Your SlideShare is downloading. ×
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
OpenStreetMap Krijoni harten tuaj
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

OpenStreetMap Krijoni harten tuaj

1,429

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,429
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  1. OpenStreetMap Krijoni hart¨n tuaj e Krijuar nga: Besfort Guri P¨r fotografit¨ dhe dizajnin e librit ¨sht¨ p¨rkujdesur¨: Altin Ukshini e e e e e e Gjithashtu ndihmuan n¨ realizimin e k¨tij projekti: e e FLOSSK (Free Libre Open Source Software Kosova)Faleminderit OpenStreetMap wiki, per disa informacione basike ku dhe jane marre.Kjo pun¨ ¨sht¨ e licencuar n¨n Creative Commons CC-BY-NC-SA 3.0 . ee e e P¨r m¨ shum¨ informata rreth licenc¨s gjeni e e e e n¨ http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/ e
  2. 2
  3. P¨rmbajtja e1 Hyrje n¨ OpenStreetMap e 1 1.1 Cka ¨sht¨ OpenStreetMap? . . . . . . ¸ e e . . . . . . . . . . . . . 1 1.2 Pse ta p¨rdorim OpenStreetMap? . . . e . . . . . . . . . . . . . 1 1.3 Pse t¨ kontribuoni n¨ OpenStreetMap? e e . . . . . . . . . . . . . 2 1.4 Historia e OpenStreetMap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.5 Arritjet e OpenStreetMap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Fillimi me OpenStreetMap 7 2.1 Shpjegimi i ballin¨s s¨ ueb-faqes . . . . . . . . e e . . . . . . . . . 7 2.2 Krijoni llogarin¨ tuaj . . . . . . . . . . . . . . e . . . . . . . . . 7 2.3 Si ta p¨rdorim slippy map? . . . . . . . . . . . e . . . . . . . . . 8 2.4 Komunikimi me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ hartave . e e e . . . . . . . . . 9 2.4.1 Listat e mail-eve . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.4.2 Bisedoni n¨ IRC – in e OpenStreetMap e . . . . . . . . . 10 2.4.3 Forumet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 2.5 OpenStreetMap n¨ rrjetet sociale . . . . . . . e . . . . . . . . . 113 GPS – Global Positioning System 13 3.1 Cka ¨sht¨ GPS? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ¸ e e . . . . . . . 13 3.2 Cka ¨sht¨ GPS trace? . . . . . . . . . . . . . . . . ¸ e e . . . . . . . 14 3.3 Cilat pajisje m¨ duhen mua p¨r ta b¨r¨ nj¨ hart¨? e e ee e e . . . . . . . 14 3.4 Konfiguroni GPS-marr¨sit tuaj . . . . . . . . . . e . . . . . . . 15 3.5 Merrni t¨ dh¨nat tuaja n¨ form¨n e duhur . . . . e e e e . . . . . . . 16 3.6 Shtoni regjistrimet GPX n¨ OpenStreetMap . . . e . . . . . . . 164 Programet e editimit p¨r OpenStreetMap e 19 4.1 Potlatch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.1.1 Filloni me Potlatch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.1.2 Vizatoni nj¨ viz¨-segment . . . . . e e . . . . . . . . . . . 21 4.1.3 Editoni vijat-segmentet ekzistuese . . . . . . . . . . . . 22 4.1.4 Ndani ose bashkoni vijat-segmentet . . . . . . . . . . . 22 3
  4. 4 ¨ PERMBAJTJA 4.1.5 Pikat e interesit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 4.1.6 Editoni etiketimet n¨ Potlatch . . . . . . . . . e . . . . . 23 4.2 JOSM – Java OpenStreetMap . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 4.2.1 Kuptojeni faqen e par¨ t¨ JOSM . . . . . . . e e . . . . . 25 4.2.2 Shtoni pikat dhe vijat-segmente . . . . . . . . . . . . . 26 4.2.3 P¨rdorni etiketimet (vetit¨) n¨ JOSM . . . . . e e e . . . . . 26 4.2.4 Shtoni informacionet e llogaris¨ suaj n¨ JOSM e e . . . . . 26 4.3 Editor¨ t¨ tjer¨ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . e e e . . . . . 27 4.3.1 Merkaator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 4.3.2 Mapzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4.3.3 Vespucci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4.3.4 Mapzen POI Collector . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 4.3.5 OSM2go . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 Vetit¨ e hart¨s e e 31 5.1 Rrug¨t dhe hekurudhat . . . e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 5.2 Urat dhe tunelet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 5.3 Udh¨kryqet dhe rrethet . . . e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 5.4 Malet, liqenet dhe lumenjt¨ e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
  5. Hyrje n¨ OpenStreetMap e1.1 Cka ¨sht¨ OpenStreetMap? ¸ e e http://www.openstreetmap.org/ OpenStreetMap ¨sht¨ projekt p¨r t¨ nd¨rtuar nj¨ databaz¨ t¨ lir¨ me e e e e e e e e et¨ dh¨na gjeografike nga e gjith¨ bota. Edhe pse ky filloi vet¨m me futjen e e e ee rrug¨ve n¨ hart¨, tani p¨rfshin objektet, detet, plazhet, malet, rrug¨t p¨r e e e e e ealpiniz¨m, rrug¨t p¨r ¸ikliz¨m etj. e e e c e “OpenStreetMap ¨sht¨ hart¨ globale q¨ zhvillohet nga nj¨ komunitet e e e e en¨ mbar¨ bot¨n. Esht¨ e e e ¨ e e krijuar n¨n rregullat e sistemeve t¨ hapura, t¨ cilat e e ep¨r baz¨ kan¨ lirin¨ e p¨rdorimit dhe modifikimit t¨ burimit t¨ informacionit”. e e e e e e e OpenStreetMap ¨sht¨ i nd¨rtuar nga komunitetet e ndryshme, q¨ mbled- e e e ehin t¨ dh¨na duke vozitur me automobila, bi¸ikleta apo duke ecur n¨p¨r e e c e errug¨ dhe duke i regjistruar me an¨ t¨ GPS (Global Positioning System). Shu- e e emica e kontribuuesve t¨ OSM-s¨ jan¨ vullnetar¨ q¨ punojn¨ n¨ k¨t¨ projekt. e e e e e e e eeGjithashtu, organizatat dhe qeverit¨ kan¨ filluar t¨ kontribuojn¨ n¨ k¨t¨ pro- e e e e e eejekt. OpenStreetMap p¨rdor sistem t¨ ngjash¨m si Wiki, ku komuniteti mund e e et¨ shtoj¨ dhe t¨ editoj¨ ndryshimet e caktuara n¨ mbar¨ bot¨n. e e e e e e e T¨ dh¨nat n¨ OpenStreetMap jan¨ t¨ lira p¨r t’u p¨rdorur nga ¸dokush. e e e e e e e c¨ eEsht¨ e realizuar n¨n li¸ens¨n q¨ ju lejon ta kopjoni, ta ndryshoni dhe t¨ ridis- e c e e etribuoni t¨ dh¨nat. e e1.2 Pse ta p¨rdorim OpenStreetMap? e Ju mund ta p¨rdorni OpenStreetMap p¨r shum¨ ¸¨shtje, duke p¨rf- e e e ce eshir¨ aktivitetet komerciale, pa pasur nevoj¨ t¨ paguani p¨r licenc¨. Ju mund e e e e eta editoni informacionin dhe ta publikoni at¨. Obligimi juaj i vet¨m ¨sht¨ t’a e e e eshp¨rndani at¨ me t¨ tjer¨t at¨ q¨ lejon t¨ gjith¨ q¨ t¨ ken¨ qasje dhe njohuri e e e e e e e e e e en¨ OpenStreetMap. Licenca q¨ shfryt¨zohet nga OpenStreetMap ¨sht¨ Cre- e e e e eative Commons Attribution Share- Alike 2.0 , CC-BY-SA. Detajet q¨ mund t¨ futen n¨ OpenStreetMap nuk jan¨ vet¨m rrug¨. pra e e e e e enjer¨zit kan¨ shtuar telefonat publik¨, vendstacionet e autobus¨ve, parkimet, e e e etualetet publike dhe shum¨ gj¨ra t¨ tjera. e e e Dhe arsyeja m¨ e mir¨ ¨sht¨ krahasimi i fotografive t¨ qytetit t¨ Prizrenit. e ee e e e
  6. 2 ¨ CHAPTER 1. HYRJE NE OPENSTREETMAP Figure 1.1: Screenshot nga maps.google.com Figure 1.2: Screenshot nga openstreetmap.org1.3 Pse t¨ kontribuoni n¨ OpenStreetMap? e e Nd¨r gj¨rat e para q¨ dua t¨ shtoj k¨tu ¨sht¨ se n¨ shtetin m¨ t¨ ri e e e e e e e e e en¨ bot¨, n¨ Kosov¨, nuk ¨sht¨ e nd¨rtuar n¨ m¨nyr¨n m¨ t¨ mir¨ t¨ mund- e e e e e e e e e e e e e e
  7. 1.4. HISTORIA E OPENSTREETMAP 3shme ndonj¨ hart¨ online, n¨ m¨nyr¨ vullnetare deri m¨ tash Kosova e e e e e e¨sht¨ n¨ gjendje mjaft t¨ mir¨ n¨ OpenStreetMap, mir¨po q¨ duhet endee e e e e e e eshum¨ t¨ punohet. e e ¨ e Esht¨ ndjenj¨ e mir¨ t¨ punohet n¨ OpenStreetMap. Krijuesit e OSM- e e e es¨ n¨ gjith¨ bot¨n tregojn¨ mbi at¨ se kan¨ gjetur shum¨ vende t¨ mira e e e e e e e e eq¨ jan¨ n¨ zon¨n ku jetojn¨ ata, q¨ nuk e kan¨ ditur m¨ par¨. e e e e e e e e e1.4 Historia e OpenStreetMap Projekti i OSM-s¨ ka filluar n¨ gusht t¨ vitit 2004, kur programeri e e ebritanik, Steve Coast, shfryt¨zonte nj¨ program t¨ quajtur GPSDriver e e en¨ shum¨ gj¨ra. Ai k¨rkoi edhe alternativa t¨ tjera, por nuk mundi t¨ gjente e e e e e endonj¨.e Pasi prezantoi iden¨ e tij n¨ takimin p¨r open source n¨ Lond¨r, pa se e e e e ekishte shum¨ ide t¨ ngjashme, por q¨ nuk kishte filluar t¨ nd¨rtohej ndonj¨ra e e e e e enga idet¨ e m¨parshme. e e N¨ mars t¨ vitit 2006, u krijua programi i par¨ “Desktop” p¨r Open- e e e eStreetMap, JOSM. Esht¨ ¨ e shkruar n¨ Java dhe lejon krijimin e hartave offline. ePas pak kohe, ¨sht¨ krijuar harta e par¨ me ngjyra dhe harta t¨ renderume e e e eq¨ quhen si Osmarender. e N¨ maj t¨ vitit 2006, ishte takimi i par¨ p¨r krijimin e hart¨s n¨ ishullin e e e e e e equajtur Wight. Ka qen¨ hera e par¨ kur shum¨ krijues t¨ hartave jan¨ takuar e e e e edrejtp¨rdrejt. e Fondacioni i OSM-s¨ ¨sht¨ krijuar n¨ gusht t¨ vitit 2006 dhe infrastruk- ee e e etura ¨sht¨ krijuar nga donacione t¨ ndryshme. Steve Coast, ideatori i k¨tij e e e eprojekti, ka qen¨ donatori kryesor dhe i vet¨m n¨ infrastruktur¨ p¨r server¨t, e e e e e eemrat e ueb-faqeve dhe shum¨ gj¨ra t¨ tjera. e e e N¨ shtator t¨ vitit 2007, Automotive Navigation Data (AND), kom- e epani q¨ b¨n harta, jep donacion t¨ gjitha t¨ dh¨nat e saj p¨r k¨t¨ pro- e e e e e e eejekt n¨ Holand¨. Kjo ka qen¨ hera e par¨ q¨ nj¨ kompani komerciale ka e e e e e edh¨n¨ t¨ dh¨nat p¨r k¨t¨ projekt. e e e e e ee1.5 Arritjet e OpenStreetMap P¨r 6 vjet, OpenStreetMap ¨sht¨ zhvilluar nga nj¨ projekt i vog¨l i e e e e edisa entuziast¨ve nga Londra, n¨ nj¨ projekt me resurse globale me qindra e e eshfryt¨zues. P¨r disa shfryt¨zues ¨sht¨ vet¨m hobi, por p¨r disa ¨sht¨ projekt e e e e e e e e eshum¨ serioz. e Gjithashtu, mund t¨ them se personat q¨ e zhvillojn¨ OpenStreetMap e e e
  8. 4 ¨ CHAPTER 1. HYRJE NE OPENSTREETMAP Figure 1.3: Screenshot nga openstreetmap.orgjan¨ shum¨ humanitar¨. N¨ disa raste, p¨r ¸¨shtjet q¨ k¨rkonin ndihm¨ t¨ sh- e e e e e ce e e e epejt¨, u ngrit¨n ekipet humanitare q¨ ndihmuan n¨ krijimin e hartave si n¨: e e e e e • P¨rmbytjet e Shkodr¨s e e • T¨rmeti n¨ Gaza, Haiti e e • Si dhe n¨ Kebira. e
  9. Fillimi me OpenStreetMap2.1 Shpjegimi i ballin¨s s¨ ueb-faqes e e P¨r t¨ vizituar ueb-faqen e OpenStreetMap, duhet vizituar e ewww.openstreetmap.org . Impresionet e para shumica e njer¨zve i emarrin nga ballina e faqes, e cila ¨sht¨ dizajnuar q¨ t¨ jet¨ e leht¨ p¨r t’u e e e e e e ep¨rdorur. N¨ fotografin¨ e m¨poshtme ju do t¨ shikoni ballin¨n e faqes e e e e e es¨ OpenStreetMap. e Figure 2.1: Screenshot nga openstreetmap.org Pjesa m¨ e madhe e faqes ¨sht¨ nga harta, e cila njihet me emrin e shkurt¨r e e e esi slippy map. Gjithashtu, n¨ pjes¨n e sip¨rme t¨ faqes keni linqet interaktive, e e e eme t¨ cilat ju mund t¨ kryeni funksione t¨ ndryshme, si editimin e hart¨s, e e e et¨ shikoni apo t¨ ngarkoni GPS t¨ dh¨nat. N¨ t¨ djatht¨ t¨ asaj ju mund e e e e e e e et¨ shihni linqet p¨r llogarin¨ e shfryt¨zuesit. e e e e N¨ krahun e majt¨ n¨ fund t¨ faqes ¨sht¨ Side bar, n¨ t¨ cilin mund e e e e e e e et¨ shihni linqet p¨r OpenStreetMap n¨ Wiki, blogun e lajmeve, faqen rreth e e eprodukteve t¨ OpenStreetMap, si dhe ¸el¨sin e hart¨s. Blogun e lajmeve ju e c e egjithashtu mund ta vizitoni n¨ linkun www.opengeodata.org. e
  10. 6 CHAPTER 2. FILLIMI ME OPENSTREETMAP2.2 Krijoni llogarin¨ tuaj e P¨r t’u regjistruar, shkoni n¨ www.openstreetmap.org, dhe zgjidhni op- e esionin sign up, i cili gjendet lart n¨ t¨ djatht¨ t¨ faqes. Kjo do t’ju e e e ed¨rgoj¨ n¨ form¨n e regjistrimit, si¸ shihet n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim: e e e e c e e e Figure 2.2: Screenshot nga openstreetmap.org Ju keni nevoj¨ p¨r llogari n¨ openstreetmap, n¨se planifikoni t¨ kon- e e e e etribuoni n¨ t¨ dh¨nat e hartave p¨r projekt. Edhe n¨se ju nuk doni t¨ kon- e e e e e etribuoni n¨ OpenStreetMap, ¨sht¨ ide e mir¨ n¨se regjistroheni n¨ Open- e e e e e eStreetMap, q¨ t¨ keni kontakte apo t¨ kontaktoni me personat e tjer¨ t¨ cil¨t e e e e e ekontribuojn¨ n¨ hart¨. e e e Figure 2.3: Screenshot nga openstreetmap.org
  11. ¨2.2. KRIJONI LLOGARINE TUAJ 7 N¨se jeni t¨ shqet¨suar p¨r privat¨sin¨ tuaj, ju mund t¨ regjistroheni me e e e e e e enj¨ pseudonim. Ju gjithashtu mund ta ndryshoni emrin tuaj pasi q¨ jeni e eregjistruar. Pasi ju keni kompletuar form¨n e regjistrimit, do t¨ pranoni nj¨ e-mail e e eq¨ do t’ju pyes¨ p¨r konfirmimin e regjistrimin tuaj. Llogaria juaj do t¨ ak- e e e etivizohet pasi ju t¨ klikoni n¨ linkun n¨ at¨ e-mail. Pasi ju keni aktivizuar e e e ellogarin¨ tuaj, ju mund t¨ ndryshoni settings tuaj. e e Ju mund t¨ shtoni nj¨ p¨rshkrim p¨r ju, n¨se do t’ju p¨lqente, gjithashtu e e e e e emund t¨ shtoni fotografin¨ tuaj t¨ profilit apo ndonj¨ fotografi tjet¨r. Ju e e e e egjithashtu mund t¨ shtoni lokacionin e sht¨pis¨ suaj, duke klikuar n¨ slippy e e e emap–in e vog¨l n¨ faqen tuaj t¨ settings–it. Kjo lejon q¨ krijuesi i har- e e e etave t¨ cilat kontribuojn¨ n¨ OpenStreetMap t¨ jet¨ af¨r jush. N¨se e e e e e e eju njihni ndonj¨ zhvillues t¨ hartave personalisht, ju mund ta shtoni si e eshok¨ at¨ n¨ OpenStreetMap. e e e Figure 2.4: Screenshot nga openstreetmap.org Pasi ju keni kompletuar settings-in e llogaris¨ suaj, ju mund t¨ shikoni e efaqen e p¨rdoruesit, pra tuaj¨n (si¸ shihet n¨ fotografin¨ e m¨poshtme), ju e e c e e emund t¨ b¨ni k¨t¨ edhe her¨ t¨ tjera, duke klikuar n¨ emrin tuaj n¨ fillim e e ee e e e et¨ faqes n¨ an¨n e djatht¨. Kjo tregon informacionet p¨r ju, t¨ cilat ju i keni e e e e e eshtuar, list¨n e editimeve q¨ keni b¨r¨ n¨ OpenStreetMap, GPS t¨ dh¨nat e e ee e e etuaja dhe settings-in tuaj. Kjo mund t’ju ndihmoj¨ edhe si lloj reference mbi e
  12. 8 CHAPTER 2. FILLIMI ME OPENSTREETMAPat¨ q¨ ju e keni b¨r¨. e e ee2.3 Si ta p¨rdorim slippy map? e Slippy Map ¨sht¨ em¨r q¨ p¨rdoret p¨r t¨ treguar q¨ p¨rdoruesit e e e e e e e e err¨shqasin n¨ m¨nyr¨ interaktive n¨ ueb-faqen e OpenStreetMap. Slippy e e e e eMap p¨rdor nj¨ librari t¨ Java Script-it, e quajtur Open Layer, q¨ paraqet e e e enj¨ grup t¨ shtresave q¨ jan¨ t¨ mbledhura p¨r t¨ formuar nj¨ imazh t¨ cak- e e e e e e e e etuar. Nivele t¨ caktuara tregojn¨ informacione m¨ t¨ holl¨sishme, me var¨si e e e e e et¨ rregullave t¨ p¨rdorura. e e e Ju mund t¨ shkoni n¨ thell¨si t¨ hart¨s q¨ t¨ mund t’i shihni m¨ shum¨ de- e e e e e e e e etaje, duke p¨rdorur vegl¨n q¨ gjendet n¨ krahun e majt¨ t¨ faqes (+,- e e e e e e). Gjithashtu, mund t¨ l¨vizni n¨p¨r hart¨ duke klikuar me tastin e e e e e edjatht¨ t¨ mausit dhe duke e l¨vizur at¨. Ju gjithashtu mund t¨ futeni e e e e en¨ thell¨si t¨ faqes duke p¨rdorur butonin n¨ mes t¨ mausit (Scroll button). e e e e e e N¨ an¨n e djatht¨, ju do t¨ shihni shenj¨n + me sfond t¨ kalt¨r, kjo ju e e e e e e emund¨son q¨ t¨ shihni hart¨n n¨ m¨nyra t¨ ndryshme. Klikoni n¨ + dhe do e e e e e e e et’ ju paraqitet fotografia n¨ vazhdim. e Figure 2.5: Screenshot nga openstreetmap.org Dy shtresat e para jan¨ dizajnuar q¨ t¨ tregojn¨ informacionet e e e e ep¨rgjithshme t¨ hart¨s, mir¨po q¨ sa m¨ shum¨ t¨ futeni n¨ thell¨si t¨ hart¨s e e e e e e e e e e e edetajet e t¨ dh¨nave do t¨ rriten. Shtresa tjet¨r e quajtur Cycle Map, e e e eq¨ mund ta gjeni edhe n¨ www.opencyclemap.org, tregon hart¨n topografike. e e e Nd¨rsa n¨se selektojm¨ shtres¨n No Name, at¨her¨ do t¨ shohim se cilat e e e e e e eobjekte n¨ hart¨ nuk kan¨ em¨r apo informacionin se ¸far¨ paraqet ai objekt. e e e e c e
  13. ¨ ¨ ¨2.4. KOMUNIKIMI ME ZHVILLUES TE TJERE TE HARTAVE 92.4 Komunikimi me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ har- e e e tave Si¸ dim¨ q¨ OpenStreetMap projekti realizohet nga nj¨ komunitet c e e en¨ mbar¨ bot¨n, do t’ju duhet t¨ komunikoni dhe t’i informoni krijuesit e e e e etjer¨ mbi at¨ q¨ keni nevoj¨ t¨ informoheni mbi problemet q¨ mund t¨ keni e e e e e e egjat¨ pun¨s. Ju keni shum¨ m¨nyra p¨r t¨ arritur komunikimin q¨ ju nevo- e e e e e e ejitet.2.4.1 Listat e mail-eve Metodat q¨ p¨rdoret shum¨ p¨r t¨ komunikuar ¨sht¨ listat e mail– e e e e e e eeve, ¨sht¨ nj¨ num¨r i madh i listave t¨ mail–eve q¨ kan¨ nj¨ diver- e e e e e e e esitet p¨r OpenStreetMap komunitetin. Listat e mail–eve mund t’i gjeni en¨ http://lists.openstreetmap.org/. Ju duhet t¨ regjistroheni n¨ ndonj¨r¨n e e e eelist¨ t¨ mail-eve p¨r t¨ postuar mesazhin tuaj. Jan¨ pes¨ lista t¨ mail–eve e e e e e e eq¨ u interesojn¨ m¨ s¨ shumti zhvilluesve t¨ hartave: e e e e e • Announce: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/announce). Kjo list¨ e mail–eve ju ndihmon n¨se nuk d¨shironi t¨ regjistroheni e e e e n¨ mailing-listat e tjera, mbi njoftimet q¨ ndodhin n¨ projektin e Open- e e e StreetMap. • Talk: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/talk). Lista e mail–eve p¨r diskutime ju lejon t¨ diskutoni me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ hartave p¨r e e e e e e ¸¨shtje gjenerale t¨ OpenStreetMap. ce e • Newbies: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/newbies ). Kjo list¨ e mail–eve sh¨rben m¨ shum¨ p¨r personat q¨ ky¸en p¨r e e e e e e c e her¨ t¨ par¨ n¨ k¨t¨ projekt. e e e e ee • Dev: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/dev). Kjo list¨ e e mail–eve u dedikohet m¨ shum¨ zhvilluesve t¨ programeve p¨r editimin e e e e e OpenStreetMap, ju mund t¨ p¨rdorni k¨t¨ list¨ t¨ mail–eve p¨r “bug”, e e ee e e e gabimet q¨ ju keni hasur n¨ ueb-faqe apo mbi editorin me t¨ cilin ju e e e punoni mbi hart¨. e • Legal Talk: (http://lists.openstreetmap.org/listinfo/legal-talk). K¨tu e ju mund t¨ diskutoni mbi ¸¨shtjen e licencave. Pra, n¨se keni in- e ce e formata q¨ ju doni t’i importoni n¨ OpenStreetMap dhe nuk dini e e se a keni t¨ drejt¨ t’i p¨rdorni ato, at¨her¨ ju mund t¨ k¨rkoni e e e e e e e ndihm¨ n¨ k¨t¨ list¨ t¨ mail–eve. e e ee e e
  14. 10 CHAPTER 2. FILLIMI ME OPENSTREETMAP Gjithashtu, shum¨ vende t¨ bot¨s i kan¨ listat e mail–eve t¨ tyre, ku mund e e e e et¨ diskutojn¨ mbi problemet apo zhvillimet e fundit n¨ OpenStreetMap. Fat- e e emir¨sisht, edhe Kosova ka list¨n e mail–eve t¨ vet n¨ OpenStreetMap, e cila e e e e¨sht¨:e e talk-kosovo@openstreetmap.org2.4.2 Bisedoni n¨ IRC – in e OpenStreetMap e Vendi m¨ i mir¨ p¨r t¨ marr¨ ndihm¨ t¨ drejtp¨rdrejt¨ nga zhvil- e e e e e e e e elues t¨ hartave ¨sht¨ Internet Relay Chat (IRC). Ju mund t¨ futeni e e e en¨ irc://irc.oftc.net/osm. e N¨se nuk keni nj¨ IRC program t¨ instaluar, ju mund t¨ p¨rdorni e e e e e http://irc.openstreetmap.org/ duke shfryt¨zuar uebin. e Vizitoni kontakt-faqen n¨ wiki (http://wiki.openstreetmap.org/wiki/contact) ep¨r list¨n e kanaleve/dhomave. Mund t¨ p¨rdorni #flossk kanalin/dhom¨n e e e e ep¨r informacione n¨ gjuh¨n shqipe. e e e2.4.3 Forumet Ueb-forumi p¨r OpenStreetMap ¨sht¨ http://forum.openstreetmap.org/, e e eku ju mund t¨ diskutoni me zhvillues t¨ tjer¨ t¨ hartave. e e e e Foruminuk ¨sht¨ ndoshta m¨nyra m¨ e mir¨ p¨r t¨ komunikuar, si¸ jan¨ IRC e e e e e e e c ekanalet/dhomat, apo listat e mail–eve, sepse ju duhet nj¨ koh¨ m¨ e gjat¨ p¨r e e e e et¨ marr¨ p¨rgjigje. e e e2.5 OpenStreetMap n¨ rrjetet sociale e Mos u befasoni se shumica e zhvilluesve t¨ hartave dhe shfryt¨zuesve e et¨ OpenStreetMap-it p¨rdorin faqet e ndryshme t¨ rrjeteve sociale dhe e e ekan¨ krijuar prezenc¨n e OpenStreetMap n¨ rrjetet sociale. Rrjetet sociale e e egjithashtu jan¨ mjaft t¨ p¨rdorshme kur organizohen takime t¨ ndryshme e e e ep¨r OpenStreetMap. e • Facebook grup: http://bit.ly/osmfbgroup • Facebook fan page: http://bit.ly/osmfanpage • Linked in grup: http://linkd.in/hG3mri • Facebook grupi i Kosov¨s: http://on.fb.me/eCZ7Ks e
  15. GPS – Global Positioning System3.1 Cka ¨sht¨ GPS? ¸ e e Departamenti i Mbrojtjes i Shteteve t¨ Bashkuara t¨ Amerik¨s filloi e e ek¨rkimet p¨r sistemin satelitor t¨ pozicionimit n¨ vitin 1970. Kjo pun¨ rezul- e e e e etoi me “GPS Global Position System”, i cili u fut n¨ p¨rdorim n¨ vitin 1995. e e eNj¨zetekat¨r satelit¨ jan¨ l¨shuar rreth orbit¨s me sukses. N¨ fillim u zhvillua e e e e e e ep¨r p¨rdorim ushtarak, q¨ tani p¨rdoret edhe p¨r shfryt¨zues t¨ thjesht¨, p¨r e e e e e e e e e¸¨shtje t¨ ndryshme.ce e Sisteme t¨ ngjashme si kjo jan¨ duke u zhvilluar n¨ Evrop¨ dhe quhen e e e e“Galileo“ nga Federata Ruse “GLONASS”, si dhe nga Republika qytetareKineze “Compass”. Nd¨rsa sistemi i vet¨m i plot¨ q¨ ¨sht¨ zhvilluar nga e e e e e eDepartamenti i Mbrojtjes i Shteteve t¨ Bashkuara t¨ Amerik¨s, njihet si e e eNAVSTAR, k¨shtu q¨ ne do t¨ p¨rshkruajm¨ se si NAVSTAR punon aktu- e e e e ealisht. NAVSTAR p¨rb¨het nga tri elemente: Segmenti i hap¨sir¨s, segmenti i e e e ekontrollit, si dhe segmenti i p¨rdoruesit. e • Segmenti i hap¨sir¨s ¨sht¨ plejad¨ e satelit¨ve t¨ tok¨s q¨ rrotul- e e e e e e e e e lohen rreth tok¨s. N¨ projektin NAVSTAR jan¨ 24 satelit¨, prej e e e e tyre jan¨ 21 aktiv¨ dhe 3 jan¨ n¨ gatishm¨ri. Cdo satelit ka e e e e e ¸ nj¨ or¨ shum¨ t¨ sakt¨ atomike n¨ bord, dhe t¨ gjitha or¨t e e e e e e e e e t¨ gjith¨ satelit¨ve jan¨ t¨ sinkronizuar rreth vetes. Cdo satelit trans- e e e e e ¸ meton nj¨ sinjal q¨ p¨rmban koh¨n dhe pozicionin e vet n¨ qiell. e e e e e • Segmenti i kontrollit paraqet nj¨ num¨r t¨ stacioneve tok¨sore, duke e e e e p¨rfshir¨ edhe master-stacionin q¨ gjendet n¨ Kolorado “Colorado e e e e Spring”. K¨to stacione monitorojn¨ sinjalet nga satelit¨t dhe trans- e e e metojn¨ ndonj¨ korrigjim t¨ nevojsh¨m p¨r satelitin. Korrigjimet e e e e e jan¨ t¨ nevojshme p¨r shkak se satelit¨t e tyre mund t¨ largohen nga e e e e e destinacionet e tyre. • Segmenti i p¨rdoruesit ¨sht¨ marr¨si juaj GPS. Kjo merr sinjale e e e e t¨ shumta nga satelit¨t dhe p¨rdor t¨ dh¨nat q¨ ato p¨rmbajn¨ p¨r e e e e e e e e e t¨ llogaritur pozicionin tuaj. Marr¨si, pra pajisja GPS, ka gjithashtu e e or¨n e vet, q¨ t¨ mund t¨ kryhen llogaritjet p¨r t¨ treguar pozicionin e e e e e e tuaj.
  16. 12 CHAPTER 3. GPS – GLOBAL POSITIONING SYSTEM3.2 Cka ¨sht¨ GPS trace? ¸ e e GPS trace ¨sht¨ thjesht nj¨ regjistrim i pozicionit tuaj me an¨ t¨ ko- e e e e emunikimit t¨ nd¨rsjell¨ me GPS satelit¨t dhe GPS marr¨sin tuaj. Tregon e e e e errug¨timin tuaj gjat¨ koh¨s q¨ ju keni l¨vizur. e e e e e N¨se ju regjistroni me GPS marr¨sin gjat¨ koh¨s q¨ ecni n¨ rrug¨n p¨r e e e e e e e ek¨mb¨sor¨, si rezultat ju do t¨ fitoni t¨ dh¨na t¨ pozicionit t¨ asaj rruge e e e e e e e edhe do t¨ gjeni vendndodhjen e rrug¨s n¨ bot¨. Gjat¨ pun¨s s¨ GPS, e e e e e e eai do t¨ regjistroj¨ pika t¨ caktuara, t¨ cilat pastaj do t¨ paraqiten e e e e en¨ m¨nyr¨ t¨ grafikonit dhe ju mund ta p¨rdorni at¨ p¨r t¨ krijuar hart¨, e e e e e e e e eq¨ ndoshta mund ta p¨rdorni edhe si pjes¨ e navigacionit. N¨se nj¨ pjes¨ e e e e e e emadhe e personave regjistrojn¨ me GPS marr¨s, at¨her¨ ju mund t¨ keni e e e e enj¨ hart¨ t¨ plot¨ t¨ asaj zone. Ky ¨sht¨ principi p¨r t¨ mbledhur t¨ dh¨nat e e e e e e e e e e egjeografike. Ju mund t¨ shihni n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim kombinimin e e e e eshum¨ regjistrimeve t¨ GPS–it t¨ qytetit t¨ Prizrenit. e e e e Figure 3.1: Screenshot i trace nga JOSM editori
  17. ¨ ¨ ¨ ¨ ¨ ¨3.3. CILAT PAJISJE ME DUHEN MUA PER TA BERE NJE HARTE?133.3 Cilat pajisje m¨ duhen mua p¨r ta e e b¨r¨ nj¨ hart¨? e e e e P¨r t¨ mbledhur GPS t¨ dh¨nat, ju duhet nj¨ GPS marr¨s. Gjithashtu, e e e e e eduhet q¨ t¨ dh¨nat t¨ barten n¨ kompjuterin tuaj. K¨t¨ mund ta e e e e e eeb¨ni me USB-kabllo apo me kabllo serike, gjithashtu mund t¨ b¨ni me e e enj¨ kart¨ t¨ memories apo edhe me bluetooth. e e e • Nj¨ fletore dhe nj¨ laps p¨r t¨ marr¨ sh¨nime ekstra, si emrin e rrug¨ve e e e e e e e apo ndonj¨ gj¨ tjet¨r. e e e • Nj¨ regjistrues ¨sht¨ mjaft i shtrenjt¨, por e leht¨ p¨r t’u p¨rdorur e e e e e e e gjat¨ koh¨s q¨ ecni. Regjistroni pika t¨ caktuara me GPS tuaj, e e e e dhe pastaj shpjegoni at¨ pik¨ duke regjistruar z¨rin tuaj. N¨se keni e e e e t¨ regjistruar di¸ka, at¨her¨ ju mund ta p¨rdorni at¨ p¨r t¨ krijuar e c e e e e e e hart¨n, JOSM editori p¨rkrah krijimin e hartave me z¨. e e e • Nj¨ kamer¨ digjitale do t¨ jet¨ e mir¨ se ardhur pasi q¨ shumica e e e e e e e kamerave tani kan¨ nj¨ GPS marr¨s t¨ integruar, mund t¨ p¨rdoret p¨r e e e e e e e t¨ mbledhur nj¨ informacion mjaft t¨ detajuar pasi mund t¨ fotografoni e e e e shenjat e komunikacionit dhe t’i shtoni k¨to detaje. e Telefonat mobil¨, t¨ quajtur (Smart phone), mund t¨ kombi- e e enojn¨ nj¨ num¨r t¨ madh t¨ k¨tyre funksioneve, disa kan¨ dhe e e e e e e eGPS marr¨sin e integruar. e P¨r m¨ shum¨ informacion vizitoni e e efaqen e smart phone – ve n¨ Wiki t¨ OpenStreetMap – e ehttp://wiki.openstreetmap.org/wiki/Smartphones .3.4 Konfiguroni GPS-marr¨sit tuaj e Gj¨ja e par¨ q¨ duhet t¨ b¨het ¨sht¨ q¨ t¨ jeni i sigurt e e e e e e e e eq¨ GPS marr¨si ¨sht¨ duke p¨rdorur sistemin e koordinatave WGS84. e e e e eShum¨ marr¨s kan¨ t¨ p¨rfshir¨ edhe sistemin lokal t¨ koordinatave, p¨r t’i e e e e e e e eb¨r¨ m¨ leht¨ t¨ p¨rdorsh¨m p¨r t’u p¨rdorur p¨r hartat e printuara. Open- ee e e e e e e e eStreetMap p¨rdor vet¨m WGS84 sistemin pra n¨se ju regjistroni n¨ sistemin e e e ee gabuar, lokacionin ju do ta merrni me qindra metra larg cakut. Juve ju duhet q¨ me GPS marr¨sin tuaj, t¨ merrni informacione sa e e em¨ shum¨ q¨ ¨sht¨ e mundshme, q¨ do t¨ b¨j¨ t¨ dh¨nat tuaja m¨ t¨ mira. e e ee e e e ee e e e eDisa marr¨s mund t¨ marrin nj¨ pik¨ p¨r sekond¨. N¨se GPS marr¨si e e e e e e e ejuaj nuk e b¨n k¨t¨, nuk ¨sht¨ problem, por sigurohuni q¨ t¨ marr¨ sa e ee e e e e em¨ shum¨ q¨ ¨sht¨ e mundshme. e e ee e
  18. 14 CHAPTER 3. GPS – GLOBAL POSITIONING SYSTEM Ju duhet t¨ dini si t¨ filloni dhe t¨ ndaloni regjistrimin. Disa marr¨s mund e e e et¨ regjistrojn¨ konstant, mir¨po disa duhet q¨ t¨ fillojn¨ dhe t¨ ndalojn¨ pro- e e e e e e e ecesin. Smart phones – programi p¨r regjistrim k¨rkon t¨ filloj¨ dhe e e e et¨ ndaloj¨ regjistrimin. e e3.5 Merrni t¨ dh¨nat tuaja n¨ form¨n e e e e e duhur OpenStreetMap pranon regjistrimet vet¨m e n¨ GPX e for-matin. Ju mund t¨ gjeni m¨ shum¨ informacion p¨r k¨t¨ format e e e e een¨ http://www.topografix.com/gpx.asp. N¨se marr¨si juaj nuk krijon e e erezultatin n¨ GPX, ju duhet q¨ t¨ konvertoni n¨ GPX. Aplikacioni q¨ ju e e e e emund¨son q¨ shumic¨n e formateve t¨ konvertoni n¨ GPX, quhet GPSBabel. e e e e e GPSBabel ¨sht¨ softuer i lir¨, e e e q¨ mund ta shkarkoni en¨ http://www.gpsbabel.org/ p¨r Windows, MacOSX dhe Linux. Edhe pse e eGPSBabel ¨sht¨ m¨ shum¨ i bazuar me an¨ t¨ kodeve, ekziston edhe GUI e e e e e ep¨r disa nga sistemet operative. N¨ fotografit¨ n¨ vazhdim mund t¨ shihni e e e e ese si duket GPSBabel. Figure 3.2: Screenshot nga GPSBabel editori
  19. ¨3.6. SHTONI REGJISTRIMET GPX NE OPENSTREETMAP 153.6 Shtoni regjistrimet GPX n¨ e Open- StreetMap Pasi ju keni regjistrimet tuaja n¨ formatin GPX, ju mund t’i ngarkoni ato en¨ OpenStreetMap. Nuk ¨sht¨ e obliguar t’i ngarkoni n¨ OpenStreetMap, e e e eGPS t¨ dh¨nat. N¨se ju doni t¨ shfryt¨zoni Potlatch editorin, at¨her¨ duhet e e e e e e et’i ngarkoni GPS t¨ dh¨nat, mir¨po n¨se ju d¨shironi t’i shfryt¨zoni JOSM e e e e e eapo Merkaator editor¨t at¨her¨ ju mund t’i p¨rdorni GPS t¨ dh¨nat pa pasur e e e e e enevoj¨ t’i ngarkoni ato. e Disa editor¨ mund¨sojn¨ q¨ n¨ m¨nyr¨ direkte t¨ ngarkohen, por m¨nyra e e e e e e e e em¨ e thjesht¨ p¨r t’i shtuar GPS t¨ dh¨nat ¨sht¨ duke p¨rdorur ueb-faqen, e e e e e e e esi n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim. e e e Ju tani shikoni form¨n p¨r ngarkim, p¨r t¨ gjetur fajllin tuaj klikoni e e e en¨ browser butonin, ju gjithashtu duhet t¨ jepni nj¨ p¨rshkrim t¨ shkurt¨r e e e e e ep¨r secilin regjistrim q¨ ngarkoni. Ju keni kat¨r opsione t¨ privat¨sis¨: e e e e e e • Private: Fsheh ¸do detaj t¨ regjistrimit tuaj nga p¨rdoruesit e tjer¨, c e e e nuk publikohet n¨ list¨n e t¨ dh¨nave GPS q¨ ¨sht¨ publike. e e e e ee e • Public: Lejon pamjen e GPS t¨ dh¨nave n¨ list¨n publike t¨ t¨ dh¨nave e e e e e e e GPS. • Trackable: Lejon pamjen e regjistrimeve, por nuk lejon t¨ shihen se e kush i ngarkoi ato. • Identifiable: T¨ dh¨nat GPS jo vet¨m mund t¨ shihen, por edhe mund e e e e t¨ shkarkohen nga cdokush. e ¸Pasi t¨ keni kompletuar form¨n p¨r ngarkim, ju mund t¨ klikoni n¨ butonin e e e e eUpload p¨r t’u ngarkuar regjistrimet tuaja. e
  20. 16 CHAPTER 3. GPS – GLOBAL POSITIONING SYSTEM
  21. Programet e editimit p¨r e OpenStreetMap Pasi keni mbledhur GPS t¨ dh¨nat, keni b¨r¨ fotografi, keni e e eemarr¨ sh¨nime dhe keni mbledhur informacione t¨ ndryshme, ¨sht¨ koha e e e e eq¨ t¨ ktheni ato t¨ dh¨na n¨ OpenStreetMap dhe t¨ vendosen n¨ databaz¨n e e e e e e e ee OpenStreetMap. Rruga p¨r t¨ b¨r¨ k¨t¨ ¨sht¨ duke p¨rdorur njeriun nga e e ee eee e eprogramet e m¨poshtme: e • Potlatch – editor i bazuar n¨ ueb e • JOSM – Java editori i bazuar n¨ desktop e • Merkaator – desktop aplikacioni p¨r editim e Disa detaje t¨ vogla q¨ i b¨r¨ editor¨t t¨ ndrysh¨m mes vete: e e ee e e e Potlatch JOSM Merkaator K¨rkesat e Ueb-shfletues Sistemin Windows, Linux me flash t¨ in- e operativ dhe Mac OSX staluar t¨ ¸far¨dosh¨m e c e e me Qt me Java 1.5 minimum t¨ in- e staluar Punon offline Jo Po Po Duhet t¨ instalo- e Jo Jo Po het Ndihmon n¨ kri- e Pjes¨risht e Po Po jimin e hartave me an¨ t¨ fo- e e tografive Ndihmon kri- Jo Po Po jimin e hartave n¨p¨rmjet inciz- e e imeve t¨ z¨rit e e
  22. ¨18 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP4.1 Potlatch Potlatch ¨sht¨ editor i OpenStreetMap i bazuar n¨ flash, q¨ punon vet¨m e e e e eonline. Avantazhi m¨ i madh i tij ¨sht¨ se nuk ka nevoj¨ t¨ instalohet, e e e e egjithashtu mund t¨ ta p¨rdorni n¨ ¸do kompjuter q¨ ka qasje n¨ internet dhe e e ec e eka nj¨ shfletues “Browser” dhe flash-in e instaluar. e4.1.1 Filloni me Potlatch Ju duhet t¨ keni shkruar emrin edhe fjal¨kalimin q¨ t¨ mund t¨ p¨rdorni. e e e e e eM¨nyra m¨ e thjesht¨ p¨r t¨ filluar me editimin n¨ Potlatch, duhet vet¨m e e e e e e et¨ klikoni n¨ edit butonin q¨ gjendet tek butonat interaktiv¨, e cila fillon e e e emenj¨her¨ me ngarkimin e t¨ dh¨nave q¨ gjenden aktualisht. Kjo funksionon e e e e eduke filluar vet¨m nga zoom niveli i 13 ose m¨ i thell¨. e e e Kur ju hapni Potlatch editorin, ju mund t¨ zgjidhni nj¨rin nga dy op- e esionet: • Edit with save: B¨ni ndryshimin, pastaj klikoni n¨ “save” butonin p¨r e e e t’u ruajtur t¨ dh¨nat n¨ server¨t e OpenStreetMap e e e e • Edit live: Ndryshimet tuaja do t¨ ngarkohen kur ju i b¨ni ato e e Figure 4.1: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch4.1.2 Vizatoni nj¨ viz¨-segment e e OpenStreetMap ¨sht¨ e nd¨rtuar nga vizat-segmentet, ajo mund e e et¨ paraqet rrug¨, lum¨, hekurudh¨ etj.. Secila viz¨-segment ¨sht¨ e krijuar e e e e e e enga pikat. Si t¨ vizatoni nj¨ viz¨-segment e e e
  23. 4.1. POTLATCH 19 • Klikoni n¨ hart¨ p¨r t¨ filluar nj¨ vij¨, q¨ fillon me pik¨. e e e e e e e e • Pastaj klikoni n¨ pozita t¨ tjera duke krijuar pika, dhe n¨ k¨t¨ rast e e e ee lidhja mes dy pikave ose m¨ shum¨ paraqet nj¨ rrug¨. N¨se keni e e e e e shtuar ndonj¨ pik¨ gabimisht, at¨her¨ klikoni Delete ose Backspace e e e e nga tastiera. • P¨r t¨ p¨rfunduar, klikoni Enter, ose klikoni dy her¨, ose n¨ pik¨n e e e e e e fillestare p¨r t¨ krijuar nj¨ qark. e e e Figure 4.2: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch Ju gjithashtu mund t¨ krijoni rrug¨ apo lumenj apo ndonj¨ gj¨ tjet¨r duke e e e e ep¨rdorur: e • Fotografit¨ ajrore t¨ Yahoo n¨ prapavij¨ duke klikuar on p¨r t¨ l¨shuar e e e e e e e dhe off p¨r t¨ ndalur e e • Gjithashtu ju mund t’i p¨rdorni e GPS regjistrimet p¨r e at¨ zon¨ n¨ t¨ cil¨n jeni duke edituar ju. e e e e e • Ju gjithashtu mund t’i p¨rdorni t¨ dyja, fotografit¨ ajrore dhe GPS e e e regjistrimet n¨ t¨ nj¨jt¨n koh¨ e e e e e N¨se ju b¨ni ndonj¨ gabim d¨shironi t¨ largoni vet¨m e e e e e enj¨ pik¨ at¨her¨ klikoni Delete ose Backspace, por n¨ qoft¨ se ju keni e e e e e egabuar komplet rrug¨n apo ndonj¨ gj¨ tjet¨r at¨her¨ klikoni n¨ ESC p¨r e e e e e e e et¨ fshir¨ t¨ gjith¨ at¨ q¨ e keni b¨r¨. e e e e e e ee4.1.3 Editoni vijat-segmentet ekzistuese S¨ pari klikoni vij¨n-segmentin p¨r ta selektuar at¨. P¨r ta l¨vizur e e e e e endonj¨r¨n nga pikat n¨ at¨ vij¨ klikoni n¨ at¨ pik¨ dhe l¨vizeni n¨ pik¨n ee e e e e e e e e eq¨ ju d¨shironi ta zhvendosni at¨. P¨r ta shtuar nj¨ pik¨ n¨ vij¨-segment ju e e e e e e e eklikoni n¨ vij¨n-segmentin ku d¨shironi ta shtoni p¨r t¨ selektuar at¨, pastaj e e e e e eklikoni butonin Shift nga tastiera juaj dhe klikoni n¨ pjes¨n ku doni ta shtoni. e e
  24. ¨20 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAPP¨r t¨ shtuar nj¨ pik ¨ t¨ vetme n¨ hap¨sir¨, at¨ mund ta b¨ni shum¨ thjesht e e e e e e e e e e eduke klikuar n¨ hap¨sir¨. P¨r ta fshir¨ nj¨ pik¨, at¨her¨ vet¨m klikoni butonin e e e e e e e e e eDelete apo Backspace n¨ tastier¨. Nd¨rsa p¨r ta vazhduar vij¨n-segmentin e e e e em¨ tutje, ju duhet t¨ klikoni pik¨n e fundit n¨ t¨ cil¨n do t¨ filloj¨ edhe e e e e e e e ekrijimi i pjes¨s n¨ vazhdim, p¨r t¨ p¨rfunduar vazhdimin ju mund t¨ klikoni e e e e e edy her¨ ose Enter nga tastiera. Nd¨rsa p¨r t¨ fshir¨ nj¨ vij¨-segment klikoni e e e e e e en¨ t¨ p¨r ta selektuar at¨, pastaj klikoni n¨ Shift dhe Delete p¨r ta fshir¨. e e e e e e eP¨r t¨ l¨vizur komplet vij¨n-segmentin, s¨ pari sigurohuni se ju keni selektuar e e e e evij¨n dhe pastaj klikoni n¨ mes t¨ dy pikave n¨ t¨ cilat ¨sht¨ krijuar vija- e e e e e e esegmenti pastaj l¨vizni n¨ pjes¨n e caktuar, p¨r t¨ p¨rfunduar at¨ klikoni e e e e e e en¨ ndonj¨ pjes¨ t¨ hart¨s. e e e e e4.1.4 Ndani ose bashkoni vijat-segmentet P¨r t¨ ndar¨ nj¨ vij¨-segment, s¨ pari ju duhet t¨ klikoni vij¨n t¨ cil¨n e e e e e e e e e ed¨shironi ta ndani dhe pastaj klikoni n¨ pik¨n n¨ t¨ cil¨n d¨shironi t¨ ndani e e e e e e e eat¨, dhe pastaj klikoni ’X’ nga tastiera. e Figure 4.3: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch Nd¨rsa p¨r t¨ bashkuar dy vija n¨ nj¨, n¨se ato t¨ dyja ekzistojn¨, e e e e e e e eat¨her¨ selektojeni nj¨r¨n dhe klikoni butonin Ctrl “Control” nga tastiera e e eejuaj, dhe pastaj selektoni vij¨n tjet¨r. e e4.1.5 Pikat e interesit Pra, si¸ mund t¨ krijojm¨ rrug¨ (vija-segmente), ju gjithashtu mund c e e et¨ shtoni apo editoni pikat t¨ cilat reprezentojn¨ dyqanet, qendr¨n e e e e endonj¨ sheshi, pikat e telefonave ose ndonj¨ pik¨ t¨ interesit. e e e e P¨r t¨ krijuar nj¨ pik¨, ju duhet vet¨m t¨ klikoni dy her¨ n¨ lokacionin e e e e e e e e ecaktuar. Nd¨rsa p¨r t¨ zhvendosur, s¨ pari selektojeni dhe l¨vizeni n¨ pozi- e e e e e e
  25. 4.1. POTLATCH 21cionin e d¨shiruar, klikoni delete ose backspace p¨r ta fshir¨ pasi q¨ keni e e e eselektuar. Figure 4.4: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch Gjithashtu, si¸ shihet edhe n¨ fotografin¨ m¨ lart, ju gjithashtu mund c e e et¨ p¨rdorni k¨to pika t¨ cilat nga fotografia na reprezenton at¨ q¨ ekziston e e e e e ebrenda saj. Pra, cka ju duhet ¨sht¨ vet¨m t¨ klikoni mbi ikon¨ dhe ta vendosni ¸ e e e e eat¨ n¨ pozicionin e duhur. e e4.1.6 Editoni etiketimet n¨ Potlatch e Ju mund t¨ shtoni informata se ¸far¨ reprezenton vija-segmenti q¨ ju e c e ekeni shtuar m¨ her¨t. Mund t¨ jet¨ rrug¨, lum¨ apo di¸ka tjet¨r. K¨to e e e e e e c e einformacione jan¨ t¨ njohura si “tags”, etiketime apo atribute ose specifika. e e Secili tag ¨sht¨ krijuar nga ’vetia’ dhe ’vlera’. P¨r nj¨ rrug¨, ju duhet e e e e et¨ shtoni nj¨ etiket¨ q¨ p¨r veti do t¨ ket¨ vler¨n ’highway’ – q¨ reprezen- e e e e e e e e eton rrug¨ dhe p¨r vler¨ ’trunk’ p¨r t¨ treguar se ¸far¨ lloj i rrug¨s ¨sht¨. e e e e e c e e e eJu gjithashtu mund t¨ keni m¨ shum¨ se nj¨ etiketim. P¨r t¨ gjetur e e e e e em¨ shum¨ informacione se ¸ka ju mund t¨ etiketoni mund t¨ vizitoni faqen e e c e ehttp:/wiki.openstreetmap.org/wiki/Map Features . P¨r t¨ ndryshuar nj¨ etiketim, ju duhet t¨ klikoni tek vetia dhe pastaj ju e e e emund t¨ zgjidhni se cfar¨ reprezenton. P¨r t¨ fshir¨, ju duhet vet¨m t¨ fshini e ¸ e e e e e etekstet tek vetia dhe vlera. Nd¨rsa p¨r t¨ shtuar nj¨ etiketim t¨ ri klikoni e e e e en¨ shenj¨n + n¨ fund n¨ t¨ djatht¨ si n¨ fotografi. e e e e e e e Figure 4.5: Screenshot nga openstreetmap.org – Potlatch
  26. ¨22 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP4.2 JOSM – Java OpenStreetMap Java OpenStreetMap, zakonisht i referuar sipas inicialeve t¨ tij, e¨sht¨ nj¨ aplikacion p¨r desktop, i shkruar n¨ Java, i cili mund¨sone e e e e eeditimin e OpenStreetMap. At¨ mund ta p¨rdorni n¨ Windows, MacOS e e edhe Linux. Projekti ka ueb-faqen e vet n¨ http://josm.openstreetmap.de/ eku ju mund ta shkarkoni versionin e fundit t¨ programit. N¨se ju nuk e e ekeni t¨ instaluar Java-n ju duhet ta shkarkoni dhe ta instaloni, duke vizituar ehttp://java.sun.com/ . JOSM ka shum¨ karakteristika t¨ zhvilluara si krijimi i hartave me in- e ecizimet e z¨rit audio dhe fotografive ajrore, q¨ ju ndihmon q¨ t¨ dh¨nat e e e e etuaja t¨ kthehen n¨ t¨ dh¨na gjeografike, pra n¨ hart¨. JOSM gjithashtu e e e e e endihmon shum¨ funksione ekstra, si¸ mund t¨ merrni regjistrimet nga GPS e c en¨ koh¨ reale dhe funksione t¨ tjera. e e e N¨ ueb-faqen e JOSM ju mund t¨ merrni dy versione t¨ JOSM: e e e • Tested Version (http://josm.openstreetmap.de/josm-tested.jar) • Latest Version (http://josm.openstreetmap.de/josm-latest.jar) Versioni tested ka stabilitet m¨ shum¨, dhe ¨sht¨ ky versioni q¨ ju e e e e eduhet ta p¨rdorni n¨se nuk keni nj¨ nevoj¨ t¨ ve¸ant¨. Versioni latest e e e e e c e¨sht¨ m¨ shum¨ up–to–date q¨ ndoshta do t¨ ket¨ ndonj¨ “bug”(funksione e e e e e e egabim), dhe q¨ ndoshta mund t¨ mos kryej¨ funksionet e duhura n¨ m¨nyr¨n e e e e e ee duhur. JOSM nuk ka nevoj¨ t¨ instalohet n¨ kompjuter kjo ju ndihmon juve e e eq¨ t¨ p¨rdorni edhe n¨ kompjuter¨t publik¨, por q¨ duhet t¨ keni kujdes p¨r e e e e e e e e eemrin p¨rdorues dhe fjal¨kalimin. e e4.2.1 Kuptojeni faqen e par¨ t¨ JOSM e e Pasi t¨ hapni JOSM me sukses, ju do t¨ shihni n¨ dritaren kryesore n¨ fil- e e e elim, “mesazhet e dit¨s”, t¨ shkarkuara nga ueb-faqja e JOSM. e e Klikoni n¨ ikon¨n q¨ tregon p¨r t¨ hapur file (nj¨ folder i kalt¨r me nj¨ fajll e e e e e e e en¨ mes), ose klikoni Ctrl + O, p¨r t’i marr¨ regjistrimet tuaja n¨se nuk i e e e ekeni ngarkuar n¨ OpenStreetMap. Dritarja kryesore e JOSM do t¨ duket si e en¨ fotografin¨ n¨ vazhdim. e e e N¨ qend¨r t¨ dritares ju do t¨ shihni disa vija ngjyr¨ hiri q¨ reprezen- e e e e e etojn¨ regjistrimet tuaja me GPS, q¨ jan¨ t¨ vendosura n¨ pjes¨n ku ju do e e e e e et¨ editoni. Si ¸do program tjet¨r, edhe JOSM ka shiritat e tij, n¨ an¨n e c e e ee majt¨ t¨ dritares ju mund t¨ shihni disa ikona t¨ hijezuara, sepse ato e e e emund¨sojn¨ t¨ punoni me hart¨n dhe n¨ k¨t¨ fotografi ne nuk kemi ende e e e e e ee
  27. 4.2. JOSM – JAVA OPENSTREETMAP 23 Figure 4.6: Screenshot nga JOSM editorihart¨n e shkarkuar nga OpenStreetMap. Gjithashtu, ju k¨to mund t’i gjeni e eedhe n¨ shiritin e menys¨. Nd¨rsa tek ikona p¨r t¨ hapur fajllin ju keni e e e e eedhe disa ikona t¨ tjera, prej tyre dy jan¨ shum¨ t¨ r¨nd¨sishme, ajo p¨r e e e e e e et¨ shkarkuar t¨ dh¨nat dhe ajo p¨r t¨ ngarkuar t¨ dh¨nat n¨ OpenStreetMap. e e e e e e e eSi n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim e e e Figure 4.7: Screenshot nga JOSM editori N¨ an¨n e djatht¨ t¨ faqes ju mund t¨ shihni panelin e informacionit q¨ tre- e e e e e egon mbi t¨ dh¨nat e OpenStreetMap dhe informacionet nga m¨ t¨ ndryshmet. e e e eN¨ fund t¨ faqes ju mund t¨ shihni shiritin e statusit, ku ju mund t¨ shihni e e e ekoordinatat dhe informacione t¨ tjera. Dua q¨ me fotografit¨ n¨ vazhdim t’ju e e e etregoj m¨ shum¨ rreth m¨nyr¨s s¨ editimit t¨ t¨ dh¨nave dhe ikonave t¨ cilat e e e e e e e e emund t’i gjeni n¨ dritaren e JOSM. e Figure 4.8: Screenshot nga JOSM editori
  28. ¨24 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP Figure 4.9: Screenshot nga JOSM editori4.2.2 Shtoni pikat dhe vijat-segmente4.2.3 P¨rdorni etiketimet (vetit¨) n¨ JOSM e e e Pasi t¨ shkarkoni t¨ dh¨nat nga OpenStreetMap, ju mund t’i editoni ato. e e eP¨r t¨ filluar krijimin e nj¨ pike apo vije-segment ju duhet t¨ klikoni tek ikona e e e eq¨ tregon p¨r t¨ krijuar at¨, dhe pastaj klikoni n¨ vendin ku ju d¨shironi e e e e e e
  29. 4.2. JOSM – JAVA OPENSTREETMAP 25t¨ krijoni pik¨n. Gjithashtu, ju mund t¨ krijoni n¨ t¨ nj¨jt¨n form¨ vij¨n- e e e e e e e e esegmentin n¨se ju vazhdoni me pik¨n tjet¨r. N¨ qoft¨ se doni t¨ p¨rfundoni, e e e e e e eklikoni dy her¨ mbi pik¨n p¨rfundimtare apo klikoni tastin ESC nga tastiera e e ejuaj. P¨r t¨ fshir¨ nj¨ pik¨ apo nj¨ vij¨-segment, ju duhet s¨ pari t¨ selektoni e e e e e e e e epik¨n apo vij¨n-segmentin dhe pastaj t¨ klikoni Delete tastin nga tastiera e e ejuaj.4.2.4 Shtoni informacionet e llogaris¨ suaj n¨ JOSM e e P¨r t¨ shtuar etiketimet p¨r nj¨ pik¨ apo vij¨-segment q¨ keni shtuar, ju e e e e e e ekeni dy m¨nyra n¨ JOSM p¨r ta b¨r¨ k¨t¨, duke klikuar n¨ ADD butonin e e e ee ee eq¨ gjendet n¨ panelin e informacionit si n¨ fotografin¨ n¨ vazhdim e e e e e Figure 4.10: Screenshot nga JOSM editori Si¸ shihet edhe n¨ fotografi, pasi keni klikuar n¨ ADD butonin, c e e¨sht¨ shtuar edhe nj¨ dritare e re, n¨ t¨ cil¨n ne duhet t¨ shtojm¨ at¨ etiketime e e e e e e e eq¨ d¨shirojm¨. e e e Nd¨rsa m¨nyra e dyt¨ p¨r t¨ shtuar ¨sht¨ duke klikuar n¨ shiritin e e e e e e e e emenys¨ Prestes, n¨ t¨ cil¨n mund t¨ gjeni shum¨ gj¨ra q¨ mund t’i etike- e e e e e e e etoni (apo t’i jepni veti) objekt q¨ keni shtuar ju. e Para se ju t¨ ngarkoni t¨ dh¨nat n¨ OpenStreetMap, ju duhet t¨ shtoni e e e e edetajet e llogaris¨ suaj. Ka dy m¨nyra p¨r t’u v¨rtetuar n¨ OpenStreetMap e e e e eserverin: • Use Basic Authentication. Kjo m¨nyr¨ shfryt¨zon emrin dhe e e e fjal¨kalimin e nj¨jt¨ q¨ e p¨rdorim p¨r t’u futur n¨ OpenStreetMap e e e e e e e dhe ¨sht¨ e thjesht¨ p¨r t’u ngritur, por transmetimi i detajeve tuaja e e e e n¨p¨r internet do t¨ jet¨ si tekst i thjesht¨, q¨ mund t¨ jet¨ rrezik i e e e e e e e e siguris¨ p¨r ju ndonj¨her¨. e e e e ¨ e e • O Auth. Esht¨ m¨ i sigurt, por ka nevoj¨ q¨ t’ju verifikoj¨ n¨ Open- e e e e StreetMap para se t¨ filloni editimin. e
  30. ¨26 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP P¨r t¨ hapur dritaren ku ju mund t¨ shtoni k¨to duhet t¨ klikoni Edit, e e e e epastaj Preferences ose duke klikuar F12 nga tastiera juaj.4.3 Editor¨ t¨ tjer¨ e e e4.3.1 Merkaator Merkaator ¨sht¨ nj¨ tjet¨r editor desktop i OpenStreetMap, i shkuar e e e en¨ gjuh¨n C++ dhe i gatsh¨m p¨r Windows disa versione t¨ Linux dhe e e e e epran¨ realizimit p¨r MacOS X. K¨t¨ editor ju duhet ta instaloni para se ta e e eep¨rdorni. e Merkaator ¨sht¨ shum¨ i mbyllur n¨ aspektin e shtesave t¨ tjera ekstra, e e e e esi¸ p¨rkrah JOSM p¨r krijimin e hartave me z¨ - audio, dhe p¨rdoret p¨r GIS c e e e e e(Geographical Information System) sistemet m¨ shum¨ sesa editor¨t e tjer¨. e e e eGjat¨ editimit t¨ dh¨nave, ju mund ta p¨rdorni Merkaator p¨r t’ i renditur e e e e ehartat n¨ shum¨ m¨nyra. e e e Ju mund ta shkarkoni versionin e fundit t¨ Merkaatorit nga ehttp://www.merkaator.be/, ku mund t¨ gjeni instruksionet se si ta instaloni eat¨ t¨ platform¨n tuaj. Dokumentacionin tjet¨r p¨r Merkaator ju mund e e e e eta gjeni n¨ wiki – http://wiki.openstreetmap.org/wiki/Merkaator . Pasi et¨ ndiqni instruksionet p¨r t¨ shkarkuar dhe pasi t¨ instaloni Merkaator e e e ep¨r platform¨n tuaj, ju mund t¨ filloni me hapjen e editorit. N¨ Start- e e e emenyn¨ n¨ Windows, ose Applications menyn¨ n¨ Ubuntu, nd¨rsa n¨ disa e e e e e edistribucione t¨ tjera t¨ Linux ju duhet ta hapni me an¨ t¨ Command Line. e e e e4.3.2 Mapzen Mapzen ¨sht¨ editor i thjesht¨ i bazuar n¨ Flash, nga CloudMade n¨n e e e e elicenc¨n e Open Source (me kod burimor t¨ hapur). P¨r ta p¨rdorur k¨t¨ ed- e e e e eeitor, ju duhet nj¨ llogari n¨ CloudMade q¨ nd¨rlidhet me OpenStreetMap e e e ellogarin¨ tuaj. Ueb-faqja t¨ udh¨zon p¨rmes procesit t¨ regjistrimit se si e e e e et¨ nd¨rlidhet. Kjo CloudMade llogari mund t¨ p¨rdoret p¨r t¨ krijuar nj¨lloj e e e e e e errjeti social p¨r zhvilluesit e hartave q¨ mund t¨ nd¨rlidhet me Facebook dhe e e e eTwitter. Nj¨lloj si tek Potlatch, edhe n¨ Mapzen ju duhet s¨ pari t¨ selektoni e e e ezon¨n q¨ doni t¨ editoni dhe pastaj flash-aplikacioni fillon. e e e P¨r ta p¨rdorur Mapzen ¨sht¨ shum¨ e thjesht¨.Ju mund ta p¨rdorni e e e e e e emausin p¨r t¨ l¨vizur n¨p¨r hart¨, ose p¨r t¨ selektuar dhe p¨r t¨ zhvendosur e e e e e e e e e eobjektet. Mapzen ka nj¨ list¨ t¨ madhe t¨ ilustrimeve, e cila ju ndihmon e e e eq¨ t¨ keni m¨ t¨ leht¨ t¨ krijoni objektet dhe t’i tregoni specifikat e objektit. e e e e e e
  31. ¨ ¨ ¨4.3. EDITORE TE TJERE 27 Figure 4.11: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Mapzen.png4.3.3 Vespucci Vespucci ¨sht¨ editor i OpenStreetMap p¨r telefonat Android. Para se e e et¨ filloni krijimin e hart¨s suaj apo editimin e saj, ju duhet s¨ pari t¨ shkarkoni e e e ezon¨n q¨ ju d¨shironi t¨ editoni. e e e e P¨r t¨ shtuar nj¨ pik¨ t¨ interesit, ajo me Vespucci mund t¨ jet¨ mjaft e e e e e e e esakt¨ pasi t¨ aktivizoni GPS e integruar n¨ telefonin Android. e e eFigure 4.12: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Vespucci screenshot.png Gjithashtu, ¨sht¨ edhe pjesa e avancuar e editimit, e cila mund¨son e e et¨ shtoni. N¨se editoni rrug¨, shtoni etiketime t¨ ndryshme p¨r nj¨ objekt, e e e e e eat¨her¨ klikoni mbi butonin Menu dhe zgjidhni opsionin Edit Tags pastaj e eklikoni n¨ pik¨n ose objektin p¨r t¨ cilin ju d¨shironi t¨ b¨ni ndryshimet. e e e e e e e
  32. ¨28 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP4.3.4 Mapzen POI Collector Mapzen POI Collector ¨sht¨ aplikacion p¨r iPhone dhe Android, i krijuar e e ep¨r t¨ shtuar dhe p¨r t¨ edituar pikat e interesit. Tregon vendin e sakt¨ me e e e e ean¨ t¨ pajisjes GPS dhe tregon hart¨n p¨rreth tij. e e e e Ju mundeni t¨ krijoni pika t¨ reja t¨ interesit dhe t¨ fshini apo t’i l¨vizni e e e e en¨ vendndodhjen e pikave t¨ interesit q¨ gjenden n¨ hart¨, por editimin i e e e e errug¨ve nuk ¨sht¨ i mundur. e e eFigure 4.13: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Mapzen POI Collector.png Mapzen POI Collector mund t¨ shkarkohet nga Apple’s AppStore apo nga eAndroid Market Place, pa pasur nevoj¨ p¨r ndonj¨ pages¨. P¨r ta p¨rdorur e e e e e eMapzen POI Collector, ju duhet t¨ keni llogari n¨ OpenStreetMap. e e4.3.5 OSM2go OSM2go ¨sht¨ nj¨ editor tjet¨r p¨r OpenStreetMap, gjithashtu ky editor e e e e e¨sht¨ zhvilluar p¨r Nokia Maemo, por q¨ mund t¨ p¨rdoret n¨ kompjuter¨te e e e e e e eq¨ kan¨ t¨ instaluar nj¨ nga sistemet operative t¨ Linux. e e e e e
  33. ¨ ¨ ¨4.3. EDITORE TE TJERE 29 Funksionaliteti i tij ¨sht¨ i kufizuar n¨ krahasim me Potlatch ose e e eJOSM sepse ajo ¨sht¨ e optimizuar p¨r nj¨ ekran t¨ vog¨l, kjo e b¨n e e e e e e eat¨ shum¨ t¨ p¨rshtatsh¨m p¨r p¨rdorim mobil. e e e e e e eFigure 4.14: Nga http://wiki.openstreetmap.org/wiki/File:Maemo5-0.7.23-mainscreen.png Specifik¨ e OSM2go editorit ¨sht¨ se duhet t¨ krijoni nj¨ projekt, e e e e egjithashtu edhe p¨rshkrimin dhe pastaj jan¨ hapat e nj¨jt¨ si n¨ ¸do edi- e e e e e ctor t¨ OpenStreetMap. e
  34. ¨30 CHAPTER 4. PROGRAMET E EDITIMIT PER OPENSTREETMAP
  35. Vetit¨ e hart¨s e e Objektet e vizatuara n¨ OpenStreetMap nuk mund t¨ ken¨ kup- e e etim pa i shtuar edhe ndonj¨ veti. Etiketimet t¨ cilat i p¨rmend¨m e e e em¨ par¨ ndryshe quhen edhe vetit¨ e hart¨s. N¨ OpenStreetMap, vetit¨ e e e e e e ehartave jan¨ t¨ prezantuara nga pika apo vija-segmente t¨ kombinuara me e e enj¨ apo m¨ shum¨ etiketime. P¨r t¨ krijuar nj¨ objekt (p¨r shembull nj¨ rrug¨, e e e e e e e e eliqen apo ¸far¨do q¨ t¨ jet¨) n¨ hart¨, ju duhet t¨ dini se ku t¨ vizatoni pik¨n c e e e e e e e e eapo vij¨n dhe cilin lloj t¨ etiketimit ta p¨rdorni p¨r t¨ p¨rshkruar se cka e e e e e e ¸paraqet ai objekt.5.1 Rrug¨t dhe hekurudhat e Natyrisht, grupi m¨ i r¨nd¨sish¨m i objekteve ¨sht¨ ai i rrug¨ve. Ato e e e e e e ejan¨ t¨ etiketuara duke p¨rdorur si veti ’highway’ duke i bashkangjitur edhe e e em¨ pas vler¨n se ¸far¨ paraqet ajo rrug¨. e e c e e N¨ vazhdim do t¨ shihni nj¨ list¨ t¨ vog¨l se ¸far¨ vlere mund e e e e e e c et¨ marr¨ ’highway’ e e Vlera T¨ p¨rdorura p¨r e e e Trunk Jan¨ rrug¨ t¨ r¨nd¨sishme, dy-shirit¨she, por q¨ nuk e e e e e e e jan¨ autostrada e Primary Reprezentojn¨ rrug¨ t¨ cilat zakonisht n¨ qytetet tona e e e e jan¨ t¨ lidhura n¨ mes vete me k¨t¨ lloj t¨ rrug¨s e e e ee e e Secondary Jan¨ rrug¨ t¨ cilat mund t¨ paraqesin rrug¨n n¨ qytete e e e e e e q¨ kan¨ r¨nd¨si m¨ t¨ madhe e e e e e e Residential Rrug¨ ku banohet, pra rrug¨ lokale n¨ qytete apo fshatra e e e Hekurudhat jan¨ t¨ etiketuara duke p¨rdorur ’railway’ vetin¨, nd¨rsa e e e e emund t¨ marr¨ vlera t¨ ndryshme si ’subway’ – q¨ reprezenton hekurudhat e e e en¨ntok¨sore, ose railway = station p¨r t¨ treguar stacionet ku mund t¨ mer- e e e e erni trenin, dhe ajo m¨ e p¨rdorura ¨sht¨ ’rail’ q¨ tregon p¨r hekurudhat me e e e e e egjat¨si t¨ m¨dha. e e e5.2 Urat dhe tunelet Kur rrug¨t dhe hekurudhat kalojn¨ n¨ tunel apo mbi ur¨, at¨her¨ duhet e e e e e et¨ paraqiten edhe k¨to n¨ OpenStreetMap dhe p¨r k¨to mund t¨ b¨ni k¨to e e e e e e e eetiketime
  36. 32 ¨ ¨ CHAPTER 5. VETITE E HARTES tunnel = yes – p¨r tunele e brige = yes – p¨r ura e5.3 Udh¨kryqet dhe rrethet e Rrethet e trafikut, si¸ etiketoni edhe rrug¨t ju duhet gjithashtu t¨ etike- c e etoni n¨ t¨ njejt¨n form¨ edhe rrethet, nd¨rsa etiketimi i dyt¨ q¨ duhet t¨ b¨ni e e e e e e e e ep¨r rrethet e trafikut ¨sht¨ e e e junction = roundabout q¨ na tregon se n¨ at¨ pjes¨ ¨sht¨ rreth-rrotullimit p¨r automjete. e e e ee e e P¨r t¨ treguar n¨ m¨nyr¨n m¨ t¨ mir¨ t¨ udh¨kryqit duhet pasur nj¨ ku- e e e e e e e e e e ejdes t¨ shtuar gjat¨ lidhjes s¨ dy rrug¨ve, pra gjat¨ vendosjes s¨ pik¨-lidhjes, e e e e e e edhe ¸far¨ ju duhet t¨ etiketoni ¨sht¨ vet¨m t¨ etiketoni se ¸far¨ rruge ¨sht¨ nuk c e e e e e e c e e eka edhe ndonj¨ etiketim shtes¨. e e5.4 Malet, liqenet dhe lumenjt¨ e Zonat me ngjyra b¨jn¨ q¨ harta t¨ duket bukur. Ju mund t¨ futni e e e e en¨ hart¨ malet, liqenet dhe lumenjt¨ nga fotografit¨ ajrore t¨ hapura, pa e e e e epasur nevoj¨ q¨ t¨ krijoni GPS regjistrimet p¨r ta b¨r¨ at¨. e e e e ee e P¨r t¨ krijuar nj¨ mal, liqen, at¨her¨ ju duhet t¨ krijoni nj¨ zon¨, apo e e e e e e e enj¨ vij¨-segment q¨ ¨sht¨ e lidhur mes vete, dhe pastaj t¨ vendosni k¨to e e e e e e eetiketime natural = water – p¨r liqene e natural = wood – p¨r male e apo p¨r male mund t¨ p¨rdorni edhe k¨t¨ lloj t¨ etiketimit e e e ee e landuse = forest.

×