцааг нь тогтоох замаар бэлтгэсэнуусмалыг өндөр даралттай цементацийн /бүлүүрт/ насосоор цооног руу шахаж өгнө.Тэгэхдээ урьдчилсан байдлаар /цементийн уусмалын өөрийн жингийн даралтыгтооцоогүй/ зөвшөөрөгдөх хамгийн их даралтыг том ан цавтай хадан чулуулагт0.05МПа, дунд ан цавтайд 0.15МПа, нягт буюу бага ан цавтайд 0.3МПа байхаар тус тусавч болно. Цементацийг хийхдээ эхлээд чулуулгийн жижиг ан цавыг дүүргэхийн тулдцэвэр цементийн шингэн буюу У:Ц=10:1 – тай уусмалыг, дараа нь илүү өтгөнийг ньшахна. Хэрэв шингэн уусмалыг 20 минутын турш шахахад уусмал шингээлт буурахгүйбол У:Ц – ийн харьцааг алгуур бууруулж өгнө. Эсвэл шингэн уусмал цооногийн амсарорчмоор газрын гадарга дээр гарч эхлэвэл даралтыг бууруулж илүү өтгөн уусмалшахна. Тухайн цооногт хийх цементацийг дуустал ямар нэг завсарлага хийж болохгүй.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 119
  • 126. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Хэрэв цооног руу уусмал шингэхээ боливол, өөрөөр хэлбэл 1.0 м усны баганындаралттай үед цооногийн 1.0 уртааш метрт 0.05-0.1 л/мин – аас илүү уусмал орохгүйбайвал цементацийг дууссанд тооцож болно. Цементаци хийх үед цэвэр цементийнуусмал хэрэглэхээс гадна жижиг элс, элсэнцэр, шавар, чулууны тээрэмдсэн нунтагмэтийн нэмэгдэлтэй уусмалыг хэрэглэж болно.9.4.6 Буурьт цементаци хийх ба түүний гидростатикын тооцооБуурийн хөрс элэгдэлд орсон ан цавтай учир буурьт цементацыг 3 - 6м – ийнзайтайгаар 2 эгнээ шаталсан байрлалтай хийнэ. Цементаци хийх цооногын гүнийг D =2/3H + 8 гэсэн туршлагын томъёоноос илүүгүй хийнэ. L = 1/2H + 8 = 1/2 · 74 + 8 =45.0м байна. Иймд цементацыг дунджаар 40.0м гүнд хийхээр тооцоё. Цооногыгэргэлтэт цохилтын өрөмдлөгөөр хийж гүйцэтгэе. Эргэлтэт цохилтын өрөмдлөгийнцүүцний диаметр нь 194мм байна. Их биеийн галарей Буурийн галарей 5.0м – ийн зайтай квадрат хэлбэртэй байрлах цооногуудЗураг9.12 Цементаци хийх анхны цооногын байршил (Буурийн галарейд)Цементацыг буурийн шүүрэлт хянах галарейгаас доош зурагт үзүүлсэн байдлаархийнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 120
  • 127. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.13. Цементаци хийх цооногуудын байрлалын схем (план) Цементаци хийх аргыг шууд ба урвуу, манжетын гэж ангилна. Практикт ихэвчлэн шууд аргаар тусгай насосоор цооногт шахаж цементаци хийх аргыг хэрэглэнэ. Төсөлд нэг цооногт цементац хийхэд шаардагдах цементийн уусмалын хэмжээ, уусмалд орох ус ба цементийн хэмжээг тус тусад тодорхойллоо. Цементаци хийхэд шаардагдах уусмалын хэмжээ · . · . Wц.у = k · = 1.3 · · 40 = 1.54 м3 Энд: k - цооногын ханын ан цав, нүх завсарт орох, цооногийн диаметрийн өөрчлөлттэй холбогдон нэмэгдэж болох цементийн уусмалын боломжит ихсэлтийн нөөцийг тооцсон коэффициент /тооцоонд 1.2 – 1.4 гэж авна./ d – цооногын дундаж диаметр, м. 0.194м L – цементаци хийх цооногуудын дундаж гүн, 40.0м ц· у . · .Цементийн уусмалын хувийн жинг ρц.у = = 1.75 т/м3 у · ц . · .Энд: ρц - хуурай цементийн нягт, т/м3 (3.05 – 3.2) ρу - усны нягт, 1 т/м3 C – ус цементийн харьцаа (0.4 – 0.6) ц ц.у у . .1.0 м3 цементийн уусмалд орох хуурай цементийн масс gц = = = 3.2 ц у .тA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 121
  • 128. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтУусмалд шаардагдах хуурай цементийн хэмжээ Mц g ц · Wц.у = 3.2 · 1.54 = 4.928 тнба газар дээрхи алдагдлыг тооцволMц k · Mц 1.1 · 4.928 = 17.35 тн байна.Энд: k - цементэн уусмалын газар дээрхи алдагдлыг тооцсон коэффициент (k = 1.1)Цементэн уусмал бэлтгэхэд шаардагдах усны хэмжээ Wус = C · Wц.у = 0.60 · 1.54 =0.924м3 ц ц.у . .Энд: С – ус – цементийн харьцаа С = = = 0.60; ц ц.у у . . .Цементэн уусмалд шаардагдах хуурай цементийн эзлэхүүн Wц = = 1.54 м3 гэж .тодорхойлно.Иймээс Wц хэмжээтэй ρц нягттай өндөр маркийн портлант цементийг Wуc хэмжээтэйустай хольж тусгай цемент зуурагчаар маш сайн зуурч уусмал бэлдэнэ. Цементацын урьдчилсан даралт Po дээд хэсгийн хадархаг чулуулгийн хэсэгт 0.05МПа, их ан цавтай хэсэгт 0.15 МПа, дунд зэргийн ан цавтай болон нэвтрэлт багатайчулуулагтай хэсэгт 0.3 МПа байна. Байгууламжийн ачаалал болон дээд хашиц дахьцементацын үед чулуулаг нь даралтыг ихэсгэх боломж олгоно. Энэ тохиолдолд хүлээнзөвшөөрөгдөх даралт нь ойролцоогоор Po + (0.015 – 0.02) МПа, энд - бетон болоначаалах давхаргын материалын нягт, т/м3; z - цементжүүлж буй бүсийн гадаргуугийнзузаан болно. Уусмалыг шахах үед гадаргууг ажиглаж байх ёстой ба хөрсөнд ямар нэггажилтын шинж тэмдэг илэрвэл тэр даруй даралтыг бууруулна. Энэ үед даралтхэтэрвэл амсраар уусмал хүчтэй гарч ирж шахалтыг зогсоодог. Цементацын үедгадаргуугийн цулд багахан гажилт өгөхүйцээр байлгана. Ан цавыг бага зэрэг нэмжнээх шаардлагатай. Энэ даралтыг авсны дараа цементийн уусмал хөрсний уян хатандзохицон нягтарч, ан цав нээгдэн эхний түвшинд хүртэл багасаж, амсраар багахан шигилүүдэл халин гарна. Энэ нь даралтыг зөв сонгосны эхний шинж тэмдэг юм. Их анцавтай хөрсөнд цементаци хийх үед даралт шууд зөвшөөрөгдөх түвшиндээ хүрдэггүй.Иймээс уусмалын шахалтыг үе шаттай хийнэ. Томоохон ан цавыг дүүргэх хэрээруусмалын шахалтын хөдөлгөөний даралтын эсэргүүцэл нэмэгдэж, эцсийн цементлэлтгүйцэтгэгдэнэ. Цементжүүлэх үе дэхь шахалтын даралтын практикаас харахад усны барилгабайгууламжуудад даралт нь 0.2 - 0.5 7-8 байх ба заримдаа12 МПа хүрдэг байна.Хэрэв шингэн уусмалыг 20 минутын турш шахахад уусмал шингээлт буурахгүй болУ:Ц – ийн харьцааг алгуур бууруулж өгнө. Эсвэл шингэн уусмал цооногийн амсарорчмоор газрын гадарга дээр гарч эхлэвэл даралтыг бууруулж илүү өтгөн уусмалшахна. Тухайн цооногт хийх цементацийг дуустал ÿмар нэг завсарлага хийж болохгүй.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 122
  • 129. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Хэрэв цооног руу уусмал шингэхээ боливол өөрөөр хэлбэл 1.0 м усны баганындаралттай үед цооногийн 1.0 уртааш метрт 0.05 - 0.1л/мин – аас илүү уусмал орохгүйбайвал цементацийг дууссанд тооцож болно. 9.5 Их биеийн болон буурийн шүүрэлтийн систем ба галарей9.5.1 Их биеийн шүүрэлтийн системБоомтын дээд хашиц тал буюу түрэлттэй талд боомтын биед босоо цооног маягийншүүрүүлийн систем, боомтын дагуу хөндлөн байрласан цутгалт хооронд байрлаххэвтээ шүүрүүл байх ба түүнд цугласан ус нь боомтын дагуу хонгил, үзлэгийнгаларейд орж улмаар доод хашицад өөрийн болон насосны тусламжтайгаарзайлуулагдана. Боомтын шүүрүүлийн босоо системийн цооногын диамтер нь 10 – 30смбайх ба цооног хоорондын зай нь 2 – 3м байна.Боомтын дээд хашицаас шүүрүүлийн хоолойн тэнхлэг хүртэлх зай “adr” нь дараахнөхцөлийг хангасан байвал шүүрүүлийн хоолойн тэнхлэгийг 2.0м бай түүнээс дээшбайрлуулна. · · .adr = = 1.776м байна. энэ нь 2.0 м – ээс бага гарсан тул шүүрүүлийн ,системийн хоолойг дээд хашицаас 2.0 м – т байрлуулая.Дээрхи хамааралд: Hd – тооцоот огтлол дахь түрэлт, м - байгууламжийн зориулалтаас хамаарах найдваржилтын коэффициент, БНбД 33-01-03 – д зааснаар II ангийн барилгад 1.20 байна. , - боомтын бетоны түрэлтийн дундаж градиент, БНбД 33-08-09 – д зааснаар авна.Боомтын арк ба тулгуурын нийлэх хэсэгт гол босоо шүүрүүлийн хоолойг хийж өгөх батүүний голч нь 300мм байна. Аркан хучилтанд 4.0м зайтайгаар туслах босоохоолойнууд байх ба түүний голч нь 150мм байна. Аркан дотор хөндлөн байрласанхөндлөн шүүрэлтийн системийн хоолой байх ба энэ нь 5.0м – ын зайтай дээд хашицаасмөн 2.0м зайнд байх ба түүний голч нь 150мм байна. шүүрэлтийн системийн хоолойтус бүрийг уулзуулан бүрэн систем болгоно. Шүүрч орж ирсэн ус босоо голшүүрүүлээр дамжин суурын галарейд орно.9.5.2 ГаларейБоомтын их биеийн барилгын заадсаар шүүрч ирэх усыг цуглуулан доод хашиц эсвэлшаардлагатай хэсэгрүү шилжүүлэх, боомтын их биед хяналт хэмжилт хийх зэрэгзорилгоор байгуулах хонгилыг галарей гэж нэрлэнэ. Галарей нь цул боомтодөндрөөшөө 20 – 30м тутамд байрлах ба хоорондоо холбоотой байна. Галарейн хэлбэрхэмжээг техникийн болон бат бэхийн нөхцлөөр тогтооно. Галарейн хэмжээг техникийннөхцлөөр тогтоохдоо барилгын ажлын болон засварын ажлын үед заадасыг цементлэх,босоо шүүрүүлийн системийг байгуулах зорилгоор өрөмдлөгийн ба цементлэх ажлынболон бусад төхөөрөмжийг оруулах ажиллуулах нөхцөлийг тусгаж авна. Мөн галарейдA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 123
  • 130. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтбетон хөргөх ба кабель шугам тавихад шаардагдах яндан хоолой байрлуулах, боомтынхяналт хэмжилтийн багажыг байхшуулах, цахилгаан холбоо гэрэл гэх бусад зүйлстзориулж галарейн өргөнг хамгийн багадаа 1.2 м, өндөрийг 2.0м – ээс багагүйгээр авна.Бидний хувьд заадас битүүлэх, шаардлагатай тохиолдолд шавхах машин, өрмийнтөхөөрөмж оруулах зорилгоор галарейг хагас дугуй обделоктой тэгш өнцөгт суурьтайбайхаар сонгож ёроолын өргөнийг 3.0м гэж авлаа.Бидний төсөллөж буй боомтод их биеийн шүүрэлтийг хянах боомтын дагууд байрлахгаларейг аркан хучилтын суурьт хийх ба түүний ёроолын тэмдэгт нь 834.00м – тбайрлана. Боомтын бүтээцлэлийн шаардлагаар галарей доод хашицад байх уснытүвшинээс дор байрлах учир их биеээр шүүрч орж ирэх усыг механик аргаар доодхашицад хаяна.Зураг9.14 Галарейн хэлбэр ба бүтээцлэлБоомтын их биед бетон орон зайнд орших галарейн тооцоог хийх түүний бат бэхийннөхцлийг тооцох аргачлал байхгүй учир түүнийг бүтээцлэлийн шаардлагаарарматурчилж төмөр бетон бүтээц болгоно. Арматурчлаагүй тохиолдолд удаанхугацаагаар ашиглах бүтээцэд ан цав үүсэх, ханын бетон гадаргуу имтэрч унахтохиолдол гарна. Мөн угсралтын явцад ачаалал даах чадварыг тооцох ёстой боловчнормоор угсралтын үеийн бат бэхээр арматурчлахыг хориглодог. Буурийн галарейн оролтын хэсэгЗураг9.15 Буурийн галарей (план)A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 124
  • 131. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Иймд арматурчлалыг бетон бус харимхай хэв гажилттай хөрсөнд ажиллах усны барилгын туннелийг загвар болгов. БНбД 33-02-07 – д зааснаар туннелийн тооцоог хийхдээ 1.0м урттай хэсэгт авч үзэх ба түүнд тавих дагуу арматурын алхам нь 25см – ээс ихгүй байна. Обделокны дээр ажлын хөндлөн арматурыг обделокны диаметрээс 0.4м – ээр илүү гарган тавна. Обделокны хэлбэрийг дагуулж ташуу байрлах арматурыг байрлуулна. түүний дээд хэсэг нь обделокны оройгоос дээш 0.3м илүү гарч байхаар байрлах ба доод хэсэг нь хажуу хананаас 0.2м – ээр илүү гаргана. Энэ нөхцлүүд нь бетон ба арматурын ажиллагаанд сайнаар нөлөөлнө. Ханад байх босоо арматурыг галарейн ёроолоос доош 0.3м зайд байрлуулах ба дээд хэсэг нь ташуу арматуртай нийлэх хэсгээс дээш 0.2м илүү гарна. Босоо ба ташуу, хөндлөн арматурын голч нь 18мм байх ба дагуу арматурын голч нь 12мм байна. Буурийн ба суурийн галарейн бүтээцлэл ижил ба галарейн зузаан нь 0.5м байна. 9.5.3 Буурийн шүүрэлтийн систем Боомтын буурьт 5 – 6м – ийн зузааниай шүүрэлтээс хамгаалах цементэн хөшгийг дунджаар 40.0м – ийн гүнтэйгээр хийнэ. Шүүрэлт нь буурийн цементлэгдээгүй үлдсэн ан цав ба цементэн хөшгийн доогуур шурган гарч ирэх ба тодорхой хэмжээний даралтыг алдаг гарч ирнэ. Иймд шүүрч гарч ирсэн усыг буурийн шүүрэлтийн системээр авч үлдэгдэл даралтыг байхгүй болгоно. Ингэснээр тооцооны дагуу боомтод шүүрэлтийн усны даралт үйлчлэхгүй болно. Иймд буурийн шүүрэлтийн системийн хоолойг 3.0м – т байрлуулна. цооногыг цементацийн цооногын уртын хагас хүртэл хийнэ. Ингэхдээ мөн 194мм – ийн голчтой цооног өрөмдөж түүндээ 100мм – ийн нүхтэй ган яндан суулгана. Ган яндан ба цооногын ханын хоорондуур шаардлагатай тохиолдолж жижиг хайрга ба дайрга хийж болно. Буурийн шүүрэлтийн галарейБуурийн галарейШүүрэлтийн систем Зураг9.16 Боомтын дээд хашицаас буурийн шүүрэлтийн систем ба галарейн байрлал Буурийн шүүрэлтийн галарейд шүүрэлтийн яндан орж ирэх ба түүнд түвшин хэмжигч пьезометр байна. буурийн шүүрэлтээр гарч ирэх усыг галарейн хажуу талаар хийсэн ховилоор өөрийн урсгалаар зайлуулна. Их бие ба бууриар шүүрч орж ирэх усыг 2 газраар доод хашицад гаргана. Зүүн жигүүрийн усыг ус хаюурын доод сууриар, харин баруун жигүүрийн усыг УЦС – аар гаргана. A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 125
  • 132. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.17 Буурийн галарей ба шүүрүүлийн систем 9.6 Боомтын үерийн илүүдэл ус хаях ус хаюурОлон жилийн тохируулгатай боомтыг эс тооцвол бусад бүх төрлийн боомтоос хаврыншар усны болон зуны хур борооны илүүдэл усыг доод хашицруу хаях шаардлагатайбайдаг. Боомтын илүүдэл ус хаюур нь олон янз байх ба үүнд: - Ус халиах халиагуур - Уурхайн ус хаюур - Траншейн ус хаюур - Түргэн урсгууртай ус халиагуур - Сифонон ус хаюур - Шаталсан ус хаюур гэх мэт ус хаюурын барилгыг практикт өргөн ашиглаж байна.Гол ба мөрөн дээрхи байнгын усны барилга байгууламжийн зураг төслийгболовсруулахдаа барилгын ангиас хамаарч үндсэн ба магадлах тооцооны альчтохиолдолд тооцооны хамгийн их усны өнгөрөлтийг тухайн хангамшилд харгалзахусны өнгөрөлтөөр авч тооцно. БНбД – д зааснаар барилгын ангиас хамаарах хамгиыних өнгөрөлтийн хангамшил дараах байдалтай байна.Тооцооны Барилга байгууламжийн ангиас хамаарсан усны тооуооттохиолдол хамгийн их өнгөрөлтийг жил бүр давж гарах магадлал, Р%, хангамшилБарилгын анги I II III IVҮндсэн 0.1 1.0 3.0 5.0Магадлах 0.01 0.1 0.5 1.0Тооцоог үндсэн тохиолдолоор хийж барилга байгууламжийг төсөллөх ба магадлахтооцоо хийж шалгана. Ус хаюурын барилга нь төрлөөсөө хамаарч хаалт ба туслахA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 126
  • 133. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт тоноглолоор тоноглогдоно. Хаалттай тохиолдолд засвар ба аваар ослын хаалтыг зайлшгүй төлөвлөж өгнө. Ус хаюурын барилга нь боомтын дээд хашиц дахь усны түвшинг төслийн тэмдэгтэд барих, барилгын аюулгүй ажиллагааг хангаж ажиллана. Өөрөөр хэлбэл боомтын тусгай хэсгүүдийн хамгийн хариуцлагатай барилга нь ус хаюурын барилга ба түүнийг сайн төлөвлөхгүй тохиолдолд барилга усанд автаж задрах тохиолдол элбэг бий. Сэлэнгэ мөрний хамгийн их зарцуулга нь ихэвчлэн VII, VIII –р сард тохиолдоно. 1960- 1996 оны судалгаа шинжилгээний үндсэн дээр хамгийн их урсац нь 1986 оны VII-р сард болсныг тогтоосон байна. Энэ үед хамгийн их урсац нь Qмах = 4500 м3/c хүрсэн байна. Хамгийн бага зарцуулга нь 1972 онд Qmin = 216.95м3/c болсон байна. Дараах хүснэгтэнд тооцоот хангамжтай үед олон жилийн дундаж урсацыг үзүүлэв. Хангамж, 0.01 0.1 1 5 10 25 50 75 90 95 99.9 Р% Фр 4.74 3.75 2.66 1.76 1.195 0.63 -0.08 -0.71 - -1.50 -2.45 1.22Кр = Фр·Сv + 2.61 2.27 1.90 1.60 1.40 1.21 0.97 0.76 0.58 0.49 0.16 1Qp = Qo·Kp 1750.5 1522.5 1309 1102. 964.5 811.64 650.65 509.7 389. 328.6 107.3 8 3 28 4 01 5 1 9.6.1 Хаялтын хамгийн их зарцуулга ба ус хаюурын өргөнг урьдчилан тодорхойлох Хамгийн их урсацыг усан сангаар тохируулах тооцоо нь усан сангаас доод хашицруу хаягдах усны хэмжээ үерийн үеийн зарцуулгаас багассан үед хийгдэнэ. Ийм үед үерийн зарцуулгыг дараах байдлаар зохицуулна. Үүнд: - Ус хаюурын барилгаар доош хаягдана. - Урсацын зарим хэсэг нь усан санд үлдэнэ. Хамгийн их урсацыг тохируулах тооцоог Когарины аргаар хийж гүйцэтгэх ба үүнийг дараах дэс дарааллын дагуу хийж гүйцэтгэнэ. Үүнд үндсэн өгөгдөл нь: - Үерийн үеийн хамгийн их зарцуулга нь Qmax1% = 1522.53 м3/с - Үерийн үеийн гидрогафик трапец хэлбэртэй байна. - Ус халиагуур хаалтгүй байх ба түүний халиах босгоны тэмдэгт нь хэвийн тогтсон түвшинд байна. - Хаях зарцуулга нь шугаман хамаарлаар өөрчлөгдөнө. - Шар усны эхэнд усан сан дүүрсэн байна. - Хэрэглээ ба ууршилтыг тооцохгүй. A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 127
  • 134. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтТооцоог аналитик ба график аргаар хийнэ. Үүний тулд усан санд үерийн үед нэмэгдэхнэмэгдэх түвшинг hcp – ийг 0.5 – аас эхлүүлэн хэд хэдэн утга өгч нэмэгдсэн эзлэхүүнийтүвшинг ФПУ (НЭТ) олж түүнд харгалзах эзлэхүүнийг (Vсүр) олж тодорхойлно. - ФПУ = ХТТ + hcpНөөц эзлэхүүнийг Vнэт = Vсүр - Vхтт олж үерийн гидрографикыг ашиглан хаялтынхамгийн их зарцуулгыг олно. qmax = Qmax · (1 - нэт ); м3/сҮүнд: W - үерийн усны эзлэхүүн, м3. Үүнийг гидрографийн хэлбэр трапец үед Wn = · Qmax = · 1522.53 = 1447.013сая.м3 t1 – хур борооны үер ихэсэх хугацаа, t1 = 8 хоног t2 – хур борооны үер тогтмол үргэлжлэх хугацаа, t2 = 2 хоног t3 – хур борооны үер буурах хугацаа, t3 = 10 хоногҮүний дараа хаях барилгын ус өнгөрүүлэх чадварыг шалгаж янз бүрийн өргөнтэй үедхаях зарцуулгыг олно. qm = f (b; hф) = m · bi · 2 · = 0.36 · bi · √2 · 9.81 · = 1.5946· bi · ;Үүнд: bi – ус хаях барилгын өргөн, м m – ус халиагуурын зарцуулгын коэффициент, m = 0.36 h – hф гэж авна.Хаялтын хамгийн их зарцуулга ба ус хаюурын өргөнг тодорхойлох хүснэгт№ hф ; НЭТ; Vm; Vнэт; qmax; qm = f (b; hф) Тайлбар м м сая.м3 сая.м3 м3/с b = b=4 b=6 b=8 21 2 3 4 5 6 7 8 9 10 111 0.5 7.1 4.05 0.78 7.87 1.13 2.26 3.38 4.51 qm =1.5946 · bi2 0.75 7.35 4.52 1.25 6.32 2.07 4.14 6.21 8.29 ·3 1 7.6 5.05 1.78 4.56 3.19 6.38 9.57 12.76 qmax = Qmax · (1 - нэт4 1.25 7.85 5.45 2.18 3.24 4.46 8.91 13.37 17.83 )5 1.5 8.1 5.56 2.29 2.88 5.86 11.72 17.58 23.43Тооцоогоор дараах графикыг байгуулъя.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 128
  • 135. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.18. Боомтын ус хаюурын босгоны өргөн ба ус өнгөрүүлэх чадварын хамааралДээрхи графикаас урьдчилсан тооцооноос үзвэл хамгийн ихдээ 1504.7м3/с зарцуулгыг200м өргөн босготой ус халиагуураар хаях боломжтой байна. хэрэв хярын өргөнгбагасгана гэвэл hфор болон нөөц эзлэхүүний түвшинг нэмэгдүүлж болно.Зураг . Үерийн үеийн гидрографиДээрхи графикаас харвал үер нийт 20 хоног үргэлжлэх ба эхний 7.9 хоногт үерийнусыг нөөц эзлэхүүнд хуримтлуулах ба түвшин 76.81м – т хүрмэгц илүүдэл усаа хаяжэхэлнэ. 9.6.2 Ус халиагуурын гидравлик тооцооБоомтын илүүдэл ус хаюур нь нилээд өргөн босготой их хэмжээний ус хаяхаар байгааучир ус хаюурыг ус халиах практик профильтой ус халиагуур байна гэж төсөллөе.Тооцооны өгөгдөл:A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 129
  • 136. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - Үерийн үеийн зарцуулга Qmax1% = 1522.53м3/с - Ус халиах босгоны тэмдэгт ХТТ = 910.0м - Хамгий их түвшин ИТ = 912.0м - Мөрний ёроолын тэмдэгт Ёр = 836.0м - Ус халиах босгоны өргөн b = 100м - Доод хашицын гүн h = 10.0м - Хамар ханын зузаан t = 2.0мТооцоог өгөгдсөн халиах босгоны өргөнөөр хамгийн их зарцуулгыг өнгөрүүлж чадахэсэхээр тооцох ба түүний босгон дээрх түрэлтийг H 4.5 м байхаар авч үзье.Юуны өмнө өгөгдсөн бүх өргөнд хаалтгүй автомат ажиллагаатай ус халиагуурбайгуулж болох эсэхийг тогтооё. Боомтын өндөр их, хаях усны хэмжээ их учир усныурсгалыг мөргөлдүүлж энерги унтраах аргыг төлөвлөе. Иймд зарцуулгыг салгажтооцно. Ус халиах босгоор давах усны хэмжээг Qmax = 1522.53м3/сБосгон дээрхи түрэлтийг тодорхойлбол H = ХТТ – ИТ = 2.0м, боомтын өндөр P = ХТТ- Ёр = 74.0м байх ба P учир ус халиагуур усанд авхуулахгүй. Урсгалын дөхөххурдыг v0 = 0 гэж үзье. Иймд ус халиагуурын бүрэн түрэлт H0 = H = 2.0м болно.Тухайн тохиолдолд H0/P = 2.0/74 = 0.02 6.5 учир зарцуулалтын коэффициентыг m =mг · · = 0.504 · 0.95 · 1 = 0.4788Үүнд: mг – тооцоот түрэлтэд тохирох хажуугийн шахагдалгүй, усанд авхуулаагүй усхалиагуурын зарцуулалтын коэффициент, mг = 0.504 – 0.012· = 0.504 – 0.012· 0.02 =0.504 - профилийн геометрийн онцлогийг тусгасан , өнцгүүд болон l/P харьцаанаасхамаарах профилийн хэлбэрийн коэффициент, үүнийг l/P = 0.9, 45 , = 30 үедхүснэгтээс авбал = 0.956 байна. - түрэлтийн өөрчлөлтийн коэффициент, үүнийг 1.0 гэж авъя.Иймд ус халиагуураар өнгөрөх усны зарцуулгыг тодорхойлбол Q = · · н · · г · . . . · 2 · = · · · · 2 · = 1 · 0.4788 · 1 · 100 · √2 · 9.81 · 2.0 = 3599.85м /с байна. Иймд тооцоот зарцуулгыг өнгөрүүлж чадахааргүй байна.Эндээс харвал ус халиагуурын босгон дээрхи түрэлтийг ихэсгэх эсвэл боомтын усхалиагуурыг хаалттай тоноглох шаардлага гарч байна.Босгон дээрхи түрэлтийг тооцоот үерийн зарцуулга өгөгдөх үед тодорхойлбол H = 1522.53 = = 3.72 м байна. Иймд тооцоог хаалтгүй байхаар · · · · · . · · ·√ · .хийе.Ус халиагуурын дагуу хамар хана байрлах ба түүний зузаан нь t = 1.0м байх ба алслалнь bб = 5.0м байна гэж үзье.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 130
  • 137. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтУс халиах нийт өргөн нь b = б · · 1 байх ба эндээс нийт завсарын тооголбол n = = = 16.8 байна. үүнийг n = 16 байна гэж үзээд t – зузааныг б б· ·тодоройлбол t = = = 1.33 м байна. .Нэг завсраар өнгөрөх усны хэмжээг тодорхойлбол Qзас = = = 95.16м3/сбайна.Хамар ханын хэлбэрийг хагас циркуль хэлбэртэй авъя. a = 0.06, 0.35 байна.Хажуугын шахагдлын коэффициент 1 0.1 · · · =1 0.1 · 2 · 0.35 · =1– б0.014Ho байна. иймд мэдэгдэх ба мэдэгдэхгүй гишүүдээр ялган томъёог бичвэл дараахбайдалтай болно.Зарцуулалтын коэффициент mг = 0.504 – 0.012 = 0.504 – 0.012 = 0.504 – 0.012 =0.504 – 0.00016216Ho болно. . . зас . .Qзас = · · · б · 2 · г · · = г · · = = 4.296 · б .Түрэлтийн янз бүрийн утганд үл мэдэгдэгчийн графикийг байгуулж сонгох аргаар Ho –ийг тодорхойлъё. Ho г г · 5 . · 4.5 2 0.503676 0.972 1.384721 4 2.1 0.50366 0.9706 1.487626 3.5 2.2 0.503643 0.9692 1.592821 3 Үл мэдэгдэгч 2.3 0.503627 0.9678 1.700146 2.5 2.4 0.503611 0.9664 1.809512 2 2.5 0.503595 0.965 1.920961 1.5 3 0.503514 0.958 2.506374 1 3.5 0.503433 0.951 3.134902 0.5 0 4 0.503352 0.944 3.801311 0 1 2 3 4 5 4.5 0.503271 0.937 4.501508 4.3 0.503303 0.9398 4.217622 Босгон дээрхи түрэлт 4.36 0.503293 0.93896 4.302273 .Дээрхи тооцооноос г · · = 4.296 – д тохирох Ho = 4.36м гэж авлаа.Ус халиах боомтын профилийг байгуулая. Тооцоог Кригер – Офицеровын 2 – ртөрлөөр хийсэн тул тухайн координатаар авъя. Х, м Z, м Эх биеийн ус Усны дээд гадаргуу Усны доод гадаргуу халиах гадаргуу 0 0.18748 -3.40516 0.18748 0.436 0.0436 -3.29616 0.0436A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 131
  • 138. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 0.872 0 -3.15664 0 1.308 0.0218 -3.00404 0.0218 1.744 0.10028 -2.82528 0.10028 2.616 0.3924 -2.40672 0.3924 3.488 0.82404 -1.8966 0.84148 4.36 1.39956 -1.27748 1.45188 5.232 2.0928 -0.5232 2.18 6.104 2.8994 -0.327 3.052 7.412 4.32512 1.90968 4.578 8.72 6.00372 3.7496 6.4092 10.9 9.3304 7.4556 10.2024 13.08 13.3416 12.0336 14.7804 15.26 17.7888 17.44 20.0996 17.44 22.8464 23.6312 26.3344 19.62 28.6888 30.8252 33.1796Тооцоогоор тогтоосон босгон дээрхи түрэлт нь өмнөх 4.5м – ээс бага байгаа нь тохирчбайна гэж үзнэ. Өөрөөр хэлбэл бидний тохиолдолд босгон дээрхи түрэлт 4.5м – ээс ихбайх тохиолдолд урсгалын энерги асар нэмэгдэж хаших хана, болон транмплиныбүтээцлэлийг хүчитгэх, материал зарцуулалт их болох ба салхины цохилтоос үүсэхдолгион ба цалгилт боомтын хяр дээгүүр давах аюултай байна. Төслийн хувьдбоомтын хяр хэвийн түвшинээс дээш 11.0 м – т байгаа учир босгон дээрхи түрэлт 4.36мбайх нь хангалттай байна. 9.6.3 Шахагдсан гүний тооцооУс халиагуураар давж орж ирэх усны хурд прамплинруу дөхөх тусам хурд нь ихэсэх батрамплин үүсгэж буй хагас тойргын доод цэгт шахагдсан гүн үүснэ. Шахагдсан гүнийгтодорхойлсоноор хурд тухайн цэгт ямар байгааг тодорхойлж болно.Шахагдсан гүний тэгшитгэл нь Q = · · · 2 · ; м3/сҮүнд: - хурдны коэффициент, үүнийг практик профилтой үед дараах харьцаанаасхамааруулж авна. H/P = 4.36/74 = 0.05 учир = 0.88 гэж авлаа. Тооцоог дөхөд аргаархийж гүйцэтгэе.Тооцооны хамаарлыг хялбарчилбал hc = болно. Үүнд q = Qmax/b = · ·1522.53/100 = 15.2253 м2/с болно. . .Анхны дөхөлтийг hc = 0 гэж өгье. hc = = = = · · · . · . · . .0.44м байна. . .hc = 0.34 м гэж өгвөл hc = = = = 0.588 байна. · · . . . . .hc = 0.588 м гэж өгвөл hc = = = = 0.59 байна. Иймд · · . . .шахагдсан огтлол дахь гүн hc = 0.59м байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 132
  • 139. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтНөгөө талаас шахагдсан гүнийг Агроскины аргаар олъё. Шахагдсан гүний функцын .утгыг олбол Ф( с) = = . = 0.058 байна. . · . ·Ф( с) = 0.058 үед = 0.88 үед с = = 0.0134 байна. эндээс hс = с · = 0.0134 ·44.36 = 0.59м2 аргаар хийсэн тооцоо адил гарсан тул шахагдсан огтлол дахь гүнийг hc = 0.59м байнагэж авлаа. энэ огтлол дахь хурдыг олбол vc = q/hc = 15.2569/0.59 = 25.66м/c байна. Энэнь төмөр бетоны хувьд зөвшөөрөгдөх хурданд байна. Гэвч бодит байдал дээр энэ хурдих байж болох учир хурд сааруулагчийг хийх нь зүйтэй.9.6.4 Хурд сааруулагч байгууламжийн гидравлик тооцооПрактик профилийг прамплинтай холбох хагас тойрогтой профилийн уулзах хэсэгтурсгалын дээд гадаргуу ба их биеийн координат мэдэгдэж байгаа учир хурдыг олохболомжтой. Иймд тухайн хэсэгт хурд ямар байгааг тодорхойлж үзье. .V = Q/ = = = 18.56 м/с байна. · · .Иймд координат тус бүр дээр гүнийг ашиглан хурдыг тодорхойлж үзээд 10м/с – ээсхэтэрсэн огтлолоос эхлэн хурд сааруулагчийг төсөллөе. Координат X Харгалзах Огтлолын Урсгалын Хурд, v түрэлт, м өргөн b, м хөндлөн (нормаль огтлолын байдлаар) талбай, w, м2 0 3.59 80 287.2 5.301288 1.90096 3.15 80 252 6.041786 3.80192 2.92 80 233.6 6.51768 5.70288 2.76 80 220.8 6.895516 7.60384 2.6 80 208 7.319856 11.40576 2.39 80 191.2 7.963023 15.20768 2.22 80 177.6 8.572804 19.0096 2.08 80 166.4 9.14982 22.81152 1.93 80 154.4 9.860946 26.61344 1.8 80 144 10.57313 32.31632 1.63 80 130.4 11.67584 38.0192 1.48 80 118.4 12.85921 47.524 1.31 100 131 11.62237 57.0288 1.19 100 119 12.79437 66.5336 1.06 100 106 14.36349 76.0384 0.9 100 90 16.917 85.5432 0.82 100 82 18.56744A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 133
  • 140. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтТайлбар: Дээрхи тооцоонд огтлолын өргөн 80 гэдэг нь хамар ханын зузааныг оруулжтооцсон болно. Дээрхи тооцооноос B35 ангийн бетоноор доторлосон тохиолдолдзөвшөөрөгдөх хурд 25 – 30м/с байх учир зөвшөөрөгдөх хэмжээнд байна гэж үзлээ.Гэхдээ ус халиагуурын тойрогт шилжих хэсэгт нэг үе хурд сааруулагчийг төсөллөе.Хиймэл хүчитгэсэн хурд сааруулагч нь олон төрөл байх ба практикт өргөн хэрэглэдэгнь дараах төрлүүд байна. үүнд: - Хоёрлосон нугаралттай босго - Дан нугаралттай босго - Хөндлөн босго - Солбисон босго - Шатарчилсан шоо - Урсгал дагуулсан гишгүүр - Урсгал сөрсөн гишгүүр - Ханын барзгар - Хана ба ёроолын барзгар - Шаталсан шүд гэх мэт байна.Зураг9.19 Шаталсан шүдний гидравлик тооцооны схемХурд сааруулагчаад шаталсан босго хийхээр урьдчилсан байдлаар хэлбэр хэмжээгтогтоолоо.Шүдний гидравлик тооцоо: захын 2 тавцангийн ёроолтой харьцуулсан дээд хашицын .хувийн энерги нь E0 = P + Ho + = P + Ho + = 27.89 + 4.36 + = 32.25 м .Тавцан дээр унах урсгалын шахагдсан гүнтэй холбогдох гүнийг Агроскины аргаар .тодорхойлбол Ф( с) = = . = 0.138 байна. үүнд: q – нь 5.0м – т байх гурван . · . · .тавцангын нэгд хамаарах хувийн зарцуулга q = · 1.5 = · 1.5 = 22.83м2/с.Үүнд: b – ус халиагуурын нийт өргөн, мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 134
  • 141. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт1.5 – шүдний өргөн, мФ( с) = 0.138 үед = 0.90 үед с = = 0.032 байна. эндээс hс = с · = 0.032 · 32.25 = " " " "1.02м, с = = 0.301 байх ба = с · = 9.07м байна. .Тавцангийн төгсгөлд байх хурд v1 = = = 2.239м/с байна. Хурд таатай · " . · .нөхцөлд очиж байна. – нөөцийн коэффициент, 1.05 – 1.1 байна.Тавцан 2 – ын тооцоо: тавцангийн ёроолтой харьцуулсан дээд хэсгийн хувийн энерги .нь E0 = P + Ho + = P + Ho + = 29.89 + 4.36 + = 34.25 м .Тавцан дээр унах урсгалын шахагдсан гүнтэй холбогдох гүнийг Агроскины аргаар .тодорхойлбол Ф( с) = = . = 0.126 байна. . · . ·Ф( с) = 0.126 үед = 0.90 үед с = = 0.03062 байна. эндээс hс = с · = 0.0306 · " " " "34.25 = 1.048м, с = = 0.295 байх ба = с · = 10.10м байна. .Тавцангийн төгсгөлд байх хурд v2 = = = 2.15м/с байна. Хурд таатай · " . · .нөхцөлд очиж байна. – нөөцийн коэффициент, 1.05 – 1.1 байна.Тухайн шүдний тавцангуудад аэраци болох эсэхийг тогтооё. · . · .Шахагдсан огтлолд гидравликын радиус R = = = 0.437м · · . . ∆Барзгар ба радиусын харьцаа = 0.04 ба аэраци эхлэх хурдыг тогтоовол va = ∆6.7 · 1 = 6.7√9.81 · 0.437 1 0.04 = 10.4м/с байна. иймд Аэрациүүсэхгүй.Шахагдсан гүнийг дахин тооцвол: Шахагдсан гүн үүсэх хэсгийн ёроолтой харьцуулсандээд хэсгийн хувийн энерги нь E0 = P + · " = 12.11 + 1.05 · 10.10 = 22.715 мТавцан дээр унах урсгалын шахагдсан гүнтэй холбогдох гүнийг Агроскины аргаар .тодорхойлбол Ф( с) = = . = 0.23 байна. . · . ·Ф( с) = 0.23 үед = 0.90 үед с = = 0.0533 байна. эндээс hс = с · = 0.0533 ·22.715 = 1.21м байх ба урсгалын хурд v = q/hc = 22.83/1.21 = 18.86м/с байна.Шахагдсан огтлолд аэраци болох эсэхийг тогтооё. · . · .Шахагдсан огтлолд гидравликын радиус R = = = 0.47 · . .A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 135
  • 142. ДИПЛОМ МЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэл лэнгийн УЦС – ын боомтын ба технолог зохион байг н ги гуулалтБарзгар ба радиус сын харьца аа = 0.04 ба аэрац эхлэх х 4 ци хурдыг тогт тоовол va =6.7 = 6.7 = 10.8 8м/с байна. Иймд Аэра үүсэхээ аци эрбайна. аэ эрацид орсо урсгалын гүнийг ha = (1 + )h = (1 + он н )1 = 1.54м 1.26 мҮүнд: - урсгалын агаараар ханах зэрэг Үүнийг И н х г. Исаченкогий аргаар то йн одорхойлбо ол = = 0.2 23 - фруд тоо, дын = 74.15 – аэр раци эхлэх ф фрудын тоо, = 25.41 байна. 2 .9.6.5 Д Доод хашиц цын холбогд долТуршилт судалгааг т гаар хамгий тохиром йн мжтой байд длаар доод хашицад х халиагуураа ардавж ор ирж бай рж йгаа усыг агаарт цац цаж хаяхда дараах 2 төрлийн трамплины аа ыгхэрэглэн Үүнд р нэ. радиусаар холбогдсон шууд трам х мплин (a), радиусаар холбогдсооншүдтэй т трамплин (б байна. б)Зураг9.2 . Нэг загв 20 варын трамп плины хэлбэ эр.Үүнд раадиусыг бос сгоны өндөр ба түрэлт р тээс хамаар руулан тодо орхойлно. ббидний хувь ьдбосгоны өндөр P = 40.0м, түр ы рэлт H = 4. .36м учир ттүүнд харга алзах радиу R = 14.5 ус 5мбайна.Урсгалы хамгийн хол шидэхийн тулд тр ыг рамплиний төгсгөлийг 45 градусын налуута г айхийж өгн Бид эхний цул хэлб нө. бэртэйг нь с сонгон авч т төсөллөе.
  • 143. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.21. доод хашицын холбогдлын тооцооны схем.Тооцоог хэвтээ хавтгайд өнцөг үүсгэн тодорхой хурдтай шидэгдэх биеийнхөдөлгөөнөөр судлах нь илүү тохиромжтой. Анх шидэгдэх хурдыг v1 гэвэлхөдөлгөөний ерөнхий хууль нь дараах байдалтай байна.x = v · t · cos45 (1)y = gt v · t · sin45 (2)үүнд: t – хугацааg – хүндийн хүчний хурдатгал байна.Дээрхи хамаарлыг ашиглан ус трамплины үзүүрээс шидэгдэн доод хашиц дахь уснытүвшинд унахдаа хурд урсгалын хурд ямар болохыг тодорхойлбол vf = ; м/сҮүнд: - тухайн хурдны хэвтээ тэнхлэг дээрхи проекц, м/с - хурдны босоо тэнхлэг дээрхи проекц, м/с = 2 = 18.37 2 · 9.81 31.8 = 31.01м/сҮүнд: · 45 25.98 · 0.707 18.37 м/с болно. хурдыг дараах байдлаар тодорхойлно. 2 = 0.97√2 · 9.81 · 36.56 =25.98м/с байна. - дээд хашиц дахь нийт энерги, = Ho + P = 4.36 + 40 – 0.6 · 13 = 36.56мA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 137
  • 144. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - хурдны коэффициент, Рейнолдсын тоо R 10 байх үед 0.97 байна. тооцооныхамаарал нь байна. Үүний тулд усны температур t = 18 байхад кинематик ∑зунгааралтын коэффициент нь v = 0.01106· 10 м2/с байх ба Рейнолдсын тоог · . · .мэдэгдэх шахагдсан огтлолд олбол Re = = = 2335.4 · 10 байна. d = = . · · . · . = 1.369 байна. иймд нөхцөл биелж байгаа учир хурдны коэффициентыг 0.97 . .гэж авлаа.Дээрхи 1 – р нөхцлөөс хэвтээ чиглэл дахь хурд нь = · 45 = 25.98 · 0.707 =18.37м/сИймд доод хашиц дахь усны түвшинд унах усны урсгалын хурдыг тодорхойлбол vf = = √18.37 31.01 = 36.04м/с байна. Хурдны чиглэлийг олбол ө =archtg 45 = 59o21’ градус байна. · ·Трамплинаас усны гадаргад цацагдсан ус унах зайг олбол lус.г = · 45 . · · . · . 45 · = · 45 45 · = 67.47м. Энэ зай . .хангалттай байна. Учир нь ус хаяур дор усан цахилгаан станц байрлах ба ус хаяур ньусаа алсад хаяж байвал тохиромжтой юм. Дээрхи зай нь доод хашицад цүнхээлүүсгэхэд тохиромжтой зай болж чадна гэж хэлж болохгүй юм. Урсгалын унажтогтворжих цүнхээл нь доод хашицад нөлөөлөхгүй байх нөхцлөөр бид төсөллөнө.Иймд тооцоог цаашид үргэлжлүүлэн бусад хэмжигдэхүүнүүдийг тодорхойлбол:Голын ёроолын түвшинд унах уртыг дараах хамаарлаар тодорхойлно. · б бlг.г = · 45 45 = ус.г = 73.48м байна.цүнхээлд буух усны зайг олбол lх.у = 2 · · 45 45 = · .2 · 0.97 · 36.56 · 59.35 45 45 = 74.74м . · . · ·цүнхээлийн гүнийг дараах байдлаар тодорхойлно. hх.г = = = . . . · . . = 13.6м байна. . .Үүнд: l нь дараах байдлаар илэрхийлэгдэнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 138
  • 145. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг9.22 Цүнхээлийн гүн тооцох тооцооны схемl = lx.y – lус.г = 74.74 – 67.47 = 7.27 байна.Усны цацагдах хамгийн дээд хэмжээг доод хашицын усны түвшнээс дээш олбол hmax = . = = 49.01м · .9.6.6 Ус халиагуурын бүтээцлэлУс халиах хэсгийн гадаргууг 1.0м – ийн зузаантай төмөр бетон хучилтаар хучна. Харинусны үйлчлэлд үл орох буюу боомтын дотор талын хэсгийг RCC бетоноор хийнэ.Ус халиах хэсгийн хэлбэр ба бүтээцлэл өөр учир түүний ба бэх тогтворшилын тооцоогхийж шилжилтэнд орох эсэхийг шалгах нь зүйтэй. Боомтын суурь нь их биеийнхэлбэрийг дагах ба мөн хадан сууринд тулгаж суулгана. Иймд ус халиах хэсгийн суурьнь цул байна. тооцоог хийхийн тулд боомтын нэг метр өргөнд үйлчлэх ачааллыгтооцно.А. Ачаа ба үйлчлэлУс халиах хэсэгт үйлчлэх хүчнүүдийг хэвийн ажиллагаатай үед ачааны үндсэн хослолдтодорхойлно. Үүний тулд хүчний байрлал ба тэдгээрийн чиглэлийг схемчлэн харуулъя.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 139
  • 146. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Зураг 9.23. Ус халиах хэсэгт үйлчлэх хүчнүүдийнБ. Босоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийг тодорхойлбол:Боомтын жин. Боомтын хэлбэрийг алдагдуулахгүй байхаар энгийн дүрсүүдэд хуваажтус бүрийн жинг олж нийлбэрээр боомтын жинг тодорхойлно. тооцоог хүснэгтээрхийе.№ хүч Дүрсийн Тооцоот Эзлэхүүн, м3 Жин, kH 2 талбай, S,м өргөн, м 1 P1 777.3745 1 777.3745 18268.3 2 P2 1122.044 1 1122.044 26368.04 3 P3 62.3358 1 62.3358 1464.891 4 P4 150.9619 1 150.9619 3547.605 5 P5 496.9978 1 496.9978 11679.45 6 P6 399.3883 1 399.3883 9385.625 7 P7 43.6444 1 43.6444 1025.643 8 P8 59.2206 1 59.2206 1391.684 9 P9 516.2824 1 516.2824 12132.64 Нийт жин, G,kH 85263.88Боомтын дээд хашицад дарах усны жин.№ хүч Дүрсийн талбай, Тооцоот Эзлэхүүн, м3 Жин, kH S,м2 өргөн, м 1 P11 29.9127 1 29.9127 293.4436A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 140
  • 147. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 2 P12 975.2456 1 975.2456 9567.159 3 P13 777.3745 1 777.3745 7626.044 Нийт жин, Gус,kH 17486.65Боомтын цул суурийн жин. P14 = · · бетон = 90 · 20 · 1 · 23.5 = 42300kH · ·Хөвүүлэхийг эрмэлзэх архимедийн хүч. P10 = Sжив · · ус = · · · . ус = · 10 · 1 · 9.81 = 8461.125kHШүүрэлтийн усны даралтын хүч.№ хүч Дүрсийн Тооцоот Эзлэхүүн, м3 Хүч, kH талбай, S,м2 өргөн, м 1 P18 103.445 1 103.445 1014.795 2 P19 337.7175 1 337.7175 3313.009 3 P20 330.6242 1 330.6242 3243.423 4 P21 899.6394 1 899.6394 8825.463 Шүүрэлтийн усны 16396.69 даралтын хүч, Pш , kHВ. Боомтод үйлчлэх хэвтээ хүчнүүдБоомтын дээд хашицаас дарах гидростатикийн даралтын хүч P17 = Fэп · · ус · · = · 9.81 · 74 · 1 = 26859.78kHБоомтын доод хашицаас үйлчлэх гидростатикийн даралтын хүч P16 = Fэп · · ус · · = · 9.81 · 10 · 1 = 490.5kHХашгаасны даралтын хүчP22 = 0.5 · · · · = 0.5 · 0.33 · 15 · 12 · 20.0 = 7128kH = 726.61 тнЭнд: - идэвхитэй хэвтээ даралтын коэффициент = = = 0.33 - хагшаасны усан доторхи эзлэхүүн жин, 15kH/м3Салхинаас үүсэх давалгааны хүчP15 = 2 · ус · · = 2 · 9.81 · 1.13 · 20 = 501.06kH = 51.08 тнБоомтын суурьт үйлчлэх хөрсний даралтыг тооцох шаардлагатай. Хөрсний даралт дээдхашицад тооцохдоо түүний байгалийн даралт дээр усны даралтыг нэмж тооцно.Иймд хөрсний хувийн жингээс хамааруулж түүний суурьт үзүүлэх даралтын хамгийн хөрс . – .их утгыг тодорхойлбол Pх = h · хөв · 45 /2 = 20 · = 20 · · . 45 10 = 85.72kПа. Энэ даралт доод хашицаас мөн адил үйлчилнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 141
  • 148. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтХарин даралтын хүчнүүд өөр байна. Дээд хашиц дахь даралтын хүчийг олбол P23 = . . . · = · 20 = 15375.975kH . . .Доод хашиц талд даралтын хүч P24 = · = · 20 =2819.2kHБосоо чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэрийг олбол N = G + Gус + P14 – P10 – Pш =85263.88 + 17486.65 + 42300 – 8461.125 – 16396.69 = 120192.72kH = 12252.06тнХэвтээ чиглэлтэй үйлчлэх хүчнүүдийн нийлбэрийг олбол T = P15 + P17 + P22 – P16 + P23 -P24 = 501.06 + 26859.78 + 7128 – 490.5 + 15375.975 - 2819.2 = 46559.115kH · ·Тогтворшилтын илтгэлцүүрийг олж норматив утгатай харьцуулбал kc = =. · . · = 2.45 = 1.1 байгаа нь тогтвошилт хангалттай байгааг харуулж .байна.9.6.7 Ус халиах төмөр бетон хучилтУс халиагуурын хэсэг гадуураа бетон хучилттай, дотор хэсэг нь RCC бетон байх учиртэдгээрийг хооронд нь хөдөлгөөнгүй барьж байх анкер татлага хэрэгтэй. Иймдхучилтыг тодорхой хэсгүүдэд хуваан тооцоог хийж анкер татлаганы шаардлагатайхэмжээг тогтооё. Тооцоог БНбД 33-08-09 – д зааснаар хязгаарын төлөв байдлын 1 – рбүлгээр дараах нөхцлөөр хийнэ. lc F ·RҮүнд : F , R – нэгдсэн шилжүүлэх хүч ба хязгаарын эсэргүүцлийн хүч lc – ачааллын хослолын илтгэлцүүр бөгөөд, ачааллын үндсэн хослолд 1.0 c– БНбД 33 – 01 – 03 нормоор тодорхойлогдох ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр 1.0 n - БНбД 33 – 01 – 03 нормоор тодорхойлогдох барилга байгууламжийн онцгой, чухалбайдлын зэрэглэлээр тогтоох найдвартай байдлын илтгэлцүүр. 1.2Боомтын дагууд шилжилтийн схемээр тооцоо хийхэд F = Т болно. Т – нь идэвхитэйхөдөлгөгч хүч, боомтод үйлчлэх хүчнүүдийн хэвтээ проекцХязгаарын эсэргүүцлийн хүчийг дараах байдлаар тодорхойолно. R = · ·Үүнд: Pi – тооцоот ачааллаар шилжих шилжилтийн гадаргуугын i дэхь хэсэг дээрхинормаль хүч,Rg – шилжилтийн чиглэлийн эсрэг чиглэлтэй анкерын хүчEi – тулгуурлах цул хэсгийн эсэргүүцлийн тооцоот хүч, Ed = · , ;A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 142
  • 149. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт , - идэвхигүй эсэргүүцлийн хүчний тооцоот холбогдол, тухайн цул хэсэгшилжилтэнд орж болох сулралын хавтгай бүхий тулгуурлах цул хэсэгт энэ холбогдлыгтулах талаараа үзүүлэлт tg , c – ийн утгыг хамаарахгүйгээр дараах байдлаар · ·тодорхойлно. Ed,p = · ;Q – гулсалтын призмын жин,А – гулсалтын призмын шилжилтийн гадаргуугын талбай - шилжилтийн гадаргуугын хэвтээ байдалд налах өнцөг - тулгуурлах цул хэсгийн бетоны хэв гажилтын модуль ба RCC бетоны хэвгажилтын модулийн харьцаанаас хамаарах ажлын нөхцлийн илтгэлцүүр.А. Ус халиах босгоТооцоог ачааны үндсэн хослолд гүйцэтгэе.Зураг9.24 Ачааны схемБосгоны жинг тодорхойлбол G = G1 + G2 = 1733.94 + 1825.04 = 3558.98kH = 362.79тнG1 = · · б= 74.1 · 1 · 23.4 = 1733.94kHG2 = · · б= 77.9935 · 1 · 23.4 = 1825.04kHУс халиах босгоны дээд хэсэгт дарах усны жин P1 = · · = 27.4223 · 1 · 9.81=269.01kH = 27.42тнХэвтээ чиглэлд үйлчлэх усны гидростатик даралтын хүч P2 = Fэп · = 0.5 · · 114.67 · = 0.5 · 11.69 · 114.67 · 1 = 670.25kHТооцоот хавтгайд эгц босоо нормаль хүчнүүдийг олбол Pi = G + P1 = 3558.98 + 269.01 =3827.99kHХэвтээ чиглэлтэй шилжүүлэх хүч нь T = P2 = 670.25kHA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 143
  • 150. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтХязгаарын эсэргүүцлийн хүч R = Pi = 3827.99kH гэж үзвэл нөхцөл биелэх эсэхийгшалгая.1 · 670.25 · 3827.99 670.25 3189.9 байна. нөхцөл хангалттай биелэх учир .анкер хийх шаардлагагүй.Б. Трамплины төгсгөл Трамплины хэсэг нь хурднаас үүсэх динамик хүчинд ажиллана. Энэ хэсэгт үйлчлэх тогтоон барих босоо чиглэлтэй хүчийг олбол P8 = · · б = 57.8999 · 1 · 9.81 = 567.99kH Динамик даралтын олбол Pдин = Cp · · = 1 · 9.81 · . = 337.48kПа, даралтын утгыг хүчинд · .шилжүүлбэл Pд.у = Pдин · = 337.48 · 1 · 10.45 = 3526.66kH.Үүнд: Ср – даралтын коэффициент, лабораторит дуршилтаар тодорхойлох ёстой.F – даралт үйлчлэх хэсгийн талбай, м2Усны статик даралтын хүчийг олбол Pcт = 0.5 · · · 45 = 0.5 · 9.81 · 1.21 · 45= 5.07kHХэвтээ чиглэлд үйлчлэх хүчийг олбол T = Pст + Pд.у · 45 = 5.07 + 3526.66 · 45 =2493.72kHТооцооны нөхцлөөс анкерын хүчийг олбол 1 · 2493.72 · (567.99+Rg) .2493.72 473.325 0.83Rg Rg 2020.395/0.83 = 2434.2kH байна.Төвийн суналтанд ажиллана гэж үзээд дараах нөхцөл хангаж байхаар арматурын . МН . МНталбайг олбол As = = = 0.0066м2 = 6668.4мм2 МПа МПа10.0м урттай 1.0м өргөнтэй тооцооны хэсэгт 6 40 байна. Тэдгээрийг хоорондоо1.50м зайтайгаар байрлуулна.9.7 Ёроолын ус гаргуурУсан сангийн хагшаасыг цэвэрлэх, боомт болон барилгад засвар хийж сайжруулах,голын экологийн урсацыг гаргаж байхын тулд ус гаргах барилгыг төсөлөнө. Ус гаргахбарилгыг голын ёроол буюу усан сангийн хамгийн гүн хэсэгт хагшаас хуримтлахтүвшнээс доош барьна. Мөн боомтыг барьж байх үед барилтын үеийн зарцуулгыгөнгөрөөх үүргийг энэ барилга гүйцэтгэж болно. Ус гаргах барилгын тооцоог түрэлттэйажиллах ус гаргуурын тооцоогоор хийнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 144
  • 151. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт9.7.1 Ус гаргуурын тооцооУс гаргах барилгын тооцоог Q = · · 2 · ; м3/сҮүнд: - зарцуулгын коэффициент, = 0.4 – 0.5 - хоолойн хөндлөн огтлолын талбай, м2z – дээд ба доод хашицын усны түвшний зөрүү, үүнийг усан сангийн бүрэн эзлэхүүнийтүвшингээр авч болох ба төсөлд z = 64.0м байна.Ус авах барилгын тооцоот зарцуулгыг голын урсацын P25% зарцуулгаар авъя. Q =811.64 м3/сҮүнийг ашиглан тооцоогоор ус гаргах хоолойн хэмжээг тооцоолбол . = = 57.26 – 45.8 м2. Энэ нь боомтод байх нийт ус гаргуурын · . . ·√ . ·нүхний талбай юм. Ус гаргуурыг ус халиагуурын доод хэсэгт хийхээр төлөвлөв.Тэгвэл 100.0м зайд нийтдээ 10 ширхэг ус гаргах нүх байна гэж урьдчилан тооцвол нэгнүхний талбай нь w1 = w/10 = 57.26 – 45.8/10 = 5.73 – 4.58 м2 байна.Нүхний хэмжээг БНбД 33-01-03 – д зааснаар авбал h = 2.0м, b = 2.5м байж болохоорбайна. Нүхний талбай нь w = hb = 5.0м2Зураг9.25 Ус гаргуурын хөндлөн огтлолӨнгөрүүлэх зарцуулгын хэмжээг дахин тооцвол Q = · · · 2 = 10 · 5 · 0.45 · 3√2 · 9.81 · 64 = 797.30м /сЁроолын ус гаргуурыг хаалтаар удирдана. Хаалтыг гаралтын хэсэгт ойролцообайрлуулах нь илүү ашигтай байдаг. Хаалтаар муруй шугаман гадаргуутай хаалтыгсонгон авъя.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 145
  • 152. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт9.7.2 Сегмэнтэн хаалтны статик тооцооЗураг9.26 Хаалтны статик тооцооны схемХаалтанд үйлчлэх гол хүч нь усны статик даралт ба хаалт нээлттэй үед хурднаас үүсэхдинамик даралт үйлчлэх болно. Тооцоог хаалт хаалттай статик тогтвортой байхнөхцлаар хийж тулгуур шилбэнүүдийн хэмжээ ба тулгуур нугасанд үүсэх хүчийгтодорхойлно.Усны даралтын хэвийн тогтсон түвшинтэй үед хийнэ. Иймд усны статик даралт нь Ph = · = 9.81 · 67 = 625.27kПа болно. Үүнийг хүчинд шилжүүлбэл Pус = Ph · = 625.27· 5.975 = 3735.98kH. Энд w - хаалтны ус хаах хэсгийн талбай.Хаалтыг доороос нь өргөх хүч Pархимед = · = 1.504 · 9.81 = 14.75kHХаалтанд үйлчлэх нийлбэр хүчийг олбол P = архимед = √3735.98 14.75 =3736.02kHЗураг9.27. Металл сегментэн хаалтA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 146
  • 153. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтХаалт 4 – н ширхэг тулах тулгууртай (босоо тулаас) гэвэл нэг тулгуурт үйлчлэх хүч ньP1 = P/4 = 934.005kHГангийн зөвшөөрөгдөх хүчдэл нь 160 Па байх ба тулгуурын шилбэний хөндлөногтлолыг ба бэхийн нөхцлөөр нь тодорхойлбол A гэсэн нөхцлөөс . ·тодорхойлно. нэг тулгуурын шилбэний хөндлөн огтлолын талбай нь A = ·5.84 · 10 м2 = 58.4см2Сортамантаас ГОСТ 8239-72 стандарттай №40 двутавр сонгон авлаа.Двутаврын характеристик№ Хэмжээ, мм Огтлолын Масс, Jx, Wx, rx, Jy, Wy, ry, 4 3 4 h b d t талбай, кг см см см см см3 см см240 400 155 8.3 13 72.7 57 19062 953 16.2 6.67 86.1 3.03Гүний хаалт учир түүнийг гидродомкратаар удирдна. Гидродомкрат нь усны статикдаралтаас их хүчээр үйлчилж хаалтыг удирдах шаардлагатай.Ус гаргуурын үндсэн хаалтны өмнө заавал засвар үйлчилгээний хаалт хийхшаардлагатай. Хаалтыг сольж засвар үйлчилгээ хийх гүүрэн краныг мөн төлөвлөххэрэгтэй. Засвар үйлчилгээний хаалтаар металл хавтгай хаалт хийх ба түүнийг мөнгидродомкратаар удирдана. 1 2 3Зураг9.28. Ус гаргуурын удирдлагын хонгил (1 – үйлчилгээний гүүрэн кран, 15тн. 2 –Засварын хаалт. 3 – үндсэн хаалт)Ус гаргуурын оролтын хэсэгA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 147
  • 154. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтУс гаргуурын оролтын хэсгийг тал талаасаа алгуур нарийссан хэлбэртэйгээр сонгонавч түрэлтийн алдагдал 0.1 байхаар сонговол r/h = 0.8 байна. “Гришин.М.МГидротехнические сооружения” хуудас 51.Алгуур нарийсах радиусыг олбол r = 0.8h = 0.8 · 2.0 = 1.60 м байна.Зураг9.29 Ус гаргуурын оролтын хэсэг9.7.3 Доод хашицын холбогдолУс халиагуур ажиллаагүй доод хашицад хэвийн түвшинтэй байхад ус гаргуур ажиллахнөхцлөөр доод хашицын холбогдлыг хийнэ. Онцгой тохиолдолд ус халиагуур ба усгаргуур нэгэн зэрэг ажиллах үед тооцоог хийж болно. Иймд тооцоо хийхийн өмнө .хаалтны өмнө байх хурдыг тодорхойлбол v = = 16.23м/с байна.Хурд зөвшөөрөгдөх хэмжээнд байх ба хаалт бүрэн нээлттэй үед урсгал ямар байхыгтооцоолъё.Зураг9.30 Ус гаргуурын доод хашицын холбогдолУс гаргуур нь оролтын хэсэгт хэвтээ тэнхлэгт паралель байх ба төгсгөл хэсэгт 11оөргөгдөн босгоноос эхлэн ёроол нь унасан байдалтай байна. Энэ хийц нь усны хоолойдA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 148
  • 155. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтшахагдсан даралттай орчноос задгай голдиролд чөлөөлж өгөх зорилготой. Өөрөөрхэлбэл хаалт нээгдэхэд задгай орчинд урсгалын хурд буурна. Хаалт бүрэн нээгдэхэдтооцоот зарцуулга ус гаргуураар өнгөрөх ба түүний доод хашицын усны түвшинд унах · . ·зайг тодорхойлбол lус.г = · 11 11 · = · 11 . · . · 11 · = 30.2м байна. .Доод хашицад урсгал шурган орох өнцөг нь tg вх · . ·= 11 = 2.23 ба үүнээс вх = 65o52’ байна. .Голын ёроолд унах уртыг олбол lг.г = lус.г + hб/tg вх = 30.2 + 10/2.23 = 34.68м байна.Эндээс үзвэл доод хашицыг тогтвортой байлгахын тулд голын ёроолд урсгал бууххэсгээс 10.0м зайд энерги унтраах хана төлөвлөж өгье. Хананы өндөр 4.0м гэж авъя.Lхана = lг.г + 10.0 44.68м байна.9.7.4 Доод хашицын ус цохилгын хэсэгДээрхи тооцооноос боомтын доод хашицад боомт ба энерги унтраах хүнхээл хоёрынхооронд цул бетонон ус цохилгын хэсгийг хийж өгнө. Ус цохилгын хэсгийн зузаан нь2.0м байх ба эхлэл ба төгсгөлд хийцлэлээр шүд хийж өгнө. Ус цохилгын хэсгийнсуурийг хадан бууринд суулгах боломжгүй учир түүний дор тулц шонгуудыгбайрлуулна. тулц шонгуудыг хийцлэлэээр хадан бууринд 2.0м гүнтэй суулгах ба нэгшонгийн диаметр нь 400мм байна.А. Тулгуур шонгийн даах чадварТулгуур шонгийн даацыг түүний үзүүрт орших хөрсний бат бэхээр тодорхойлно.үүнийг хязгаарын төлөв байдлын нэгдүгээр бүлгээр хийнэ.Fd = · · = 1 · 97.5 325 · 0.12 = 12.246 – 39MHҮүнд: - тулц шонгийн ажлийн нөхцлийн коэффициент, 1.0R – шонгийн үзүүрт орших хөрсний тооцооны эсэргүүцэл. Үүнийг тулгуур шонгийнүзүүрийг бат бөх хөрсөнд оруулж суулгасан бол R = · 1.5 = · 1.5 .= 97.5 – 325MПа – хөрсний найдваржилтын коэффициент, 1.0 - хадан хөрсний норматив эсэргүүцэл (усанд ханасан) - цутгамал ба төмөр бетон шонг бат бөх грунтэд суулгах тооцооны гүн, 2.0мdf – шонгийн диаметр, 400ммA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 149
  • 156. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт . · .А – шонгийн хөндлөн огтлолын талбай. A = = = 0.12м2Шонт суурийн тогтворын нөхцөл N байх ба нэг шонд үйлчлэх хүчийг дараах уцтомъёогоор тодорхойлно. N = ; kHҮүнд: - ус цохилгын хэсэгт байх усны жин, усны динамик ачааг тооцоогүй ба усныгүн 10м учир динамик хүч бараг 0 болно. · · д.х · =104 · 48 · 10 · 10 =499200kH уц - ус цохилгын хэсгийн жин, жинг тодорхойлохдоо эзлэхүүнийг тодорхойлж улмаарнягтаар нь үржиж олно. Ус цохилгын хэсгийн эзлэхүүн Vуц = w · = 139.6800 · 104 =14526.72м3 байна. Жинг тодорхойлбол уц = Vуц · б = 14526.72 · 23.5 = 341377.92kH уц .Нэг шонд үйлчлэх ачааг тодорхойлбол N = = = 3459.17kH =3.46MПа . –Шонт суурийн тогтворыг шалгаж үзвэл N 3.46MПа = 10.2 – .32.5MH байна. Иймд буурийн даах чадвар хангалттай байна.Б. Шонгийн материалын бат бэхийн тооцооШонгийн холбох тавцангийн үүргийг ус цохилгын хэсэг гүйцэтгэнэ. Шон нь буурийнхадан грунтэд хөшүүн бэхдэгдсэн, дээд хэсгээрээ ус цохилгод хөшүүн бэхлэгдсэн төвийн шахалтын элемент байна. энэ тооцоогоор бетон шонгийн бат бэхийг тооцно. тооцооны үндсэн нөхцөл нь N · · үүнд: – төмөр бетоны дагуу гулзайлтын коэффициент, үүнийг тооцооны уртаас хамааруулан авна. тооцооны урт нь lo = 0.5l = 10м байна. учир нь 2 талдаа хөшүүн бэхэлгээтэй учир тооцооны урт 2 дахин багасна. lo/r = 10/0.4 = 25 учир дагуу гулзайлтын коэффициентыг ойролцоогоор 0.7 гэж авъя.Rb – бетоны шахалтын бат бэх, бетоны марк устай орчинд ажиллах учир B35 гэж үзвэлшахалтын бат бэх нь Rb = 19.5 Па байна. . · .А – шонгийн хөндлөн огтлолын талбай, A = = = 0.12м2Бат бэх тогтворын нөхцөлийг шалгаж үзвэл N · · 3.46MПа 0.7 · 19.5 ·0.12MПа = 1.64МПа байгаа нь бат бэхийн нөхцөл хангагдахгүй байна.Иймд хүчитгэн арматурчлах шаардлага гарч байна. арматурын оронд ган труба хийжболох ба тооцоо хийхэд шахалтын бат бэх байхгүй учир хүндрэлтэй байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 150
  • 157. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтШахалтын элементийн арматурын талбайг дараах нөхцлөөс тодорхойлно. . ПаN · · · · · . As.tot · · / = · · .19.5 Па · 0.9 · 0.12 /400 Па = 0.007м2 = 7092мм2Сортаметнтаас арматурыг сонговол 8 36 ба арматурын талбай As = 81.43см2 =0.0081м2Элементийн даах чадварыг шалгавал N 1 · 0.7 · 19.5 · 0.9 · 0.1119 400 · 0.0081 =3.6MПа 3.46MПа нөхцөл биелэгдэж байна.В. Доод хашицын эргийн хамгаалалтын далангийн түшиц ханаТооцоог барилгын геотехникийн тооцооны программ GEO 5 – аар хийе.Түших ханын тооцоо Name : Verification Stage - analysis : 1 - 1 rs ion 963.09 ove 1987.51 17.00 1453.24 17.00 d em 466.59 10.00 +x 400.25 16 01Зураг 9.31Forces acting on constructionName Fhor App.Pt. Fvert App.Pt. Coeff. Coeff. Coeff. [kN/m] Z [m] [kN/m] X [m] overtur. sliding stressWeight - wall 0.00 -7.16 1987.51 5.67 1.000 1.000 1.350FF resistance -10.00 -0.67 0.00 0.00 1.000 1.000 1.000Weight - earth wedge 0.00 -10.18 963.09 9.35 1.000 1.000 1.350Active pressure 823.75 -6.00 1197.22 13.13 1.000 1.350 1.350Water pressure -435.41 -4.77 -167.71 13.76 1.300 1.000 1.000Uplift pressure 0.00 0.00 -400.25 5.34 1.300 1.300 1.000Verification of complete wallCheck for overturning stabilityResisting Mres = 21588.98 kNm/mmomentOverturning Movr = 2235.49 kNm/mmomentA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 151
  • 158. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтWall for overturning is SATISFACTORYCheck for slipResisting Hres = 2108.63 kN/mhorizontal forceActive horizontal Hact = 666.65 kN/mforceWall for slip is SATISFACTORYOverall check - WALL is SATISFACTORYMaximum stress in footing bottom :319.89kPaBearing capacity of foundation soil checkEccentricity verificationMax. eccentricity of e = 0.0 mmnormal forceMaximum allowable ealw = 5283.3 mmeccentricityEccentricity of the normal force is SATISFACTORYFooting bottom bearing capacity verificationDesign bearing capacity of R = 30.00 kPafoundation soilPartial factor on bearing γRv = 1.40Max. stress at footing σ = 319.89 kPabottomBearing capacity of Rd = 21.43 kPafoundation soilBearing capacity of foundation soil is NOT SATISFACTORYOverall verification - bearing capacity of found. soil is NOT SATISFACTORYA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 152
  • 159. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Name : Bearing cap. Stage - analysis : 1 - -1 sion er 17.00 17.00 ov d em 319.89 16.01 319.89Зураг 9.32Wall stem checkReinforcement and dimensions of the cross-sectionBar diameter = 20.0 mmNumber of bars = 5Reinforcement = 30.0 mmcoverCross-section width = 1.00 mCross-section depth = 9.50 mReinforcement ratio ρ = 0.02 % < 0.17 % = ρminCross-section is NOT SATISFACTORY; increase reinforcement ratio.Wall check at the construction joint 0.10 m from the wall crestReinforcement and dimensions of the cross-sectionBar diameter = 20.0 mmNumber of bars = 5Reinforcement cover = 30.0 mmCross-section width = 1.00 mCross-section depth = 2.05 mReinforcement ratio ρ = 0.08 % < 0.17 % = ρminCross-section is NOT SATISFACTORY; increase reinforcement ratio.Back wall jump checkReinforcement and dimensions of the cross-sectionBar diameter = 20.0 mmNumber of bars = 5Reinforcement = 30.0 mmcoverCross-section width = 1.00 mCross-section depth = 2.00 mReinforcement ratio ρ = 0.08 % < 0.17 % = ρminCross-section is NOT SATISFACTORY; increase reinforcement ratio.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 153
  • 160. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Name : Dimensioning Stage - analysis : 1 - 1 on 1062.35 si 1571.10 er 17.00 17.00 ov 1062.35 374.94 em +x 237.48 d 16.01 +zзураг 9.33 Name : Dimensioning Stage - analysis : 1 - 1 ion 963.09 rs 17.00 1453.24 17.00 ove 207.46 em +x d 16.01 1363.84 +zЗураг 9.34 Name : Water Stage : 1 rsion [-42.50; 831.00] [5.00; 831.00] de m o ve [5.05; 826.00] [51.00; 826.00]Зураг 9.35A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 154
  • 161. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Name : Soils and assignment Stage : 1 er s ion ov 2 1 de m 3 4 5Зураг 9.36 Name : Analysis Stage - analysis : 1 - 1 ers ion de movЗураг 9.37Slope stability verification (Fellenius / Petterson)Sum of active forces : Fa = 382.39 kN/mSum of passive forces : Fp = 7500.72 kN/mSliding moment : Ma = 7647.88 kNm/mResisting moment : Mp = 150014.35 kNm/mUtilization : 5.1 %Slope stability ACCEPTABLE9.8Боомтын хэв гажилт ба хүчдэлийн хяналт хэмжилтийн багаж Бетон боомтын найдвартай ажиллагааг хангах болох аюул гамшгаас урьдчилансэргийлэх засвар үйлчилгээ хийхэд зориулж хэд хэдэн газар янз бүрийн зориулалттайхяналт хэмжилтийн багажуудыг байрлуулдаг. Зарим ажиглалтыг нүдээр хийнэ.Ажиглалт болон хяналт хэмжилтийн дүнгүүдийг тухайн хэмжилт хийсэн он сартай ньжурнал дээр бөглөж явна. Орчин үед хэмжилтийн багаж бүр электрон байдлаармэдээллийг санах ойд бичиэ хадгалдаг болсон. Гадаргуугын үзлэгийг ихэвчлэн уснытүвшин доошилсон үед хийдэг. Усан сан дүүрэх үед анхны жил өдөр бүр, 2-4 дэх жилд 7хоногт 2-3 удаа, цаашид 7 хоногт 1 удаа хийнэ. үерийн үед өдөр бүр хийнэ. Визуальныйажиглалтын үед алхаар цохих, ухаж үзэх хэрэгтэй болдог. Цохиход хангинасан дуу гарч байвалхэвийн, битүү дуу гарч байвал муу байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 155
  • 162. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Бетоноор нэвчих шүүрэлтийн голомтыг ажиглалтын материалд тэмдэглэхэд дараахтодорхойлолтуудыг хэрэглэнэ. Үүнд: чийгтэй нэг, нойтон цэг, хөлөрч байгаа гадаргуу. Гоожихыг нь дотор нь бага,дунд, их гэж ангилна. Хөндий алдагдах ба хаг, өнгөр суух зэрэг болно. Ашиглалтын явцад илрүүлсэн гэмтлийг журнал дээр бичиж, зураг хэмжээ зэргийг нь онсар, байршилтай нь бичиж өгнө. Ингэхдээ гэмтлийг дараахи томъёолсон тэмдэгтээр үзүүлнэ.9.8.1 Инклинометр ба экстенсометрИнклинометр ба экстенсометрийг барилгын ажил эхлэхээс өмнө буюу боомтынсуурийг цутгаж эхлэхээс өмнө боомтын буурьт байрлуулна. Энэ багажууд нь боомтбарьж байхад болон барьж дуусан ашиглах үед боомтын буурьт ирэх ачаалалаас үүсэххэв гажилт деформацыг хэмждэг. Экстенсометрийг буурт боомтын өндрийн 25 – 50%гүнд суулгаж өгнө.9.8.2 Заадас хэмжигчЭнэ нь барилтын үед цутгалт хийж буй блокуудын хооронд хийгдэх ба өндрийн 15 –20м тутамд хийж өгнө. Заадас хэмжигчийг боомтын дээд ба доод хашиц талаас 15см –т эсвэл яг дунд нь гэх мэт 2 хувилбараар байрлуулж болно. Бидний хувьд 2 аркийннийлэх хэсэгт 3 дахь хуванцар түгжээний дараа байрлуулах ба мэдээлэл дамжих утсыгшүүрүүлийн гол хоолойгоор дамжуулна.9.8.3 Трангуляци ба 3 – н талт байЭнэ нь теодолит ашиглан боомтын их биед доод хашицад байгуулсан байг нивелирдэнбоомтын шилжилт болон суултыг тодорхойлох арга юм. Боомтын доод хашицадтеодолитын тогтсон буудлууд байх ба буудлуудын хоорондох хамаарлыг урьдчилансайтар невилердсэн байна. Энэ буудлуудаас дамжуулан боомтын ойролцоо байнгынреперүүдээс боомтын доод хашицад байрлуулсан байг невилердэж хэмжилтийг хийнэ.9.8.4 ТермометрБоомтыг барьж байхад тодорхой хэсгүүдэд температур хэмжигчийг байрлуулах бабоомт барьсаны дараа бетон бэхжилтээс ялгарах дулааныг хэмжих ба ашиглалтын үедмөн хэмжилтийг хийнэ.9.8.5 Боомтын суулт хэмжих Бетон байгууламжийн суултыг геометрийн, тригонометрийн, гидростатикийннивелирдлэг хийж тодорхойлно. Хад ба хадан бус буурьтай бетонон боомтод 1 ба 2-рзэргийн нивелирдлэг хийнэ. Дундаж квадрат алдаа нь 2мм-ээс ихгүй байх ёстой. Бетонбайгууламжийн суултанд ажиглалт хийх нь түүний байдлыг, мөн нэг элементийгнөгөөтэй нь харьнуулан төсөлд заасантай нь тулгаж үзэх, суултыг зогсоох арга хэмжээгболовсруулах боломжийг олгодог.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 156
  • 163. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Бетон байгууламжийн марк нь шороон боомт ба далангийнхтай адил гадаргуугийн,ханын, түр зуурын, байнгын, гүний, барилгын гэж байна.Хэмжүүрийн рейк тавих ба өндөршил тодорхойлоход зориулагдсан гадаргуугийнмаркыг бетоны хавчуурга юмуу эсвэл нилиндр сууринд бэхлэж тогтооно. Маркын дээдтал нь ил ба эргэдэг таглаагаар хамгаалагдсан байх ба хэмжилт хийсний дараазэврэлтээс хамгаалж, толгойн хэсгийг нь техникийн тосоор тосолж өгдөг.Гадаргуугийн маркыг эргийн орчим ба боомтын бүх хэсэгт байрлуулах ба эдгээр ньбайгууламжийн суулт болон тэнхлэгийн ба урсанын хөдөлгөөний чиглэлд шилжихшилжилтийг дүгнэх боломжийг олгоно. Хадан буурьтай өндөр боомтонд үзлэгийн галерейн усанд автдаггүй буурийн доодхэсэгт, мөн захаар нь маркыг байрлуулдаг. Мөн босоо заадасны зааг дээр 8-10м тутамдтавина.Хананы маркыг бетоны гадаргууд суулгасан шивелер дээр байрлуулах ба өндөршил ньөөрчлөгдөөгүй нөхнөлд реперийн оронд хэрэглэж болно.Гүний маркыг бетон байгууламжийн буурь, суурийн хавтангийн деформанийгхэмжихэд хэрэглэнэ. Гүний марк нь суултын хэмжээ шалтгааныг дүгнэхэдашиглагддаг. Судлах грунт дээр металл ба төмөр бетон хавтанг хамгаалалтын хоолойдотор байрлуулна.Барилгын хоолойт маркыг барилтын үед байгууламжийн буурийн суултыгтодорхойлоход зориулсан, хоёр талаасаа битүүмжлэгдсэн, нугалаасгүй хоолойд хийжөгдөг. Таглаагаар хааж, маркыг чангалж өгөх ба доод хэсгийг нь нементээр бэхжүүлжөгнө. Ийм маркыг бетоны анхны эгнээнд нутгасны дараа 2-4м тутамд хийж өндөрлөнө.Бетон нутгалтын янз бүрийн түвшинд маркыг нивелирдэн, барилтын явнадбайгууламжийн суурийн суулт хэрхэн явагдаж байгааг тусгай графикаар гаргаж авна.Хоолойн үзлэгийн хонгил буюу байгууламжийн хяр оройд хүрсний дараа наашдынбарилт ба ашиглалтын үед суултын ажиглалт хийх байнгын маркыг тавина. Тогтвортой температуртай галерей бүхий боомтын суултыг гидростатикийннивелирээр хэмжинэ. Энэ багаж нь усаар дүүргэсэн харилцах хоёр сав байх ба суултыгусны түвшнээр хэмжиж болдог.Суултын ажиглалтыг боомт барих үед хоёроос доошгүй усан санг дүүргэх үед өдөрбүр, ашиглалтын анхны жилд 2 удаа, суулт нь буурах жилүүдэд 1 удаа хийнэ.Багажуудыг шалгах, рейк нивелирдэх, бичлэг хийх, үр дүнг нь боловсруулах зэргийгзааврын дагуу гүйнэтгэдэг.Хяналт хэмжилтийн багажуудад ажиглалт хийх төлөвлөгөөБагажууд Барилгын Усан Ашиглалтын Ашиглалтын Ашиглалтын үед санг нэг ба 2 5 – н жилийн 7 – н жилийн дүүргэх жилд дараа дараа үедИнклинометр 7 хоног 7 хоног Сард нэг Улиралд нэг Жилд нэгA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 157
  • 164. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт бүр бүрЭкстенсометр 7 хоног 7 хоног Сард нэг Улиралд нэг Жилд нэг бүр бүрЗаадас 7 хоног 7 хоног 7 хоногт 2 Улиралд нэг Жилд нэгхэмжигч бүр бүр удааТрангуляци 7 хоног Сард нэг Улиралд нэг Жилд нэгба 3 – н талт бүрбайХүчдэл 7 хоног 7 хоног Сард нэг Улиралд нэг Жилд нэгхэмжигч бүр1 бүрПьезометр Сард нэг Сард нэг Улиралд нэг Улиралд нэг Жилд нэг удаа удаа удаа удааТермометр 7 хоног 7 хоног Сард нэг Улиралд нэг Жилд нэг бүр2 бүр Тайлбар: 1 – нэг хэмжсэний дараа бататгаж 12 – 15 цагын дараа дахин хэмжилт авна.2 – хэмжилт хийсний дараа 3 хоногт 6 – н цаг, 12 хоногт 12 цагт, дараагын 12 хоногтөдөр бүр, 4 – н 7 хоногийн 2 долоо хоногт гэх мэтээр багасаж явна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 158
  • 165. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтX БҮЛЭГ. Боомт барих ажлын технологи ба зохион байгуулалтУсны барилга байгууламж барих ажлын технологи нь бусад барилгын ажлыг бодволгазар шорооны ажил ихтэй, их хэмжээний бетоны ажил хийгддэг ба барилгын талбайдтаруу байрладгаараа онцлогтой. Манай улсын хувьд томоохон гидроузель барихтуршлага багатай ба ялангуяа бетон боомт бие дааж барьсан түүх байхгүй. Иймд бетонбоомт барих технологи төдийлөн сайн нэвтрээгүй. Барилгын үйлдвэрлэлийн зохионбайгуулалтын зорилт нь объектыг төлөвлөсөн цаг хугацаанд нь болон хугацаанаасөмнө чанарын өндөр үзүүлэлттэйгээр өртөг хямдруулан ашиглалтанд оруулах явдалюм. Хөдөлмөр зохион байгуулалт үйлдвэрлэлийн зохион байгуулалт нь барилгынүйлдвэрлэлийн зохион байгуулалтын бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд олон төрлийн асуудлыгхамарна.Тухайлбал : Барилга байгууламж барьж байгуулах норматив хугацааг баримтлах ,объектын гүйцэтгэх төслийн хүчин чадлыг эзэмших бэлтгэлээр хангах , бололцоотойболгох , диспетчирийн харилцаанд орчин үеийн техник хэрэгслийг ашиглах бабарилгын үйлдвэрлэлийг удирдах автомажсан системийг нэвтрүүлэх , ажлын фронтыгдээд зэргээр ашиглах , барилгын процессыг хослуулан гүйцэтгэж , үйлдвэрлэлийн нөөцхүчин чадлыг тасралтгүй жигд явуулана. Барилгын үйлдвэрлэлийн зохионбайгуулалтыг зөв хийх үндэс нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр хөдөлмөр зохионбайгуулалт хийх , ажиллах хүчийг үйлдвэрлэлд оновчтой хувиарлаж , бүтээлч үйлажиллагааг нь аль болох үр дүнтэй зохион байгуулах явдал юм.Дипломын төсөл гүйцэтгэж буй “Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомт” - ын барилгаугсралтын ажлын технологи зохион байгуулалт нь дараах хэсгүүдээс бүрдэнэ. 1. Барилтын үеийн ус залах схемийн төлөвлөлт 2. Ус гаргуур ба ус халиах хэсгийн ажлын тоо хэмжээ 3. Ус гаргуур ба ус халиах хэсгийг барих технологи 4. Ус гаргуур ба ус халиах хэсгийг барих хөдөлмөр зарцуулалтын калкуляци 5. Ус гаргуур ба ус халиах хэсгийн сүлжээ төлөвлөлт 6. Барилгын бригадуудын ашиглах иж бүрэн багаж хэрэгсэлийн жагсаалт, үндсэн машин механизмын жагсаалт 7. Объектийн төсөв 8. Барилгын талбай зохион байгуулалт10.1 Барилтын үеийн ус залах схемийн төлөвлөлтУсны томоохон барилга байгууламж барих үед голын голдиролыг хэд хэдэн удааөөрчлөн урсгаж барилгын ажлыг явуулах шаардлага гардаг. Барилтын үеийн голынзарцуулгыг олон аргаар өнгөрүүлэх ба хөндлүүрийн онцлог болон инженер геологийннөхцөл барилгын анги зэргээс хамааруулан ашигтай байрлалд сонгоно. Уулархаг,хавцал маягийн нарийн хөндлүүртэй тохиолдолд барилтын үед усыг туннель ашигланзалдаг бол өргөн хүндлүүртэй тохиолдолд түр боомт барьж залдаг.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 159
  • 166. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт10.1.1 Ус залах сувагБарилгын үед ус залах схемийг голын голдирол түүний гидрологийн байдлаасхамааруулан сонгоно.Бидны хувьд боомтын ус халиах болон ус гаргуурын хэсгийг эхний ээлжиндашигалатанд оруулж түүгээр барилтын үеийн зарцуулгыг өнгрөөнө. Үүний дараа УЦСба боомтын бусад хэсгүүдийг төлөвлөнө.Боомтын барилтын үеийн ус залах байгууламжаар барилгын талбайн дээд ба доодхэсэгт түр боомт барьж голын гольдролыг өөрчлөн түр сувгаар зарцуулгыг өнгрөөнө.Иймд сувгийн хэмжээг гидравлик тооцоо хийж тодорхойлно. Суваг татагдах хэсгийнхөрс грунт аллювийн гаралтай шавар чигжээстэй хайргархаг учир сувгийн налууг m =1.5 гэж авна. Сэлэнгэ мөрний дундаж хэвгийгээр тооцоог хийе. Хэвгий нь i = 0.0021байна.Тооцоог 25% - ийн хангамжтай зарцуулгаар хийнэ. Q25% = 811.64м3/с байна.Сувгийн дүүргэлтийн гүнийг 2.0м гэж урьдчилан өгье. Тооцоог агроскины аргаар хийе. .F(R) = · = · = 2108.5 байна. √ · . √ .Үүнд: mo = 2√1 = 2√1 1.5 1.5 = 2.10 байна.F(R) = 2108.5 ба n = 0.0225 үед хавсралтаас R = 4.25м байна. h/R = 8/4.25 = 1.88 байхба m = 1.5 учир түүний өргөн ба гидравликийн радиусын харьцаа b/R = 6.00 байна.эндээс b = 6 · 4.58 = 27.48 = 28.0м гэж авъя. Урсгалын хурд √ =91.59√4.58 · 0.0021 = 8.98м/с байна.Шезийн коэффициентийг олбол C = 1/n + 17.72lgR = 1/0.0225 + 17.72lg4.58 = 91.59Xурд их байна. Иймд аргаа өөрчлөн тооцоог хүснэгтээр хийвэлw, м2 h,м b, м ,м R, м C, м i 1000i1014.55 6 160.0917 181.7277 5.582804 57.67867 0.000034 0.0344591014.55 7 137.2214 162.4634 6.24479 58.54102 0.000029 0.0299051014.55 8 120.0688 148.9168 6.812867 59.21105 0.000027 0.0267941014.55 9 106.7278 139.1818 7.289388 59.73133 0.000025 0.0246081014.55 10 96.055 132.115 7.679295 60.13234 0.000023 0.0230481014.55 11 87.32273 126.9887 7.989292 60.43689 0.000022 0.021931Тооцоонд хурдыг угаагдахгүй байх нөхцөлөөр v = 0.8м/с гэж авлаа. дээрх тооцооноосхамгийн тохиромжтой нь h = 10м гүнтэйгээр b = 100м – ийн ёроолын өргөнтэй сувгаарбарилтын үеийн усыг залахаар тооцлоо.10.1.2 Түр боомтСувгийн ухалганаас гарсан хөрсөөр Сэлэнгэ мөрний голдиролд бульдозероор түржоруулан түр боомтыг барьна. Түр боомтыг боомтын дээд ба доод хашицад байгуулахA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 160
  • 167. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтба ус гаргуур болон боомтын зүүн жигүүрийг 870 м хүрсний дараа нурааж голынголдиролыг ус гаргуураар өнгрүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл ус гаргуур болон боомтын зүүнхэсгийг барьж тооцоот түвшинд барилга хүрсний дараа өөрчилсөн гольдрол буюубарилтын үед ус залах сувгийг битүүлж голын усыг бэлэн болсон ус гаргуураар хашижөнгөрүүлнэ. Түр боомтын өндөр 10.0м байх ба дээд хашицын түр боомтын хярынтэмдэгт 847 м байна. Боомтын хярын өргөнг 10.0м байна. Түр боомтын хажуу налуу2.0 байх ба шавар чигжээстэй элсэрхэг хайрган хөрсөөр барьна.Зураг 10.1 Түр боомтГолын усны түвшин нэмэгдэхэд түр боомтын өндөрийг нэмнэ. Дээд хашиц дахь түрбоомтыг ус залах сувгийн ухалганаас гарах шороогоор босгох ба скреперээр шороогтээвэрлэн авчирч бульдозероор түрж босгоно. Боомтын нягтруулгыг бульдозер болонтүүн дээгүүр зорчих бусад барилгын машины жингээр нягтруулна. Налууг грейдрээртэгшилнэ.Доод хашиц дахь түр боомтыг боомтын суурийн ухалганаас гарах грунтээр хийх баавтосамосмолоор зөөж авчран мөн бульдозероор түрж байгуулна.Дээд ба доод хашиц дахь түр боомтууд хоорондоо шороон далангаар холбогдоно.Шороон далангийн хяр мөн 10.0м байх ба далан нь урсгал залах үед голын усыгчиглүүлнэ.10.1.3 Түр боомт ба ус залах сувгийн газар шорооны эзлэхүүнАлхам 1: Түр боомтын эзлэхүүнийг ойролцоогоор тооцвол Vt = (b+mh)hL = 10 2.0 ·10 10 · 160 = 48000м3Чиглүүлэх далангийн эзлэхүүнийг мөн ойролцоогоор тогтоовол Vch = (b+mh)hL = 10 2.0 · 4 4 · 750 = 54000м3Ус залах суваг 1 – ийн ухалгын эзлэхүүнийг тодорхойлбол Vуз = (b+mh)hL = 1001.5 · 10 10 · 1300 = 149500м3Алхам 2: Түр боомт 2 – ын эзлэхүүнийг ойролцоогоор тооцвол Vt2 = (b+mh)hL = 10 2.0 · 10 10 · 300 = 90000м3. Түр боомтын эзлэхүүнүүдэд дээд ба доод хашицдахь түр боомт хамт багтсан болно.Чиглүүлэх далангийн эзлэхүүнийг тогтоовол Vch2 = (b+mh)hL = 10 2.0 · 4 4 · 1200 =86400м3A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 161
  • 168. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 10.2 Талбайн зохион байгуулалт Боомт нь бетоны ажил ихтэй, өндөр учир барилгын голлох машин нь өргүүр байна. өргүүрийг суурин байхаар тооцож цамхагт кран сонгоё. Өргүүрийн тооцоо Өргүүрийн тооцоог дараах дарааллаар хийнэ. 1. Өргүүрийн төрөл сонгох - Даац - Өнгийлт - Өргөх өндөр 2. Өргүүрийн тоо сонгох 3. Өргүүрийг байршуулах 10тн ачааг өргөж 85.0м – ээс дээш зайд шилжүүлэх чадалтай өргүүрийг катологоос сонгоё. KБ-675-0 цамхагт өргүүрийн техникийн үзүүлэлтМарк Б, R, H, м Өнгийлт, м м м 4 8 12 16 20 24 28 32 35 40 44 50 60 70 Даац, тнKБ-675-0 7.5 4 114 12. 12 12 12 12 11 10 9. 8. 7. 6. 5. - - 5 .5 .5 .5 .5 .5 .5 5 5 5 5 6КБ-675А- 7.5 4 114 12 12 12 12 12 12 12 10 8 7 6 5. - -1 6 Ачаа өргөх буулгах хурд (м/мин) – 167 Сумаа эргүүлэх хурд (м/мин) – 58 Өргүүрийн шилжих хурд (м/мин) – 21 Хөдөлгүүрийн чадал – 157кВт А. Өргүүрийг хөндлөн чиглэлд байрлуулах Хөндлөн чиглэлд байрлуулах тооцоогоор барилга ба өргүүрийн хоорондох аюулгүй зайг тогтооно. Өргүүрийн замын тэнхлэг (өргүүрийн хөдөлгөөний тэнхлэг) төсөллөж буй барилгын ирмэг хүртэлх зайг тодорхойлно. Өргүүрийн замын тэнхлэгээс барилгын ирмэг хүртэлх зайг тодорхойлбол B = b+a/2 = 5+7.5/2 = 9.75м . . Өргүүрийн өнгийлт Lk = · = · 1 14.5 7.5 = 32.5м Б. Өргүүрийг дагуу чиглэлд байрлуулах A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 162
  • 169. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтБарилгын гадна ирмэгийн 2 булангаас max өнгийотөөр татаад краны дамын тэнхлэгтэйогтлолцож байгаа 2 цэгийг олно. Дотор ирмэгийн голоос min өнгийлтөөр татаад огтлолцлын 2цэгийг олно. Хамгийн хүнд элементийг угсрах байрлалд зохих өнгийлтөөр татаад оруулна.Lnn = Lkp + B + 2Ltyn + 2Lz = 19.892 + 4.75 + 2*1.5 + 2*0.5 = 29.0мҮүнд: Lkp – олсон 2 цэгийн хоорондох зай, мВ – баазын өргөн, мLtyn – Торомзлох хэсгийн урт, мLz – хязгаарлагчаас төгсгөл хүртэлх зай, мУгсралтын бүсийг 85м өндөртэй барилгад 10.0м - ээр авна. Өргүүрийн ажлын бүсийгөргүүрийн дэгээ хүрч чадах орон зайгаар авна.Ачаа шилжүүлэх бүсийг хамгийн урт ачааны хагасыг өргүүрийн ажлын бүс дээр нэмжавна. Өөрөөр хэлбэл энэ бүс нь дэгээнд өлгөсөн ачааг шилжүүлэн байрлуулах орон зайюм. Ачаа шилжүүлэх бүс нь 40.0м. Өргүүрийн ажлын аюултай бүс гэдэг нь ачаагөргөж явахад ачаа унах тохиолдол гарах ба унахдаа даялаж унах орон зай гэж ойлгоно.Үүнийг өргүүрт l = 0.3h+1 = 0.3*85 + 1 = 26.5 м гэж авна. h ачаа өргөх өндөр.10.3 Ус гаргуур ба ус хаях хэсгийн ажлын тоо хэмжээТөсөлд боомт барих ажлын тооц хэмжээг бүхэлд нь тодорхойлох боломжгүй. Иймдбоомтын барилтын үед ус залах төлөвлөлтөөс хамааруулан дараах хэсгүүдэд хуваан усгаргах ба халиах хэсгийн ажлын тоо хэмжээг бодлоо.Зураг 10.2. Боомтын барилтын тусгай хэсгүүд10.3.1 Газар шорооны ажил (33-010-00)Газар шорооны ажилд боомтын суурийн ухалга болон тэсэлгээний ажил орно. Энэхэсэг нь голын голдирол байдаг хэсэг тул суурийн ухалга хийх үед гүний усны урсацих байх ба түүнийг насосоор сорж зайлуулна. Суурийн ухалгыг ухалгад хамаараххөрсний төрөл нарийн ширхэгтэй шавар чигжээстэй хайргархаг хөрс учир 1.75 налуугарган ухна. Зарим ан цавтай эсвэл элэгдэлд орсон хадан хэсгийг тэсэлж зайлуулна.Суурийн ухалганаас гарах грунтээр доод хашицад түр боомт барих ажлыг хийх, ямарнэгэн байдлаар ашиглахыг эрмэлзэх ба ашиггүй овоолго үүсгэхээс зайлсхийнэ.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 163
  • 170. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтA. Барилгын талбайн бут сөөгийг тайрч талбайг ухалга хийхэд бэлдэх: боомтынбуурь бэлдэх хэсэг ба барилгын үйлдвэрлэлийн үед ашиглах зам, барилгын материалынагуулах, ажилчдын суурин, бетоны цех болон барилтын үед ус залах суваг татагдаххэсгийн бут сөөгийг тайрч авна. Бут сөөгний нягт сийрэг байдал дунд зэрэг байна.S = BL = 1400 · 240 = 336000 = 33.6гаУс гаргуур ба ус хаях хэсэг нь гравитацын цул боомт ба түүний хадан буурь дунджаар20.0м – т илэрнэ. Боомтын суурийн өргөн 90м ба суурийн урт 100м (тулгуурийнхэсгийг оруулаагүй) байна. суурийн дээд өргөн B = b + 2mh = 90 + 2· 20 · 1.75 = 160мбайна. суурийн уртыг олбол L = l + 2mh = 100 + 2· 20 · 1.75 = 170м байна. · ·Б. Суурийн ухалганы эзлэхүүнийг олбол Vс = · = · 20 = 362000м3байна. Ухалгын ажлыг экскаватороор хийж ачааны машинаар грунтыг зөөж тээвэрлэнэ.Тэсэлгээ хийж сул хадан грунтыг зайлуулах Vт = · 2 = 18000м3В. Буурийн хадан грунтыг гараар ухах ба угаах. Энэ хэсгийг норм ба дүрэмдзааснаар нийт ухалгын ажлын 5% - иар тооцно. Хадан грунтыг төмөр сойзоор сойздохба зай завсраар байх сул шороо хайрга дайргыг сайтар цэвэрлэнэ. Энэ ажлыг нийтажлын 2% гэж тооцно.Буурийн хадан грунтийг гараар гүйцээж ухах Vy = 0.05Vc = 18100м3Хадан грунт цэвэрлэх гараар цэвэрлэх эзлэхүүн Vц = 0.02Vc = 7240м3Боомтын суурийг цутгаж дууссаны дараа буцаан булалт хийнэ. Энэ хэсгийнэзлэхүүнийг тодорхойлохдоо ухалгын нийт эзлэхүүнээс суурийн эзлэхүүнийг хасчтооцно.Ус халиах хэсгийн суурийн эзлэхүүнийг тодорхойлбол Vсуурь = · · = 90 · 100 · 20 =180000м3 байна.Буцаан булалт хийх хөрсний эзлэхүүнийг тодорхойлбол Vб = Vc + Vy + Vц - Vсуурь =362000 + 18100 + 7240 - 180000 = 207340м310.3.2 Буурийн шүүрэлтийн эсрэг цементаци цутгах (33-010-00)Боомтын суурь цутгахын өмнө буурийн грунтэд цементаци хийх анхдагч цооногуудыгбайгуулж цементацийг хийнэ.10.3.3 Ус гаргуурын суурь цутгах ажил (33-030-00)Суурийн эзлэхүүнийг дээр тодорхойлсон ба түүний хэмжээ нь Vсуурь = · · =90 · 100 · 20 = 180000м3 байна. Суурийг цутгахдаа 5х5м – ээр блоколж цутгана. Суурьтбайх блокын тоог олбол n = = = 360 ширхэг байна. Нэг блокод 2 – 3 хүн · ·ажиллана гэж үзнэ.10.3.4 Галарей угсрах (33-030-00)A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 164
  • 171. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтСуурийн блокыг цутгаж байхад цехед бэлэн цутгасан галарейг авчирч угсрана.Галарейн урт 1.0м байна. Түүний бетоны эзлэхүүн нь Vг = (20 – 11.24)1 = 8.79м3Галарейд орох арматурын хэмжээ нь 193.3 кг байна. Ус гаргуурын хэсэгт Галарейннийт урт нь L =760м байна. Үүнд буурийн галарей дээд ба доод хашицад, мөн ихбиеийн шүүрэлтийн галарей орно. Нийт бетоны эзлэхүүн нь Vг.н = L*Vг = 760*8.79=6680.4 м3 ба арматурын хэмжээ ньАрматур Нэгт метрт орох Урт Нийт жин, кг жин 12 51.92 760 39459.2 18 141.38 760 107448.8 нийт 146908=146.9тн10.3.5 Холбох хонгил цутгах (33-030-00)Ус халиах хэсгийн суурьт буурийн болон суурийн галарейг холбох хонгил нь 2 ширхэгбайна. Түүний урт нь 9.77м байх ба бетоны эзлэхүүн нь Vх = 0.8*8.79*9.77*2 =137.405м3Түүний арматурын жин нь Gа = 2*219.11 = 438.22кг = 0.438тн10.3.6 Суурьт хэв гажилтын заадас хийх (33-030-00)Суурийн бетон цутгах үед хэв гажилтын заадсыг хийж өгнө. Хэв гажилтын заадсыг20м – т хийж өгнө. Барилгын заадаст хуванцар түгжээ ба цементэн зуурмаг орно.Боомтын суурийн өндөр 20м байх учир хэв гажилтын заадаст орох хуванцар түгжээнийхэмжээг олбол L = 20*4 = 80.0м. түүнийг эзлэхүүнт шилжүүлбэл W = L * 0.025 = 2м3болно. Хэв гажилтын заадаст хуванцар түгжээг дээд ба доод хашиц талд 4 – н эгнээхийнэ гэвэл нэг заадаст 8 эгнээ болно. Ингээд нийт эзлэхүүнийг олбол Wн = W*8 =16м3.10.3.7 Суурийн босоо гадаргад тусгаарлалт хийх ажил (33-050-00) Суурийн босоо гадарга буюу дээд ба доод хашицад хөрстэй харьцах хэсэгттусгаарлалтын ажлыг хийнэ. Тусгаарлалт хийх талбай нь дээд ба доод хашицаднийтдээ w = 2*h*B = 2*20*100 = 400м2. Тусгаарлалтын ажлыг эхлээд битумээр 3 – н үебүрхсэний дараа хуйлмал материалаар 2 үе хучиж өгнө. Ингэснээр тусгаарлалтыннасыг уртасгана.10.3.8 Ус халиах ба гаргуурын хэсгийн их биеийг барих (33-030-00)Энэ хэсгийн их бие нь RCC бетон дотортой В35 маркын гадаргатай байна. Иймд RCC,болон гидротехникийн бетоны эзлэхүүнийг тусад нь тодорхойлж орц нормыг нь бодно. A. RCC бетонRCC бетоны төсвийн суурь норм, хөдөлмөр зарцуулалтын талаар норматив баримтбичиг байхгүй учир түүнийг адил төстэй нормоор бодно. Боомтын дотор талын RCCбетонон хэсгийн эзлэхүүнийг олбол Vrcc = w*100 = 2976.411*100 = 297641.1м3 байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 165
  • 172. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтүүнд ус гаргуурын удирдлагын хонгилын эзлэхүүнийг хасч тооцсон ба ус гаргуурынхоолойн эзлэхүүнийг хасаагүй тооцов. Эндээс ус гаргуур хүртэл RCC бетон цутгахажлын хэмжээ нь Vrcc1 = 542.0859*100 = 54208.59м3 байна. Үлдсэн дээд хэсгийн RCCбетоны ажил нь Vrcc2 = Vrcc – Vrcc1 = 297641.1 – 54208.59 = 243432.51м3 B. CVC буюу Гидротехникийн бетонБоомтын гадна талын буюу устай харьцах хэсгийг гидротехникийн бетоноор хийх батүүний эзлэхүүнийг тодорхойлбол Vcvc = w*100 = (650.4132 - 133.2448)*100 =51716.84м3 байна. Ус гаргуураас доошхи хэсгийн цутгалтын эзлэхүүнийг олбол Vcvc1 =(19.45 + 5.11)*100 = 2457м310.3.9 Ус гаргуурын төмөр бетон хоолойУс гаргуурыг цутгамал төмөр бетон хоолойгоор хийх ба цехед түүнийг бэлдэж талбайдээр шууд угсарна. Нэг төмөр бетон хоолойг 10м урттай хийнэ. Гэж төлөвлөвөл нэггаргалтын нүхэнд 7 ширхэг орно. Ус гаргуур нийт 10 – н гаргалтын нүхтэй гэвэл нийтхоолойн тоо нь 70ширхэг болно. Нэг хоолойн бетоны эзлэхүүнийг олбол Vтбх = 3.06*10= 30.6м3 болно. Нийт хоолойнд орох бетон хэмжээ нь Vн.тбх = 70*30.6 = 2142.0м3 байна.Нийт арматурыг жинг хүснэгтээр тодорхойлбол:10.3.10 Ус гаргуурын оролтын хэсэгУс гаргуурын оролтын хэсгийг төмөр бетон хоолойг угсарсаны дараа цутгаж хийнэ.Түүний бетон эзлэхүүн нь V = (3.06*3.18 + 3.46*3.5 + 6.36*3.5)*10 = 441.1м3Нийт арматурын хэмжээг хүснэгтээр тодорхойлбол:10.3.11 Ус гаргуурын удирдлагын хонгил цутгахУс гаргуурын удирдлагын хонгил нь дотроо краны доорхи баганатай байх ба бетонынийт эзлэхүүнийг олбол Vу.х = (239.3904 - 112.200)*100 = 127.19*100 = 12719.04м310.3.12 Үндсэн хаалт угсрахҮндсэн хаалтны жин нь ховилын металл хүрээ болон нятруулгыг оруулаад нийтдээ нь3094.1кг байна. Нийтдээ 10 хаалт угсрана гэвэл нийт хаалтны жин 3094.1*10 =30941.0кг = 30.941тн болно.10.3.13 Засварын хавтгай хаалт угсрахНэг хавтгай хаалтны 2тн гэвэл нийт хаалтны жин 20тн болно. Үндсэн ба туслаххаалтуудыг үйлдвэрт хийх ба барилгын талбай дээр авчран гүүрэн кранаар удирдлагынхонгил барьж дууссаны дараа угсрана.10.3.14 Ус халиагуур дахь энерги унтраах шүдний ажилУс халиагуурын халиа замд энерги унтраах шүд байх ба шүдийг урьдчилан цехедцутгаж бэлдэнэ. Нэг шүдний бетоны эзлэхүүн Wш = 5.21*1.5 = 7.81м3 байна. нийтдээA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 166
  • 173. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт45 ширхэг шүд орох ба түүний нийт бетон цутгалтын эзлэхүүнийг тооцвол 7.81*45 =351.67м310.3.15 Ус халиагуурын дээрхи авто замУс халиагуурын дээр авто замын ажилд хамар хана цутгах болон замын дам нуруу,хучилтын асфальт цутгах ажлууд орно.10.4 Доод хашицын холбогдолын ажлын тоо хэмжээБоомтын доод хашицын холбогдолийн ажилд ус цохилгын хэсгийн шон суурь цутгах,ус цохилгын хэсэг цутгах, энерги унтраах хүнхээл хийх, гольдрол зохицуулах бетонтүших ханын ажил хамаарна.10.4.1 Шонт суурийн ажил · . · .Төмөр бетон нэг шонгийн бетоны хэмжээ нь Vб = · 20 = · 20 = 2.51м3байна. Шонт талбайн шонгийн нийт хэмжээ нь 9 – н эгнээнд 27 ширхэгээр цувжбайрлах тул 243 ширхэг байна. нийт шонд орох бетоны хэмжээг олбол V = Vб*243 =609.93м3 байна.Нэг шонгийн арматурын жин нь 1165.47кг байна. Нийт шонгийн тоогоор тооцвол2833.2 тн байна. Нийт цооногийн гүн 22*243 = 5346м банйа.10.4.2 Цутгамал бетон ус цохилгын хэсэгA. бетоны ажилБетоны ажлын эзлэхүүнийг олбол V = 139.68*100 = 13968м3.Б. Хэв гажилтын заадасХэв гажилтын заадсыг боомтын дагууд 20м тутамд хийх ба ус цохилгын уртын дагуу10м – т хийнэ. Хэв гажилтын заадасны банзыг шингэн битумэнд буцалгаж хийнэ.Дагуу нэг гажилтын заадаст орох банзны эзлэхүүнийг олбол Vб1 = 139.68*0.04 =5.587м3 байна. ус цохилгын хэсгийн дагууд нийтдээ 4 заадас байна гэж үзвэл нийтэзлэхүүн нь Vб = Vб1 * 6 = 33.52м3. хөндлөн хэв гажилтын 10м тутамд хийх ба хэвгажилтын урт 47.0м байна. нэг хэв гажилтын заадасны эзлэхүүнийг олбол Vх1 =100*0.04*2.0 = 8м3 . нийт хэв гажилтын эзлэхүүнийг олбол Vx = Vx1*4 = 32м3A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 167
  • 174. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтЗураг 10.3 Ус цохилгын хэсгийн хэв гажилтын заадасны байрлалХэв гажилт хийх нийт модны эзлэхүүнийг олбол V = Vб + Vх = 65.52м310.4.3 Энерги унтраах хүнхээлЭнерги унтраах хүнхээлийг цулуун асгаасаар хийнэ. Түүний зузаан нь 2.0м байна.Хүнхээлийн газар шорооны ажлын эзлэхүүн нь Vг = 505.02*160 = 80803.2м3. хүнхээлдорох чулууны эзлэхүүнийг олбол V = 140.159*160 = 22425.44м3 байна.Чулуун асгаасны дор 20см хайрган үе хийнэ. Мөн 20см элсэн бэлтгэл үеүүдийг хийнэ.Түүний эзлэхүүн нь Vx = Vэ = 14.78*160 = 2364.8м3.Ингээд ус гаргах болон хаях хэсгийн ажлын хөдөлмөр зарцуулалтыг хүснэгтээр бодъё.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 168
  • 175. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 10.5 Ус хаях ба ус гаргуур, боомтын доод хашицын ус зайлуулах хэсгийн хөдөлмөр зарцуулалтын калькуляци Ус гаргуур барих ажлын хөдөлмөр зарцуулалтын калькуляциД/ Үндэслэл Ажлын нэр Тоо Нэгж Нийт хөдөлмөр Голлох машин механизм Бригад 1 Ээлжийн хүний тоо үргэжлэх хугацаа Ажил тус бүрийнд хэмжээ хөдөлмөр зарцуулалт салааны Хэмжих нэгж Ээлжийн тоо Салааны тоо зарцуулалт бүрэлдэхүүн Хүний тоо Коэф, α Хүн- Маш- Хүн- Маш- Нэр марк Тоо цаг цаг өдөр өдөр1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 1.Газар шорооны ажил 33-010-00 Барилтын үеийн ус залах суваг1 33-010-181 Бут огтлогчоор бут 1га 33.6 0.56 2.74 2.352 11.508 бут огтлогч I зэргийн 3 1 3 1 1. 4 огтлох, дундаж ажилчин 1 II 04 нягттай зэргийн ажилчин 1 III зэргийн ажилчин 12 33-010-94 15м3 багтаамжтай 1000м3 140 0.49 2.301 8.575 40.2675 15м3 шанагтай II зэрэгтэй 1 3 3 2 1. 7 скрепреер шороог скрепер ажилчин 04 ухаж 300м хүртэлх зайд шилжүүлэх3 33-010-108 бульдозероор 100м3 95 0.06 0.29 0.7125 3.44375 140морины II зэрэгтэй 2 1 2 1 1. 2 хөрсийг түрж чадалтай ажилчин 16 шилжүүлэх 10м - бульдозер ээс дээш зайд4 33-010-129 Бульдозероор 100м3 52 0.04 0.193 0.26 1.2545 140морины II зэрэгтэй 1 1 1 2 1. 1 хүнхээл ба шуудууг чадалтай ажилчин 59 булах (10м - ээс бульдозер дээш зайд) Түр шороон боомт барих (Дээд хашиц талд) A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 169
  • 176. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт5 33-020-08 Бульдозероор 1000м3 48 4.12 0.27 24.72 1.62 1.0м3 шанагтай II зэрэгтэй 2 2 4 3 0. 2 шороо түрж боомт экскаватор, ажилчин 1 97 барих автосамосвал6 33-020-14 Боомтын налууг 1000м3 18.1 0 0.57 0 1.28962 Автогрейдер дунд 2 1 2 1 1. 1 автогрейдрээр 5 55 тэгшлэх7 33-020-16 Боомтын налууг 1000м3 18.1 0 2.54 0 5.74675 75 морины хүчтэй II зэрэгтэй 2 2 4 1 1. 1.5 бульдозероор бульдозер ажилчин 04 тэгшлэх Ус халиах ба гаргах хэсгийн суурь8 33-010-25 Газрыг 1.0м3 1000м3 362 4.12 18.88 186.43 854.32 1.0м3 шанагтай 1 II зэрэгтэй 5 3 15 3 1. 19 шанагтай экскаватор, ажилчин 5 00 экскаватораар 1 - р автосамосвал зэргийн хөрсөнд ухлага хийж автосамосвалд ачих9 33-010-29 I зэргийн хөрсөнд 1000м3 18.1 1773.1 4011.751 I зэргийн 20 3 60 3 0. 22 гараар ухалга хийх 5 88 ажилчин - 5 II 99 зэрэгтэй ажилчин - 5 III зэрэгтэй ажилчин - 1010 33-010-73 Шороог 1000м3 18.1 734.91 1662.733 Автосамосвал II зэрэгтэй 20 2 40 3 1. 14 автомашинд гараар 88 ажилчин 01 ачих11 3-050-04 Тэсэлгээ хийж сул 100м3 180 14.43 8.593 324.675 193.342 өрөмдөгч - IV 8 2 16 3 0. 4 хадан грунтыг 5 ирлэгч - IV 99 зайлуулах тэсэлгээчин - IV туслах12 33-010-65 Буурийн ёроолыг 1000м3 7.24 158.62 143.5511 III зэрэгтэй 5 2 10 2 0. 7 цэвэрлэх ажилчин 98 Түр шороон боомт барих (Доод хашиц талд)13 33-020-08 Бульдозероор 1000м3 48 4.12 0.27 24.72 1.62 1.0м3 шанагтай 1 II зэрэгтэй 2 1 2 1 1. 1 шороо түрж боомт экскаватор, ажилчин 1 23 барих автосамосвал A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 170
  • 177. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт14 33-020-14 Боомтын налууг 1000м3 18.1 0 0.57 0 1.28962 Автогрейдер дунд 2 1 2 1 1. 1 автогрейдрээр 5 55 тэгшлэх15 33-020-16 Боомтын налууг 1000м3 18.1 0 2.54 0 5.74675 75 морины хүчтэй II зэрэгтэй 2 2 4 1 0. 1 бульдозероор бульдозер ажилчин 70 тэгшлэх Чиглүүлэх далан барих16 33-020-05 Хөрсийг үечилэн 1000м3 54 49.72 1.92 335.61 12.96 15тн жинтэй I зэргийн 6 3 18 3 1. 7 асгаж тэгшлэх, индүү ажилчин - 1 II 13 чийглэж нягтруулах зэрэгтэй ажилчин - 1 III зэрэгтэй ажилчин - 117 33-020-14 Далангийн налууг 1000м3 140.4 0 0.57 0 10.0035 Автогрейдер дунд 2 2 4 1 1. 3 автогрейдрээр 20 тэгшлэх18 33-020-08 Овоолго дээгүүр 1000м3 3 36.5 23.44 13.6875 8.79 108м.х бульдозер I зэрэгтэй 2 2 4 1 0. 2 гарц зам хийх ажилчин 91 2.Бетоны ажил 33-030-00 Боомтын суурь19 33-030-01 Суурийн цутгамал 100м3 1800 322.38 41.8 72535.5 9405 бетон зуурагч, бетончин I-IV 7 10 70 3 1. 45 бетон цутгах автокран 10тн, зэрэгтэй 00 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV заадас гаргагч зэрэгтэй20 33-030-11 Галарейн арматур 100тн 1.469 4140 805.6 760.2075 147.937 арматур таслагч, арматурчин 5 1 5 3 1. 10 байрлуулах 5 48 гагнуурын II, 01 аппарат, автокран арматурчин 10тн III, арматурчин IV, арматурчин V, арматурчин A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 171
  • 178. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт VI,21 33-030-09 Галарейг цехед 100м3 6.68 711.83 45.32 594.3780 37.8422 бетон зуурагч, бетончин I-IV 7 2 14 2 0. 21 цутгах 5 автокран 10тн, зэрэгтэй 99 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй22 33-030-33 Буурийн галарейг 100ш 5.06 98.06 2.508 62.02295 1.58631 автокран 10тн ажилчин IV, 3 3 9 3 0. 2 угсрах ажилчин III, 87 ажилчин II23 33-030-11 Галарейг холбох 100тн 0.00438 4140 805.6 2.26665 0.44109 арматур таслагч, арматурчин 2 1 2 1 0. 0.2 хонгил арматур 5 34 гагнуурын II, 91 байрлуулах аппарат, автокран арматурчин 10тн III,24 33-030-09 Xолбох хонгил 100м3 1.37 711.83 45.32 121.9008 7.76105 бетон зуурагч, бетончин I-IV 7 2 14 2 0. 4 цутгах 88 автокран 10тн, зэрэгтэй 92 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй25 33-030-66 Боомтын суурьт хэв м3 16 21.63 43.26 ажилчин III, 3 3 9 2 1. 2.5 гажилтын заадас ажилчин II 04 хийх (20м тутамд)26 33-050-18 Шингэлсэн 100м2 4 102.97 51.485 ажилчин I, 3 3 9 3 1. 2 битумээр босоо ажилчин II, 05 гадаргууд 3 үе ажилчин IV тусгаарлалт хийх27 33-050-07 Хуйлмал 100м2 4 255.20 127.602 ажилчин I, 3 3 9 4 1. 4 материалаар 2 үе 4 ажилчин 13 тусгаарлалт хийх II,ажилчин III, ажилчин IV Ус халиах ба гаргах хэсгийн их бие (ус гаргуураас доошхи хэсэг) A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 172
  • 179. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт28 33-020-05 RCC бетоныг 1000м3 54.2 49.72 1.92 336.853 13.008 15тн жинтэй I зэргийн 3 3 9 3 1. 12.5 үечилэн асгаж индүү ажилчин - 1 II 00 тэгшлэх нягтруулах зэрэгтэй ажилчин - 1 III зэрэгтэй ажилчин - 129 33-030-09 CVC бетон цутгах 100м3 24.45 711.83 45.32 2175.530 138.509 бетон зуурагч, бетончин I-IV 10 3 30 2 0. 36 44 25 автокран 10тн, зэрэгтэй 99 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй29 33-030-11 Төмөр бетон 100тн 4140 805.6 0 0 арматур таслагч, арматурчин 5 1 5 3 хоолойн арматур 5 гагнуурын II, байрлуулах аппарат, автокран арматурчин 10тн III, арматурчин IV, арматурчин V, арматурчин VI,30 33-030-09 Төмөр бетон хоолой 100м3 21.42 711.83 45.32 1905.924 121.344 бетон зуурагч, бетончин I-IV 7 2 14 2 1. 68 цехед цутгах 83 3 автокран 10тн, зэрэгтэй 00 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй31 33-030-33 Төмөр бетон 100ш 0.7 98.06 2.508 8.58025 0.21945 автокран 10тн ажилчин IV, 3 2 6 2 1. 1 хоолойг угсрах ажилчин III, 40 ажилчин II32 33-030-09 Ус гаргуурын 100м3 4.41 711.83 45.32 392.3962 24.9826 бетон зуурагч, бетончин I-IV 10 3 30 2 1. 7 оролтын хэсэг 88 5 автокран 10тн, зэрэгтэй 07 цутгах хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 173
  • 180. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт33 33-030-09 Ус гаргуурын 100м3 127.19 711.83 45.32 11317.20 720.531 бетон зуурагч, бетончин I-IV 10 3 30 2 1. 189 удирдлагын хонгил 72 35 автокран 10тн, зэрэгтэй 00 цутгах хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй 3.Металл бүтээцийн ажил (33-070-00)34 33-070-01 Үндсэн хаалт 1тн 30.914 118.35 8.88 457.3339 34.3145 10тн даацтай ажилчин III, 10 3 30 2 1. 8 угсралтанд бэлдэх 88 4 кран, компрессор, ажилчин IV, 05 гагнуурын ажилчин V агрегат, хийн гагнуурын аппарат, 20тн даацтай гидродомкрат35 33-070-02 Үндсэн хаалт 1тн 30.914 56.21 14.69 217.2094 56.7658 10тн даацтай ажилчин III, 10 3 30 2 1. 4 угсрах, төмөр хүрээ 93 33 кран, компрессор, ажилчин IV, 10 суулгах гагнуурын ажилчин V агрегат, хийн гагнуурын аппарат, 20тн даацтай гидродомкрат36 33-070-03 Үндсэн хаалт 2 удаа 1тн 30.914 13.06 50.46710 ажилчин III, 2 10 20 3 1. 1 будах 5 ажилчин V 1937 33-070-01 Засварын хаалт 1тн 20 118.35 8.88 295.875 22.2 10тн даацтай ажилчин III, 10 3 30 2 1. 5 угсралтанд бэлдэх кран, компрессор, ажилчин IV, 01 гагнуурын ажилчин V агрегат, хийн гагнуурын аппарат, 20тн даацтай гидродомкрат A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 174
  • 181. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт38 33-070-02 Засварын хаалт 1тн 20 56.21 14.69 140.525 36.725 10тн даацтай ажилчин III, 10 3 30 2 0. 2 угсрах, төмөр хүрээ кран, компрессор, ажилчин IV, 85 суулгах гагнуурын ажилчин V агрегат, хийн гагнуурын аппарат, 20тн даацтай гидродомкрат39 33-070-03 Засварын хаалт 2 1тн 20 13.06 32.65 ажилчин III, 2 10 20 3 1. 1 удаа будах ажилчин V 84 Ус халиах ба гаргах хэсгийн их бие (ус гаргуураас дээшхи хэсэг)40 33-020-05 RCC бетоныг 1000м3 243.433 49.72 1.92 1512.933 58.4238 15тн жинтэй I зэргийн 3 3 9 3 1. 56 үечилэн асгаж 05 02 индүү, цамхагт ажилчин - 1 II 00 тэгшлэх нягтруулах кран зэрэгтэй ажилчин - 1 III зэрэгтэй ажилчин - 142 33-030-09 CVC бетон цутгах 100м3 24.45 711.83 45.32 2175.530 138.509 бетон зуурагч, бетончин I-IV 10 3 30 2 0. 36 44 25 цамхагт кран, зэрэгтэй 99 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй43 33-030-09 Төмөр бетон шүд 100м3 3.51 711.83 45.32 312.3154 19.8841 бетон зуурагч, бетончин I-IV 7 2 14 2 0. 11 цехед цутгах 13 5 автокран 10тн, зэрэгтэй 99 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV зэрэгтэй44 33-030-33 Шүд угсрах 100ш 0.45 98.06 2.508 5.515875 0.14107 Цамхагт кран ажилчин IV, 3 2 6 2 2. 1 5 ажилчин III, 18 ажилчин II Доод хашицын холбогдол45 5-220-04 400мм - ийн м 5346 0.7725 0.525 516.2231 350.831 өрмийн машин өрөмдөгч - 3 6 18 2 0. 14 голчтой цооног 25 25 IV, V 98 өрөмдөх A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 175
  • 182. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт46 33-030-11 Цооногт арматур 100тн 1.16 4140 805.6 600.3 116.819 арматур таслагч, арматурчин 5 1 5 3 1. 40 байрлуулах 5 25 гагнуурын II, 00 аппарат, автокран арматурчин 10тн III, арматурчин IV, арматурчин V, арматурчин VI,47 5-140-04 Шон суурь хийх м3 609.93 29.03 14.57 2213.283 1110.83 автокран 10тн, бетончин III, 3 6 18 3 1. 41 49 5 экскаватор, IV, 00 доргиур, арматурчин компрессор, III, IV, бохирын насос, өрөмдөгч насос,48 33-030-01 Ус цохилгын 100м3 1800 322.38 41.8 72535.5 9405 бетон зуурагч, бетончин I-IV 7 10 70 3 1. 45 хэсгийг цутгах автокран 10тн, зэрэгтэй 00 хөнөг, доргиур, мужаан II-IV заадас гаргагч зэрэгтэй49 33-030-66 Ус цохилгын хэсэгт м3 65.52 21.63 177.1497 ажилчин III, 3 3 9 2 1. 10 хэв гажилтын заадас ажилчин II 02 хийх (банзаар)50 33-040-03 Элсэн хэвтээбэлтгэл 100м3 15.76 42.7 3.75 84.119 7.3875 108м.х бульдозер, ажилчин II, 3 3 9 2 1. 5 үе хийх 3тн даацтай ажилчин III, 07 автокран ажилчин IV51 33-040-05 хайрган хэвтээ 100м3 15.76 42.09 3.75 82.9173 7.3875 108м.х бульдозер, ажилчин II, 3 3 9 2 1. 5 бэлтгэл үеийг хийх 3тн даацтай ажилчин III, 09 автокран ажилчин IV A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 176
  • 183. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт52 33-040-09 Налууд элсэн 100м3 15.76 106.94 33.02 210.6718 65.0494 15тн даацтай ажилчин II, 3 3 9 2 1. 12 бэлтгэл үе хийх гинжит кран, ажилчин III, 03 1.6м3 ажилчин IV багтаамжтай хөнөг53 33-040-11 налууд хайрган 100м3 15.76 106.02 33.02 208.8594 65.0494 15тн даацтай ажилчин II, 3 3 9 2 1. 12 бэлтгэл үе хийх гинжит кран, ажилчин III, 03 1.6м3 ажилчин IV багтаамжтай хөнөг54 33-040-01 Чулуун асгаас хийх 1000м3 80.8 16.52 30.57 166.852 308.757 108м.х бульдозер, ажилчин II, 3 3 9 2 1. 10 35 тн жинтэй ажилчин III, 08 индүү, 180м.х ажилчин IV трактор A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 177
  • 184. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 10.6 Обьектын төсөв 10.6.1 Ус гаргуур барих ажлын үндсэн ажилчдын цалингийн тооцоо дунд зэргийн хөдөлмөр зарцуулалт Хэмжих Тоо Дунд Нэгж нэгжД/д Үндэслэл Ажлын нэр Бүгд Нэгж Бүгд хэмжээ аж хүн хүн цаг цалин цалин зэрэг цаг 1 2 3 4 5 1.Газар шорооны ажил 33-010-00 Барилтын үеийн ус залах суваг Бут огтлогчоор 33-010- 44612.73 1 бут огтлох, 1га 33.6 2 0.56 18.816 2371 181 6 дундаж нягттай 15м3 багтаамжтай скрепреер шороог 33-010- 2 ухаж 300м 1000м3 140 2 0.5 70 2371 165970 94 хүртэлх зайд шилжүүлэх бульдозероор 33-010- хөрсийг түрж 3 100м3 95 2 0.06 5.7 2371 13514.7 108 шилжүүлэх 10м - ээс дээш зайд Бульдозероор хүнхээл ба 33-010- 4 шуудууг булах 100м3 52 2 0.04 2.08 2371 4931.68 129 (10м - ээс дээш зайд) Түр шороон боомт барих (Дээд хашиц талд) Бульдозероор 33-020- 5 шороо түрж 1000м3 48 2 36.5 1752 2371 4153992 08 боомт барих Боомтын налууг 33-020- 3089887. 6 автогрейдрээр 1000м3 18.1 2 72 1303.2 2371 14 2 тэгшлэх Боомтын налууг 33-020- 3089887. 7 бульдозероор 1000м3 18.1 2 72 1303.2 2371 16 2 тэгшлэх Ус халиах ба гаргах хэсгийн суурь Газрыг 1.0м3 шанагтай экскаватораар 1 - 33-010- 3536204. 8 р зэргийн хөрсөнд 1000м3 362 2 4.12 1491.44 2371 25 24 ухлага хийж автосамосвалд ачих 33-010- I зэргийн хөрсөнд 1766.2 8439849 9 1000м3 18.1 2.9 31969.13 2640 29 гараар ухалга 5 0 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 178
  • 185. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт хийх Шороог 33-010- 315387310 автомашинд 1000м3 18.1 2 734.91 13301.87 2371 73 6.14 гараар ачих Тэсэлгээ хийж сул 7667402.11 3-050-04 хадан грунтыг 100м3 180 3.7 14.42 2595.6 2954 4 зайлуулах 33-010- Буурийн ёроолыг 3066831.12 1000м3 7.24 3 158.65 1148.626 2670 65 цэвэрлэх 42 Түр шороон боомт барих (Доод хашиц талд) Бульдозероор 33-020-13 шороо түрж 1000м3 48 2 36.5 1752 2371 4153992 08 боомт барих Боомтын налууг 33-020- 3089887.14 автогрейдрээр 1000м3 18.1 2 72 1303.2 2371 14 2 тэгшлэх Боомтын налууг 33-020- 3089887.15 бульдозероор 1000м3 18.1 2 72 1303.2 2371 16 2 тэгшлэх Чиглүүлэх далан барих Хөрсийг үечилэн 33-020- асгаж тэгшлэх, 6264760.16 1000м3 54 1.8 49.92 2695.68 2324 05 чийглэж 32 нягтруулах Далангийн налууг 33-020- 239679617 автогрейдрээр 1000м3 140.4 2 72 10108.8 2371 14 4.8 тэгшлэх 33-020- Овоолго дээгүүр18 1000м3 3 2 72 216 2371 512136 08 гарц зам хийх 2.Бетоны ажил 33-030-00 Боомтын суурь Суурийн 33-030- 153604919 цутгамал бетон 100м3 1800 2.7 330.76 595368 2580 01 440 цутгах 33-030- Галарейн арматур 4208.0 185137920 100тн 1.469 3.8 6181.567 2995 11 байрлуулах 1 2.24 33-030- Галарейг цехед 125276821 100м3 6.68 2.7 726.9 4855.692 2580 09 цутгах 5.36 33-030- Буурийн галарейг 1417685.22 100ш 5.06 3.5 97.52 493.4512 2873 33 угсрах 298 Галарейг холбох 33-030- 0.0043 4208.0 55201.0923 хонгил арматур 100тн 3.8 18.43108 2995 11 8 1 598 байрлуулах A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 179
  • 186. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 33-030- Xолбох хонгил 2569300.24 100м3 1.37 2.7 726.9 995.853 2580 09 цутгах 74 Боомтын суурьт 33-030- хэв гажилтын 872467.625 м3 16 2.5 21.63 346.08 2521 66 заадас хийх (20м 8 тутамд) Шингэлсэн 33-050- битумээр босоо 853123.326 100м2 4 2.1 88.83 355.32 2401 18 гадаргууд 3 үе 2 тусгаарлалт хийх Хуйлмал 33-050-27 материалаар 2 үе 100м2 4 2.9 217.25 869 2640 2294160 07 тусгаарлалт хийх Ус халиах ба гаргах хэсгийн их бие (ус гаргуураас доошхи хэсэг) RCC бетоныг 33-020- үечилэн асгаж 6287963.28 1000м3 54.2 1.8 49.92 2705.664 2324 05 тэгшлэх 136 нягтруулах 33-030- 458535729 CVC бетон цутгах 100м3 24.45 2.7 726.9 17772.71 2580 09 8.9 Төмөр бетон 33-030-29 хоолойн арматур 100тн 0 0 11 байрлуулах Төмөр бетон 33-030- 401711130 хоолой цехед 100м3 21.42 2.7 726.9 15570.2 2580 09 0.84 цутгах 33-030- Төмөр бетон 196122.431 100ш 0.7 3.5 97.52 68.264 2873 33 хоолойг угсрах 72 Ус гаргуурын 33-030- 8270522.32 оролтын хэсэг 100м3 4.41 2.7 726.9 3205.629 2580 09 82 цутгах Ус гаргуурын 33-030- 238532333 удирдлагын 100м3 127.19 2.7 726.9 92454.41 2580 09 80.4 хонгил цутгах 3.Металл бүтээцийн ажил (33-070-00) 33-070- Үндсэн хаалт 122049534 1тн 30.914 4.5 119.24 3686.185 3311 01 угсралтанд бэлдэх 9.73 Үндсэн хаалт 33-070- 5797458.35 угсрах, төмөр 1тн 30.914 4.5 56.64 1750.969 3311 02 227 хүрээ суулгах 33-070- Үндсэн хаалт 2 1255207.36 1тн 30.914 4 13.2 408.0648 3076 03 удаа будах 325 33-070- Засварын хаалт 7896072.37 1тн 20 4.5 119.24 2384.8 3311 01 угсралтанд бэлдэх 8 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 180
  • 187. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт Засварын хаалт 33-070- 3750700.38 угсрах, төмөр 1тн 20 4.5 56.64 1132.8 3311 02 8 хүрээ суулгах 33-070- Засварын хаалт 239 1тн 20 4 13.2 264 3076 812064 03 удаа будах Ус халиах ба гаргах хэсгийн их бие (ус гаргуураас дээшхи хэсэг) RCC бетоныг 33-020- үечилэн асгаж 243.43 282415940 1000м3 1.8 49.92 12152.15 2324 05 тэгшлэх 25 8.69 нягтруулах 33-030- 458535742 CVC бетон цутгах 100м3 24.45 2.7 726.9 17772.71 2580 09 8.9 33-030- Төмөр бетон шүд 6582661.43 100м3 3.51 2.7 726.9 2551.419 2580 09 цехед цутгах 02 33-030- 126078.744 Шүд угсрах 100ш 0.45 3.5 97.52 43.884 2873 33 32 Доод хашицын холбогдол 400мм - ийн 136737145 5-220-04 голчтой цооног м 5346 4.5 0.7725 4129.785 3311 8.14 өрөмдөх 33-030- Цооногт арматур 4208.0 146194646 100тн 1.16 3.8 4881.292 2995 11 байрлуулах 1 8.34 25.667 462461647 5-140-04 Шон суурь хийх м3 609.93 3.7 15655.44 2954 6 7.6 33-030- Ус цохилгын 153604948 100м3 1800 2.7 330.76 595368 2580 01 хэсгийг цутгах 440 Ус цохилгын 33-030- хэсэгт хэв 3572755.49 м3 65.52 2.5 21.63 1417.198 2521 66 гажилтын заадас 15 хийх (банзаар) Элсэн 33-040- 1659237.50 хэвтээбэлтгэл үе 100м3 15.76 2.3 42.78 674.2128 2461 03 701 хийх хайрган хэвтээ 33-040- 1636354.51 бэлтгэл үеийг 100м3 15.76 2.3 42.19 664.9144 2461 05 338 хийх 33-040- Налууд элсэн 4370222.52 100м3 15.76 2.7 107.48 1693.885 2580 09 бэлтгэл үе хийх 784 33-040- налууд хайрган 4335661.53 100м3 15.76 2.7 106.63 1680.489 2580 11 бэлтгэл үе хийх 104 33-040- Чулуун асгаас 3164848.54 1000м3 80.8 2 16.52 1334.816 2371 01 хийх 736 3838161 Нийт цалингийн хэмжээ, төг 876 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 181
  • 188. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 10.6.2 Материалын орцын нормд/д шифр ажлын нэр хэмжи тоо үндэсл материалы хэмж хэмжих тоо нийт х нэгж хэмж эл н нэр их нэгжийн хэмж орц ээ нэгж цэвэр ээ жин, тн1 33- Бульдозероор 1000м 48 1-4271 ус м3 1 14 672 020-08 шороо түрж 3 дээд хашицад 48 1-4334 шороо м3 1.7 1010 48480 боомт барих2 33- Бульдозероор 1000м 48 1-4271 ус м3 1 14 672 020-08 шороо түрж 3 доод хашицад боомт барих 48 1-4334 шороо м3 1.7 1010 484803 33- Хөрсийг 1000м 54 1-4271 ус м3 1 100 5400 020-05 үечилэн асгаж 3 тэгшлэх, 54 1-4334 шороо м3 1.7 1010 54540 чийглэж нягтруулах4 33- Овоолго 1000м 3 1-4271 ус м3 1 14 42 020-08 дээгүүр гарц 3 зам хийх 3 1-4334 шороо м3 1.7 1010 30305 33- Суурийн 100м3 1800 1-3967 хэв мод м2 0.034 12.5 22500 030-01 цутгамал бетон цутгах 1800 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 0.13 234 4-р зэрэг 1800 1-0095 Хадаас кг 0.001 3 5400 1800 1-0319 Хэвний тос кг 0.001 5.25 9450 1800 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 182700 1800 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 35.5 63900 р/ 1800 1-4271 ус м3 1 19.3 34740 1800 1-4193 цементэн м3 2.2 0.69 1242 зуурмаг 6 33- Галарейн 100тн 1.469 1-0733 арматрур тн 1 100 146.9 030-11 арматур байрлуулах 1.469 1-0525 боох утас кг 0.001 625.3 918.6 24 1.469 1-0889 электрод кг 0.001 1436. 2109.91 29 7 33- Галарейг цехед 100м3 6.68 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 213.76 030-09 цутгах 6.68 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 153.039 4-р зэрэг 6.68 1-0095 хадаас кг 0.001 509 3400.12 6.68 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 86.84 6.68 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 678.02 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 182
  • 189. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 6.68 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 462.256 р/ 6.68 1-4271 ус м3 1 69 460.92 6.68 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 14.2952 зуурмаг8 33- Галарейг 100тн 0.004 1-0733 арматрур тн 1 100 0.438 030-11 холбох хонгил 38 арматур байрлуулах 0.004 1-0525 боох утас кг 0.001 625.3 2.73892 38 24 0.004 1-0889 электрод кг 0.001 1436. 6.29095 38 299 33- Xолбох хонгил 100м3 1.37 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 43.84 030-09 цутгах 1.37 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 31.3867 4-р зэрэг 1.37 1-0095 хадаас кг 0.001 509 697.33 1.37 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 17.81 1.37 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 139.055 1.37 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 94.804 р/ 1.37 1-4271 ус м3 1 69 94.53 1.37 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 2.9318 зуурмаг10 33- Боомтын суурьт м3 16 1-3988 Хуванцар м3 0.65 1.05 16.8 030-66 хэв гажилтын түгжээ заадас хийх (20м тутамд)11 33- Шингэлсэн 100м2 4 1-0051 шингэлсэн тн 1 0.48 1.92 050-18 битумээр босоо хар тос гадаргууд 3 үе тусгаарлалт хийх 4 1-4271 ус м3 1 0.6 2.412 33- Хуйлмал 100м2 4 1-0051 шингэлсэн тн 1 0.021 0.084 050-07 материалаар 2 хар тос үе тусгаарлалт хийх 4 1-4198 асфальтан тн 1 0.83 3.32 түрхлэг 4 1-0105 ус м2 0.001 2.37 9.48 тусгаарлагч 4 1-4271 ус м3 1 0.6 2.4 4 1-4191 цементэн м3 2.2 3.06 12.24 зуурмаг A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 183
  • 190. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 33- RCC бетоныг 1000м 54.2 1-4271 ус м3 1 100 5420 020-05 үечилэн асгаж 3 тэгшлэх нягтруулах 54.2 1-4334 RCC бетон м3 1.7 1010 5474213 33- CVC бетон 100м3 24.45 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 782.4 030-09 цутгах 24.45 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 560.15 4-р зэрэг 24.45 1-0095 хадаас кг 0.001 509 12445.1 24.45 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 317.85 24.45 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 2481.68 24.45 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 1691.94 р/ 24.45 1-4271 ус м3 1 69 1687.05 24.45 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 52.323 зуурмаг14 33- Төмөр бетон 100м3 21.42 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 685.44 030-09 хоолой цехед цутгах 21.42 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 490.732 4-р зэрэг 21.42 1-0095 хадаас кг 0.001 509 10902.8 21.42 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 278.46 21.42 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 2174.13 21.42 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 1482.26 р/ 21.42 1-4271 ус м3 1 69 1477.98 21.42 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 45.8388 зуурмаг15 33- Ус гаргуурын 100м3 4.41 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 141.12 030-09 оролтын хэсэг цутгах 4.41 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 101.033 4-р зэрэг 4.41 1-0095 хадаас кг 0.001 509 2244.69 4.41 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 57.33 4.41 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 447.615 4.41 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 305.172 р/ 4.41 1-4271 ус м3 1 69 304.29 4.41 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 9.4374 зуурмаг A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 184
  • 191. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт16 33- Ус гаргуурын 100м3 127.1 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 4070.08 030-09 удирдлагын 9 хонгил цутгах 127.1 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 2913.92 9 4-р зэрэг 127.1 1-0095 хадаас кг 0.001 509 64739.7 9 127.1 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 1653.47 9 127.1 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 12909.8 9 127.1 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 8801.55 9 р/ 127.1 1-4271 ус м3 1 69 8776.11 9 127.1 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 272.187 9 зуурмаг17 33- Үндсэн хаалт 1тн 30.91 1-0882 электрод тн 1 0.05 1.5457 070-01 угсралтанд 4 бэлдэх 30.91 1-0524 2мм - ийн тн 1 0.001 0.03091 4 утас 30.91 1-4036 хүчилтөрөг м3 0.02 4.42 136.64 4 ч 30.91 1-0248 керосин тн 1 0.001 0.03091 4 30.91 1-3979 25мм - ийн м3 0.65 0.018 0.55645 4 зузаан банз 30.91 1-4212 цэвэрлэгээн тн 1 0.000 0.02628 4 ий даавуун 85 материал 30.91 1-0718 булан тн 1 0.053 1.63844 4 төмөр18 33- Үндсэн хаалт 1тн 30.91 1-0882 электрод тн 1 0.05 1.5457 070-02 угсрах, төмөр 4 хүрээ суулгах 30.91 1-0524 2мм - ийн тн 1 0.001 0.03091 4 утас 30.91 1-4036 хүчилтөрөг м3 0.02 4.42 136.64 4 ч 30.91 1-0248 керосин тн 1 0.001 0.03091 4 30.91 1-3979 25мм - ийн м3 0.65 0.018 0.55645 4 зузаан банз 30.91 1-4212 цэвэрлэгээн тн 1 0.000 0.02628 4 ий даавуун 85 материал 30.91 1-0718 булан тн 1 0.053 1.63844 4 төмөр A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 185
  • 192. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт19 33- Үндсэн хаалт 2 1тн 30.91 1-0233 төмрийн кг 0.001 9.09 281.008 070-03 удаа будах 4 будаг20 33- Засварын хаалт 1тн 20 1-0882 электрод тн 1 0.05 1 070-01 угсралтанд бэлдэх 20 1-0524 2мм - ийн тн 1 0.001 0.02 утас 20 1-4036 хүчилтөрөг м3 0.02 4.42 88.4 ч 20 1-0248 керосин тн 1 0.001 0.02 20 1-3979 25мм - ийн м3 0.65 0.018 0.36 зузаан банз 20 1-4212 цэвэрлэгээн тн 1 0.000 0.017 ий даавуун 85 материал 20 1-0718 булан тн 1 0.053 1.06 төмөр21 33- Засварын хаалт 1тн 20 1-0882 электрод тн 1 0.05 1 070-02 угсрах, төмөр хүрээ суулгах 20 1-0524 2мм - ийн тн 1 0.001 0.02 утас 20 1-4036 хүчилтөрөг м3 0.02 4.42 88.4 ч 20 1-0248 керосин тн 1 0.001 0.02 20 1-3979 25мм - ийн м3 0.65 0.018 0.36 зузаан банз 20 1-4212 цэвэрлэгээн тн 1 0.000 0.017 ий даавуун 85 материал 20 1-0718 булан тн 1 0.053 1.06 төмөр22 33- Засварын хаалт 1тн 20 1-0233 төмрийн кг 0.001 9.09 181.8 070-03 2 удаа будах будаг23 33- RCC бетоныг 1000м 243.4 1-4271 ус м3 1 100 24343.3 020-05 үечилэн асгаж 3 33 тэгшлэх нягтруулах 243.4 1-4334 RCC бетон м3 1.7 1010 245867 3324 33- CVC бетон 100м3 24.45 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 782.4 030-09 цутгах 24.45 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 560.15 4-р зэрэг 24.45 1-0095 хадаас кг 0.001 509 12445.1 24.45 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 317.85 24.45 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 2481.68 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 186
  • 193. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 24.45 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 1691.94 р/ 24.45 1-4271 ус м3 1 69 1687.05 24.45 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 52.323 зуурмаг25 33- Төмөр бетон 100м3 3.51 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 112.32 030-09 шүд цехед цутгах 3.51 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 80.4141 4-р зэрэг 3.51 1-0095 хадаас кг 0.001 509 1786.59 3.51 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 45.63 3.51 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 356.265 3.51 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 242.892 р/ 3.51 1-4271 ус м3 1 69 242.19 3.51 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 7.5114 зуурмаг26 5-220- 400мм - ийн м 5346 1-4271 ус м3 1 0.625 3341.25 04 голчтой цооног өрөмдөх 5346 2-2223 ган яндан, м 0.125 0.049 261.954 426х1227 33- Цооногт 100тн 1.16 1-0733 арматрур тн 1 100 116 030-11 арматур байрлуулах 1.16 1-0525 боох утас кг 0.001 625.3 725.375 24 1.16 1-0889 электрод кг 0.001 1436. 1666.1 2928 5-140- Шон суурь м3 609.9 1-4524 шавар м3 1.5 0.34 207.376 04 хийх 3 609.9 1-4180 бетон B35 м3 2.4 1.14 695.32 329 33- Ус цохилгын 100м3 1800 1-3967 хэв мод м2 0.034 32 57600 030-01 хэсгийг цутгах 1800 1-3994 банз 40мм, м3 0.65 22.91 41238 4-р зэрэг 1800 1-0095 хадаас кг 0.001 509 916200 1800 1-0319 хэвний тос кг 0.001 13 23400 1800 1-4180 бетон B35 м3 2.4 101.5 182700 1800 1-0375 шуудай/таа м2 0.00394 69.2 124560 р/ 1800 1-4271 ус м3 1 69 124200 1800 1-4193 цементэн м3 2.2 2.14 3852 зуурмаг A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 187
  • 194. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт30 33- Ус цохилгын м3 65.52 1-3988 банз 40мм, м3 0.65 1.05 68.796 030-66 хэсэгт хэв 4-р зэрэг гажилтын заадас хийх (банзаар)31 33- Элсэн 100м3 15.76 1-4543 элс м3 1.5 105 1654.8 040-03 хэвтээбэлтгэл үе хийх 15.76 1-3979 25-30мм - м3 0.65 0.038 0.59888 ийн 3-р зэргийн банз 15.76 1-0095 хадаас кг 0.001 0.3 4.728 15.76 1-3968 зөөврийн м2 0.65 7.34 115.678 тавцан 15.76 1-4271 ус м3 1 13 204.8832 33- хайрган хэвтээ 100м3 15.76 1-3979 25-30мм - м3 0.65 0.38 5.9888 040-05 бэлтгэл үеийг ийн 3-р хийх зэргийн банз 15.76 1-0095 хадаас кг 0.001 0.3 4.728 15.76 1-4331 хайрга м3 1.7 105 1654.833 33- Налууд элсэн 100м3 15.76 1-4543 элс м3 1.5 105 1654.8 040-09 бэлтгэл үе хийх 15.76 1-3979 25-30 мм - м3 0.65 0.058 0.91408 н III зэргийн банз 15.76 1-0095 хадаас кг 0.001 0.4 6.304 15.76 1-4271 ус м3 1 13 204.8834 33- налууд хайрган 100м3 15.76 1-3979 25-30 мм - м3 0.65 0.058 0.91408 040-11 бэлтгэл үе хийх н III зэргийн банз 15.76 1-0095 хадаас кг 0.001 0.4 6.304 15.76 1-4331 хайрга м3 1.7 105 1654.835 33- Чулуун асгаас 1000м 80.8 1-4271 хад, чулуу м3 1.7 1000 80800 040-01 хийх 3 80.8 1-4271 ус м3 1 1 80.8 10.6.3 Материал тээврийн зардал д/д материалын тоо материалын үнэ тээврийн зардал нэр хэмжээ нэгж нийт жин, тн зай 1км - нийт хөлс ийн хөлс 1 арматур 263.338 13000 3423394 263.338 50 267 70311.246 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 188
  • 195. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт хэв мод 86819.04 3600 312548544 2951.847 50 358 31081216.3 банз 40мм 45871.47 180000 8256865194 29816.46 50 358 16421987.4 хадаас 1030271 2500 2575676940 1030.271 50 267 275082297 хэвний тос 35625.24 500 17812620 35.62524 50 477.72 17018889.7 Бетон 387763.5 120000 46531624824 930632.5 50 0 шуудай 203232.8 500 101616408 800.7373 50 267 54263161.9 цементэн 5563.087 50000 278154360 12238.79 50 0 зуурмаг арматур боох 1646.714 0 1.646714 50 267 439672.744 утас электрод 3787.389 100 378738.876 8.873697 50 477.72 1809311.36 хуванцар 16.8 20000 336000 10.92 50 267 4485.6 түгжээ шингэлсэн 1.92 500 960 1.92 50 358 687.36 хар тос ус 214053.6 0 214053.6 0 шороо 154530 0 262701 0 асфальтан 3.32 1000 3320 3.32 50 267 886.44 түрхлэг ус 9.48 10000 94800 0.00948 50 358 3393.84 тусгаарлагч RCC бетон 300608.8 90000 27054795159 511035 0 2мм - ийн 0.101828 1500 152.742 0.101828 50 358 36.454424 утас хүчилтөрөгч 176.8 1000 176800 3.536 50 358 63294.4 керосин 0.061828 1200 74.1936 0.061828 50 358 22.134424 25мм - ийн 2.431784 180000 437721.12 1.58066 50 267 649.286328 зузаан банз цэвэрлэгээний 0.086554 400 34.62152 0.086554 50 358 30.9862604 даавуун материал булан төмөр 5.396884 60000 323813.04 5.396884 50 358 1932.08447A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 189
  • 196. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт төмрийн 462.8083 2500 1157020.65 0.462808 50 358 165685.357 будаг ган яндан 261.954 130000 34054020 32.74425 50 358 93779.532 шавар 207.3762 1000 207376.2 311.0643 10 461.2 95641.9034 25-30 мм - н 7.50176 180000 1350316.8 4.876144 50 358 2685.63008 III зэргийн банз хайрга 1654.8 13000 21512400 2813.16 10 461.2 763193.76 элс 3309.6 12000 39715200 4964.4 10 461.2 1526387.52 чулуу 80800 15000 1212000000 137360 10 461.2 37264960 Нийт, төг 86444266191 Нийт, төг 436174600 10.6.4 Механизмын ашиглалтын зардалүндэслэл хэмжих тоо мех.шифр механизмын машин цаг үнэ нэгж хэмжээ нэр нэгж бүгд нэгж бүгд 33-010- 1га 33.6 2-1-029 бут огтлогч 2.74 92.064 26500 2439696 18133-010-94 1000м3 140 2-1-052 15м3 шанагтай 2.301 322.14 86200 27768468 скрепер 33-010- 100м3 95 2-1-019 140морины 0.29 27.55 50854 1401027.7 108 чадалтай бульдозер 33-010- 100м3 52 2-1-019 140морины 0.193 10.036 50854 510370.744 129 чадалтай бульдозер33-020-08 1000м3 48 2-1-005 1.0м3 шанагтай 0.27 12.96 67805 878752.8 экскаватор 48 2-1-017 108м.х 23.44 1125.12 62445 70258118.4 бульдозер 48 2-8-059 15тн жинтэй 1.92 92.16 25700 2368512 индүү 48 2-5-042 хүрдэн борной 0.18 8.64 26666 230394.24 48 2-4-021 автосамосвал 0.18 8.64 33862 292567.6833-020-14 1000м3 18.1 2-8-037 Автогрейдер 0.57 10.317 42237 435759.129 дунд33-020-16 1000м3 18.1 2-1-016 75 морины 2.54 45.974 50854 2337961.796 хүчтэй бульдозер33-010-25 1000м3 362 2-1-002 1.0м3 шанагтай 18.88 6834.56 67805 463417340.8 экскаватор A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 190
  • 197. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт33-020-08 1000м3 48 2-1-005 1.0м3 шанагтай 0.27 12.96 67805 878752.8 экскаватор, 48 2-1-017 108м.х 23.44 1125.12 62445 70258118.4 бульдозер 48 2-8-059 15тн жинтэй 1.92 92.16 25700 2368512 индүү 48 2-5-042 хүрдэн борной 0.18 8.64 26666 230394.24 48 2-4-021 автосамосвал 0.18 8.64 33862 292567.6833-020-14 1000м3 18.1 2-8-037 Автогрейдер 0.57 10.317 42237 435759.129 дунд33-020-16 1000м3 18.1 2-1-016 75 морины 2.54 45.974 50854 2337961.796 хүчтэй бульдозер33-020-05 1000м3 54 2-8-059 15тн жинтэй 1.92 103.68 25700 2664576 индүү33-020-14 1000м3 140.4 2-8-037 Автогрейдер 0.57 80.028 42237 3380142.636 дунд33-020-08 1000м3 3 2-1-017 108м.х 23.44 70.32 62445 4391132.4 бульдозер 3 2-8-059 15тн жинтэй 1.92 5.76 25700 148032 индүү33-030-01 100м3 1800 2-7-004 бетон зуурагч, , 25.5475 45985.5 8345 383748997.5 1800 2-2-030 автокран 10тн, 41.81 75258 38196 2874554568 1800 2-7-001 хөнөг, 41.81 75258 5000 376290000 1800 2-9-023 доргиур 13.75 24750 2000 49500000 1800 2-9-009 хэв засах 27.83 50094 2000 100188000 төхөөрөмж 1800 2-3-046 заадас гаргагч 1.43374 2580.732 2000 516146433-030-11 100тн 1.469 2-6-002 арматур 130.9 192.2921 2000 384584.2 таслагч, 1.469 2-3-040 гагнуурын 577.9917 849.0698 10000 8490698.073 аппарат, 1.469 2-2-030 автокран 10тн 805.6475 1183.496 38196 4520482033-030-09 100м3 6.68 2-7-004 бетон зуурагч, 25.91 173.0788 8345 1444342.586 6.68 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 279.224 38196 10665239.9 6.68 2-7-001 хөнөг, 41.8 279.224 5000 1396120 6.68 2-9-023 доргиур, 45.32 302.7376 2000 605475.233-030-33 100ш 5.06 2-2-030 автокран 10тн 2.508 12.69048 38196 484725.574133-030-11 100тн 0.00438 2-6-002 арматур 130.9 0.573342 2000 1146.684 таслагч, , 0.00438 2-3-040 гагнуурын 577.9917 2.531604 10000 25316.03646 аппарат 0.00438 2-2-030 автокран 10тн 805.6475 3.528736 38196 134783.602233-030-09 100м3 1.37 2-7-004 бетон зуурагч, 25.91 35.4967 8345 296219.9615 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 191
  • 198. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 1.37 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 57.266 38196 2187332.136 1.37 2-7-001 хөнөг, 41.8 57.266 5000 286330 1.37 2-9-023 доргиур, 45.32 62.0884 2000 124176.833-020-05 1000м3 54.2 2-1-017 15тн жинтэй 22.4 1214.08 25700 31201856 индүү33-030-09 100м3 24.45 2-7-004 бетон зуурагч, 25.91 633.4995 8345 5286553.328 24.45 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 1022.01 38196 39036693.96 24.45 2-7-001 хөнөг, 41.8 1022.01 5000 5110050 24.45 2-9-023 доргиур, 45.32 1108.074 2000 221614833-030-09 100м3 21.42 2-7-004 бетон зуурагч, , 25.91 554.9922 8345 4631409.909 21.42 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 895.356 38196 34199017.78 21.42 2-7-001 хөнөг 41.8 895.356 5000 4476780 21.42 2-9-023 доргиур, 45.32 970.7544 2000 1941508.833-030-33 100ш 0.7 2-2-030 автокран 10тн 2.508 1.7556 38196 67056.897633-030-09 100м3 4.41 2-7-004 бетон зуурагч 25.91 114.2631 8345 953525.5695 4.41 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 184.338 38196 7040974.248 4.41 2-7-001 хөнөг 41.8 184.338 5000 921690 4.41 2-9-023 доргиур, 45.32 199.8612 2000 399722.433-030-09 100м3 127.19 2-7-004 бетон зуурагч 25.91 3295.493 8345 27500888.25 127.19 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 5316.542 38196 203070638.2 127.19 2-7-001 хөнөг 41.8 5316.542 5000 26582710 127.19 2-9-023 доргиур, 45.32 5764.251 2000 11528501.633-070-01 1тн 30.914 2-1-030 10тн даацтай 2.81 86.86834 38196 3318023.115 кран, 30.914 2-2-045 компрессор, 0.94 29.05916 12508 363471.9733 30.914 2-8-040 гагнуурын 5.53 170.9544 10508 1796389.045 агрегат, 30.914 2-3-122 хийн 4.82 149.0055 10508 1565749.584 гагнуурын аппарат, 30.914 2-2-124 20тн даацтай 8.88 274.5163 52300 14357203.54 гидродомкрат33-070-02 1тн 30.914 2-1-030 10тн даацтай 2.81 86.86834 38196 3318023.115 кран 30.914 2-2-045 компрессор, 0.94 29.05916 12508 363471.9733 30.914 2-8-040 гагнуурын 5.53 170.9544 10508 1796389.045 агрегат, 30.914 2-3-122 хийн 4.82 149.0055 10508 1565749.584 гагнуурын аппарат, 30.914 2-2-124 20тн даацтай 8.88 274.5163 52300 14357203.54 гидродомкрат33-070-01 1тн 20 2-1-030 10тн даацтай 2.81 56.2 38196 2146615.2 кран A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 192
  • 199. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 20 2-2-045 компрессор, 0.94 18.8 12508 235150.4 20 2-8-040 гагнуурын 5.53 110.6 10508 1162184.8 агрегат, 20 2-3-122 хийн 4.82 96.4 10508 1012971.2 гагнуурын аппарат, 20 2-2-124 20тн даацтай 8.88 177.6 52300 9288480 гидродомкрат33-070-02 1тн 20 2-1-030 10тн даацтай 2.81 56.2 38196 2146615.2 кран 20 2-2-045 компрессор, 0.94 18.8 12508 235150.4 20 2-8-040 гагнуурын 5.53 110.6 10508 1162184.8 агрегат, 20 2-3-122 хийн 4.82 96.4 10508 1012971.2 гагнуурын аппарат, 20 2-2-124 20тн даацтай 8.88 177.6 52300 9288480 гидродомкрат33-020-05 1000м3 243.433 2-8-059 15тн жинтэй 3.37 820.3676 25700 21083446.26 индүү, 243.433 2-2-031 цамхагт кран 3.37 820.3676 13561 11125004.4633-030-09 100м3 24.45 2-7-004 бетон зуурагч, 25.91 633.4995 8345 5286553.328 24.45 2-2-030 цамхагт кран, 41.8 1022.01 38196 39036693.96 24.45 2-7-001 хөнөг, 41.8 1022.01 5000 5110050 24.45 2-9-023 доргиур, 45.32 1108.074 2000 221614833-030-09 100м3 3.51 2-7-004 бетон зуурагч, 25.91 90.9441 8345 758928.5145 3.51 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 146.718 38196 5604040.728 3.51 2-7-001 хөнөг, 41.8 146.718 5000 733590 3.51 2-9-023 доргиур, 45.32 159.0732 2000 318146.433-030-33 100ш 0.45 2-2-031 Цамхагт кран 3.37 1.5165 13561 20565.25655-220-04 м 5346 5015 өрмийн машин 0.525 2806.65 73907 207431081.633-030-11 100тн 1.16 2-6-002 арматур 130.9 151.844 2000 303688 таслагч, 1.16 2-3-040 гагнуурын 577.991 670.4696 10000 6704695.6 аппарат, 1.16 2-2-030 автокран 10тн 805.65 934.554 38196 35696224.585-140-04 м3 609.93 2028 автокран 10тн, 0.109 66.48237 38196 2539360.605 609.93 3046 компрессор, 0.151 92.09943 12508 1151979.67 609.93 1007 экскаватор, 0.029 17.68797 67805 1199332.806 609.93 1039 доргиур, 0.348 212.2556 2000 424511.28 609.93 3119 насос, 4.35 2653.196 8990 23852227.5533-030-01 100м3 1800 2-7-004 бетон зуурагч, 25.91 46638 8345 389194110 1800 2-2-030 автокран 10тн, 41.8 75240 38196 2873867040 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 193
  • 200. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт 1800 2-7-001 хөнөг, 41.8 75240 5000 376200000 1800 2-9-023 доргиур, 45.32 81576 2000 163152000 1800 2-3-046 заадас гаргагч 1.4337 2580.66 2000 516132033-040-03 100м3 15.76 2-1-017 108м.х 3.75 59.1 62445 3690499.5 бульдозер, 15.76 2-2-027 3тн даацтай 0.72 11.3472 30382 344750.6304 автокран33-040-05 100м3 15.76 2-1-017 108м.х 3.75 59.1 62445 3690499.5 бульдозер, 15.76 2-2-027 3тн даацтай 0.72 11.3472 30382 344750.6304 автокран33-040-09 100м3 15.76 2-2-033 15тн даацтай 16.51 260.1976 45301 11787211.48 гинжит кран, 15.76 2-7-001 1.6м3 33.02 520.3952 20000 10407904 багтаамжтай хөнөг33-040-11 100м3 15.76 2-2-033 15тн даацтай 16.51 260.1976 45301 11787211.48 гинжит кран, 15.76 2-7-001 1.6м3 33.02 520.3952 20000 10407904 багтаамжтай хөнөг33-040-01 1000м3 80.8 2-1-017 108м.х 30.57 2470.056 62445 154242646.9 бульдозер, 80.8 2-1-061 35 тн жинтэй 0.45 36.36 25700 934452 индүү, 80.8 2-4-024 180м.х 0.32 25.856 62445 1614577.92 трактор Нийт, төг 9384980608 A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 194
  • 201. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт10.6.5 Төсөвт өртгийн нэгдсэн товчоо Төсөвт өртгийн товчоо Зардлын нэр Тодотгол Бүгд өртөг, төг 1 Барилгын үндсэн 3838161875.62 ажилчдын цалин 2 Тээврийн зардал 436174600.12 3 Материалын 86444266191.24 зардал 4 Машин 9384980607.90 механизмын ашиглалтын зардал Дүн1 100103583274.89 5 Нэмэгдэл зардал ЦЗ 58.4% 58460492632.53 Нийт шууд 158564075907.42 зардал 6 Нэмэгдэл зардал ЦЗ 57% 57059042466.68 7 Төлөвлөгөөт ЦЗ 95% 95098404111.14 хуримтлал Дүн2 152157446577.83 8 Захиалагчийн Дүн2- ЦЗ 60254348844.82 хяналтын зардал 39.6%-ын 2% 2% 9 Зургийн үнэ 2% Дүн2-ын 2% 3043148931.56 Дүн3 215454944354.20 10 Магадлашгүй Дүн3-ын 2% 4309098887.08 ажлын зардал Дүн4 219764043241.29 11 НӨАТ Дүн4-ын 21976404324.13 10% Бүгд дүн 241740447565.41A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 195
  • 202. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтҮр ашигын тооцоо Дүн (доллар)I. Хөрөнгө оруулалт 193392358.1II. Ашиглалтын зардал (хөрөнгө оруулалтын 0,1%) 1933923.581III. Элэлгдэл хорогдлын шимтгэл 1% 19339235.81 Зардлын дүн 21273159.39Цахилгаан станцын чадал (MBт) 100Жилд үйлдвэрлэх цахилгаан (kBт/цаг) 876000000IY. Борлуулалтын орлого (Цахилгаан эрчим хүчний 63072000борлуулалт. Цахилгааны тарифыг дунджаар90төг/кВт-аар авав)Y. Ашиг 41798840.61YI. Орлогын татвар (1%) 4179884.061YII. Цэвэр ашиг 37618956.55YIII. Орлогын мөнгөн урсгалЭлэгдэл хорогдлын шимтгэлтэй 71476017.45Элэгдэл хорогдлын шимтгэлгүй 37618956.55IX. Өртгөө нөхөх хугацаа (жилээр) 5.140821962X. Цахилгааны өртөг 50 төг/кВт-аар тооцвол өртгөө 15нөхөх хугацаа (жилээр)A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 196
  • 203. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтДүгнэлтБаригдахаар хөрөнгө оруулалт баталгаатай чухал обьектын хувьд боомтуудынтехникийн шийдэл, эдийн засгийн харьцуулалтыг бүрэн хэмжээнд хийх нь зүйтэй.Төслийн хувьд харьцуулалтыг материалын хураангуйлсан хэмжээнд, бат бэхтогтворшилтоор нь хийсэн. Энэ нь төдийлөн хангалттай бус. Усны зарим барилгынхувьд нэн ялангуяа өвөрмөц хийцтэй боомтын хувьд бүтээц болон буурь суурийгтооцох аргачлал тогтсон зүйл байхгүй, дутагдалтай байгаа нь энэ талын асуудлыг илүүнарийвчлан судлах шаардлагатайг харуулж байна. Бидний сонгосон хувилбарын хувьдаркын зузаанаас хамааруулан бат бэхийн бүрэн тооцоогоор шаардлагатайарматурчлалын тооцоог гаргасан. Гэвч тооцооны хувьд үл ойлгогдох зүйл нь арканхучилттай боомтын хувьд ачаалал ба үйлчлэл, тэдгээрийн хослолын асуудал юм. Арканхучилттай тулгуурт боомт төсөллөх тохиолдолд манай улсад тулгуурын бат бэх, арк батулгуурын нийлэх хөшүүн бэхэлгээний тооцоо мөн бетоны онцгой тохиолдол болохбяцралтын тооцоо хийх аргачлал байхгүй байна. мөн аркын температурын зөрөөгөөсүүсэх хүчдэл хэв гажилт, ашиглалтын хугацаанаас хамааран мараалд орох эсэхийгурьдчилан тооцох аргачлалыг судалгааны үндэслэлтэйгээр боловсруулах шаардлагатайбайна. архитектур шийдлээс илүүтэйгээр эдийн засгийн хувьд ашигтай, найдвартай уртхугацааны ашиглалттай боомт барих нь илүү үр дүнтэй гэдгийг ойлгосон. Гэвч альболох амар хялбарыг сонгон бүтээгээд байвал салбар хөгжихгүй гэдгийг бодоххэрэгтэй. Боомтын хувьд сүйрэл гарсан тохиолдолд өндрөөс хамаараад доод хашицадгарах аюул гамшиг ихээхэн учир боомтын өндрийг хязгаарлах шаардлагатай гэдгийгVajont боомтын 1963 оны сүйрэл харуулж байна. Боомтын бүрэн тооцооноос харахадус халиагуур болон үерийн үеийн илүүдэл ус хаях барилга, ус гаргуурын тооцооглабораторид модель хэлбэрээр туршиж баталгаажуулах шаардлагатай. Мөн бүтээцэдлэлийн хувьд ч гэсэн тооцоолох аргачлал байхгүй тохиолдолд аль болох бүтээцийншаардлагаар хийцлэхийг хориглож туршилт судалгаан дээр үндэслэх нь илүүоновчтой. Олон улсуудын тооцооны аргачлалыг харьцуулахад өөр өөрийн онцлогтойбайх ба зарим зүйл нь тэс өөр байх тохиолдол газар хөдлөлтийн хүчийг тооцох үедгарч байсан. Газар хөдөлсний улмаас усан сангаас динамик ачаа үйлчилж байгаагтооцох 4 – н төрлийн аргачлал байна. Тооцооны үр дүн мөн өөр байх нь мөн лэргэлзээтэй. Хуучин оросын аргачлалаар явдаг байсан бол бусад улсын аргачлалнэвтэрч ирэхэд аль нь бодитой эсэхийг тогтооход бэрх, аль аргачлалыг нь мөрдөх ньтодорхойгүй болж ирж байна.Манай улсын хувьд усны барилгын салбарт нэвтрүүлэх, шинээр бий болгох олон зүйлбайгаа нь илт байна. Төсвийн суурь нормын хувьд RCC бетоны хөдөлмөр зарцуулалт,машин цагын лавлахыг шинээр оруулах, усны барилгын металл хийцийн хувьд мөн лнэмж ажлуудыг оруулж өгөх шаардлагатай байна. хэрвээ ажлаа дүйцүүлэн хийхтохиолдолд хамааралтай илтгэлцүүрүүдийг оруулж өгөх шаардлагатай байна. зурагтөсөл зохиох норм дүрэмд усны барилгын металл хийц, RCC бетоны норм дүрэмшинээр зохиох, шаардлагатай тохиолдолд боомтуудын төрөл тус бүрээр норм хийхшаардлага байна.A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 197
  • 204. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалтАшигласан ном зохиол - Р.Р.Чугаев. Гидротехнические сооружения 1985он - М.М.Гришин. Гидротехнические сооружения 1979он - Е.А.Замарин нар. Курс гидротехнических сооружений 1946 он - P.Novak, A.I.B.Moffat et. Hydraulic structures fourth edition 2007он - Б.Жамбалдож, Ц.Батдорж нар. “Усны барилгын гидравлик тооцоо – 1” 2005 он - З.Мижиддорж. “Гидротехникийн барилга” 1976он - Д.В.Штеренлихт. “Гидравлика” 1984 он - И.М.Волков нар. “Гидротехнические сооруужения” изд – во 1968он - М.М.Гришин. “Гидротехнические сооруужения” 1 ба 2 госстройиздат, 1962он - Б.А.Замарин, В.В.Фандеев нар, “Гидротехнические сооруужения” 1965 он - К.В.Попов, С.Н.Корюкин, “Сооружение на гидромелиоративных каналах” 1972 он - В.И.Громов, Е.С.Иванов “Организация и производство гидротехнических работ” 1974 он - Г.К.Соколов, “Выбор кранов и технических средств для монтаж строительных конструкций” 2002 он - БНбД Цогцолбор 52, бетон ба төмөр бетон бүтээц - Г.Базар, “Төмөр бетон бүтээц – I, II - Ж.Гэрэлхүү, “Барилгын үйлдвэрлэлийн зохион байгуулалт” - О.Оюун, Б.Нямаа нар, “Барилгын үйлдвэрлэлийн зохион байгуулалт” - “Төмөр бетон бүтээц” 1 ба 2 хичээлийн курсын төслийн гарын авлага - Барилгын норм ба дүрэм 33-01-02 (Усны барилга байгууламжийн зураг төсөл боловсруулах үндсэн журам) - Барилгын норм ба дүрэм 33-08-09 (Бетон ба төмөр бетон боомт) - Барилгын норм ба дүрэм 33-04-09 (Усны барилга байгууламжийн буурь) - Барилгын норм ба дүрэм 33-05-09 (Усны барилгын ачаалал ба үйлчлэл) - Барилгын норм ба дүрэм 33-06-09 (Усны барилга байгууламжийн бетон ба төмөр бетон бүтээц) - Барилгын норм ба дүрэм 81-33-10 (Усны барилгын төсвийн суурь норм) - Барилгын норм ба дүрэм 81-05-06 (Гадсан суурийн ажлын төсвийн суурь норм) - Барилгын норм ба дүрэм 22-01-01 (Газар хөдлөлийн бүс нутагт барилга төлөвлөх) - Барилгын норм ба дүрэм 52-01-10 (Бетон ба төмөр бетон бүтээц) - Барилгын норм ба дүрэм 81-101-01 (Барилгын тоо хэмжээ бодох аргачилсан заавар) - Барилгын норм ба дүрэм 81-2-98 (Барилгын төсөв зохиох заавар) - W.G.Bligh “Dam and weirs” 1915 - Version 2, Kharagpur university, “Hedraulics structure for flow diversion and storage” - Burroughs.E, “Ambursen dam” Chapter 13. 1969 - Creager.P, Justin.J, and Hind.J “Concrete dam” 1945 - Dam introduction. Paper - EM 1110-2-2200 Gravity dam design 1995A.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 198
  • 205. ДИПЛОМЫН ТӨСӨЛ УББ Эг-Сэлэнгийн УЦС – ын боомтын ба технологи зохион байгуулалт - EM 1110-2-2201 Arch dam design 1994 - EM 1110-2-2104 Strenght design for reinforced – concrete Hydraulic structure 1992 - EMo 19 Design criteria for concrete arch and gravity dam 1997 - EM 1110-2-1603 Hydraulic design of spillway 1992 - EM 1110-2-1602 Hydraulics design of reservoir outlet work 1980 - EP 1110-2-12 Design seismic design provisions for Roller compacted concrete dams 1995 - EM 1110-2-2702 Design of spillway tainter gates 2000 - EM1110-2-6053 Earthquake design and evaluation of concrete hydraulics structure 2007 - EM 1110-2-2006 Roller-Compacted concrete 2000 - EM 1110-2-2105 Design of hydraulics steel structure 1993 - Design the Mosul dam, Iran, 2003 - H.Chanson, Hydraulics of stepped spillways, Forum 2000 - Design standart 14, appurtenant structures for dam, 2010 - Randall, P.Bass, Alternative dam construction thechnigues 1991Ашигласан программ хангамж - Office 2007 - Autocad 2010 - Climwat 2.0 - Google sketchup 7 - Geo5 civil engineering softwareA.WE08D227 Б.АЮУРЗАНА хуудас 199