OpenStreetMap Krijoni harten tuaj

1,802 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,802
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
43
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

OpenStreetMap Krijoni harten tuaj

  1. 1. OpenStreetMap Krijoni hart¨n tuaj e Krijuar nga: Besfort Guri P¨r fotografit¨ dhe dizajnin e librit ¨sht¨ p¨rkujdesur¨: Altin Ukshini e e e e e e Gjithashtu ndihmuan n¨ realizimin e k¨tij projekti: e e FLOSSK (Free Libre Open Source Software Kosova)Faleminderit OpenStreetMap wiki, per disa informacione basike ku dhe jane marre.Kjo pun¨ ¨sht¨ e licencuar n¨n Creative Commons CC-BY-NC-SA 3.0 . ee e e P¨r m¨ shum¨ informata rreth licenc¨s gjeni e e e e n¨ http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/ e
  2. 2. 2
  3. 3. P¨rmbajtja e1 Hyrje n¨ OpenStreetMap e 1 1.1 Cka ¨sht¨ OpenStreetMap? . . . . . . ¸ e e . . . . . . . . . . . . . 1 1.2 Pse ta p¨rdorim OpenStreetMap? . . . e . . . . . . . . . . . . . 1 1.3 Pse t¨ kontribuoni n¨ OpenStreetMap? e e . . . . . . . . . . . . . 2 1.4 Historia e OpenStreetMap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.5 Arritjet e OpenStreetMap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Fillimi me OpenStreetMap 7 2.1 Shpjegimi i ballin¨s s¨ ueb-faqes . . . . . . . . e e . . . . . . . . . 7 2.2 Krijoni llogarin¨ tuaj . . . . . . . . . . . . . . e . . . . . . . . . 7 2.3 Si ta p¨rdorim slippy map? . . . . . . . . . . . e . . . . . . . . . 8 2.4 Komunikimi me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ hartave . e e e . . . . . . . . . 9 2.4.1 Listat e mail-eve . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.4.2 Bisedoni n¨ IRC – in e OpenStreetMap e . . . . . . . . . 10 2.4.3 Forumet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 2.5 OpenStreetMap n¨ rrjetet sociale . . . . . . . e . . . . . . . . . 113 GPS – Global Positioning System 13 3.1 Cka ¨sht¨ GPS? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ¸ e e . . . . . . . 13 3.2 Cka ¨sht¨ GPS trace? . . . . . . . . . . . . . . . . ¸ e e . . . . . . . 14 3.3 Cilat pajisje m¨ duhen mua p¨r ta b¨r¨ nj¨ hart¨? e e ee e e . . . . . . . 14 3.4 Konfiguroni GPS-marr¨sit tuaj . . . . . . . . . . e . . . . . . . 15 3.5 Merrni t¨ dh¨nat tuaja n¨ form¨n e duhur . . . . e e e e . . . . . . . 16 3.6 Shtoni regjistrimet GPX n¨ OpenStreetMap . . . e . . . . . . . 164 Programet e editimit p¨r OpenStreetMap e 19 4.1 Potlatch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.1.1 Filloni me Potlatch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.1.2 Vizatoni nj¨ viz¨-segment . . . . . e e . . . . . . . . . . . 21 4.1.3 Editoni vijat-segmentet ekzistuese . . . . . . . . . . . . 22 4.1.4 Ndani ose bashkoni vijat-segmentet . . . . . . . . . . . 22 3
  4. 4. 4 ¨ PERMBAJTJA 4.1.5 Pikat e interesit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 4.1.6 Editoni etiketimet n¨ Potlatch . . . . . . . . . e . . . . . 23 4.2 JOSM – Java OpenStreetMap . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 4.2.1 Kuptojeni faqen e par¨ t¨ JOSM . . . . . . . e e . . . . . 25 4.2.2 Shtoni pikat dhe vijat-segmente . . . . . . . . . . . . . 26 4.2.3 P¨rdorni etiketimet (vetit¨) n¨ JOSM . . . . . e e e . . . . . 26 4.2.4 Shtoni informacionet e llogaris¨ suaj n¨ JOSM e e . . . . . 26 4.3 Editor¨ t¨ tjer¨ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . e e e . . . . . 27 4.3.1 Merkaator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 4.3.2 Mapzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4.3.3 Vespucci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4.3.4 Mapzen POI Collector . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 4.3.5 OSM2go . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 Vetit¨ e hart¨s e e 31 5.1 Rrug¨t dhe hekurudhat . . . e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 5.2 Urat dhe tunelet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 5.3 Udh¨kryqet dhe rrethet . . . e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 5.4 Malet, liqenet dhe lumenjt¨ e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
  5. 5. Hyrje n¨ OpenStreetMap e1.1 Cka ¨sht¨ OpenStreetMap? ¸ e e http://www.openstreetmap.org/ OpenStreetMap ¨sht¨ projekt p¨r t¨ nd¨rtuar nj¨ databaz¨ t¨ lir¨ me e e e e e e e e et¨ dh¨na gjeografike nga e gjith¨ bota. Edhe pse ky filloi vet¨m me futjen e e e ee rrug¨ve n¨ hart¨, tani p¨rfshin objektet, detet, plazhet, malet, rrug¨t p¨r e e e e e ealpiniz¨m, rrug¨t p¨r ¸ikliz¨m etj. e e e c e “OpenStreetMap ¨sht¨ hart¨ globale q¨ zhvillohet nga nj¨ komunitet e e e e en¨ mbar¨ bot¨n. Esht¨ e e e ¨ e e krijuar n¨n rregullat e sistemeve t¨ hapura, t¨ cilat e e ep¨r baz¨ kan¨ lirin¨ e p¨rdorimit dhe modifikimit t¨ burimit t¨ informacionit”. e e e e e e e OpenStreetMap ¨sht¨ i nd¨rtuar nga komunitetet e ndryshme, q¨ mbled- e e e ehin t¨ dh¨na duke vozitur me automobila, bi¸ikleta apo duke ecur n¨p¨r e e c e errug¨ dhe duke i regjistruar me an¨ t¨ GPS (Global Positioning System). Shu- e e emica e kontribuuesve t¨ OSM-s¨ jan¨ vullnetar¨ q¨ punojn¨ n¨ k¨t¨ projekt. e e e e e e e eeGjithashtu, organizatat dhe qeverit¨ kan¨ filluar t¨ kontribuojn¨ n¨ k¨t¨ pro- e e e e e eejekt. OpenStreetMap p¨rdor sistem t¨ ngjash¨m si Wiki, ku komuniteti mund e e et¨ shtoj¨ dhe t¨ editoj¨ ndryshimet e caktuara n¨ mbar¨ bot¨n. e e e e e e e T¨ dh¨nat n¨ OpenStreetMap jan¨ t¨ lira p¨r t’u p¨rdorur nga ¸dokush. e e e e e e e c¨ eEsht¨ e realizuar n¨n li¸ens¨n q¨ ju lejon ta kopjoni, ta ndryshoni dhe t¨ ridis- e c e e etribuoni t¨ dh¨nat. e e1.2 Pse ta p¨rdorim OpenStreetMap? e Ju mund ta p¨rdorni OpenStreetMap p¨r shum¨ ¸¨shtje, duke p¨rf- e e e ce eshir¨ aktivitetet komerciale, pa pasur nevoj¨ t¨ paguani p¨r licenc¨. Ju mund e e e e eta editoni informacionin dhe ta publikoni at¨. Obligimi juaj i vet¨m ¨sht¨ t’a e e e eshp¨rndani at¨ me t¨ tjer¨t at¨ q¨ lejon t¨ gjith¨ q¨ t¨ ken¨ qasje dhe njohuri e e e e e e e e e e en¨ OpenStreetMap. Licenca q¨ shfryt¨zohet nga OpenStreetMap ¨sht¨ Cre- e e e e eative Commons Attribution Share- Alike 2.0 , CC-BY-SA. Detajet q¨ mund t¨ futen n¨ OpenStreetMap nuk jan¨ vet¨m rrug¨. pra e e e e e enjer¨zit kan¨ shtuar telefonat publik¨, vendstacionet e autobus¨ve, parkimet, e e e etualetet publike dhe shum¨ gj¨ra t¨ tjera. e e e Dhe arsyeja m¨ e mir¨ ¨sht¨ krahasimi i fotografive t¨ qytetit t¨ Prizrenit. e ee e e e
  6. 6. 2 ¨ CHAPTER 1. HYRJE NE OPENSTREETMAP Figure 1.1: Screenshot nga maps.google.com Figure 1.2: Screenshot nga openstreetmap.org1.3 Pse t¨ kontribuoni n¨ OpenStreetMap? e e Nd¨r gj¨rat e para q¨ dua t¨ shtoj k¨tu ¨sht¨ se n¨ shtetin m¨ t¨ ri e e e e e e e e e en¨ bot¨, n¨ Kosov¨, nuk ¨sht¨ e nd¨rtuar n¨ m¨nyr¨n m¨ t¨ mir¨ t¨ mund- e e e e e e e e e e e e e e
  7. 7. 1.4. HISTORIA E OPENSTREETMAP 3shme ndonj¨ hart¨ online, n¨ m¨nyr¨ vullnetare deri m¨ tash Kosova e e e e e e¨sht¨ n¨ gjendje mjaft t¨ mir¨ n¨ OpenStreetMap, mir¨po q¨ duhet endee e e e e e e eshum¨ t¨ punohet. e e ¨ e Esht¨ ndjenj¨ e mir¨ t¨ punohet n¨ OpenStreetMap. Krijuesit e OSM- e e e es¨ n¨ gjith¨ bot¨n tregojn¨ mbi at¨ se kan¨ gjetur shum¨ vende t¨ mira e e e e e e e e eq¨ jan¨ n¨ zon¨n ku jetojn¨ ata, q¨ nuk e kan¨ ditur m¨ par¨. e e e e e e e e e1.4 Historia e OpenStreetMap Projekti i OSM-s¨ ka filluar n¨ gusht t¨ vitit 2004, kur programeri e e ebritanik, Steve Coast, shfryt¨zonte nj¨ program t¨ quajtur GPSDriver e e en¨ shum¨ gj¨ra. Ai k¨rkoi edhe alternativa t¨ tjera, por nuk mundi t¨ gjente e e e e e endonj¨.e Pasi prezantoi iden¨ e tij n¨ takimin p¨r open source n¨ Lond¨r, pa se e e e e ekishte shum¨ ide t¨ ngjashme, por q¨ nuk kishte filluar t¨ nd¨rtohej ndonj¨ra e e e e e enga idet¨ e m¨parshme. e e N¨ mars t¨ vitit 2006, u krijua programi i par¨ “Desktop” p¨r Open- e e e eStreetMap, JOSM. Esht¨ ¨ e shkruar n¨ Java dhe lejon krijimin e hartave offline. ePas pak kohe, ¨sht¨ krijuar harta e par¨ me ngjyra dhe harta t¨ renderume e e e eq¨ quhen si Osmarender. e N¨ maj t¨ vitit 2006, ishte takimi i par¨ p¨r krijimin e hart¨s n¨ ishullin e e e e e e equajtur Wight. Ka qen¨ hera e par¨ kur shum¨ krijues t¨ hartave jan¨ takuar e e e e edrejtp¨rdrejt. e Fondacioni i OSM-s¨ ¨sht¨ krijuar n¨ gusht t¨ vitit 2006 dhe infrastruk- ee e e etura ¨sht¨ krijuar nga donacione t¨ ndryshme. Steve Coast, ideatori i k¨tij e e e eprojekti, ka qen¨ donatori kryesor dhe i vet¨m n¨ infrastruktur¨ p¨r server¨t, e e e e e eemrat e ueb-faqeve dhe shum¨ gj¨ra t¨ tjera. e e e N¨ shtator t¨ vitit 2007, Automotive Navigation Data (AND), kom- e epani q¨ b¨n harta, jep donacion t¨ gjitha t¨ dh¨nat e saj p¨r k¨t¨ pro- e e e e e e eejekt n¨ Holand¨. Kjo ka qen¨ hera e par¨ q¨ nj¨ kompani komerciale ka e e e e e edh¨n¨ t¨ dh¨nat p¨r k¨t¨ projekt. e e e e e ee1.5 Arritjet e OpenStreetMap P¨r 6 vjet, OpenStreetMap ¨sht¨ zhvilluar nga nj¨ projekt i vog¨l i e e e e edisa entuziast¨ve nga Londra, n¨ nj¨ projekt me resurse globale me qindra e e eshfryt¨zues. P¨r disa shfryt¨zues ¨sht¨ vet¨m hobi, por p¨r disa ¨sht¨ projekt e e e e e e e e eshum¨ serioz. e Gjithashtu, mund t¨ them se personat q¨ e zhvillojn¨ OpenStreetMap e e e
  8. 8. 4 ¨ CHAPTER 1. HYRJE NE OPENSTREETMAP Figure 1.3: Screenshot nga openstreetmap.orgjan¨ shum¨ humanitar¨. N¨ disa raste, p¨r ¸¨shtjet q¨ k¨rkonin ndihm¨ t¨ sh- e e e e e ce e e e epejt¨, u ngrit¨n ekipet humanitare q¨ ndihmuan n¨ krijimin e hartave si n¨: e e e e e • P¨rmbytjet e Shkodr¨s e e • T¨rmeti n¨ Gaza, Haiti e e • Si dhe n¨ Kebira. e
  9. 9. Fillimi me OpenStreetMap2.1 Shpjegimi i ballin¨s s¨ ueb-faqes e e P¨r t¨ vizituar ueb-faqen e OpenStreetMap, duhet vizituar e ewww.openstreetmap.org . Impresionet e para shumica e njer¨zve i emarrin nga ballina e faqes, e cila ¨sht¨ dizajnuar q¨ t¨ jet¨ e leht¨ p¨r t’u e e e e e e ep¨rdorur. N¨ fotografin¨ e m¨poshtme ju do t¨ shikoni ballin¨n e faqes e e e e e es¨ OpenStreetMap. e Figure 2.1: Screenshot nga openstreetmap.org Pjesa m¨ e madhe e faqes ¨sht¨ nga harta, e cila njihet me emrin e shkurt¨r e e e esi slippy map. Gjithashtu, n¨ pjes¨n e sip¨rme t¨ faqes keni linqet interaktive, e e e eme t¨ cilat ju mund t¨ kryeni funksione t¨ ndryshme, si editimin e hart¨s, e e e et¨ shikoni apo t¨ ngarkoni GPS t¨ dh¨nat. N¨ t¨ djatht¨ t¨ asaj ju mund e e e e e e e et¨ shihni linqet p¨r llogarin¨ e shfryt¨zuesit. e e e e N¨ krahun e majt¨ n¨ fund t¨ faqes ¨sht¨ Side bar, n¨ t¨ cilin mund e e e e e e e et¨ shihni linqet p¨r OpenStreetMap n¨ Wiki, blogun e lajmeve, faqen rreth e e eprodukteve t¨ OpenStreetMap, si dhe ¸el¨sin e hart¨s. Blogun e lajmeve ju e c e egjithashtu mund ta vizitoni n¨ linkun www.opengeodata.org. e
  10. 10. 6 CHAPTER 2. FILLIMI ME OPENSTREETMAP2.2 Krijoni llogarin¨ tuaj e P¨r t’u regjistruar, shkoni n¨ www.openstreetmap.org, dhe zgjidhni op- e esionin sign up, i cili gjendet lart n¨ t¨ djatht¨ t¨ faqes. Kjo do t’ju e e e ed¨rgoj¨ n¨ form¨n e regjistrimit, si¸ shihet n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim: e e e e c e e e Figure 2.2: Screenshot nga openstreetmap.org Ju keni nevoj¨ p¨r llogari n¨ openstreetmap, n¨se planifikoni t¨ kon- e e e e etribuoni n¨ t¨ dh¨nat e hartave p¨r projekt. Edhe n¨se ju nuk doni t¨ kon- e e e e e etribuoni n¨ OpenStreetMap, ¨sht¨ ide e mir¨ n¨se regjistroheni n¨ Open- e e e e e eStreetMap, q¨ t¨ keni kontakte apo t¨ kontaktoni me personat e tjer¨ t¨ cil¨t e e e e e ekontribuojn¨ n¨ hart¨. e e e Figure 2.3: Screenshot nga openstreetmap.org
  11. 11. ¨2.2. KRIJONI LLOGARINE TUAJ 7 N¨se jeni t¨ shqet¨suar p¨r privat¨sin¨ tuaj, ju mund t¨ regjistroheni me e e e e e e enj¨ pseudonim. Ju gjithashtu mund ta ndryshoni emrin tuaj pasi q¨ jeni e eregjistruar. Pasi ju keni kompletuar form¨n e regjistrimit, do t¨ pranoni nj¨ e-mail e e eq¨ do t’ju pyes¨ p¨r konfirmimin e regjistrimin tuaj. Llogaria juaj do t¨ ak- e e e etivizohet pasi ju t¨ klikoni n¨ linkun n¨ at¨ e-mail. Pasi ju keni aktivizuar e e e ellogarin¨ tuaj, ju mund t¨ ndryshoni settings tuaj. e e Ju mund t¨ shtoni nj¨ p¨rshkrim p¨r ju, n¨se do t’ju p¨lqente, gjithashtu e e e e e emund t¨ shtoni fotografin¨ tuaj t¨ profilit apo ndonj¨ fotografi tjet¨r. Ju e e e e egjithashtu mund t¨ shtoni lokacionin e sht¨pis¨ suaj, duke klikuar n¨ slippy e e e emap–in e vog¨l n¨ faqen tuaj t¨ settings–it. Kjo lejon q¨ krijuesi i har- e e e etave t¨ cilat kontribuojn¨ n¨ OpenStreetMap t¨ jet¨ af¨r jush. N¨se e e e e e e eju njihni ndonj¨ zhvillues t¨ hartave personalisht, ju mund ta shtoni si e eshok¨ at¨ n¨ OpenStreetMap. e e e Figure 2.4: Screenshot nga openstreetmap.org Pasi ju keni kompletuar settings-in e llogaris¨ suaj, ju mund t¨ shikoni e efaqen e p¨rdoruesit, pra tuaj¨n (si¸ shihet n¨ fotografin¨ e m¨poshtme), ju e e c e e emund t¨ b¨ni k¨t¨ edhe her¨ t¨ tjera, duke klikuar n¨ emrin tuaj n¨ fillim e e ee e e e et¨ faqes n¨ an¨n e djatht¨. Kjo tregon informacionet p¨r ju, t¨ cilat ju i keni e e e e e eshtuar, list¨n e editimeve q¨ keni b¨r¨ n¨ OpenStreetMap, GPS t¨ dh¨nat e e ee e e etuaja dhe settings-in tuaj. Kjo mund t’ju ndihmoj¨ edhe si lloj reference mbi e
  12. 12. 8 CHAPTER 2. FILLIMI ME OPENSTREETMAPat¨ q¨ ju e keni b¨r¨. e e ee2.3 Si ta p¨rdorim slippy map? e Slippy Map ¨sht¨ em¨r q¨ p¨rdoret p¨r t¨ treguar q¨ p¨rdoruesit e e e e e e e e err¨shqasin n¨ m¨nyr¨ interaktive n¨ ueb-faqen e OpenStreetMap. Slippy e e e e eMap p¨rdor nj¨ librari t¨ Java Script-it, e quajtur Open Layer, q¨ paraqet e e e enj¨ grup t¨ shtresave q¨ jan¨ t¨ mbledhura p¨r t¨ formuar nj¨ imazh t¨ cak- e e e e e e e e etuar. Nivele t¨ caktuara tregojn¨ informacione m¨ t¨ holl¨sishme, me var¨si e e e e e et¨ rregullave t¨ p¨rdorura. e e e Ju mund t¨ shkoni n¨ thell¨si t¨ hart¨s q¨ t¨ mund t’i shihni m¨ shum¨ de- e e e e e e e e etaje, duke p¨rdorur vegl¨n q¨ gjendet n¨ krahun e majt¨ t¨ faqes (+,- e e e e e e). Gjithashtu, mund t¨ l¨vizni n¨p¨r hart¨ duke klikuar me tastin e e e e e edjatht¨ t¨ mausit dhe duke e l¨vizur at¨. Ju gjithashtu mund t¨ futeni e e e e en¨ thell¨si t¨ faqes duke p¨rdorur butonin n¨ mes t¨ mausit (Scroll button). e e e e e e N¨ an¨n e djatht¨, ju do t¨ shihni shenj¨n + me sfond t¨ kalt¨r, kjo ju e e e e e e emund¨son q¨ t¨ shihni hart¨n n¨ m¨nyra t¨ ndryshme. Klikoni n¨ + dhe do e e e e e e e et’ ju paraqitet fotografia n¨ vazhdim. e Figure 2.5: Screenshot nga openstreetmap.org Dy shtresat e para jan¨ dizajnuar q¨ t¨ tregojn¨ informacionet e e e e ep¨rgjithshme t¨ hart¨s, mir¨po q¨ sa m¨ shum¨ t¨ futeni n¨ thell¨si t¨ hart¨s e e e e e e e e e e e edetajet e t¨ dh¨nave do t¨ rriten. Shtresa tjet¨r e quajtur Cycle Map, e e e eq¨ mund ta gjeni edhe n¨ www.opencyclemap.org, tregon hart¨n topografike. e e e Nd¨rsa n¨se selektojm¨ shtres¨n No Name, at¨her¨ do t¨ shohim se cilat e e e e e e eobjekte n¨ hart¨ nuk kan¨ em¨r apo informacionin se ¸far¨ paraqet ai objekt. e e e e c e
  13. 13. ¨ ¨ ¨2.4. KOMUNIKIMI ME ZHVILLUES TE TJERE TE HARTAVE 92.4 Komunikimi me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ har- e e e tave Si¸ dim¨ q¨ OpenStreetMap projekti realizohet nga nj¨ komunitet c e e en¨ mbar¨ bot¨n, do t’ju duhet t¨ komunikoni dhe t’i informoni krijuesit e e e e etjer¨ mbi at¨ q¨ keni nevoj¨ t¨ informoheni mbi problemet q¨ mund t¨ keni e e e e e e egjat¨ pun¨s. Ju keni shum¨ m¨nyra p¨r t¨ arritur komunikimin q¨ ju nevo- e e e e e e ejitet.2.4.1 Listat e mail-eve Metodat q¨ p¨rdoret shum¨ p¨r t¨ komunikuar ¨sht¨ listat e mail– e e e e e e eeve, ¨sht¨ nj¨ num¨r i madh i listave t¨ mail–eve q¨ kan¨ nj¨ diver- e e e e e e e esitet p¨r OpenStreetMap komunitetin. Listat e mail–eve mund t’i gjeni en¨ http://lists.openstreetmap.org/. Ju duhet t¨ regjistroheni n¨ ndonj¨r¨n e e e eelist¨ t¨ mail-eve p¨r t¨ postuar mesazhin tuaj. Jan¨ pes¨ lista t¨ mail–eve e e e e e e eq¨ u interesojn¨ m¨ s¨ shumti zhvilluesve t¨ hartave: e e e e e • Announce: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/announce). Kjo list¨ e mail–eve ju ndihmon n¨se nuk d¨shironi t¨ regjistroheni e e e e n¨ mailing-listat e tjera, mbi njoftimet q¨ ndodhin n¨ projektin e Open- e e e StreetMap. • Talk: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/talk). Lista e mail–eve p¨r diskutime ju lejon t¨ diskutoni me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ hartave p¨r e e e e e e ¸¨shtje gjenerale t¨ OpenStreetMap. ce e • Newbies: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/newbies ). Kjo list¨ e mail–eve sh¨rben m¨ shum¨ p¨r personat q¨ ky¸en p¨r e e e e e e c e her¨ t¨ par¨ n¨ k¨t¨ projekt. e e e e ee • Dev: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/dev). Kjo list¨ e e mail–eve u dedikohet m¨ shum¨ zhvilluesve t¨ programeve p¨r editimin e e e e e OpenStreetMap, ju mund t¨ p¨rdorni k¨t¨ list¨ t¨ mail–eve p¨r “bug”, e e ee e e e gabimet q¨ ju keni hasur n¨ ueb-faqe apo mbi editorin me t¨ cilin ju e e e punoni mbi hart¨. e • Legal Talk: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/legal-talk). K¨tu e ju mund t¨ diskutoni mbi ¸¨shtjen e licencave. Pra, n¨se keni in- e ce e formata q¨ ju doni t’i importoni n¨ OpenStreetMap dhe nuk dini e e se a keni t¨ drejt¨ t’i p¨rdorni ato, at¨her¨ ju mund t¨ k¨rkoni e e e e e e e ndihm¨ n¨ k¨t¨ list¨ t¨ mail–eve. e e ee e e
  14. 14. 10 CHAPTER 2. FILLIMI ME OPENSTREETMAP Gjithashtu, shum¨ vende t¨ bot¨s i kan¨ listat e mail–eve t¨ tyre, ku mund e e e e et¨ diskutojn¨ mbi problemet apo zhvillimet e fundit n¨ OpenStreetMap. Fat- e e emir¨sisht, edhe Kosova ka list¨n e mail–eve t¨ vet n¨ OpenStreetMap, e cila e e e e¨sht¨:e e talk-kosovo@openstreetmap.org2.4.2 Bisedoni n¨ IRC – in e OpenStreetMap e Vendi m¨ i mir¨ p¨r t¨ marr¨ ndihm¨ t¨ drejtp¨rdrejt¨ nga zhvil- e e e e e e e e elues t¨ hartave ¨sht¨ Internet Relay Chat (IRC). Ju mund t¨ futeni e e e en¨ irc://irc.oftc.net/osm. e N¨se nuk keni nj¨ IRC program t¨ instaluar, ju mund t¨ p¨rdorni e e e e e http://irc.openstreetmap.org/ duke shfryt¨zuar uebin. e Vizitoni kontakt-faqen n¨ wiki (http://wiki.openstreetmap.org/wiki/contact) ep¨r list¨n e kanaleve/dhomave. Mund t¨ p¨rdorni #flossk kanalin/dhom¨n e e e e ep¨r informacione n¨ gjuh¨n shqipe. e e e2.4.3 Forumet Ueb-forumi p¨r OpenStreetMap ¨sht¨ http://forum.openstreetmap.org/, e e eku ju mund t¨ diskutoni me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ hartave. e e e e Foruminuk ¨sht¨ ndoshta m¨nyra m¨ e mir¨ p¨r t¨ komunikuar, si¸ jan¨ IRC e e e e e e e c ekanalet/dhomat, apo listat e mail–eve, sepse ju duhet nj¨ koh¨ m¨ e gjat¨ p¨r e e e e et¨ marr¨ p¨rgjigje. e e e2.5 OpenStreetMap n¨ rrjetet sociale e Mos u befasoni se shumica e zhvilluesve t¨ hartave dhe shfryt¨zuesve e et¨ OpenStreetMap-it p¨rdorin faqet e ndryshme t¨ rrjeteve sociale dhe e e ekan¨ krijuar prezenc¨n e OpenStreetMap n¨ rrjetet sociale. Rrjetet sociale e e egjithashtu jan¨ mjaft t¨ p¨rdorshme kur organizohen takime t¨ ndryshme e e e ep¨r OpenStreetMap. e • Facebook grup: http://bit.ly/osmfbgroup • Facebook fan page: http://bit.ly/osmfanpage • Linked in grup: http://linkd.in/hG3mri • Facebook grupi i Kosov¨s: http://on.fb.me/eCZ7Ks e
  15. 15. GPS – Global Positioning System3.1 Cka ¨sht¨ GPS? ¸ e e Departamenti i Mbrojtjes i Shteteve t¨ Bashkuara t¨ Amerik¨s filloi e e ek¨rkimet p¨r sistemin satelitor t¨ pozicionimit n¨ vitin 1970. Kjo pun¨ rezul- e e e e etoi me “GPS Global Position System”, i cili u fut n¨ p¨rdorim n¨ vitin 1995. e e eNj¨zetekat¨r satelit¨ jan¨ l¨shuar rreth orbit¨s me sukses. N¨ fillim u zhvillua e e e e e e ep¨r p¨rdorim ushtarak, q¨ tani p¨rdoret edhe p¨r shfryt¨zues t¨ thjesht¨, p¨r e e e e e e e e e¸¨shtje t¨ ndryshme.ce e Sisteme t¨ ngjashme si kjo jan¨ duke u zhvilluar n¨ Evrop¨ dhe quhen e e e e“Galileo“ nga Federata Ruse “GLONASS”, si dhe nga Republika qytetareKineze “Compass”. Nd¨rsa sistemi i vet¨m i plot¨ q¨ ¨sht¨ zhvilluar nga e e e e e eDepartamenti i Mbrojtjes i Shteteve t¨ Bashkuara t¨ Amerik¨s, njihet si e e eNAVSTAR, k¨shtu q¨ ne do t¨ p¨rshkruajm¨ se si NAVSTAR punon aktu- e e e e ealisht. NAVSTAR p¨rb¨het nga tri elemente: Segmenti i hap¨sir¨s, segmenti i e e e ekontrollit, si dhe segmenti i p¨rdoruesit. e • Segmenti i hap¨sir¨s ¨sht¨ plejad¨ e satelit¨ve t¨ tok¨s q¨ rrotul- e e e e e e e e e lohen rreth tok¨s. N¨ projektin NAVSTAR jan¨ 24 satelit¨, prej e e e e tyre jan¨ 21 aktiv¨ dhe 3 jan¨ n¨ gatishm¨ri. Cdo satelit ka e e e e e ¸ nj¨ or¨ shum¨ t¨ sakt¨ atomike n¨ bord, dhe t¨ gjitha or¨t e e e e e e e e e t¨ gjith¨ satelit¨ve jan¨ t¨ sinkronizuar rreth vetes. Cdo satelit trans- e e e e e ¸ meton nj¨ sinjal q¨ p¨rmban koh¨n dhe pozicionin e vet n¨ qiell. e e e e e • Segmenti i kontrollit paraqet nj¨ num¨r t¨ stacioneve tok¨sore, duke e e e e p¨rfshir¨ edhe master-stacionin q¨ gjendet n¨ Kolorado “Colorado e e e e Spring”. K¨to stacione monitorojn¨ sinjalet nga satelit¨t dhe trans- e e e metojn¨ ndonj¨ korrigjim t¨ nevojsh¨m p¨r satelitin. Korrigjimet e e e e e jan¨ t¨ nevojshme p¨r shkak se satelit¨t e tyre mund t¨ largohen nga e e e e e destinacionet e tyre. • Segmenti i p¨rdoruesit ¨sht¨ marr¨si juaj GPS. Kjo merr sinjale e e e e t¨ shumta nga satelit¨t dhe p¨rdor t¨ dh¨nat q¨ ato p¨rmbajn¨ p¨r e e e e e e e e e t¨ llogaritur pozicionin tuaj. Marr¨si, pra pajisja GPS, ka gjithashtu e e or¨n e vet, q¨ t¨ mund t¨ kryhen llogaritjet p¨r t¨ treguar pozicionin e e e e e e tuaj.
  16. 16. 12 CHAPTER 3. GPS – GLOBAL POSITIONING SYSTEM3.2 Cka ¨sht¨ GPS trace? ¸ e e GPS trace ¨sht¨ thjesht nj¨ regjistrim i pozicionit tuaj me an¨ t¨ ko- e e e e emunikimit t¨ nd¨rsjell¨ me GPS satelit¨t dhe GPS marr¨sin tuaj. Tregon e e e e errug¨timin tuaj gjat¨ koh¨s q¨ ju keni l¨vizur. e e e e e N¨se ju regjistroni me GPS marr¨sin gjat¨ koh¨s q¨ ecni n¨ rrug¨n p¨r e e e e e e e ek¨mb¨sor¨, si rezultat ju do t¨ fitoni t¨ dh¨na t¨ pozicionit t¨ asaj rruge e e e e e e e edhe do t¨ gjeni vendndodhjen e rrug¨s n¨ bot¨. Gjat¨ pun¨s s¨ GPS, e e e e e e eai do t¨ regjistroj¨ pika t¨ caktuara, t¨ cilat pastaj do t¨ paraqiten e e e e en¨ m¨nyr¨ t¨ grafikonit dhe ju mund ta p¨rdorni at¨ p¨r t¨ krijuar hart¨, e e e e e e e e eq¨ ndoshta mund ta p¨rdorni edhe si pjes¨ e navigacionit. N¨se nj¨ pjes¨ e e e e e e emadhe e personave regjistrojn¨ me GPS marr¨s, at¨her¨ ju mund t¨ keni e e e e enj¨ hart¨ t¨ plot¨ t¨ asaj zone. Ky ¨sht¨ principi p¨r t¨ mbledhur t¨ dh¨nat e e e e e e e e e e egjeografike. Ju mund t¨ shihni n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim kombinimin e e e e eshum¨ regjistrimeve t¨ GPS–it t¨ qytetit t¨ Prizrenit. e e e e Figure 3.1: Screenshot i trace nga JOSM editori
  17. 17. ¨ ¨ ¨ ¨ ¨ ¨3.3. CILAT PAJISJE ME DUHEN MUA PER TA BERE NJE HARTE?133.3 Cilat pajisje m¨ duhen mua p¨r ta e e b¨r¨ nj¨ hart¨? e e e e P¨r t¨ mbledhur GPS t¨ dh¨nat, ju duhet nj¨ GPS marr¨s. Gjithashtu, e e e e e eduhet q¨ t¨ dh¨nat t¨ barten n¨ kompjuterin tuaj. K¨t¨ mund ta e e e e e eeb¨ni me USB-kabllo apo me kabllo serike, gjithashtu mund t¨ b¨ni me e e enj¨ kart¨ t¨ memories apo edhe me bluetooth. e e e • Nj¨ fletore dhe nj¨ laps p¨r t¨ marr¨ sh¨nime ekstra, si emrin e rrug¨ve e e e e e e e apo ndonj¨ gj¨ tjet¨r. e e e • Nj¨ regjistrues ¨sht¨ mjaft i shtrenjt¨, por e leht¨ p¨r t’u p¨rdorur e e e e e e e gjat¨ koh¨s q¨ ecni. Regjistroni pika t¨ caktuara me GPS tuaj, e e e e dhe pastaj shpjegoni at¨ pik¨ duke regjistruar z¨rin tuaj. N¨se keni e e e e t¨ regjistruar di¸ka, at¨her¨ ju mund ta p¨rdorni at¨ p¨r t¨ krijuar e c e e e e e e hart¨n, JOSM editori p¨rkrah krijimin e hartave me z¨. e e e • Nj¨ kamer¨ digjitale do t¨ jet¨ e mir¨ se ardhur pasi q¨ shumica e e e e e e e kamerave tani kan¨ nj¨ GPS marr¨s t¨ integruar, mund t¨ p¨rdoret p¨r e e e e e e e t¨ mbledhur nj¨ informacion mjaft t¨ detajuar pasi mund t¨ fotografoni e e e e shenjat e komunikacionit dhe t’i shtoni k¨to detaje. e Telefonat mobil¨, t¨ quajtur (Smart phone), mund t¨ kombi- e e enojn¨ nj¨ num¨r t¨ madh t¨ k¨tyre funksioneve, disa kan¨ dhe e e e e e e eGPS marr¨sin e integruar. e P¨r m¨ shum¨ informacion vizitoni e e efaqen e smart phone – ve n¨ Wiki t¨ OpenStreetMap – e ehttp://wiki.openstreetmap.org/wiki/Smartphones .3.4 Konfiguroni GPS-marr¨sit tuaj e Gj¨ja e par¨ q¨ duhet t¨ b¨het ¨sht¨ q¨ t¨ jeni i sigurt e e e e e e e e eq¨ GPS marr¨si ¨sht¨ duke p¨rdorur sistemin e koordinatave WGS84. e e e e eShum¨ marr¨s kan¨ t¨ p¨rfshir¨ edhe sistemin lokal t¨ koordinatave, p¨r t’i e e e e e e e eb¨r¨ m¨ leht¨ t¨ p¨rdorsh¨m p¨r t’u p¨rdorur p¨r hartat e printuara. Open- ee e e e e e e e eStreetMap p¨rdor vet¨m WGS84 sistemin pra n¨se ju regjistroni n¨ sistemin e e e ee gabuar, lokacionin ju do ta merrni me qindra metra larg cakut. Juve ju duhet q¨ me GPS marr¨sin tuaj, t¨ merrni informacione sa e e em¨ shum¨ q¨ ¨sht¨ e mundshme, q¨ do t¨ b¨j¨ t¨ dh¨nat tuaja m¨ t¨ mira. e e ee e e e ee e e e eDisa marr¨s mund t¨ marrin nj¨ pik¨ p¨r sekond¨. N¨se GPS marr¨si e e e e e e e ejuaj nuk e b¨n k¨t¨, nuk ¨sht¨ problem, por sigurohuni q¨ t¨ marr¨ sa e ee e e e e em¨ shum¨ q¨ ¨sht¨ e mundshme. e e ee e
  18. 18. 14 CHAPTER 3. GPS – GLOBAL POSITIONING SYSTEM Ju duhet t¨ dini si t¨ filloni dhe t¨ ndaloni regjistrimin. Disa marr¨s mund e e e et¨ regjistrojn¨ konstant, mir¨po disa duhet q¨ t¨ fillojn¨ dhe t¨ ndalojn¨ pro- e e e e e e e ecesin. Smart phones – programi p¨r regjistrim k¨rkon t¨ filloj¨ dhe e e e et¨ ndaloj¨ regjistrimin. e e3.5 Merrni t¨ dh¨nat tuaja n¨ form¨n e e e e e duhur OpenStreetMap pranon regjistrimet vet¨m e n¨ GPX e for-matin. Ju mund t¨ gjeni m¨ shum¨ informacion p¨r k¨t¨ format e e e e een¨ http://www.topografix.com/gpx.asp. N¨se marr¨si juaj nuk krijon e e erezultatin n¨ GPX, ju duhet q¨ t¨ konvertoni n¨ GPX. Aplikacioni q¨ ju e e e e emund¨son q¨ shumic¨n e formateve t¨ konvertoni n¨ GPX, quhet GPSBabel. e e e e e GPSBabel ¨sht¨ softuer i lir¨, e e e q¨ mund ta shkarkoni en¨ http://www.gpsbabel.org/ p¨r Windows, MacOSX dhe Linux. Edhe pse e eGPSBabel ¨sht¨ m¨ shum¨ i bazuar me an¨ t¨ kodeve, ekziston edhe GUI e e e e e ep¨r disa nga sistemet operative. N¨ fotografit¨ n¨ vazhdim mund t¨ shihni e e e e ese si duket GPSBabel. Figure 3.2: Screenshot nga GPSBabel editori
  19. 19. ¨3.6. SHTONI REGJISTRIMET GPX NE OPENSTREETMAP 153.6 Shtoni regjistrimet GPX n¨ e Open- StreetMap Pasi ju keni regjistrimet tuaja n¨ formatin GPX, ju mund t’i ngarkoni ato en¨ OpenStreetMap. Nuk ¨sht¨ e obliguar t’i ngarkoni n¨ OpenStreetMap, e e e eGPS t¨ dh¨nat. N¨se ju doni t¨ shfryt¨zoni Potlatch editorin, at¨her¨ duhet e e e e e e et’i ngarkoni GPS t¨ dh¨nat, mir¨po n¨se ju d¨shironi t’i shfryt¨zoni JOSM e e e e e eapo Merkaator editor¨t at¨her¨ ju mund t’i p¨rdorni GPS t¨ dh¨nat pa pasur e e e e e enevoj¨ t’i ngarkoni ato. e Disa editor¨ mund¨sojn¨ q¨ n¨ m¨nyr¨ direkte t¨ ngarkohen, por m¨nyra e e e e e e e e em¨ e thjesht¨ p¨r t’i shtuar GPS t¨ dh¨nat ¨sht¨ duke p¨rdorur ueb-faqen, e e e e e e e esi n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim. e e e Ju tani shikoni form¨n p¨r ngarkim, p¨r t¨ gjetur fajllin tuaj klikoni e e e en¨ browser butonin, ju gjithashtu duhet t¨ jepni nj¨ p¨rshkrim t¨ shkurt¨r e e e e e ep¨r secilin regjistrim q¨ ngarkoni. Ju keni kat¨r opsione t¨ privat¨sis¨: e e e e e e • Private: Fsheh ¸do detaj t¨ regjistrimit tuaj nga p¨rdoruesit e tjer¨, c e e e nuk publikohet n¨ list¨n e t¨ dh¨nave GPS q¨ ¨sht¨ publike. e e e e ee e • Public: Lejon pamjen e GPS t¨ dh¨nave n¨ list¨n publike t¨ t¨ dh¨nave e e e e e e e GPS. • Trackable: Lejon pamjen e regjistrimeve, por nuk lejon t¨ shihen se e kush i ngarkoi ato. • Identifiable: T¨ dh¨nat GPS jo vet¨m mund t¨ shihen, por edhe mund e e e e t¨ shkarkohen nga cdokush. e ¸Pasi t¨ keni kompletuar form¨n p¨r ngarkim, ju mund t¨ klikoni n¨ butonin e e e e eUpload p¨r t’u ngarkuar regjistrimet tuaja. e
  20. 20. 16 CHAPTER 3. GPS – GLOBAL POSITIONING SYSTEM
  21. 21. Programet e editimit p¨r e OpenStreetMap Pasi keni mbledhur GPS t¨ dh¨nat, keni b¨r¨ fotografi, keni e e eemarr¨ sh¨nime dhe keni mbledhur informacione t¨ ndryshme, ¨sht¨ koha e e e e eq¨ t¨ ktheni ato t¨ dh¨na n¨ OpenStreetMap dhe t¨ vendosen n¨ databaz¨n e e e e e e e ee OpenStreetMap. Rruga p¨r t¨ b¨r¨ k¨t¨ ¨sht¨ duke p¨rdorur njeriun nga e e ee eee e eprogramet e m¨poshtme: e • Potlatch – editor i bazuar n¨ ueb e • JOSM – Java editori i bazuar n¨ desktop e • Merkaator – desktop aplikacioni p¨r editim e Disa detaje t¨ vogla q¨ i b¨r¨ editor¨t t¨ ndrysh¨m mes vete: e e ee e e e Potlatch JOSM Merkaator K¨rkesat e Ueb-shfletues Sistemin Windows, Linux me flash t¨ in- e operativ dhe Mac OSX staluar t¨ ¸far¨dosh¨m e c e e me Qt me Java 1.5 minimum t¨ in- e staluar Punon offline Jo Po Po Duhet t¨ instalo- e Jo Jo Po het Ndihmon n¨ kri- e Pjes¨risht e Po Po jimin e hartave me an¨ t¨ fo- e e tografive Ndihmon kri- Jo Po Po jimin e hartave n¨p¨rmjet inciz- e e imeve t¨ z¨rit e e
  22. 22. ¨18 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP4.1 Potlatch Potlatch ¨sht¨ editor i OpenStreetMap i bazuar n¨ flash, q¨ punon vet¨m e e e e eonline. Avantazhi m¨ i madh i tij ¨sht¨ se nuk ka nevoj¨ t¨ instalohet, e e e e egjithashtu mund t¨ ta p¨rdorni n¨ ¸do kompjuter q¨ ka qasje n¨ internet dhe e e ec e eka nj¨ shfletues “Browser” dhe flash-in e instaluar. e4.1.1 Filloni me Potlatch Ju duhet t¨ keni shkruar emrin edhe fjal¨kalimin q¨ t¨ mund t¨ p¨rdorni. e e e e e eM¨nyra m¨ e thjesht¨ p¨r t¨ filluar me editimin n¨ Potlatch, duhet vet¨m e e e e e e et¨ klikoni n¨ edit butonin q¨ gjendet tek butonat interaktiv¨, e cila fillon e e e emenj¨her¨ me ngarkimin e t¨ dh¨nave q¨ gjenden aktualisht. Kjo funksionon e e e e eduke filluar vet¨m nga zoom niveli i 13 ose m¨ i thell¨. e e e Kur ju hapni Potlatch editorin, ju mund t¨ zgjidhni nj¨rin nga dy op- e esionet: • Edit with save: B¨ni ndryshimin, pastaj klikoni n¨ “save” butonin p¨r e e e t’u ruajtur t¨ dh¨nat n¨ server¨t e OpenStreetMap e e e e • Edit live: Ndryshimet tuaja do t¨ ngarkohen kur ju i b¨ni ato e e Figure 4.1: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch4.1.2 Vizatoni nj¨ viz¨-segment e e OpenStreetMap ¨sht¨ e nd¨rtuar nga vizat-segmentet, ajo mund e e et¨ paraqet rrug¨, lum¨, hekurudh¨ etj.. Secila viz¨-segment ¨sht¨ e krijuar e e e e e e enga pikat. Si t¨ vizatoni nj¨ viz¨-segment e e e
  23. 23. 4.1. POTLATCH 19 • Klikoni n¨ hart¨ p¨r t¨ filluar nj¨ vij¨, q¨ fillon me pik¨. e e e e e e e e • Pastaj klikoni n¨ pozita t¨ tjera duke krijuar pika, dhe n¨ k¨t¨ rast e e e ee lidhja mes dy pikave ose m¨ shum¨ paraqet nj¨ rrug¨. N¨se keni e e e e e shtuar ndonj¨ pik¨ gabimisht, at¨her¨ klikoni Delete ose Backspace e e e e nga tastiera. • P¨r t¨ p¨rfunduar, klikoni Enter, ose klikoni dy her¨, ose n¨ pik¨n e e e e e e fillestare p¨r t¨ krijuar nj¨ qark. e e e Figure 4.2: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch Ju gjithashtu mund t¨ krijoni rrug¨ apo lumenj apo ndonj¨ gj¨ tjet¨r duke e e e e ep¨rdorur: e • Fotografit¨ ajrore t¨ Yahoo n¨ prapavij¨ duke klikuar on p¨r t¨ l¨shuar e e e e e e e dhe off p¨r t¨ ndalur e e • Gjithashtu ju mund t’i p¨rdorni e GPS regjistrimet p¨r e at¨ zon¨ n¨ t¨ cil¨n jeni duke edituar ju. e e e e e • Ju gjithashtu mund t’i p¨rdorni t¨ dyja, fotografit¨ ajrore dhe GPS e e e regjistrimet n¨ t¨ nj¨jt¨n koh¨ e e e e e N¨se ju b¨ni ndonj¨ gabim d¨shironi t¨ largoni vet¨m e e e e e enj¨ pik¨ at¨her¨ klikoni Delete ose Backspace, por n¨ qoft¨ se ju keni e e e e e egabuar komplet rrug¨n apo ndonj¨ gj¨ tjet¨r at¨her¨ klikoni n¨ ESC p¨r e e e e e e e et¨ fshir¨ t¨ gjith¨ at¨ q¨ e keni b¨r¨. e e e e e e ee4.1.3 Editoni vijat-segmentet ekzistuese S¨ pari klikoni vij¨n-segmentin p¨r ta selektuar at¨. P¨r ta l¨vizur e e e e e endonj¨r¨n nga pikat n¨ at¨ vij¨ klikoni n¨ at¨ pik¨ dhe l¨vizeni n¨ pik¨n ee e e e e e e e e eq¨ ju d¨shironi ta zhvendosni at¨. P¨r ta shtuar nj¨ pik¨ n¨ vij¨-segment ju e e e e e e e eklikoni n¨ vij¨n-segmentin ku d¨shironi ta shtoni p¨r t¨ selektuar at¨, pastaj e e e e e eklikoni butonin Shift nga tastiera juaj dhe klikoni n¨ pjes¨n ku doni ta shtoni. e e
  24. 24. ¨20 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAPP¨r t¨ shtuar nj¨ pik ¨ t¨ vetme n¨ hap¨sir¨, at¨ mund ta b¨ni shum¨ thjesht e e e e e e e e e e eduke klikuar n¨ hap¨sir¨. P¨r ta fshir¨ nj¨ pik¨, at¨her¨ vet¨m klikoni butonin e e e e e e e e e eDelete apo Backspace n¨ tastier¨. Nd¨rsa p¨r ta vazhduar vij¨n-segmentin e e e e em¨ tutje, ju duhet t¨ klikoni pik¨n e fundit n¨ t¨ cil¨n do t¨ filloj¨ edhe e e e e e e e ekrijimi i pjes¨s n¨ vazhdim, p¨r t¨ p¨rfunduar vazhdimin ju mund t¨ klikoni e e e e e edy her¨ ose Enter nga tastiera. Nd¨rsa p¨r t¨ fshir¨ nj¨ vij¨-segment klikoni e e e e e e en¨ t¨ p¨r ta selektuar at¨, pastaj klikoni n¨ Shift dhe Delete p¨r ta fshir¨. e e e e e e eP¨r t¨ l¨vizur komplet vij¨n-segmentin, s¨ pari sigurohuni se ju keni selektuar e e e e evij¨n dhe pastaj klikoni n¨ mes t¨ dy pikave n¨ t¨ cilat ¨sht¨ krijuar vija- e e e e e e esegmenti pastaj l¨vizni n¨ pjes¨n e caktuar, p¨r t¨ p¨rfunduar at¨ klikoni e e e e e e en¨ ndonj¨ pjes¨ t¨ hart¨s. e e e e e4.1.4 Ndani ose bashkoni vijat-segmentet P¨r t¨ ndar¨ nj¨ vij¨-segment, s¨ pari ju duhet t¨ klikoni vij¨n t¨ cil¨n e e e e e e e e e ed¨shironi ta ndani dhe pastaj klikoni n¨ pik¨n n¨ t¨ cil¨n d¨shironi t¨ ndani e e e e e e e eat¨, dhe pastaj klikoni ’X’ nga tastiera. e Figure 4.3: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch Nd¨rsa p¨r t¨ bashkuar dy vija n¨ nj¨, n¨se ato t¨ dyja ekzistojn¨, e e e e e e e eat¨her¨ selektojeni nj¨r¨n dhe klikoni butonin Ctrl “Control” nga tastiera e e eejuaj, dhe pastaj selektoni vij¨n tjet¨r. e e4.1.5 Pikat e interesit Pra, si¸ mund t¨ krijojm¨ rrug¨ (vija-segmente), ju gjithashtu mund c e e et¨ shtoni apo editoni pikat t¨ cilat reprezentojn¨ dyqanet, qendr¨n e e e e endonj¨ sheshi, pikat e telefonave ose ndonj¨ pik¨ t¨ interesit. e e e e P¨r t¨ krijuar nj¨ pik¨, ju duhet vet¨m t¨ klikoni dy her¨ n¨ lokacionin e e e e e e e e ecaktuar. Nd¨rsa p¨r t¨ zhvendosur, s¨ pari selektojeni dhe l¨vizeni n¨ pozi- e e e e e e
  25. 25. 4.1. POTLATCH 21cionin e d¨shiruar, klikoni delete ose backspace p¨r ta fshir¨ pasi q¨ keni e e e eselektuar. Figure 4.4: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch Gjithashtu, si¸ shihet edhe n¨ fotografin¨ m¨ lart, ju gjithashtu mund c e e et¨ p¨rdorni k¨to pika t¨ cilat nga fotografia na reprezenton at¨ q¨ ekziston e e e e e ebrenda saj. Pra, cka ju duhet ¨sht¨ vet¨m t¨ klikoni mbi ikon¨ dhe ta vendosni ¸ e e e e eat¨ n¨ pozicionin e duhur. e e4.1.6 Editoni etiketimet n¨ Potlatch e Ju mund t¨ shtoni informata se ¸far¨ reprezenton vija-segmenti q¨ ju e c e ekeni shtuar m¨ her¨t. Mund t¨ jet¨ rrug¨, lum¨ apo di¸ka tjet¨r. K¨to e e e e e e c e einformacione jan¨ t¨ njohura si “tags”, etiketime apo atribute ose specifika. e e Secili tag ¨sht¨ krijuar nga ’vetia’ dhe ’vlera’. P¨r nj¨ rrug¨, ju duhet e e e e et¨ shtoni nj¨ etiket¨ q¨ p¨r veti do t¨ ket¨ vler¨n ’highway’ – q¨ reprezen- e e e e e e e e eton rrug¨ dhe p¨r vler¨ ’trunk’ p¨r t¨ treguar se ¸far¨ lloj i rrug¨s ¨sht¨. e e e e e c e e e eJu gjithashtu mund t¨ keni m¨ shum¨ se nj¨ etiketim. P¨r t¨ gjetur e e e e e em¨ shum¨ informacione se ¸ka ju mund t¨ etiketoni mund t¨ vizitoni faqen e e c e ehttp:/wiki.openstreetmap.org/wiki/Map Features . P¨r t¨ ndryshuar nj¨ etiketim, ju duhet t¨ klikoni tek vetia dhe pastaj ju e e e emund t¨ zgjidhni se cfar¨ reprezenton. P¨r t¨ fshir¨, ju duhet vet¨m t¨ fshini e ¸ e e e e e etekstet tek vetia dhe vlera. Nd¨rsa p¨r t¨ shtuar nj¨ etiketim t¨ ri klikoni e e e e en¨ shenj¨n + n¨ fund n¨ t¨ djatht¨ si n¨ fotografi. e e e e e e e Figure 4.5: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch
  26. 26. ¨22 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP4.2 JOSM – Java OpenStreetMap Java OpenStreetMap, zakonisht i referuar sipas inicialeve t¨ tij, e¨sht¨ nj¨ aplikacion p¨r desktop, i shkruar n¨ Java, i cili mund¨sone e e e e eeditimin e OpenStreetMap. At¨ mund ta p¨rdorni n¨ Windows, MacOS e e edhe Linux. Projekti ka ueb-faqen e vet n¨ http://josm.openstreetmap.de/ eku ju mund ta shkarkoni versionin e fundit t¨ programit. N¨se ju nuk e e ekeni t¨ instaluar Java-n ju duhet ta shkarkoni dhe ta instaloni, duke vizituar ehttp://java.sun.com/ . JOSM ka shum¨ karakteristika t¨ zhvilluara si krijimi i hartave me in- e ecizimet e z¨rit audio dhe fotografive ajrore, q¨ ju ndihmon q¨ t¨ dh¨nat e e e e etuaja t¨ kthehen n¨ t¨ dh¨na gjeografike, pra n¨ hart¨. JOSM gjithashtu e e e e e endihmon shum¨ funksione ekstra, si¸ mund t¨ merrni regjistrimet nga GPS e c en¨ koh¨ reale dhe funksione t¨ tjera. e e e N¨ ueb-faqen e JOSM ju mund t¨ merrni dy versione t¨ JOSM: e e e • Tested Version (http://josm.openstreetmap.de/josm-tested.jar) • Latest Version (http://josm.openstreetmap.de/josm-latest.jar) Versioni tested ka stabilitet m¨ shum¨, dhe ¨sht¨ ky versioni q¨ ju e e e e eduhet ta p¨rdorni n¨se nuk keni nj¨ nevoj¨ t¨ ve¸ant¨. Versioni latest e e e e e c e¨sht¨ m¨ shum¨ up–to–date q¨ ndoshta do t¨ ket¨ ndonj¨ “bug”(funksione e e e e e e egabim), dhe q¨ ndoshta mund t¨ mos kryej¨ funksionet e duhura n¨ m¨nyr¨n e e e e e ee duhur. JOSM nuk ka nevoj¨ t¨ instalohet n¨ kompjuter kjo ju ndihmon juve e e eq¨ t¨ p¨rdorni edhe n¨ kompjuter¨t publik¨, por q¨ duhet t¨ keni kujdes p¨r e e e e e e e e eemrin p¨rdorues dhe fjal¨kalimin. e e4.2.1 Kuptojeni faqen e par¨ t¨ JOSM e e Pasi t¨ hapni JOSM me sukses, ju do t¨ shihni n¨ dritaren kryesore n¨ fil- e e e elim, “mesazhet e dit¨s”, t¨ shkarkuara nga ueb-faqja e JOSM. e e Klikoni n¨ ikon¨n q¨ tregon p¨r t¨ hapur file (nj¨ folder i kalt¨r me nj¨ fajll e e e e e e e en¨ mes), ose klikoni Ctrl + O, p¨r t’i marr¨ regjistrimet tuaja n¨se nuk i e e e ekeni ngarkuar n¨ OpenStreetMap. Dritarja kryesore e JOSM do t¨ duket si e en¨ fotografin¨ n¨ vazhdim. e e e N¨ qend¨r t¨ dritares ju do t¨ shihni disa vija ngjyr¨ hiri q¨ reprezen- e e e e e etojn¨ regjistrimet tuaja me GPS, q¨ jan¨ t¨ vendosura n¨ pjes¨n ku ju do e e e e e et¨ editoni. Si ¸do program tjet¨r, edhe JOSM ka shiritat e tij, n¨ an¨n e c e e ee majt¨ t¨ dritares ju mund t¨ shihni disa ikona t¨ hijezuara, sepse ato e e e emund¨sojn¨ t¨ punoni me hart¨n dhe n¨ k¨t¨ fotografi ne nuk kemi ende e e e e e ee
  27. 27. 4.2. JOSM – JAVA OPENSTREETMAP 23 Figure 4.6: Screenshot nga JOSM editorihart¨n e shkarkuar nga OpenStreetMap. Gjithashtu, ju k¨to mund t’i gjeni e eedhe n¨ shiritin e menys¨. Nd¨rsa tek ikona p¨r t¨ hapur fajllin ju keni e e e e eedhe disa ikona t¨ tjera, prej tyre dy jan¨ shum¨ t¨ r¨nd¨sishme, ajo p¨r e e e e e e et¨ shkarkuar t¨ dh¨nat dhe ajo p¨r t¨ ngarkuar t¨ dh¨nat n¨ OpenStreetMap. e e e e e e e eSi n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim e e e Figure 4.7: Screenshot nga JOSM editori N¨ an¨n e djatht¨ t¨ faqes ju mund t¨ shihni panelin e informacionit q¨ tre- e e e e e egon mbi t¨ dh¨nat e OpenStreetMap dhe informacionet nga m¨ t¨ ndryshmet. e e e eN¨ fund t¨ faqes ju mund t¨ shihni shiritin e statusit, ku ju mund t¨ shihni e e e ekoordinatat dhe informacione t¨ tjera. Dua q¨ me fotografit¨ n¨ vazhdim t’ju e e e etregoj m¨ shum¨ rreth m¨nyr¨s s¨ editimit t¨ t¨ dh¨nave dhe ikonave t¨ cilat e e e e e e e e emund t’i gjeni n¨ dritaren e JOSM. e Figure 4.8: Screenshot nga JOSM editori
  28. 28. ¨24 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP Figure 4.9: Screenshot nga JOSM editori4.2.2 Shtoni pikat dhe vijat-segmente4.2.3 P¨rdorni etiketimet (vetit¨) n¨ JOSM e e e Pasi t¨ shkarkoni t¨ dh¨nat nga OpenStreetMap, ju mund t’i editoni ato. e e eP¨r t¨ filluar krijimin e nj¨ pike apo vije-segment ju duhet t¨ klikoni tek ikona e e e eq¨ tregon p¨r t¨ krijuar at¨, dhe pastaj klikoni n¨ vendin ku ju d¨shironi e e e e e e
  29. 29. 4.2. JOSM – JAVA OPENSTREETMAP 25t¨ krijoni pik¨n. Gjithashtu, ju mund t¨ krijoni n¨ t¨ nj¨jt¨n form¨ vij¨n- e e e e e e e e esegmentin n¨se ju vazhdoni me pik¨n tjet¨r. N¨ qoft¨ se doni t¨ p¨rfundoni, e e e e e e eklikoni dy her¨ mbi pik¨n p¨rfundimtare apo klikoni tastin ESC nga tastiera e e ejuaj. P¨r t¨ fshir¨ nj¨ pik¨ apo nj¨ vij¨-segment, ju duhet s¨ pari t¨ selektoni e e e e e e e e epik¨n apo vij¨n-segmentin dhe pastaj t¨ klikoni Delete tastin nga tastiera e e ejuaj.4.2.4 Shtoni informacionet e llogaris¨ suaj n¨ JOSM e e P¨r t¨ shtuar etiketimet p¨r nj¨ pik¨ apo vij¨-segment q¨ keni shtuar, ju e e e e e e ekeni dy m¨nyra n¨ JOSM p¨r ta b¨r¨ k¨t¨, duke klikuar n¨ ADD butonin e e e ee ee eq¨ gjendet n¨ panelin e informacionit si n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim e e e e e Figure 4.10: Screenshot nga JOSM editori Si¸ shihet edhe n¨ fotografi, pasi keni klikuar n¨ ADD butonin, c e e¨sht¨ shtuar edhe nj¨ dritare e re, n¨ t¨ cil¨n ne duhet t¨ shtojm¨ at¨ etiketime e e e e e e e eq¨ d¨shirojm¨. e e e Nd¨rsa m¨nyra e dyt¨ p¨r t¨ shtuar ¨sht¨ duke klikuar n¨ shiritin e e e e e e e e emenys¨ Prestes, n¨ t¨ cil¨n mund t¨ gjeni shum¨ gj¨ra q¨ mund t’i etike- e e e e e e e etoni (apo t’i jepni veti) objekt q¨ keni shtuar ju. e Para se ju t¨ ngarkoni t¨ dh¨nat n¨ OpenStreetMap, ju duhet t¨ shtoni e e e e edetajet e llogaris¨ suaj. Ka dy m¨nyra p¨r t’u v¨rtetuar n¨ OpenStreetMap e e e e eserverin: • Use Basic Authentication. Kjo m¨nyr¨ shfryt¨zon emrin dhe e e e fjal¨kalimin e nj¨jt¨ q¨ e p¨rdorim p¨r t’u futur n¨ OpenStreetMap e e e e e e e dhe ¨sht¨ e thjesht¨ p¨r t’u ngritur, por transmetimi i detajeve tuaja e e e e n¨p¨r internet do t¨ jet¨ si tekst i thjesht¨, q¨ mund t¨ jet¨ rrezik i e e e e e e e e siguris¨ p¨r ju ndonj¨her¨. e e e e ¨ e e • O Auth. Esht¨ m¨ i sigurt, por ka nevoj¨ q¨ t’ju verifikoj¨ n¨ Open- e e e e StreetMap para se t¨ filloni editimin. e
  30. 30. ¨26 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP P¨r t¨ hapur dritaren ku ju mund t¨ shtoni k¨to duhet t¨ klikoni Edit, e e e e epastaj Preferences ose duke klikuar F12 nga tastiera juaj.4.3 Editor¨ t¨ tjer¨ e e e4.3.1 Merkaator Merkaator ¨sht¨ nj¨ tjet¨r editor desktop i OpenStreetMap, i shkuar e e e en¨ gjuh¨n C++ dhe i gatsh¨m p¨r Windows disa versione t¨ Linux dhe e e e e epran¨ realizimit p¨r MacOS X. K¨t¨ editor ju duhet ta instaloni para se ta e e eep¨rdorni. e Merkaator ¨sht¨ shum¨ i mbyllur n¨ aspektin e shtesave t¨ tjera ekstra, e e e e esi¸ p¨rkrah JOSM p¨r krijimin e hartave me z¨ - audio, dhe p¨rdoret p¨r GIS c e e e e e(Geographical Information System) sistemet m¨ shum¨ sesa editor¨t e tjer¨. e e e eGjat¨ editimit t¨ dh¨nave, ju mund ta p¨rdorni Merkaator p¨r t’ i renditur e e e e ehartat n¨ shum¨ m¨nyra. e e e Ju mund ta shkarkoni versionin e fundit t¨ Merkaatorit nga ehttp://www.merkaator.be/, ku mund t¨ gjeni instruksionet se si ta instaloni eat¨ t¨ platform¨n tuaj. Dokumentacionin tjet¨r p¨r Merkaator ju mund e e e e eta gjeni n¨ wiki – http://wiki.openstreetmap.org/wiki/Merkaator . Pasi et¨ ndiqni instruksionet p¨r t¨ shkarkuar dhe pasi t¨ instaloni Merkaator e e e ep¨r platform¨n tuaj, ju mund t¨ filloni me hapjen e editorit. N¨ Start- e e e emenyn¨ n¨ Windows, ose Applications menyn¨ n¨ Ubuntu, nd¨rsa n¨ disa e e e e e edistribucione t¨ tjera t¨ Linux ju duhet ta hapni me an¨ t¨ Command Line. e e e e4.3.2 Mapzen Mapzen ¨sht¨ editor i thjesht¨ i bazuar n¨ Flash, nga CloudMade n¨n e e e e elicenc¨n e Open Source (me kod burimor t¨ hapur). P¨r ta p¨rdorur k¨t¨ ed- e e e e eeitor, ju duhet nj¨ llogari n¨ CloudMade q¨ nd¨rlidhet me OpenStreetMap e e e ellogarin¨ tuaj. Ueb-faqja t¨ udh¨zon p¨rmes procesit t¨ regjistrimit se si e e e e et¨ nd¨rlidhet. Kjo CloudMade llogari mund t¨ p¨rdoret p¨r t¨ krijuar nj¨lloj e e e e e e errjeti social p¨r zhvilluesit e hartave q¨ mund t¨ nd¨rlidhet me Facebook dhe e e e eTwitter. Nj¨lloj si tek Potlatch, edhe n¨ Mapzen ju duhet s¨ pari t¨ selektoni e e e ezon¨n q¨ doni t¨ editoni dhe pastaj flash-aplikacioni fillon. e e e P¨r ta p¨rdorur Mapzen ¨sht¨ shum¨ e thjesht¨.Ju mund ta p¨rdorni e e e e e e emausin p¨r t¨ l¨vizur n¨p¨r hart¨, ose p¨r t¨ selektuar dhe p¨r t¨ zhvendosur e e e e e e e e e eobjektet. Mapzen ka nj¨ list¨ t¨ madhe t¨ ilustrimeve, e cila ju ndihmon e e e eq¨ t¨ keni m¨ t¨ leht¨ t¨ krijoni objektet dhe t’i tregoni specifikat e objektit. e e e e e e
  31. 31. ¨ ¨ ¨4.3. EDITORE TE TJERE 27 Figure 4.11: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Mapzen.png4.3.3 Vespucci Vespucci ¨sht¨ editor i OpenStreetMap p¨r telefonat Android. Para se e e et¨ filloni krijimin e hart¨s suaj apo editimin e saj, ju duhet s¨ pari t¨ shkarkoni e e e ezon¨n q¨ ju d¨shironi t¨ editoni. e e e e P¨r t¨ shtuar nj¨ pik¨ t¨ interesit, ajo me Vespucci mund t¨ jet¨ mjaft e e e e e e e esakt¨ pasi t¨ aktivizoni GPS e integruar n¨ telefonin Android. e e eFigure 4.12: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Vespucci screenshot.png Gjithashtu, ¨sht¨ edhe pjesa e avancuar e editimit, e cila mund¨son e e et¨ shtoni. N¨se editoni rrug¨, shtoni etiketime t¨ ndryshme p¨r nj¨ objekt, e e e e e eat¨her¨ klikoni mbi butonin Menu dhe zgjidhni opsionin Edit Tags pastaj e eklikoni n¨ pik¨n ose objektin p¨r t¨ cilin ju d¨shironi t¨ b¨ni ndryshimet. e e e e e e e
  32. 32. ¨28 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP4.3.4 Mapzen POI Collector Mapzen POI Collector ¨sht¨ aplikacion p¨r iPhone dhe Android, i krijuar e e ep¨r t¨ shtuar dhe p¨r t¨ edituar pikat e interesit. Tregon vendin e sakt¨ me e e e e ean¨ t¨ pajisjes GPS dhe tregon hart¨n p¨rreth tij. e e e e Ju mundeni t¨ krijoni pika t¨ reja t¨ interesit dhe t¨ fshini apo t’i l¨vizni e e e e en¨ vendndodhjen e pikave t¨ interesit q¨ gjenden n¨ hart¨, por editimin i e e e e errug¨ve nuk ¨sht¨ i mundur. e e eFigure 4.13: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Mapzen POI Collector.png Mapzen POI Collector mund t¨ shkarkohet nga Apple’s AppStore apo nga eAndroid Market Place, pa pasur nevoj¨ p¨r ndonj¨ pages¨. P¨r ta p¨rdorur e e e e e eMapzen POI Collector, ju duhet t¨ keni llogari n¨ OpenStreetMap. e e4.3.5 OSM2go OSM2go ¨sht¨ nj¨ editor tjet¨r p¨r OpenStreetMap, gjithashtu ky editor e e e e e¨sht¨ zhvilluar p¨r Nokia Maemo, por q¨ mund t¨ p¨rdoret n¨ kompjuter¨te e e e e e e eq¨ kan¨ t¨ instaluar nj¨ nga sistemet operative t¨ Linux. e e e e e
  33. 33. ¨ ¨ ¨4.3. EDITORE TE TJERE 29 Funksionaliteti i tij ¨sht¨ i kufizuar n¨ krahasim me Potlatch ose e e eJOSM sepse ajo ¨sht¨ e optimizuar p¨r nj¨ ekran t¨ vog¨l, kjo e b¨n e e e e e e eat¨ shum¨ t¨ p¨rshtatsh¨m p¨r p¨rdorim mobil. e e e e e e eFigure 4.14: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Maemo5-0.7.23-mainscreen.png Specifik¨ e OSM2go editorit ¨sht¨ se duhet t¨ krijoni nj¨ projekt, e e e e egjithashtu edhe p¨rshkrimin dhe pastaj jan¨ hapat e nj¨jt¨ si n¨ ¸do edi- e e e e e ctor t¨ OpenStreetMap. e
  34. 34. ¨30 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP
  35. 35. Vetit¨ e hart¨s e e Objektet e vizatuara n¨ OpenStreetMap nuk mund t¨ ken¨ kup- e e etim pa i shtuar edhe ndonj¨ veti. Etiketimet t¨ cilat i p¨rmend¨m e e e em¨ par¨ ndryshe quhen edhe vetit¨ e hart¨s. N¨ OpenStreetMap, vetit¨ e e e e e e ehartave jan¨ t¨ prezantuara nga pika apo vija-segmente t¨ kombinuara me e e enj¨ apo m¨ shum¨ etiketime. P¨r t¨ krijuar nj¨ objekt (p¨r shembull nj¨ rrug¨, e e e e e e e e eliqen apo ¸far¨do q¨ t¨ jet¨) n¨ hart¨, ju duhet t¨ dini se ku t¨ vizatoni pik¨n c e e e e e e e e eapo vij¨n dhe cilin lloj t¨ etiketimit ta p¨rdorni p¨r t¨ p¨rshkruar se cka e e e e e e ¸paraqet ai objekt.5.1 Rrug¨t dhe hekurudhat e Natyrisht, grupi m¨ i r¨nd¨sish¨m i objekteve ¨sht¨ ai i rrug¨ve. Ato e e e e e e ejan¨ t¨ etiketuara duke p¨rdorur si veti ’highway’ duke i bashkangjitur edhe e e em¨ pas vler¨n se ¸far¨ paraqet ajo rrug¨. e e c e e N¨ vazhdim do t¨ shihni nj¨ list¨ t¨ vog¨l se ¸far¨ vlere mund e e e e e e c et¨ marr¨ ’highway’ e e Vlera T¨ p¨rdorura p¨r e e e Trunk Jan¨ rrug¨ t¨ r¨nd¨sishme, dy-shirit¨she, por q¨ nuk e e e e e e e jan¨ autostrada e Primary Reprezentojn¨ rrug¨ t¨ cilat zakonisht n¨ qytetet tona e e e e jan¨ t¨ lidhura n¨ mes vete me k¨t¨ lloj t¨ rrug¨s e e e ee e e Secondary Jan¨ rrug¨ t¨ cilat mund t¨ paraqesin rrug¨n n¨ qytete e e e e e e q¨ kan¨ r¨nd¨si m¨ t¨ madhe e e e e e e Residential Rrug¨ ku banohet, pra rrug¨ lokale n¨ qytete apo fshatra e e e Hekurudhat jan¨ t¨ etiketuara duke p¨rdorur ’railway’ vetin¨, nd¨rsa e e e e emund t¨ marr¨ vlera t¨ ndryshme si ’subway’ – q¨ reprezenton hekurudhat e e e en¨ntok¨sore, ose railway = station p¨r t¨ treguar stacionet ku mund t¨ mer- e e e e erni trenin, dhe ajo m¨ e p¨rdorura ¨sht¨ ’rail’ q¨ tregon p¨r hekurudhat me e e e e e egjat¨si t¨ m¨dha. e e e5.2 Urat dhe tunelet Kur rrug¨t dhe hekurudhat kalojn¨ n¨ tunel apo mbi ur¨, at¨her¨ duhet e e e e e et¨ paraqiten edhe k¨to n¨ OpenStreetMap dhe p¨r k¨to mund t¨ b¨ni k¨to e e e e e e e eetiketime
  36. 36. 32 ¨ ¨ CHAPTER 5. VETITE E HARTES tunnel = yes – p¨r tunele e brige = yes – p¨r ura e5.3 Udh¨kryqet dhe rrethet e Rrethet e trafikut, si¸ etiketoni edhe rrug¨t ju duhet gjithashtu t¨ etike- c e etoni n¨ t¨ njejt¨n form¨ edhe rrethet, nd¨rsa etiketimi i dyt¨ q¨ duhet t¨ b¨ni e e e e e e e e ep¨r rrethet e trafikut ¨sht¨ e e e junction = roundabout q¨ na tregon se n¨ at¨ pjes¨ ¨sht¨ rreth-rrotullimit p¨r automjete. e e e ee e e P¨r t¨ treguar n¨ m¨nyr¨n m¨ t¨ mir¨ t¨ udh¨kryqit duhet pasur nj¨ ku- e e e e e e e e e e ejdes t¨ shtuar gjat¨ lidhjes s¨ dy rrug¨ve, pra gjat¨ vendosjes s¨ pik¨-lidhjes, e e e e e e edhe ¸far¨ ju duhet t¨ etiketoni ¨sht¨ vet¨m t¨ etiketoni se ¸far¨ rruge ¨sht¨ nuk c e e e e e e c e e eka edhe ndonj¨ etiketim shtes¨. e e5.4 Malet, liqenet dhe lumenjt¨ e Zonat me ngjyra b¨jn¨ q¨ harta t¨ duket bukur. Ju mund t¨ futni e e e e en¨ hart¨ malet, liqenet dhe lumenjt¨ nga fotografit¨ ajrore t¨ hapura, pa e e e e epasur nevoj¨ q¨ t¨ krijoni GPS regjistrimet p¨r ta b¨r¨ at¨. e e e e ee e P¨r t¨ krijuar nj¨ mal, liqen, at¨her¨ ju duhet t¨ krijoni nj¨ zon¨, apo e e e e e e e enj¨ vij¨-segment q¨ ¨sht¨ e lidhur mes vete, dhe pastaj t¨ vendosni k¨to e e e e e e eetiketime natural = water – p¨r liqene e natural = wood – p¨r male e apo p¨r male mund t¨ p¨rdorni edhe k¨t¨ lloj t¨ etiketimit e e e ee e landuse = forest.

×