Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής
http://e-taksh.blogspot.gr
Φυσική Ε΄ Τάξης - Ενότητα 9 - Κεφάλαιο 7:
΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανε...
Η τριβή μερικές φορές μας βοηθά και μερικές φορές μας εμποδίζει
Είναι η τριβή επιθυμητή ή ανεπιθύμητη;
Η τριβή είναι επιθυ...
Εγκύκλιος Παιδεία
ΤΡΙΒΗ:ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ Ή ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ;
Η τριβή είναι απαραίτητη:
 ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας, γιατί αλ...
 στα μηχανικά μέρη, όπως τα γρανάζια εργαλείων, τα ψαλίδια, οι
τροχοί και οι μεντεσέδες από πόρτες και παράθυρα
 στη μετ...
Τα παπούτσια των ποδοσφαιριστών π. χ. έχουν τάπες ώστε να
μηγλιστράνε στο χόρτο, των ορειβατών καρφιά για να συγκρατούνται...
Στις περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη χρησιμοποιούμε
υλικά που μειώνουν τις τριβές όπως λάδια, ζελέ, γράσο κλπ πο...
Τριβή: επιθυμητή ή ανεπιθύμητη;
Ρόλος της τριβής στην καθημερινή ζωή. Η τριβή έχει πολύ
μεγάλη σημασία στην καθημερινή ζωή...
 Επιθυμητή τριβή
Χάρη στην τριβή μπορούμε να περπατάμε,να
τρέχουμε, να σκαρφαλώνουμε, να πιάνουμε τα
αντικείμενα και να τ...
Τριβή : Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη
Η τριβή είναι απαραίτητη:
 ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας, γιατί αλλιώς ...θα πέφταμ...
Όταν η τριβή είναι επιθυμητή χρησιμοποιούμε αντικείμενα φτιαγμένα από τραχιά
επιφάνεια, ώστε να αναπτύσσεται μεγάλη τριβή
...
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ
Τ Ρ Ι Β ΗΤ Ρ Ι Β Η
1. Πότε ο κίνδυνος να γλιστρήσουμε είναι μικρότερος, όταν φορο...
3. Η τριβή πολλές φορές είναι επιθυμητή, ενώ άλλοτε είναι ανεπιθύμητη. Παρατηρήστε τις εικό-
νες. Σε ποιες από τις παραπάν...
http://1dimagdim.blogspot.com/
Ε ώ λύ Ε΄ δ ύ
Κουκούλης   Πάρης 
« Ερευνώ και ανακαλύπτω » Ε΄ δημοτικού
Επιμέλεια: Χρήστος ...
Η τριβή είναι απαραίτητη :
ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας γιατί αλλιώς θα πέφταμε•ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας...
Η τριβή αντίθετα είναι ανεπιθύμητη:Η τριβή αντίθετα είναι ανεπιθύμητη:
• στους κινητήρες των αυτοκινήτων και των μηχανών, ...
• Όταν η τριβή είναι επιθυμητή χρησιμοποιούμε αντικείμενα φτιαγμένα από τραχιά
επιφάνεια, ώστε να αναπτύσσεται μεγάλη τριβ...
• Στις περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη χρησιμοποιούμε υλικά που μειώνουν
τις τριβές όπως λάδια, ζελέ, γράσο κλπ ...
1 2
3
4
6
84
5
7
8
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.18
Επιθυμητή είναι η τριβή όταν φρενάρει το αυτοκίνητοΕπιθυμητή είναι η τριβή , όταν φρενάρει το αυτοκίνητο ,
όταν στερεώνουμ...
Το λαστιχάκι τεντώνεται περισσότερο στο κουτί με το γυαλόχαρτο .
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ...
Η τριβή αυξήθηκε , γιατί η επιφάνεια του ελαστικού γίνεται πιο τραχιά .
Η βή ί άλ ί όλ ώ ίΗ τριβή είναι μεγάλη , γιατί η σ...
Η τριβή είναι μικρότερη , όταν αλείφω το δάχτυλό μου με σαπούνι
και ακόμη μικρότερη , όταν το αλείφω με λάδι .
Επιμέλεια: ...
Η τριβή μειώθηκε γιατί βάλαμε λάδι στον κινητήρα του αυτοκινήτου .
Η τριβή μειώθηκε γιατί βάλαμε λάδι στους μεντεσέδες της...
Όταν θέλουμε η τριβή να είναι μεγάλη , επιλέγουμε υλικά με τραχιάμ η ρ βή μ γ η , γ μ μ ρ χ
επιφάνεια ή επενδύουμε τα σώμα...
Όταν βρέχει , πρέπει να οδηγούμε προσεκτικά
γιατί το νερό ανάμεσα στα λάστιχα και το
δρόμο μειώνει την τριβή .
Έχουν και τ...
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.26
Επιμέλεια : Κώςτασ Χωριανόπουλοσ
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.27
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.28
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.29
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.30
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.31
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.32
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.33
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.34
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.35
Μέζα από παραδείγμαηα ηες θαζεμερηκής μας δωής
μπορούμε κα ακηηιεθζούμε όηη ε ηρηβή ζε ποιιές
περηπηώζεης είκαη επηζσμεηή ...
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.37
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.38
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.39
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.40
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.41
ηριβή, υλικά, μεγάλη,
επιλέγουμε, επεμδύουμε,
μειώζουμε, λιπαμηικά
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σ...
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.43
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.44
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.45
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.46
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης
Φ Υ Σ Ι Κ Α ∆ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ο Υ
Ερευνώ και Ανακαλύπτω Ε’ Τάξης
∆ΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ∆Ι∆Α...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 2
Εισαγωγικά και Θεωρητικά Σχόλια
Η Τριβή σαν έννοια
Η έννοια της «τριβής» δ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 3
• Οι Gerald Holton και Stephen Brush (2002) χαρακτηρίζουν την τριβή ως:
Αµ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 4
2. Την κάθετη δύναµη, είτε λόγω µάζας, είτε λόγω βάρους (ελκτικής
δύναµης ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 5
ΣΤΟΧΟΙ σύµφωνα µε ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ
Γενικός Στόχος Κεφαλαίου
Να γνωρίσουν ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 6
Συναισθηµατικοί στόχοι
Οι µαθητές:
• να αποκτήσουν δεξιότητες συνεργασίας ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 7
• Να µάθουν να επικοινωνούν είτε σαν µέλη της ίδιας οµάδας είτε σαν οµάδες...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 8
Σ χ έ δ ι ο Μ α θ ή µ α τ ο ς
Ενότητα: Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Η
Κεφάλαιο: ∆ Υ Ν Α Μ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 9
• Αφήνουµε τους µαθητές να προβληµατιστούν για τη χρήση των υλικών
∆ιδασκα...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 10
ΣΤ. ∆ιαθεµατικότητα - Γλώσσα Παιχνίδι σύνθεσης και αντιστοίχισης
Φ Υ Λ Λ ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 11
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…………………...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 12
Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (2)
(στόχος: ανάδειξη ιδεών)
1) Προσπάθησε τώρα...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 13
Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (3)
(στόχος: διατύπωση υποθέσεων)
1. Τι θα συµβ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 14
5. Παρατηρείστε τις παρακάτω εικόνες και σηµειώστε µε ένα βελάκι το σηµεί...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 15
∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (1)
Ανοίγουµε την εφαρµογή «01 τριβή – βιβλία»
Τοποθ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 16
Με πατηµένο το αριστερό κλικ κινούµε γρήγορα δεξιά – αριστερά το ποντίκι....
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 17
…………………………………………………………………………………………
……………………………………………………
Επιμέλεια: Χρήστο...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 18
Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (4)
(στόχοι: πειραµατισµός, κατανόηση των αποτε...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 19
Επιθυµητή διάρκεια: 10 λεπτά
∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (2)
Ανοίγουµε την εφαρµ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 20
Στην επιλογή «τριβή» επιλέγουµε «ενεργό». Με πατηµένο το αριστερό κλικ
πη...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 21
Παρατηρούµε την κίνηση µετρώντας µέχρι το 10. Ταυτόχρονα παρατηρούµε και ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 22
∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (3)
Ανοίγουµε την εφαρµογή 03 «σπρώξιµο»
Τοποθετούµε...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 23
Συνεχίζω να κινώ σιγά σιγά το ποντίκι δεξιά. Τι παρατηρώ;
Συµπληρώνω
Όσο ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 24
Αφού κινηθεί αρκετά το έπιπλο, αφήστε το ποντίκι.
Ποια δύναµη εµφανίζεται...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 25
Με πατηµένο το αριστερό κλικ µετακινούµε σιγά σιγά το ποντίκι δεξιά.
Τι π...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 26
Το µέγεθος της τριβής εξαρτάται από ……………………………. των σωµάτων, στα
οποία α...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 27
Επιλέγουµε « προβολή ενέργειας» το 1 Παρατηρούµε ότι εµφανίζονται µορφές
...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 28
∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (5)
Ανοίγουµε την εφαρµογή «05 εκκρεµές»
Με αριστερό...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 29
Μετακινώ µε αριστερό κλικ πατηµένο το συντελεστή τριβής 2 θέσεις πριν το
...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 30
Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (5)
(στόχοι: πειραµατισµός, κατανόηση των παραγ...
Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 31
4. Τοποθετήστε το κουτάκι σας έτσι ώστε να συρθεί ακουµπώντας σε άλλη
επι...
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄

6,809 views

Published on

http://e-taksh.blogspot.gr/2015/05/97.html
Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄

Published in: Education
  • Dating for everyone is here: ❶❶❶ http://bit.ly/2Q98JRS ❶❶❶
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Dating direct: ❶❶❶ http://bit.ly/2Q98JRS ❶❶❶
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

Φυσική Ε΄ 9.7. ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄

  1. 1. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr Φυσική Ε΄ Τάξης - Ενότητα 9 - Κεφάλαιο 7: ΄΄ Τριβή - Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; ΄΄ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.1
  2. 2. Η τριβή μερικές φορές μας βοηθά και μερικές φορές μας εμποδίζει Είναι η τριβή επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; Η τριβή είναι επιθυμητή:  ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας  ανάμεσα στις ρόδες του αυτοκινήτου και στο έδαφος  ανάμεσα στα φρένα και τους τροχούς  ανάμεσα στα δάχτυλά μας και τα αντικείμενα που πιάνουμε Στις περιπτώσεις αυτές χρησιμοποιούμε αντικείμενα με τραχιές επιφάνειες. Η τριβή είναι ανεπιθύμητη:  στους κινητήρες των αυτοκινήτων γιατί προκαλεί φθορές  στα μηχανικά μέρη όπως οι μεντεσέδες, τα γρανάζια, οι τροχοί, κ.ά.  όταν μεταφέρουμε αντικείμενα με μεγάλο βάρος Στις περιπτώσεις αυτές χρησιμοποιούμε ειδικά υλικά που μειώνουν την τριβή όπως λάδια, γράσο, κλπ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.2 Φώτης Τουλιόπουλος
  3. 3. Εγκύκλιος Παιδεία ΤΡΙΒΗ:ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ Ή ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ; Η τριβή είναι απαραίτητη:  ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας, γιατί αλλιώς ...θα πέφταμε  ανάμεσα στα λάστιχα του αυτοκινήτου και το δρόμο, για να μπορεί το αυτοκίνητο να κινείται, να στρίβει αλλά και να σταματά όταν πρέπει  ανάμεσα στα φρένα και τις ρόδες, για να μπλοκάρουν οι τροχοί  ανάμεσα στα παπούτσια των ορειβατών και τα βράχια, ώστε να στηρίζονται και να ανεβαίνουν  ανάμεσα στα δάχτυλά μας και τα διάφορα αντικείμενα για να τα πιάνουμε, να τα μετακινούμε και να μην γλιστράνε και πέφτουν Η τριβή αντίθετα είναι ανεπιθύμητη:  στους κινητήρες των αυτοκινήτων και των μηχανών, όπου προκαλεί φθορές Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.3
  4. 4.  στα μηχανικά μέρη, όπως τα γρανάζια εργαλείων, τα ψαλίδια, οι τροχοί και οι μεντεσέδες από πόρτες και παράθυρα  στη μεταφορά αντικειμένων με μεγάλο βάρος Όταν η τριβή είναι επιθυμητή χρησιμοποιούμε αντικείμενα φτιαγμένα απότραχιά επιφάνεια, ώστε να αναπτύσσεται μεγάλη τριβή Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.4
  5. 5. Τα παπούτσια των ποδοσφαιριστών π. χ. έχουν τάπες ώστε να μηγλιστράνε στο χόρτο, των ορειβατών καρφιά για να συγκρατούνται στα βράχια κλπ Ακόμα χρησιμοποιούμε γυαλόχαρτο για να λειάνουμε μια επιφάνεια αφού έτσι τη φθείρει πιο εύκολα Οι δρόμοι ασφαλτοστρώνονται για να είναι τραχιά η επιφάνειά τους και τα αυτοκίνητα να στρίβουν με ασφάλεια αλλά και να σταματούν γρήγορα όταν φρενάρουν Στο χιόνι βάζουμε αλυσίδες στα λάστιχα για να αυξηθεί η τριβή στο χιόνι κλπ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.5
  6. 6. Στις περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη χρησιμοποιούμε υλικά που μειώνουν τις τριβές όπως λάδια, ζελέ, γράσο κλπ που λέγονται λιπαντικές ουσίες ή λιπαντικά Τα λιπαντικά χρησιμοποιούνται κυρίως στους κινητήρες και στις αναρτήσεις των αυτοκινήτων και στα μηχανικά μέρη που συνδέουν τα μέρη εργαλείωνκαι των μηχανών Επίσης αν θέλουμε να μετακινήσουμε ένα βαρύ έπιπλο παρεμβάλλουμε ανάμεσα στο έπιπλο και στο πάτωμα αντικείμενο με μαλακό ύφασμα, ή βρέχουμε το πάτωμα κλπ Αναρτήθηκε από ΝΙΚΟΣ στις Δευτέρα, Μαΐου 18, 2009 Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.6
  7. 7. Τριβή: επιθυμητή ή ανεπιθύμητη; Ρόλος της τριβής στην καθημερινή ζωή. Η τριβή έχει πολύ μεγάλη σημασία στην καθημερινή ζωή μας και έχει διπλό ρόλο. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.7
  8. 8.  Επιθυμητή τριβή Χάρη στην τριβή μπορούμε να περπατάμε,να τρέχουμε, να σκαρφαλώνουμε, να πιάνουμε τα αντικείμενα και να τα μετακινούμε χωρίς να μας γλιστράνε. Τα αυτοκίνητα μπορούν να κινούνται στο δρόμο, να στρίβουν και να σταματούν όταν πρέπει εξαιτείας της τριβής που αναπτύσσεται μεταξύ των ελαστικών και του δρόμου. Μπορούμε επίσης να παράγουμε ήχους, όπως τους ήχους που παράγονται από την κίνηση του δοξαριού πάνω στις χορδές του βιολιού, να σβήνουμε με τη γόμα μας το μολύβι και να γράφουμε με αυτό, ενώ χάρη στην τριβή οι πρωτόγονοι άνθρωποι ανακάλυψαν τη φωτιά τρίβοντας πέτρες ή ξύλα.  Ανεπιθύμητη τριβή Η τριβή αντιστέκεται στην κίνηση των σωμάτων, όπως στην κίνηση των οχημάτων και των δρομέων, του κολυμβητή και του αλεξιπτωτιστή. Είναι υπεύθυνη για τη φθορά στις σόλες των παπουτσιών και των ρούχων, τη φθορά στα κινητά μέρη (φρένα, ελαστικά) των αυτοκινήτων και γενικότερα των μηχανών, αλλά και το "τρίξιμο" στις πόρτες. Η τριβή, λοιπόν, είναι δύναμη που άλλοτε είναι επιθυμητή και άλλοτε όχι. Σε περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη προσπαθούμε με διάφορους τρόπους να την μεταβάλλουμε μειώνοντάς τη. Αναρτήθηκε από ΚΑΡΑΝΤΩΝΗ ΛΕΥΚΗ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.8
  9. 9. Τριβή : Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη Η τριβή είναι απαραίτητη:  ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας, γιατί αλλιώς ...θα πέφταμε  ανάμεσα στα λάστιχα του αυτοκινήτου και το δρόμο, για να μπορεί το αυτοκίνητο να κινείται, να στρίβει αλλά και να σταματά όταν πρέπει  ανάμεσα στα φρένα και τις ρόδες, για να μπλοκάρουν οι τροχοί  ανάμεσα στα παπούτσια των ορειβατών και τα βράχια, ώστε να στηρίζονται και να ανεβαίνουν  ανάμεσα στα δάχτυλά μας και τα διάφορα αντικείμενα για να τα πιάνουμε, να τα μετακινούμε και να μην γλιστράνε και πέφτουν Η τριβή είναι ανεπιθύμητη:  στους κινητήρες των αυτοκινήτων και των μηχανών, όπου προκαλεί φθορές  στα μηχανικά μέρη, όπως τα γρανάζια εργαλείων, τα ψαλίδια, οι τροχοί και οι μεντεσέδες από πόρτες και παράθυρα  στη μεταφορά αντικειμένων με μεγάλο βάρος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.9
  10. 10. Όταν η τριβή είναι επιθυμητή χρησιμοποιούμε αντικείμενα φτιαγμένα από τραχιά επιφάνεια, ώστε να αναπτύσσεται μεγάλη τριβή  Τα παπούτσια των ποδοσφαιριστών π. χ. έχουν τάπες ώστε να μη γλιστράνε στο χόρτο, των ορειβατών καρφιά για να συγκρατούνται στα βράχια κλπ  Οι δρόμοι ασφαλτοστρώνονται για να είναι τραχιά η επιφάνειά τους και τα αυτοκίνητα να στρίβουν με ασφάλεια αλλά και να σταματούν γρήγορα όταν φρενάρουν  Στο χιόνι βάζουμε αλυσίδες στα λάστιχα για να αυξηθεί η τριβή στο χιόνι κλπ  Ακόμα χρησιμοποιούμε γυαλόχαρτο για να λειάνουμε μια επιφάνεια αφού έτσι τη φθείρει πιο εύκολα Στις περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη χρησιμοποιούμε υλικά που μειώνουν τις τριβές όπως λάδια, ζελέ, γράσο κλπ που λέγονται λιπαντικές ουσίες ή λιπαντικά  Τα λιπαντικά χρησιμοποιούνται κυρίως στους κινητήρες και στις αναρτήσεις των αυτοκινήτων και στα μηχανικά μέρη που συνδέουν τα μέρη εργαλείων και των μηχανών  Επίσης αν θέλουμε να μετακινήσουμε ένα βαρύ έπιπλο παρεμβάλλουμε ανάμεσα στο έπιπλο και στο πάτωμα αντικείμενο με μαλακό ύφασμα, ή βρέχουμε το πάτωμα κλπ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.10 Πηγή: blogs.sch.gr/ioporporis/files/2013/05/triepan.pdf
  11. 11. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τ Ρ Ι Β ΗΤ Ρ Ι Β Η 1. Πότε ο κίνδυνος να γλιστρήσουμε είναι μικρότερος, όταν φορούμε σόλα από λείο δέρμα ή από τραχύ πλαστικό. Εξήγησε την απάντηση σου .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... Η ώρα του διαγωνίσματος έφτασε... Προσεκτικά και χωρίς άγχος,Η ώρα του διαγωνίσματος έφτασε... Προσεκτικά και χωρίς άγχος, συμπληρώστε όλες τις πιο κάτω ασκήσεις.συμπληρώστε όλες τις πιο κάτω ασκήσεις. 2. Ποια είναι τα αποτελέσματα της τριβής σε κάθε περίπτωση; ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ............................................................. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: .......................... ΤΑΞΗ: ............ 1: .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... 2: .......................................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... 3: .......................................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... 1 32 Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.11
  12. 12. 3. Η τριβή πολλές φορές είναι επιθυμητή, ενώ άλλοτε είναι ανεπιθύμητη. Παρατηρήστε τις εικό- νες. Σε ποιες από τις παραπάνω περιπτώσεις είναι η τριβή επιθυμητή και σε ποιες ανεπιθύμητη ........................................................................................ ........................................................................................ ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ 1. Δίπλα σε κάθε πρόταση σημειώστε Σ για το σωστό και Λ για το λάθος Με την αύξηση του βάρους του σώματος πετυχαίνουμε να μειώσουμε την τριβή. Οι μεγάλοι τροχοί, δηλαδή οι τροχοί που έχουν μεγάλη διάμετρο, βοηθούν περισσότερο στην κίνηση ενός σώματος Η τριβή είναι μια δύναμη που αντιστέκεται στην κίνηση ενός σώματος πάνω σε μια επιφάνεια, με αποτέλεσμα να τη δυσκολεύει ή να την εμποδίζει. Η τριβή μειώνεται αν κάνουμε τις επιφάνειες που τρίβονται πιο τραχιές ή ανώμαλες. Ένας παράγοντας που επηρεάζει την τριβή που εξασκείται σε ένα σώμα είναι το είδος της επιφάνειας, πάνω στην οποία τρίβεται το σώμα. Πετυχαίνουμε να ελαττώσουμε την τριβή με την παρεμβολή του νερού ή του λαδιού μεταξύ των επιφανειών που τρίβονται. Ένας παράγοντας που επηρεάζει την τριβή που εξασκείται σε ένα σώμα είναι το είδος της επιφάνειας, πάνω στην οποία τρίβεται το σώμα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.12 Πηγή: proodeftikidask.com
  13. 13. http://1dimagdim.blogspot.com/ Ε ώ λύ Ε΄ δ ύ Κουκούλης   Πάρης  « Ερευνώ και ανακαλύπτω » Ε΄ δημοτικού Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.13
  14. 14. Η τριβή είναι απαραίτητη : ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας γιατί αλλιώς θα πέφταμε•ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας, γιατί αλλιώς ...θα πέφταμε •ανάμεσα στα λάστιχα του αυτοκινήτου και το δρόμο, για να μπορεί το αυτοκίνητο να κινείται, να στρίβει αλλά και να σταματά όταν πρέπειη , ρ β μ ρ •ανάμεσα στα φρένα και τις ρόδες, για να μπλοκάρουν οι τροχοί •ανάμεσα στα παπούτσια των ορειβατών και τα βράχια ώστε να στηρίζονται•ανάμεσα στα παπούτσια των ορειβατών και τα βράχια , ώστε να στηρίζονται και να ανεβαίνουν •ανάμεσα στα δάχτυλά μας και τα διάφορα αντικείμενα για να τα πιάνουμε,μ χ μ ς φ ρ μ γ μ να τα μετακινούμε και να μην γλιστράνε και πέφτουν Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.14
  15. 15. Η τριβή αντίθετα είναι ανεπιθύμητη:Η τριβή αντίθετα είναι ανεπιθύμητη: • στους κινητήρες των αυτοκινήτων και των μηχανών, όπου προκαλεί φθορές • στα μηχανικά μέρη, όπως τα γρανάζια εργαλείων, τα ψαλίδια, οι τροχοί και οι μεντεσέδες από πόρτες και παράθυρα • στη μεταφορά αντικειμένων με μεγάλο βάρος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.15
  16. 16. • Όταν η τριβή είναι επιθυμητή χρησιμοποιούμε αντικείμενα φτιαγμένα από τραχιά επιφάνεια, ώστε να αναπτύσσεται μεγάλη τριβή . • Τα παπούτσια των ποδοσφαιριστών π. χ. έχουν τάπες ώστε να μη γλιστράνε στο χόρτο • των ορειβατών καρφιά για να συγκρατούνται στα βράχια κλπ • Ακόμα χρησιμοποιούμε γυαλόχαρτο για να λειάνουμε μια επιφάνεια αφού έτσι τη φθείρει πιο εύκολα • Οι δρόμοι ασφαλτοστρώνονται για να είναι τραχιά η επιφάνειά τους και τα αυτοκίνητα να στρίβουν με ασφάλεια αλλά και να σταματούν γρήγορα όταν φρενάρουν Στο χιόνι βάζουμε αλυσίδες στα λάστιχα για να αυξηθεί η τριβή στο χιόνι κλπ• Στο χιόνι βάζουμε αλυσίδες στα λάστιχα για να αυξηθεί η τριβή στο χιόνι κλπ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.16
  17. 17. • Στις περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη χρησιμοποιούμε υλικά που μειώνουν τις τριβές όπως λάδια, ζελέ, γράσο κλπ που λέγονται λιπαντικές ουσίες ή λιπαντικά Τα λιπαντικά χρησιμοποιούνται κυρίως στους κινητήρες και στις αναρτήσεις των αυτοκινήτων και στα μηχανικά μέρη που συνδέουν τα μέρη εργαλείων και των μηχανών • Επίσης αν θέλουμε να μετακινήσουμε ένα βαρύ έπιπλο παρεμβάλλουμε ανάμεσα στοΕπίσης αν θέλουμε να μετακινήσουμε ένα βαρύ έπιπλο παρεμβάλλουμε ανάμεσα στο έπιπλο και στο πάτωμα αντικείμενο με μαλακό ύφασμα, ή βρέχουμε το πάτωμα κλπ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.17
  18. 18. 1 2 3 4 6 84 5 7 8 Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.18
  19. 19. Επιθυμητή είναι η τριβή όταν φρενάρει το αυτοκίνητοΕπιθυμητή είναι η τριβή , όταν φρενάρει το αυτοκίνητο , όταν στερεώνουμε κάτι σε μια επιφάνεια που δεν είναι επίπεδη κλπ. Ανεπιθύμητη είναι η τριβή στις μηχανές , όταν κάνουμε τσουλήθρα , στις παγοδρομίες κλπ … Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.19
  20. 20. Το λαστιχάκι τεντώνεται περισσότερο στο κουτί με το γυαλόχαρτο . Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.20
  21. 21. Η τριβή αυξήθηκε , γιατί η επιφάνεια του ελαστικού γίνεται πιο τραχιά . Η βή ί άλ ί όλ ώ ίΗ τριβή είναι μεγάλη , γιατί η σόλα των παπουτσιών είναι κατασκευασμένη από τραχύ υλικό . Η τριβή αυξήθηκε , γιατί η πλαστική επιφάνεια είναι πιο τραχιά από την επιφάνεια της μπανιέρας . Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.21
  22. 22. Η τριβή είναι μικρότερη , όταν αλείφω το δάχτυλό μου με σαπούνι και ακόμη μικρότερη , όταν το αλείφω με λάδι . Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.22
  23. 23. Η τριβή μειώθηκε γιατί βάλαμε λάδι στον κινητήρα του αυτοκινήτου . Η τριβή μειώθηκε γιατί βάλαμε λάδι στους μεντεσέδες της πόρτας . Η τριβή μειώνεται γιατί ο αθλητής βάζει πούδρα στα χέρια του . Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.23
  24. 24. Όταν θέλουμε η τριβή να είναι μεγάλη , επιλέγουμε υλικά με τραχιάμ η ρ βή μ γ η , γ μ μ ρ χ επιφάνεια ή επενδύουμε τα σώματα με υλικά με τραχιά επιφάνεια . Όταν θέλουμε να μειώσουμε την τριβή , χρησιμοποιούμε λιπαντικά . Η τριβή είναι επιθυμητή στα φρένα , για να σταματά το αυτοκίνητο και στα ελαστικά του , για να « μένει » στο δρόμο . Η τριβή είναι ανεπιθύμητη στον κινητήρα του αυτοκινήτου . Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.24
  25. 25. Όταν βρέχει , πρέπει να οδηγούμε προσεκτικά γιατί το νερό ανάμεσα στα λάστιχα και το δρόμο μειώνει την τριβή . Έχουν και τα δύο τραχιά επιφάνεια , για να αυξάνεται η τριβή και να μπορούμε έτσι να τα κρατάμε εύκολανα τα κρατάμε εύκολα . Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.25
  26. 26. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.26
  27. 27. Επιμέλεια : Κώςτασ Χωριανόπουλοσ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.27
  28. 28. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.28
  29. 29. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.29
  30. 30. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.30
  31. 31. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.31
  32. 32. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.32
  33. 33. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.33
  34. 34. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.34
  35. 35. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.35
  36. 36. Μέζα από παραδείγμαηα ηες θαζεμερηκής μας δωής μπορούμε κα ακηηιεθζούμε όηη ε ηρηβή ζε ποιιές περηπηώζεης είκαη επηζσμεηή θαη απαραίηεηε. Μερηθά από ασηά ηα παραδείγμαηα όποσ ε ηρηβή είκαη επηζσμεηή είκαη όηακ θρεκάρεη ηο ασηοθίκεηο ή όηακ ζηερεώκοσμε θάηη ζε μία επηθάκεηα ποσ δεκ είκαη επίπεδε. Η ηρηβή ζε ποιιές περηπηώζεης είκαη ακεπηζύμεηε γηαηί παρεμποδίδεη ηεκ θίκεζε ηωκ ζωμάηωκ ή μπορεί κα προθαιεί θζορές. Μερηθά παραδείγμαηα ακεπηζύμεηες ηρηβής είκαη ε ηρηβή ζηης μετακές, όηακ θάκοσμε ηζοσιήζρα ή ζηης παγοδρομίες. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.36
  37. 37. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.37
  38. 38. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.38
  39. 39. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.39
  40. 40. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.40
  41. 41. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.41
  42. 42. ηριβή, υλικά, μεγάλη, επιλέγουμε, επεμδύουμε, μειώζουμε, λιπαμηικά Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.42
  43. 43. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.43
  44. 44. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.44
  45. 45. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.45
  46. 46. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.46
  47. 47. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης Φ Υ Σ Ι Κ Α ∆ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ο Υ Ερευνώ και Ανακαλύπτω Ε’ Τάξης ∆ΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ∆Ι∆ΑΣΚΑΛΙΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ενότητα: Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Η Κεφάλαιο: ∆ Υ Ν Α Μ Ε Ι Σ «Τ Ρ Ι Β Η» 2ο ∆ηµοτικό Σχολείο Νέας Περάµου Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος Μουρατίδης Μπάµπης Νέα Πέραµος, 23 Μαΐου 2012 Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.47
  48. 48. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 2 Εισαγωγικά και Θεωρητικά Σχόλια Η Τριβή σαν έννοια Η έννοια της «τριβής» διδάσκεται στο κεφάλαιο της Μηχανικής στο βιβλίο της Ε’ ∆ηµοτικού. Χαρακτηρίζεται ως µια σηµαντική δύναµη που εξαρτάται από παράγοντες και είναι τόσο επιθυµητή, όσο και ανεπιθύµητη, ανάλογα τις εφαρµογές και τις χρήσεις της. Ας δούµε πως χαρακτηρίζεται η «τριβή» µέσα σε ένα µικρό δείγµα της βιβλιογραφίας και ας εντοπίσουµε τις σηµαντικές ή ασήµαντες διαφορές ανάµεσα στους ορισµούς. Πρώτα θα δούµε τους ορισµούς µέσα από τα σχολικά εγχειρίδια που έχουν ως εξής: • Στο βιβλίο του µαθητή (πράσινο) η «τριβή» είναι: µία δύναµη που αντιστέκεται στην κίνηση των σωµάτων. • Στη Β’ Γυµνασίου η «τριβή» γίνεται: η δύναµη που ασκείται από ένα σώµα σε ένα άλλο όταν βρίσκονται σε επαφή και το ένα κινείται ή τείνει να κινηθεί σε σχέση µε το άλλο. • Στην Α’ Λυκείου, πλέον, η «τριβή» χαρακτηρίζεται ως: η δύναµη που εµποδίζει την ολίσθηση ενός σώµατος πάνω σε ένα άλλο και σε οποιαδήποτε φυσική κατάσταση (υγρό, αέριο, στερεό). • Στην Γ’ Λυκείου η τριβή θεωρείται γνωστή στα στερεά και γίνεται επέκτασή της στα ρευστά. Αναφέρει σχετικά ότι: Μέχρι τώρα θεωρήσαµε ότι τα ρευστά ρέουν χωρίς να αναπτύσσονται δυνάµεις τριβής στο εσωτερικό τους, δηλαδή δυνάµεις που να αντιτίθενται στην κίνηση ενός τµήµατος του ρευστού ως προς ένα άλλο τµήµα του. Στα πραγµατικά ρευστά υπάρχουν δυνάµεις τριβής κι έχουν πολύ σηµαντικές πρακτικές εφαρµογές, όπως η λίπανση των τµηµάτων µιας µηχανής που θα ήταν αδύνατη αν το λιπαντικό δεν παρουσίαζε κατά τη ροη τέτοιες δυνάµεις. Επίσης, γίνεται ανάλυση της κίνησης ενός τροχού, της τριβής που αναπτύσσεται και τελικά η τριβή ολίσθησης µετατρέπεται σε τριβή κύλισης. Ο Isaac Asimov (1997) θεωρεί ότι ο τροχός αρχικά επινοήθηκε για την κατασκευή του κεραµικού τροχού. Είναι όµως πολύ δύσκολο να φανταστούµε έναν άνθρωπο από τη µια να κατασκευάζει µηχανές µε τροχό για να επεξεργάζεται τον πηλό, αλλά από την άλλη να µην έχει παρατηρήσει ποτέ τα πετραδάκια που κατρακυλούν στην κατηφόρα ή να µην έχει ποτέ σκοντάψει πατώντας ένα κυλινδρικό κλαδί. Ας δούµε τώρα ενδεικτικά τι λένε διακεκριµένοι Έλληνες και ξένοι Φυσικοί. • Ο Paul Hewitt (1997) θεωρεί την τριβή ως δύναµη αποτέλεσµα (και όχι απλά δύναµη) σε δύο επιφάνειες που ολισθαίνουν. Αιτία οι µικροανωµαλίες στις επιφάνειες των στερεών υλικών σωµάτων και των ρευστών, αφού κατά την κίνηση ασκείται πίεση στο πλάι της µάζας. Τα άτοµα των δύο προσκολλούνται µεταξύ τους και όταν αποκολληθούν ή τραβηχτούν, τότε αρχίζει η ολίσθηση των αντικειµένων. • Ο Arnold Arons (1993) µας υπενθυµίζει πως η «τριβή» είναι µια δύναµη που εµφανίζεται όταν εµφανιστεί µια άλλη δύναµη που επιθυµεί να µετατοπίσει ένα αντικείµενο. Τη χαρακτηρίζει ως «παθητική δύναµη» η οποία προσαρµόζεται ανάλογα µε τις υπόλοιπες δυνάµεις που ασκούνται. ∆εν υφίσταται, παρά µόνο µέχρι να εµφανιστεί δύναµη τέτοια που να προκαλέσει ολίσθηση. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.48
  49. 49. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 3 • Οι Gerald Holton και Stephen Brush (2002) χαρακτηρίζουν την τριβή ως: Αµοιβαία δύναµη αλληλεπίδρασης µεταξύ των σωµάτων. Το λεξιλόγιό τους καθιστά απόλυτα σαφές ότι η «τριβή» δεν υπάρχει από µόνη της και ούτε ασκείται µόνο στο ένα σώµα, αλλά και ούτε µπορεί να υπάρξει έξω από ένα σύστηµα σωµάτων και δυνάµεων, όπως άλλωστε και το σύνολο των εννοιών της Κλασικής Φυσικής. • Ο Παύλος Μίχας (2003) παραµένει στην έννοια της «τριβής» δίνοντας τα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από τις παραπάνω «αυστηρές» θεωρίες. ∆εν περιπλέκει τα πράγµατα, γι’ αυτό και σηµειώνει πως η «τριβή» είναι: γενικά η δύναµη που αντιστέκεται στην κίνηση δύο επιφανειών που βρίσκονται σε επαφή, όταν η µία κινείται ή τείνει να κινηθεί σε σχέση µε την άλλη ενώ παράλληλα τη χαρακτηρίζει ως µια αναξιόπιστη δύναµη. Προτείνει δε, να διδάσκεται στους µαθητές µε ανάλυση των παραγόντων από τους οποίους εξαρτάται. Θα παρατηρήσουµε ότι το βιβλίο του ∆ηµοτικού δίνει την ακριβέστερη περιγραφή της δύναµης αυτής, αφού τη χαρακτηρίζει ως µία δύναµη (µια από τις δυνάµεις) και όχι τη δύναµη ( τη µοναδική δύναµη) που επηρεάζει την κίνηση των σωµάτων. Στις επόµενες τάξεις, στο Γυµνάσιο και στο Λύκειο, η έννοια της «τριβής» χαρακτηρίζεται ως η δύναµη που ασκείται, εµποδίζει, υπάρχει σαν να πρόκειται για τη µοναδική δύναµη που επηρεάζει την κινητική κατάσταση ενός αντικειµένου. Εµπλουτίζεται µε στοιχεία της µηχανικής των στερεών και των ρευστών. Τα παραπάνω δείχνουν ότι στο ∆ηµοτικό σχολείο θα πρέπει να αποσαφηνίσουµε ότι η «τριβή» είναι µία από τις δυνάµεις που µπορούµε να εφαρµόσουµε σε ένα υλικό σώµα (υγρό, στερεό, αέριο). Η φύση της είναι να βρίσκεται σε «λανθάνουσα» κατάσταση µέχρι τη στιγµή που θα έρθουν δύο ή περισσότερα υλικά σώµατα σε επαφή και θελήσουν να µετακινηθούν σε αντίθετες, πάντοτε, κατευθύνσεις. Εννοείται πως για να κινηθούν αυτά τα υλικά σώµατα θα πρέπει να εφαρµοστούν – επιδράσουν πάνω τους δυνάµεις που να προσβάλλουν την κινητική κατάστασή τους και να υπερνικήσουν την αδράνειά τους, δηλαδή την τάση των υλικών σωµάτων να διατηρούν σταθερή την κινητική τους κατάσταση και την ταχύτητά τους που οφείλεται στη µάζα τους. Μέχρι εκείνη τη χρονική στιγµή η «τριβή» δεν υπάρχει ή , ακόµα κι αν υπάρχει, δε θα µας απασχολεί. Παράγοντες που επηρεάζουν την Τριβή Είναι σηµαντικό να δώσουµε ιδιαίτερη σηµασία στους παράγοντες που επηρεάζουν ή δεν επηρεάζουν το µέγεθος της δύναµης της «τριβής». Η διδασκαλία της έννοιας της «τριβής» είναι ευκολότερη όταν διδάσκεται παράλληλα µε τους παράγοντες που επιδρούν στο µέτρο της. Πιο συγκεκριµένα η «τριβή» εξαρτάται: 1. Από το είδος των επιφανειών που έρχονται σε επαφή ή, πιο σωστά, ολισθαίνουν η µία επί της άλλης (τρίβονται). Αυτονόητο είναι πως λείες και γυαλιστερές επιφάνειες έχουν λιγότερες τριβές, για τον ίδιο λόγο που ενισχύουν το ορατό αποτέλεσµα της ανάκλασης των κυµάτων (ήχου και φωτός). Τι θα συµβεί όµως, εάν φέρουµε σε επαφή δύο τζάµια ή δύο αντικείµενα από το ίδιο ακριβώς υλικό; Την ίδια στιγµή οι τραχιές επιφάνειες αυξάνουν τη δύναµη της τριβής επειδή τα σηµεία επαφής είναι υπερπολλαπλάσια, σε σχέση µε τις λείες επιφάνειες. Κατά συνέπεια, δισεκατοµµύρια περισσότερα άτοµα έρχονται σε επαφή µεταξύ τους «απρόθυµα» να αποκολληθούν ή να σπάσουν τα κρυσταλλικά τους πλέγµατα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.49
  50. 50. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 4 2. Την κάθετη δύναµη, είτε λόγω µάζας, είτε λόγω βάρους (ελκτικής δύναµης ανάµεσα σε δύο σώµατα) που όσο µεγαλύτερη είναι τόσο πιο κοντά φέρνει τα µόρια και τα άτοµα των σωµάτων, µε αποτέλεσµα τη γνωστή «απροθυµία» αποκοπής και αποκόλλησης. Την ίδια στιγµή που κάποια χαρακτηριστικά της ύλης ευνοούν την ποικιλία στο µέτρο της «τριβής», υπάρχουν άλλα που δεν επηρεάζουν την «τριβή», παρόλο που φαινοµενικά το κάνουν: 1. Το µέγεθος (εµβαδόν) της επιφάνειας δεν επηρεάζει την τριβή. Αυτό δεν σηµαίνει ότι αν αλλάξουµε λάστιχα στο αυτοκίνητο και βάλουµε µεγαλύτερα δε θα έχουµε περισσότερη τριβή. Μιλάµε πάντοτε για αλλαγή εµβαδού στο ίδιο υλικό σώµα που επιλέξαµε να παρατηρήσουµε. 2. Η τριβή δεν εξαρτάται από την ταχύτητα. Η σχέση τριβής και ταχύτητας δεν αποδεικνύεται εύκολα γι’ αυτό και σαν παράγοντας πρέπει να παραλείπεται. Αυτό που συµβαίνει όταν ένα αυτοκίνητο φρενάρει σε µεγαλύτερη απόσταση από ένα άλλο (παρόµοιο αυτοκίνητο) που κινείται πιο αργά, οφείλεται στην µεγαλύτερη «ορµή» λόγω του τύπου: Ορµή = µάζα Χ ταχύτητα. ∆εν οφείλεται στη µικρότερη τριβή λόγω µεγάλης ταχύτητας. Αποτελέσµατα της Τριβής Τα αποτελέσµατα της «τριβής» συνοψίζονται σε δύο λέξεις που είναι και τα χαρακτηριστικά που την κάνουν µόνιµα παρούσα. Η τριβή είναι άλλοτε επιθυµητή και άλλοτε ανεπιθύµητη. Στην καθηµερινή ζωή η τριβή βρίσκεται παντού. Είναι από τις έννοιες που θα µπορούσαν να συµπληρώσουν µια τεράστια λίστα εφαρµογών και µε τα δύο χαρακτηριστικά. Άλλωστε είναι ιδιαίτερα σηµαντικό το γεγονός ότι η τριβή υπάρχει και όταν στερεώνουµε κάτι για να µην κινείται (δέσιµο κόµπου, κάρφωµα καρφιού κλπ) και όταν θέλουµε κάτι να κινηθεί µε συγκεκριµένο τρόπο (παπούτσια στα πόδια µας, αλυσίδες στα χιόνια). Ενδεικτικά αναφέρουµε πως δε θα µπορούσαµε να περπατήσουµε αν δεν υπήρχε η τριβή. Σε αντιδιαστολή δοκιµάστε να περπατήσετε σε επιφάνεια χωρίς τριβή. Η φθορά των υλικών είναι ένα από τα στοιχεία που πρέπει να επισηµανθούν σε κάθε περίπτωση που συζητάµε για την τριβή. Είναι ένα από τα αποτελέσµατα (επιθυµητό ή ανεπιθύµητο) το οποίο συνήθως περνάει απαρατήρητο. Χάρη στην φθορά των υλικών γεννιέται η γραφή και πολλές εικαστικές τέχνες. Είναι άµεσα ορατό και εύκολα κατανοητό από τους µαθητές που έχουν επαφή µε τη µύτη του µολυβιού τους και µε το ρυθµό που µικραίνει όταν γράφουν ή όταν το ξύνουν. Η παραγωγή του ήχου είναι επίσης ένα αποτέλεσµα που έχει τη δική του σηµασία, µιας και είναι αποτέλεσµα της ταλάντωσης των υλικών σωµάτων που προκαλείται όταν δύο υλικά σώµατα κινούνται σε αντίθεση κατεύθυνση και έρχονται σε επαφή. Μικροσκοπικά ερµηνεύεται ως η ταλάντωση των µικροανωµαλιών στην ελεύθερη επιφάνεια υλικών σωµάτων που ολισθαίνουν σε επαφή το ένα µε το άλλο. Η παραγωγή θερµότητας που ανιχνεύεται τρίβοντας απλά τα χέρια είναι ένα από τα αποτελέσµατα της τριβής µε σπουδαία σηµασία για τον πολιτισµό των ανθρώπων, αφού το τρίψιµο των ξύλων χρησιµοποιήθηκε για το άναµµα της φωτιάς το 500.000π.Χ. περίπου. Τέλος, αναρωτηθείτε τι θα γινόταν ο παραπάνω πολιτισµός, αν δεν τρίβαµε δύο αντικείµενα για να προκαλέσουµε ροή ηλεκτρονίων, δηλαδή ηλεκτρικό ρεύµα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.50
  51. 51. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 5 ΣΤΟΧΟΙ σύµφωνα µε ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ Γενικός Στόχος Κεφαλαίου Να γνωρίσουν οι µαθητές τα σηµαντικότερα φυσικά φαινόµενα που σχετίζονται µε τις δυνάµεις, καθώς και τις εφαρµογές τους στην καθηµερινή ζωή. Επιµέρους στόχοι ενότητας τριβής • Να διαπιστώσουν οι µαθητές πειραµατικά την εµφάνιση της τριβής όταν προσπαθούµε να θέσουµε σε κίνηση ένα σώµα. • Να διαπιστώσουν οι µαθητές πειραµατικά τα αποτελέσµατα της τριβής. • Να διαπιστώσουν πειραµατικά οι µαθητές τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η τριβή. • Να διακρίνουν οι µαθητές περιπτώσεις στις οποίες η τριβή είναι επιθυµητή ή είναι ανεπιθύµητη. • Να προτείνουν οι µαθητές τρόπους µε τους οποίους µπορούµε να αυξήσουµε ή να µειώσουµε την τριβή. • Να διαπιστώσουν οι µαθητές πειραµατικά τη χρησιµότητα του τροχού. • Να αναφέρουν οι µαθητές ότι τριβή ολίσθησης είναι µεγαλύτερη από την τριβή κύλισης. ΣΤΟΧΟΙ σύµφωνα µε το ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ∆ Ν των Φυσικών Επιστηµών ∆ηµοτικού για το ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ∆ιδακτικοί στόχοι Γνωστικοί στόχοι Οι µαθητές: • να εντοπίσουν ποικίλες περιπτώσεις, µε βάση τις εµπειρίες τους, στις οποίες ασκείται η δύναµη της τριβής και να διακρίνουν τα αποτελέσµατά της σε επιθυµητά και µη επιθυµητά. • να ανακαλύψουν ότι η δύναµη της τριβής ασκείται µε την έναρξη της κίνησης των σωµάτων, καθώς και κατά τη διάρκεια της κίνησής τους. • να ανακαλύψουν ότι η δύναµη της τριβής εξαρτάται από το είδος της επιφάνειας, πάνω στην οποία κινείται το σώµα. • να ανακαλύψουν ότι η δύναµη της τριβής εξαρτάται από το βάρος του σώµατος. • να επινοήσουν τρόπους ελάττωσης και αύξησης της δύναµης της τριβής. • να συσχετίσουν τους παράγοντες, που επηρεάζουν την τριβή µε τεχνολογικά επιτεύγµατα, που στηρίζονται σε ανάλογες εφαρµογές. • να παίξουν ένα θεατρικό παιχνίδι: «Ένας κόσµος χωρίς τριβές». • να εξοικειωθούν µε την επιστηµονική ορολογία, που αφορά τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η δύναµη της τριβής. Ψυχοκινητικοί στόχοι Οι µαθητές: • να εξοικειωθούν µε πειραµατικές διατάξεις και πειραµατιζόµενοι ως «µικροί ερευνητές» της επιστήµης να αποκτήσουν τις ανάλογες εργαστηριακές δεξιότητες. • να µπορούν να ερµηνεύσουν τη διαδικασία επαναλαµβανόµενων µετρήσεων στα πειράµατά τους και την αναγκαιότητα του υπολογισµού της µέσης τιµής ενός φυσικού µεγέθους. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.51
  52. 52. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 6 Συναισθηµατικοί στόχοι Οι µαθητές: • να αποκτήσουν δεξιότητες συνεργασίας µε τα άλλα µέλη της οµάδας, για να συζητήσουν τις παρατηρήσεις τους, να οργανώσουν τα συµπεράσµατά τους, να καταχωρήσουν τα δεδοµένα τους, να κατασκευάσουν σχέσεις που συνδέουν µεγέθη, να παρουσιάσουν την εργασία τους στις άλλες οµάδες. • να επικοινωνήσουν και να αλληλεπιδράσουν µε τα µέλη της οµάδας τους, τους συµµαθητές τους και µε το δάσκαλό τους. • να χαρούν τους καρπούς της έρευνάς τους και του πειραµατισµού, καθώς και την δηµοσίευση των συλλογικών δηµιουργηµάτων τους. ΓΝ ΣΕΙΣ – Ι∆ΕΕΣ και επιπλέον ∆Ι∆ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Προαπαιτούµενες γνώσεις των µαθητών • Εµπέδωση προαπαιτούµενων γνώσεων στη δοµή του ατόµου • Εµπέδωση προαπαιτούµενων γνώσεων στην κίνηση των ηλεκτρονίων • Εµπέδωση προαπαιτούµενων γνώσεων για την έννοια των υλικών σωµάτων • Εµπέδωση προαπαιτούµενων γνώσεων σχετικά µε τις δυνάµεις • Εµπέδωση προαπαιτούµενων γνώσεων σχετικά µε τη θερµότητα Εναλλακτικές ιδέες – αντιλήψεις των µαθητών για τις «έννοιες» των Φυσικών Επιστηµών • Η τριβή είναι συνήθως ανεπιθύµητη δύναµη (βιβλίο δασκάλου) • Η τριβή δεν είναι δύναµη και η κίνηση του αντικειµένου απαιτεί διαρκή προώθηση (Driver, κ.α., 1993) • Η τριβή είναι δύναµη µε άγνωστη φύση (Lemeignan, G., Weil – Barais, A., 1997) • Το λιπαντικό µέσον «σπρώχνει» προς τα πάνω τα σώµατα και µειώνει τις τριβές (Lemeignan, G., Weil – Barais, A., 1997) • Η τριβή «κάνει» και «προσπαθεί» σαν να είναι έµψυχη οντότητα ή αντικείµενο (Driver, R., κ.α. 1998) • Η τριβή εµφανίζεται στα στερεά µόνο και όχι στα υγρά και τα αέρια υλικά σώµατα (Driver, R., κ.α. 1998) • Ό,τι δε φαίνεται, δεν υπάρχει. (Κόκκοτας, Π. 2002) Στόχοι µε κριτήριο τις εναλλακτικές αντιλήψεις των µαθητών • Να κατανοήσουν οι µαθητές ότι η τριβή είναι κι αυτή µια από τις δυνάµεις. • Να τοποθετήσουν τον εαυτό τους στο ίδιο σύστηµα που επικρατούν τριβές. • Να κατανοήσουν τη λειτουργία του λιπαντικού σώµατος. • Να συνδυάσουν την εννοιολογική σχέση: υλικά σώµατα σε επαφή → τριβές. Γενικότεροι Στόχοι στη ∆ιδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών µε κριτήριο την ανάπτυξη δεξιοτήτων σε κάποιες από τις διαδικασίες που ακολουθούνται στις Επιστηµονικές Μεθόδους • Να µπορούν οι µαθητές να παρατηρούν τόσο τις αλλαγές όσο και τις µη αλλαγές. • Να χρησιµοποιούν µαθηµατικές εκφράσεις (περισσότερο – λιγότερο κλπ) όταν χρησιµοποιούν µεταβλητές όπως το βάρος, η απόσταση ή η ποσότητα. • Να πραγµατοποιούν αξιόπιστες µετρήσεις στις διαφορές των παραπάνω µεταβλητών. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.52
  53. 53. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 7 • Να µάθουν να επικοινωνούν είτε σαν µέλη της ίδιας οµάδας είτε σαν οµάδες ενός συνόλου και να ανακοινώνουν τις σκέψεις, τις προτάσεις και τα συµπεράσµατά τους. • Να κάνουν προβλέψεις του τύπου: Τι θα συµβεί εάν βάλω λίγη άµµο κάτω από το βάρος που θέλω να µετακινήσω; • Να µπορούν να εξάγουν συµπεράσµατα µε βάση τις γνώσεις και τις παρατηρήσεις τους. • Να παράγουν λειτουργικούς ορισµούς µε βάση τα συµπεράσµατά τους και µε διάθεση να γενικεύσουν. • Να κάνουν υποθέσεις για να ερµηνεύσουν τα φαινόµενα που δεν έχουν ακόµα ερµηνευτεί. • Να προχωρήσουν σε πειραµατική εφαρµογή των όσων λέγονται για επιβεβαιώσουν όλα τα παραπάνω • Να µοντελοποιήσουν τα συστήµατα στα οποία εργάζονται για να εκτελέσουν τα πειράµατα. • Να αναπτύξουν τον επιστηµονικό αλφαβητισµό, έτσι ώστε οι «έννοιες» να µη χάνονται µέσα σε αόριστες ερµηνείες. • Να χρησιµοποιούν τον Η/Υ για να προβάλλουν τη δουλειά τους και για να ελέγξουν - αξιολογήσουν τη νέα γνώση µε τη βοήθεια λογισµικών. • Να εκτελούν απλούς ή και σύνθετους συλλογισµούς επάνω στην εµπειρία • Να αναπτύσσουν έννοιες και να τις αποσαφηνίζουν µε τη χρήση αναλογιών • Να µπορούν να αναπαριστούν τις έννοιες µε νοητικούς χάρτες • Να αναπτύσσεται η λογική σκέψη • Να αναπτύσσεται γλωσσικά ο εµπλεκόµενος µαθητής Πολλοί από τους παραπάνω στόχους είναι πιθανό να επιτευχθούν «αθόρυβα» και χωρίς να γίνει άµεσα αντιληπτό. Βρίσκονται στην πρώτη θέση των επιδιώξεών µας, συχνά πιο ψηλά και από την κατάκτηση της ίδιας της γνώσης. Λειτουργούν στα πλαίσια της µεταγνώσης ενώ εντάσσονται στην διαρκή προσπάθεια καλλιέργειας και ανάπτυξης των «επιστηµονικών δεξιοτήτων» των µαθητών. Σκοπός του εκπαιδευτικού που θα διδάξει Φυσικές Επιστήµες δεν είναι να επιτύχει όλους τους παραπάνω στόχους ούτε στη διάρκεια του σχολικού έτους, κσι πόσο µάλλον όχι στη διάρκεια µιας ή δύο διδακτικών ωρών. Αυτό που θα πρέπεινα γίνει είναι να τους έχει µπροστά του σαν µια «τράπεζα στόχων» που κάθε φορά θα επιλέγει κάποιους από αυτούς και θα προσπαθεί να τους επιτύχει. Σταδιακά και µε σίγουρα βήµατα όλοι οι στόχοι είναι δυνατόν να επιτευχθούν και να αποδώσουν τα αναµενόµενα αποτελέσµατα που είναι ενταγµένα στα πλαίσια της ανάπτυξης των επιστηµονικών δεξιοτήτων των µαθητών. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.53
  54. 54. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 8 Σ χ έ δ ι ο Μ α θ ή µ α τ ο ς Ενότητα: Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Η Κεφάλαιο: ∆ Υ Ν Α Μ Ε Ι Σ Τριβή – Μια σηµαντική ∆ύναµη ∆ιάρκεια: 2 ώρες ∆ιαδικασίες Α) ∆ιαχείριση Τάξης και Υλικού (χρόνος: 5΄ ) 1. Οι µαθητές είναι χωρισµένοι σε 5 οµάδες των 4. Ο χωρισµός έγινε έτσι ώστε οι οµάδες να είναι ανοµοιογενείς. 2. Τα θρανία των µαθητών είναι ενωµένα ανά δύο (2) για να µπορούν να έχουν ικανοποιητική τράπεζα εργασίας. 3. Όλοι οι µαθητές κάθονται σε τέτοια θέση που να µπορούν να παρακολουθούν άνετα ό,τι προβάλλεται στην οθόνη. Β) Αφόρµηση – Ερέθισµα (χρόνος: 2΄ ) Προβάλλονται µέσω του Η/Υ τα παρακάτω σύντοµα βίντεο, ενσωµατωµένα σε ένα. • http://www.youtube.com/watch?v=9X73i81pcUQ • http://www.youtube.com/watch?v=013m2BmrQLI&feature=related • http://www.youtube.com/watch?v=sgeU7c8HA9U • http://www.youtube.com/watch?v=L5vWqdo3Yw4&feature=related Γ) Ανάδειξη των εναλλακτικών αντιλήψεων των µαθητών • ∆ιανέµονται τα φύλλα εργασίας (1) και (2). • Οι µαθητές έχουν στο µυαλό τους αυτά που είδαν και θα προσπαθήσουν να δώσουν ερµηνείες σχετικές µε την τριβή. • Αν ακολουθήσουν σωστά τις οδηγίες θα πρέπει να γίνει πρώτα η σελίδα ένα (1) και ύστερα η δύο (2), χωρίς να κοιτάξουν πίσω. • Οι εναλλακτικές αντιλήψεις των µαθητών για την τριβή δε θα «βελτιωθούν» βλέποντας τα βίντεο. ∆) Μέσα – Υλικά (στόχοι: πειραµατισµός, κατανόηση παραγόντων και έννοιας της τριβής) 1. Τα υλικά είναι: • 5 σανίδια - επιφάνειες κίνησης και τριβής µε δυνατότητα τοποθέτησης γυαλόχαρτου και µοκέτας • 5 σβηστήρες • 5 φύλλα Α4 • 5 δοχεία µε υγρό σαπούνι • 5 φύλλα γυαλόχαρτου • 5 φύλλα φελιζόλ • 5 όµοια κουτιά µε δυνατότητα µεταβολής του βάρους • 5 χάρακες και διπλόκαρφα • 5 κιµωλίες • κορδόνια και λάστιχα • 5 τροχοί ή τροχαλίες • µονωτική ταινία • βιολί • 5 θερµόµετρα εργαστηρίου και ψηφιακά • µπαταρίες για βάρος • 5 άδεια µπουκάλια νερού • µαγνήσιο για άναµµα φωτιάς 2. ∆ιανοµή Υλικού (5 ΄ - 10΄ λεπτά) • Τα υλικά ανήκουν σε όλους τους µαθητές ανεξάρτητα από το ποιος έφερε κάτι και ποιος δεν έφερε Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.54
  55. 55. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 9 • Αφήνουµε τους µαθητές να προβληµατιστούν για τη χρήση των υλικών ∆ιδασκαλία Φυσικών Επιστηµών Σ χ έ δ ι ο Μ α θ ή µ α τ ο ς Ενότητα: Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Η Κεφάλαιο: ∆ Υ Ν Α Μ Ε Ι Σ Τριβή – Μια σηµαντική ∆ύναµη ∆ιάρκεια: 2 ώρες ΘΕ ΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ∆Ι∆ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Α. Εισαγωγικό ερέθισµα, διατύπωση προβλήµατος, διατύπωση υποθέσεων. 1. Προσέλκυση προσοχής 2. Ανάπτυξη κινήτρων για µάθηση 3. Ανάδειξη πρώιµων αντιλήψεων των µαθητών µε τη διατύπωση των υποθέσεων. Α. Γνωριµία µε τους µαθητές 1. Χωρισµός των µαθητών σε οµάδες και διανοµή νέου πειραµατικού υλικού 2. Προβολή video σχετικά µε τριβές 3. ∆ιανοµή φύλλων εργασίας µε εικόνες «τριβής» και λογισµικό Β. Πειραµατική αντιµετώπιση i. Με έλεγχο των προ- απαιτούµενων ii. Με χρήση αναλογιών iii. Με αναλυτικές οδηγίες iv. Στόχος, η γνωστική σύγκρουση Β. Πειραµατική αντιµετώπιση i. Αναφορά στο µικρόκοσµο του ατόµου. Με λογισµικό Με χρήση αναλογιών Με κατασκευές (επιφάνειες κύλισης) iii. Εκτέλεση πειραµάτων σε οµάδες ή επίδειξη. Με αναλυτικές οδηγίες (φύλλα εργασίας) Με καταγραφή παρατηρήσεων (σε πρόχειρο τετράδιο) Κατανόηση αποτελεσµάτων τριβής Κατανόηση παραγόντων τριβής iv Αντιπαράθεση υποθέσεων-επιστηµονικών εξηγήσεων Γ. Εξαγωγή συµπεράσµατος • Στα αποτελέσµατα της τριβής • Στους παράγοντες τριβής Γ. Αξιολόγηση των παρατηρήσεων και υποβοήθηση µαθητών για εξαγωγή συµπεράσµατος (πρώτα στο πρόχειρο) • Χωρίς βοήθεια • Με βοήθεια • Με οµαδική εργασία • Συµπέρασµα από σύνθεση των συµπερασµάτων των οµάδων ∆. Γενίκευση-Εµπέδωση 1. Με κατάθεση εµπειριών της καθηµερινότητας o Με ερωτήσεις o Με ερµηνεία αποτελεσµάτων που δεν µπορούσαν να εξηγήσουν πριν. ∆. Καθηµερινότητα 1. Πειράµατα µε άλλα υλικά. 2. Λογισµικά 3. Video 4. Φύλλο εργασίας µε ερωτήσεις για την καθηµερινή ζωή 5. Συζήτηση στην τάξη πάνω στη θεωρία της τριβής Ε. Ανασκόπηση – Εµπέδωση - Αξιολόγηση Ε. Ποια νοµίζατε ότι ήταν αρχικά η ερµηνεία και ποια είναι η τελική επιστηµονική, στο ερώτηµα που τέθηκε; 1. Ερωτηµατολόγιο αντικειµενικού τύπου. 2. Σταυρόλεξο 3. Παιχνίδι ανάκλησης και διαχωρισµού εννοιών Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.55
  56. 56. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 10 ΣΤ. ∆ιαθεµατικότητα - Γλώσσα Παιχνίδι σύνθεσης και αντιστοίχισης Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (1) (στόχος: ανάδειξη ιδεών) «Προσπάθησε να απαντήσεις ατοµικά στις ερωτήσεις χωρίς να κοιτάξεις τη 2η σελίδα του φύλλου που κρατάς» 1)Γιατί κρατιόµαστε καλά όταν κάνουµε ντους; ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… 2) Πού σέρνεται καλύτερα η σβηστήρα σου; Στο θρανίο ή στο χέρι σου; ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… 3) Γιατί το αυτοκίνητο έχει λάστιχα στις ρόδες; …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… 4) Γιατί γλιστράµε στον πάγο; Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.56
  57. 57. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 11 …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………. Επιθυµητή διάρκεια: 5 λεπτά Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.57
  58. 58. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 12 Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (2) (στόχος: ανάδειξη ιδεών) 1) Προσπάθησε τώρα να δώσεις ένα όνοµα στις δυνάµεις που εικονίζονται µε τα µαύρα βελάκια στο σχήµα που βρίσκεται πάνω. 2) Στην εικόνα µε τον αθλητή του πατινάζ λείπει µια δύναµη. Μπορείς να τη συµπληρώσεις και να την ονοµάσεις; 3) Τι προσπαθεί να κάνει ο άνθρωπος των σπηλαίων; Ποια δύναµη πιστεύεις ότι θα τον βοηθήσει να πετύχει το στόχο του; ………………………………………………………… ………………………………………………………… ………………………………………………………… ………………………………………………………… ………………………………………………………… ………………………………………………………… 4)Τι βλέπετε να «συµβαίνει» ανάµεσα στα δύο αντικείµενα; ………………………………. …………………………………. …………………………………….. ………………………………………. Επιθυµητή διάρκεια: 5 λεπτά Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.58
  59. 59. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 13 Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (3) (στόχος: διατύπωση υποθέσεων) 1. Τι θα συµβεί εάν ένα αυτοκίνητο που κινείται σε άσφαλτο, βρεθεί ξαφνικά σε ένα χωµατόδροµο; ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… 2. Τι θα πάθεις, εάν την ώρα που κάνεις αµέριµνα ποδήλατο πατήσεις πάνω σε λάδια; ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… 3. Τι θα πάθουν τα παπούτσια σου εάν τα φοράς πολύ καιρό; ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… 4. Παρατηρείστε τις παρακάτω εικόνες και σηµειώστε µε ένα βελάκι το σηµείο όπου θα φτάσει το αυτοκινητάκι. Προσοχή !!! Το αυτοκίνητο θα κυλήσει σε 4 υλικά (ξύλο, πλαστικό, πάγος και µοκέτα). Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.59
  60. 60. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 14 5. Παρατηρείστε τις παρακάτω εικόνες και σηµειώστε µε ένα βελάκι το σηµείο όπου θα φτάσει το αυτοκινητάκι. Προσοχή !!! Υπάρχει διαφορά ανάµεσα στα δύο αυτοκινητάκια. Επιθυµητή διάρκεια: 5 λεπτά Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.60
  61. 61. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 15 ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (1) Ανοίγουµε την εφαρµογή «01 τριβή – βιβλία» Τοποθετούµε το δείκτη του ποντικιού στα κίτρινα µόρια. Με πατηµένο το αριστερό κλικ κατεβάζουµε τα κίτρινα µόρια προς τα πράσινα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.61
  62. 62. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 16 Με πατηµένο το αριστερό κλικ κινούµε γρήγορα δεξιά – αριστερά το ποντίκι. ☺☺☺☺☺☺☺☺☺☺☺☺Παρατηρήστε προσεκτικά τα µόρια και το θερµόµετρο Ερωτήσεις 1. Τι συµβαίνει στο θερµόµετρο; ………………………………………………………………………………………… 2. Τι συµβαίνει µε τα µόρια; .………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… …………. 3. Ποια αποτελέσµατα της δύναµης της τριβής διακρίνουµε; …………………………………………….. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.62
  63. 63. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 17 ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.63
  64. 64. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 18 Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (4) (στόχοι: πειραµατισµός, κατανόηση των αποτελεσµάτων της τριβής) 1. Τρίψτε το µολύβι και τη γόµα σας πάνω στα παρακάτω υλικά και καταγράψτε τις παρατηρήσεις σας: • σανίδι • θρανίο • γυαλόχαρτο • φελιζόλ Παρατηρήσεις:………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… 2. Τώρα τρίψτε δυνατά τα χέρια σας πρώτα µεταξύ τους και στη συνέχεια πάνω στο φελιζόλ. Αµέσως µετά πιάστε το θερµόµετρο και παρακολουθήστε το υγρό ή την ψηφιακή ένδειξη. Τι παρατηρείτε; ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… 3. Τοποθετήστε το θερµόµετρο µέσα στο άδειο µπουκάλι µε µεγάλη προσοχή. Στη συνέχεια τρίψτε δυνατά το µπουκάλι και παρατηρείστε την ένδειξη του θερµοµέτρου. Τι συµβαίνει ακριβώς; Γιατί µεταβάλλεται η θερµοκρασία; ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………….. 4. Πού οφείλεται η παραγωγή ήχου στο βιολί; Τι ακριβώς συµβαίνει ανάµεσα στο δοξάρι και στις χορδές; ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… Συµπέρασµα στα αποτελέσµατα ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.64
  65. 65. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 19 Επιθυµητή διάρκεια: 10 λεπτά ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (2) Ανοίγουµε την εφαρµογή: «02 σκέιτ». Στην επάνω αριστερή γωνία, επιλέγουµε την καρτέλα «τριβή» Επιλέγουµε το «ραβδόγραµµα». Εµφανίζεται η καρτέλα της ενέργειας. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.65
  66. 66. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 20 Στην επιλογή «τριβή» επιλέγουµε «ενεργό». Με πατηµένο το αριστερό κλικ πηγαίνουµε το δείκτη στο 0. Με πατηµένο το αριστερό κλικ οδηγούµε τον άνθρωπο στο ψηλότερο σηµείο της διαδροµής. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.66
  67. 67. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 21 Παρατηρούµε την κίνηση µετρώντας µέχρι το 10. Ταυτόχρονα παρατηρούµε και το ραβδόγραµµα της ενέργειας. Με πατηµένο το αριστερό κλικ ανεβάζουµε λίγο το δείκτη της τριβής. Ερωτήσεις 1. Ποιο ήταν το αποτέλεσµα της δύναµης της τριβής στην κίνηση; ………………………………………………………………………………… ………………………………. 2. Τι άλλαξε στο ραβδόγραµµα της ενέργειας; ………………………………………………………………………………… ………………………………. 3. Πιστεύετε ότι είναι σηµαντική δύναµη η τριβή; (δικαιολογήστε µε λίγα λόγια την απάντησή σας) ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.67
  68. 68. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 22 ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (3) Ανοίγουµε την εφαρµογή 03 «σπρώξιµο» Τοποθετούµε το δείκτη του ποντικιού στο έπιπλο που βρίσκεται µπροστά από το ανθρωπάκι. Με το αριστερό κλικ πατηµένο κινούµε το ποντίκι σιγά σιγά δεξιά. Παρατηρούµε τις δυνάµεις που εµφανίζονται. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.68
  69. 69. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 23 Συνεχίζω να κινώ σιγά σιγά το ποντίκι δεξιά. Τι παρατηρώ; Συµπληρώνω Όσο αυξάνει η ……………………… που ασκούµε, τόσο αυξάνεται και η δύναµη της ……………………. Το αντικείµενο αρχίζει να κινείται. Ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη; ……………………………………………………………………. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.69
  70. 70. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 24 Αφού κινηθεί αρκετά το έπιπλο, αφήστε το ποντίκι. Ποια δύναµη εµφανίζεται τώρα; ………………………………………………………………………………. Ποιο είναι το αποτέλεσµα της δύναµης αυτής;…………………………………………………………. Τι θα συµβεί µε τις δυνάµεις, αν επιλέξουµε το βιβλίο;……………………………………………. ………………………………………………………………………………………… …………………………………………. Κάνουµε κλικ στην «Εκκαθάριση» και επιλέγουµε το «βιβλίο» Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.70
  71. 71. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 25 Με πατηµένο το αριστερό κλικ µετακινούµε σιγά σιγά το ποντίκι δεξιά. Τι παρατηρούµε στη δύναµη της τριβής σε σχέση µε το έπιπλο;……………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………. Συνεχίζουµε να ασκούµε δύναµη στο βιβλίο ώστε να κινηθεί και έπειτα αφήνουµε το ποντίκι. Παρατηρούµε το ίδιο αποτέλεσµα δύναµης, όπως και µε το έπιπλο;………………………………………………………………………………… ………………………………………………. Αν ναι, τι είναι διαφορετικό;…………………………………………………………………………… …………………… Αφού παρατηρήσεις προσεκτικά τα στοιχεία των σωµάτων έπιπλο και βιβλίο, µπορείς να διατυπώσεις το συµπέρασµα; Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.71
  72. 72. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 26 Το µέγεθος της τριβής εξαρτάται από ……………………………. των σωµάτων, στα οποία ασκείται δύναµη. ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (4) Ανοίγουµε την εφαρµογή «04 βαρίδια & ελατήρια» Με αριστερό κλικ πατηµένο µετακινούµε το δείκτη της τριβής στο 0 Με το αριστερό κλικ πατηµένο επιλέγουµε το βαρίδιο µάζας 250 gr και το τοποθετούµε στο ελατήριο 1. Παρατηρούµε ότι υπάρχει χάρακας και ελατήριο. Ποιο όργανο µέτρησης µας θυµίζουν; ………………………………………………………………………………………… …………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.72
  73. 73. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 27 Επιλέγουµε « προβολή ενέργειας» το 1 Παρατηρούµε ότι εµφανίζονται µορφές ενέργειας Με µπλε χρώµα η δυναµική και µε πράσινο η κινητική µορφή ενέργειας. Μετράω µέχρι το 10. Τι παρατηρώ; Αλλάζει το αποτέλεσµα της δύναµης; ……………………………. Με το αριστερό κλικ πατηµένο ανεβάζω την τριβή κατά 3 θέσεις. Τι παρατηρώ στις µορφές ενέργειας; ………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………… ……………………………………………….. Ποιο είναι το αποτέλεσµα της δύναµης της τριβής;…………………………………………………………… Συµπεραίνω από τις 2 παραπάνω παρατηρήσεις:………………………………………….................... ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.73
  74. 74. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 28 ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Τ.Π.Ε. (5) Ανοίγουµε την εφαρµογή «05 εκκρεµές» Με αριστερό κλικ πατηµένο µετακινώ το βαρίδιο στις 90ο µοίρες. Αφήνω το βαρίδιο να κινηθεί. Επιλέγω από τα γραφήµατα ενεργειών το 1 µε κλικ. Εµανίζονται µε µπλε η δυναµική µορφή ενέργειας και µε πράσινο η κινητική µορφή ενέργειας. Μετράω µέχρι το 5 και παρατηρώ. Είναι σταθερή η κίνηση; ………………………………….. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.74
  75. 75. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 29 Μετακινώ µε αριστερό κλικ πατηµένο το συντελεστή τριβής 2 θέσεις πριν το µεγάλη. Τι εµφανίζεται στις µορφές ενέργειας;……………………………………………………………………… Ποιο είναι το αποτέλεσµα της δύναµης της τριβής;………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………….. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.75
  76. 76. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 30 Φ Υ Λ Λ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ (5) (στόχοι: πειραµατισµός, κατανόηση των παραγόντων και της έννοιας της τριβής) 1. Οδηγίες κατασκευής δυναµόµετρου: Υλικά: χάρτινο µικρό κουτί, χάρακας, λάστιχο, διπλόκαρφο, πέτρες ή µπαταρίες για βάρος, µονωτική ταινία ή χαρτοταινία για το δέσιµο • Στερεώστε το χάρακα µε τη βοήθεια της µονωτικής ταινίας πάνω στο κουτιού. Προσέξτε να βάλετε το «µηδέν» πάνω στη σκούρα γραµµή που είναι στο κουτί σας. • Στερεώστε µέχρι τη µέση το διπλόκαρφο στο σηµάδι που βρίσκεται στο πλάι του κουτιού σας. • Τοποθετήστε το λάστιχο ώστε να τυλίξει το διπλόκαρφο και πιέστε την καλά πάνω στο κουτί. 2. Να ασκήσετε δύναµη στο κουτί σας αργά πάνω στα παρακάτω υλικά και να σηµειώσετε την ένδειξη του χάρακα σε εκατοστά µόλις κινηθεί το κουτί. • Σανίδι • Θρανίο • φελιζόλ • γυαλόχαρτο • Ένδειξη χάρακα=………..εκ • Ένδειξη χάρακα=………...εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ Τι παρατηρείτε στη σχέση υλικού και εκατοστών; ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… 3. Τώρα να βάλετε µέσα στο κουτάκι 6 µπαταρίες και να επαναλάβετε τη διαδικασία της εργασίας (2). Να καταγράψετε τις µετρήσεις σας και να τις συγκρίνετε µε τις προηγούµενες. • Σανίδι • Θρανίο • φελιζόλ • γυαλόχαρτο • Ένδειξη χάρακα=………..εκ • Ένδειξη χάρακα=………...εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ Παρατηρήσεις:................................................................................................................ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ................................................................................................................................. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.76
  77. 77. Επιµέλεια: Νάστος Γιώργος, Μουρατίδης Μπάµπης 31 4. Τοποθετήστε το κουτάκι σας έτσι ώστε να συρθεί ακουµπώντας σε άλλη επιφάνεια. Επαναλάβετε τις µετρήσεις πειράµατος (3). • Σανίδι • Θρανίο • φελιζόλ • γυαλόχαρτο • Ένδειξη χάρακα=………..εκ • Ένδειξη χάρακα=………...εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ Τι παρατηρείτε στη σχέση υλικού και εκατοστών τώρα που άλλαξε η επιφάνεια που σύρατε; ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………. 5. Ρίξε υγρό σαπούνι στα υλικά που έχεις και επανέλαβε τις µετρήσεις. Πρόσεξε να τοποθετήσεις το κουτί στην αρχική θέση. • Σανίδι • γυαλόχαρτο • Ένδειξη χάρακα=…………εκ • Ένδειξη χάρακα=…………εκ Τι παρατηρείτε στη σχέση υλικού και εκατοστών τώρα που άλλαξε στην επιφάνεια βάλατε υγρό σαπούνι; Ποιος είναι ο ρόλος του; ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………… 6. Τοποθετήστε µια σειρά από µπαταρίες (όσες χρειάζονται) κάτω από το κουτί σας και κινήστε το µε το λαστιχάκι. Τι παρατηρείτε ακριβώς; ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… 7. Βγάλτε το λαστιχάκι και τοποθετήστε το κορδόνι στην πινέζα. Κρεµάστε το στο κενό στην άκρη του θρανίου και βάλτε µέσα στο καλαθάκι µπαταρίες (µία - µία) µέχρι να αρχίσει να κινείται το κουτί σας. Επαναλάβετε τη διαδικασία αφού περάσετε το κορδόνι µέσα στην τροχαλία σας. Τι παρατηρείτε ακριβώς; ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… Συµπέρασµα στους παράγοντες:……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://e-taksh.blogspot.gr σελ.77

×