Download to read offline
![Wzmocnienie ludzkie
Wzmocnienie ludzkie (human enhancement) dotyczy
czasowego, bądź ciągłego przekraczania ograniczeń
wynikających z niedoskonałości ludzkiego ciała, zarówno
metodami naturalnymi jak i sztucznymi. Metody mają
wykorzystywać nowoczesną technologię i medycynę w celu
przekształcania, manipulowania i wzmacniania ludzkiej
biologii nawet u jednostek nieprzejawiających znamion
chorobowych, by usprawniać ludzkie ciało oraz
przekraczać fizjologiczne bariery. Zmiany te mają sprzyjać
lepszemu samopoczuciu, redukcji popędów, wysubtelnienia
doznań wpływając na ogólny dobrostan.
Bostrom, N., & Savulescu, J. (2009). Human enhancement
ethics: the state of the debate. [in] Bostrom, N., & Savulescu, J.
(Eds.). Human enhancement (pp. 131-154). Oxford: Oxford
University Press.](https://image.slidesharecdn.com/prez-190604164315/75/Wzmocnienie-poznawcze-jako-transhumanistyczny-projekt-realizacji-superinteligencji-Podstawowe-idee-i-kryteria-podzialu-metod-wzmocnienia-poznawczego-7-2048.jpg)
Uploaded byArtur Gunia
Wzmocnienie poznawcze jako transhumanistyczny projekt realizacji superinteligencji. Podstawowe idee i kryteria podziału metod wzmocnienia poznawczego.
Transhumanizm to ruch intelektualny, kulturowy oraz polityczny postulujący poprawę kondycji człowieka dzięki wykorzystaniu zaawansowanych technologii. Możliwość realizacji tego założenia związana jest między innymi z zaistnieniem superinteligencji. Czołowy transhumanista Nick Bostrom, nazywa nią każdy umysł, który zdolnościami poznawczymi prześciga aktualne ludzkie (i pozaludzkie) umysły dosłownie w każdej dziedzinie. Scenariusze zaistnienia superinteligencji są różnorodne. Najbardziej popularne i ambitne koncepcje oraz projekty dotyczą silnej sztucznej inteligencji, a więc autonomicznych oraz być może świadomych programów, które pod względem intelektualnym znacznie przewyższają gatunek ludzki. Inne założenie związane z wizją technologicznej osobliwości zakładają możliwość odwzorowania funkcji mózgu i umysłu w formie cyfrowej, tym samym przenosząc umysłu na nośnik pozabiologiczny. Kolejnym sposobem realizacji superinteligencji jest możliwość udoskonalenia ludzkich władz poznawczych dzięki zdobyczą technologicznym, co związane jest z koncepcją wzmocnienia poznawczego. Anders Sandberg i Nick Bostrom z perspektywy transhumanistycznej definiują wzmocnienie poznawcze jako wieloaspektowe i interdyscyplinarne podejście mające na celu usprawnienie władz poznawczych człowieka, takich jak wnioskowanie, zmysły czy procesy decyzyjne. Realizacja wzmocnienia poznawczego ma odbywać się przy wykorzystaniu zaawansowanych technologii, jak neurofarmakologia, inżynieria genetyczna, mobilne technologie informatyczne. Celem mojego wystąpienia, jest po pierwsze zarysowanie idei wzmocnienia poznawczego, która wywodzi się z perspektyw transhumanistycznych. Po drugie chcę dokonać klasyfikacji metod wzmocnienia poznawczego wraz z podaniem konkretnych rozwiązań technologicznych, które przyczyniają się ulepszaniu ludzkiej sfery poznawczej. Właściwa klasyfikacja metod wzmocnienia poznawczego, jest kluczowa dla licznych, dalszych analiz związanych z konsekwencjami ulepszania człowieka i niezbędna do odpowiedniego namysłu bioetycznego nad tym zagadaniem.
Wzmocnienie poznawcze jako transhumanistyczny projekt realizacji superinteligencji. Podstawowe idee i kryteria podziału metod wzmocnienia poznawczego.
- 1. Wzmocnienie poznawcze jako transhumanistycznyprojekt realizacji superinteligencji. Podstawowe idee i kryteria podziału metod wzmocnienia poznawczego. Mgr Artur Gunia Instytut Filozofii, Uniwersytet Jagielloński arturtomaszgunia@gmail.com https://wzmocnieniepoznawcze.wordpress.com/ Blaski i cienie ulepszania poznawczego. Perspektywa filozoficzna. Kraków, 12 czerwca 2019 r.
- 2. Agenda 1. Rozwój badańnad wzmocnieniem poznawczym. 2. Problemy filozofii transhumanistycznej. 3. Superinteligencja i jej perspektywy. 4. Definicje wzmocnienia poznawczego. 5. Dlaczego wzmacniać i co wzmacniać. 6. Dziedzinowy podział metod wzmocnienia poznawczego. 7. Możliwe podziały metod wzmocnienia poznawczego.
- 3. Rozwój badań nadwzmocnieniem poznawczym Dresler, M., Sandberg, A., Bublitz, C., Ohla, K., Trenado, C., Mroczko- Wąsowicz, A., ... & Repantis, D. (2018). Hacking the brain: Dimensions of cognitive enhancement. ACS chemical neuroscience, 10(3), 1137-1148.
- 4. Definicja transhumanizmu „Transhumanizm jestnurtem filozoficznym, ukierunkowujący ludzkość w stronę kondycji postludzkiej. Transhumanizm czerpie wiele elementów z humanizmu – przede wszystkim prymat rozumu i nauki, nacisk na postęp i docenianie roli człowieczeństwa (czy transczłowieczeństwa) w życiu. Różnicą pomiędzy transhumanizmem, a humanizmem jest przyzwolenie (a nawet oczekiwanie) na radykalne zmiany w ludzkiej naturze i dostępnych nam możliwościach oferowanych przez różne nauki i technologie takie jak neurobiologia i neurofarmakologia, wydłużanie życia, nanotechnologia, sztuczna „super”-inteligencja oraz zasiedlania kosmosu, a wszystko w duchu racjonalnej filozofii i racjonalnym systemie wartości.” More, M. (1990). Transhumanism: a futurist philosophy
- 5.
- 6. Superinteligencja każdy umysł,który pod względem zdolności poznawczych znacznie przewyższa człowieka w dosłownie w każdej dziedzinie zainteresowań Bostrom, N. (2016), Superinteligencja. Scenariusze, strategie, zagrożenia, przeł. D. Konowrocka-Sawa, Gliwice: Helion Przejawy superinteligencji: Sztuczna superinteligencja Emulacja mózgu Wzmocnienie poznawcze
- 7. Wzmocnienie ludzkie Wzmocnienie ludzkie(human enhancement) dotyczy czasowego, bądź ciągłego przekraczania ograniczeń wynikających z niedoskonałości ludzkiego ciała, zarówno metodami naturalnymi jak i sztucznymi. Metody mają wykorzystywać nowoczesną technologię i medycynę w celu przekształcania, manipulowania i wzmacniania ludzkiej biologii nawet u jednostek nieprzejawiających znamion chorobowych, by usprawniać ludzkie ciało oraz przekraczać fizjologiczne bariery. Zmiany te mają sprzyjać lepszemu samopoczuciu, redukcji popędów, wysubtelnienia doznań wpływając na ogólny dobrostan. Bostrom, N., & Savulescu, J. (2009). Human enhancement ethics: the state of the debate. [in] Bostrom, N., & Savulescu, J. (Eds.). Human enhancement (pp. 131-154). Oxford: Oxford University Press.
- 8. Wzmocnienie poznawcze Całokształt działańmających na celu usprawnienie i rozszerzenie podstawowych zdolności umysłu poprzez poprawę i uzupełnienie systemów poznawczych, co obejmuje usprawnienie inteligencji, poprawienie uwagi, wzmocnienie kreatywności, ulepszenie pamięci czy też rozszerzenie spektrum percepcji. Sandberg, A., & Bostrom, N. (2006). Converging cognitive enhancements. Annals of the New York Academy of Sciences, 1093(1), 201-227. Wzmocnienie poznawcze to interwencje wymagające zabiegów na ludzkim mózgu i mające poprawić ludzką wiedzę poprzez przyspieszenie i ułatwienie jej nabywania, przetwarzania, przechowywania, aplikacji oraz zwiększenie jej zakresu.
- 9. Wzmocnienie poznawcze „Termin «wzmocnieniepoznawcze» należy powiązać z szeroką gamą istniejących, pojawiających się oraz przewidywanych biomedycznych technologii, które zamierzają usprawnić możliwości poznawcze zwierząt i ludzi. Wzmocnienie poznawcze daje obietnicę (lub zagrożenie), radykalnej zmiany życia obywateli. Pośród proponowanych do użycia technologii wymienia się: środki farmakologiczne zwiększające «moc mózgu», neuroimplanty zapewniające komunikację z komputerami oraz technologiami umożliwiającymi poznanie rozszerzone, technologie stymulujące mózg w celu złagodzenia bólu lub kontrolowania uwagi, czy wysoce zaawansowane technologicznie środki dostarczające bodźców sensorycznych i przekładające je na działania mechaniczne. Większość tych technologii, zostawała przetestowana na modelach zwierzęcych albo była już stosowana u ludzi” Dubljević, V., Venero, C., Knafo, S. (2015). What is cognitive enhancement.
- 10. Ograniczenia poznawcze 1. Zasięgludzkich zmysłów 2. Wydajność intelektualna 3. Nastrój, energia i samokontrola 4. Popędy i emocje 5. Nauka i komunikacja
- 11. Władze poznawcze Gunia, A.(2019). „Wzmocnienie poznawcze w kontekście transhumanistycznym. Teoria, praktyka oraz konsekwencje wpływu technologii kognitywnych na człowieka” (rozprawa doktorska).
- 12. Ograniczenia percepcji wzrokowej Cechazmysłu Opis Zakres Odbiór fali elektromagnetycznej Główną zdolnością siatkówki oka jest odbiór światła widzialnego, czyli części promieniowania elektromagnetycznego o określonej długości fali. Odbita fala trafia do fotoreceptorów, która przetwarzana jest przez mózg w umyśle, automatycznie wytwarza psychiczne wrażenie koloru. 400-700 nm Pole widzenia Obszar jaki widziany jest przez nieporuszane oko, bądź nieporuszaną głowę. Wertykalnie od 10 do 15 stopni (bez poruszania gałkami ocznymi), 30 stopni (poruszając gałki oczne, ale nie głową). Horyzontalnie do 140 stopni. Liczba błysków / częstotliwość migotania Jest to wrażliwość oka na bodziec świetlny. Jest to ilość obrazów, które mogą być odebrane w sposób ciągły nawet jeśli sygnał świetlny na moment zaniknie, zdolność do wykrywania migotania. Inaczej jest to ilość obrazów jakie jest w stanie dostrzec ludzkie oko w ciągu jednej sekundy. 50-70 Hz w widzeniu dziennym, 3-5 Hz w widzeniu nocnym. Widzenie stereoskopowe Dwuoczna percepcja głębi i odległości, rodzaj postrzegania wzrokowego umożliwiający ocenianie odległości do widzianych przedmiotów. Dwoje oczu, połączona wizja.
- 13. Metody wzmocnienia poznawczego MetodyPrzykłady Neurofarmakologia Leki nootropowe, modafinil, prozac, metylofenidat, kokaina, amfetamina. Genetyka Obecnie nie dostępna dla ludzi. Naturalna optymalizacja Optymalizacja procesów fizjologicznych (sen, odżywianie), aktywność fizyczna, mnemotechniki, trening mentalny, medytacja. Prewencja Programy edukacyjne, nowoczesne metody kształcenia, ochrona środowiska od neurotoksyn. Informatyka Systemy wspomagania decyzji, systemu ekspertowe, ambient intelligence, rzeczywistość wirtualna, interfejsy mózg-komputer Kutt, K., Gunia, A., & Nalepa, G. J. (2015, June). Cognitive enhancement: How to increase chance of survival in the jungle?. In 2015 IEEE 2nd International Conference on Cybernetics (CYBCONF) (pp. 293-298). IEEE.
- 14. Metody neurofarmakologiczne Metody neurofarmakologicznegodotyczą stosowania środków psychoaktywnych u osób zdrowych, które poprawiają prace mózgu związaną z procesami poznawczymi, jak uwaga, koncentracja, pamięć, a także nastrój. Szczególną grupę substancji stanowią leki nootropowe powodujące usprawnienie funkcji intelektualnych, uwydatniając pamięć roboczą, motywację i uwagę. Część środków należy uznać za inwazyjne gdyż wpływają na biochemię mózgu jak również ich stosowanie może skutkować uzależnieniem.
- 15. Przykłady Stosowanie suplementówzawierających ekstrakt z miłorzębu dwuklapowego (ginkgo biloba), w celu poprawy dopływu tlenu i glukozy do komórek mózgowych, co sprzyja między innymi lepszej pamięci. Stosowanie środków do przeciwdziałania narkolepsji, ADHD czy chorobie Alzheimera u osób zdrowych, na przykład modafi nilu. Środek zwiększa stężenie dopaminy i noradrenaliny w przestrzeni synaptycznej, co usprawnia czujność oraz sprzyja lepszemu nabywaniu wiedzy. Stosowanie antydepresantów, na przykład prozaku, powoduje zwiększenie stężenia neuroprzekaźnika serotoniny w przestrzeni synaptycznej. Środek wzmacnia uwagę, wyzwala pozytywne emocje, chęć samodoskonalenia i sprawia, że osoba po jego zażyciu ma wrażenie większych możliwości w kreowaniu swojego życia. Efektem jest też poprawa nastroju oraz kontrolowanie emocji, co przekłada się między innymi na lepsze rezultaty zawodowe. Użycie „utopijnych leków”, które umożliwiałyby pełną funkcjonalność przez całe życie, wzmacniałyby doznania, redukowałaby popędy czy usprawniałyby procesy uczenia i myślenia, pozwalałyby na selektywne wymazywanie pamięci, a przy tym nie wywoływałyby skutków ubocznych, co przekładałoby się na wzrost inteligencji, większą świadomość moralną oraz na zapewnienie większego zadowolenia z życia.
- 16. Metody genetyczne Metody genetyczneto hipotetyczne wykorzystanie inżynierii genetycznej do podniesienia wydajności fizycznej i mentalnej. Polegać miałaby na wprowadzeniu genów warunkujących pożądane zdolności umysłowe, oraz na redukcji genów (np. odpowiedzialnych za lęk, agresję), które nie przyczyniają się do rozwoju intelektualnego. Metoda ze względu na swoją nieprzewidywalność i przenoszenie cech na kolejne pokolenia nie jest stosowana aktualnie u ludzi.
- 17. Przykłady Użycie badańprenatalnych w celu możliwości leczenia zaburzeń mogących upośledzać funkcje poznawcze. Użycie inżynierii genetycznej w celu selekcji genów tak, by nowe pokolenia szybciej nabywały wiedzę, ich zasoby pamięci stały się wydajniejsze nawet w starszym wieku oraz stały się bardziej odporne na ból. Użycie inżynierii genetycznej w celu eliminacji lub ograniczenia genów, które warunkują zachowania „pierwotne”, takich jak lęk, gniew czy agresja – stany te były przydatne, gdy nadrzędnym celem człowieka było przetrwanie w trudnych i zmiennych warunkach, a współcześnie sprzyjają depresjom czy zaburzeniom psychicznym, co ogranicza wydajność intelektualną. Użycie inżynierii genetycznej w celu wprowadzenia genów pochodzących z organizmu innego gatunku do osiągnięcia nowych cech związanych z procesami poznawczymi. Przykładowo nowe pokolenie transgeniczne posiadałoby wzbogaconą percepcję wzrokową (możliwość postrzegania większej liczby barw, w tym ultrafioletu i podczerwieni, czy szersze pole widzenia), subtelniejsze i wyostrzone zmysły czy posiadanie zmysłów niedostępnych aktualnie gatunkowi ludzkiemu (echolokacja, magnetorecepcja).
- 18. Metody „naturalne” Metody „naturalne”nie wymagają użycia rozwiązań zakresu biotechnologii czy technologii informatycznych. Wzmocnienie występuje w oparciu o optymalizację podstawowych procesów fizjologicznych, jak również w oparciu o techniki mentalne będące zestawem zadań i ćwiczeń, które pobudzają ośrodki poznawcze oraz wpływają na plastyczność mózgu.
- 19. Przykłady Optymalizacja procesużywienia – odpowiednie dostarczanie związków energetycznych (glukozy) dla prawidłowego funkcjonowania mózgu. Wzmacnianie nastroju i czujności w wyniku spożywania kawy i słodyczy. Optymalizacja snu do siedmiu-ośmiu godzin w zaciemnionym pomieszczeniu oraz niezaburzania zegara biologicznego, w celu uzyskania większej czujności, uwagi i koncentracji w ciągu dnia. Regularna aktywność fizyczna oparta głównie na treningach tlenowych (na przykład aerobik) zwiększa przepływ krwi w hipokampie, co wpływa korzystnie na funkcje poznawcze. Trening mentalny, czyli na przykład techniki relaksacyjne, projekcje wizualizacyjne, mające na celu zwiększenie lub optymalizację umiejętności danej osoby. Konsekwencją takich czynności jest wzrost osiągnięć w ważnym dla niej obszarze funkcjonowania. Mnemotechniki i zagadki logiczne rozwijające zdolność zapamiętywania oraz abstrakcyjnego i logicznego myślenia. Praktykowanie technik medytacyjnych, które wzmacniają wydajność uwagi, wyostrzają percepcję i czujność, a także umożliwiają lepsze przetwarzanie wizualno-przestrzenne.
- 20. Metody prewencyjne Metody prewencyjnepolegają na redukcji czynników uniemożliwiających wykorzystanie pełnej funkcjonalności mózgu / umysłu. Wiąże się to z tworzeniem środowisk i warunków sprzyjających rozwijaniu zdolności umysłowych. Metodę tą należy postrzegać jako oddziaływanie środowiska naturalnego, warunków geopolitycznych oraz społecznych na człowieka.
- 21. Przykłady Zapewnienie ciągłościedukacyjnej. Systemy grantowe i stypendialne mające motywować i umożliwiać zdobywanie wiedzy. Unikanie środowisk o dużym nasyceniu neurotoksyn, mogących obniżać wydajność intelektualną i powodować choroby neurodegeneracyjne. Zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej. Wybór miejsca zamieszkania/pracy, w którym nie występują gwałtowne zmiany klimatu.
- 22. Metody informatyczne Metody informatycznepolegają na wykorzystaniu technologii informatycznych do wspierania czynności umysłowych. Wzmocnienie informatyczne dotyczy technologii informatycznych, zwłaszcza tych mobilnych i zminiaturyzowanych, które z racji tego, że są blisko ciała, pozwalają na zwiększenie i rozszerzenie funkcji ludzkich, w tym procesów poznawczych.
- 23. Przykłady Wykorzystanie technologiiinformacyjnych jako zewnętrznego nośnika ludzkiej pamięci. Wspomaganie procesów rozumowania, wyobrażania i podejmowania decyzji dzięki wykorzystaniu systemów ekspertowych, systemów wspomagania decyzji bądź systemów agentowych. Wykorzystanie środowisk baz danych do agregacji i wizualizacji dużych zbiorów danych, które mogą zostać przetworzone i zaadaptowane przez ludzki umysł. Wybór inteligentnego środowiska (na przykład inteligentny dom), w którym wiele cyklicznych zadań jest automatyzowanych. Wspomaganie bądź zmiana percepcji przez wykorzystanie technologii rzeczywistości rozszerzonej (augmented reality) i wirtualnej (virtual reality). Komunikacja dzięki wykorzystaniu interfejsów mózg-komputer. Cyborgizacja umysłu w wyniku implementacji technologii wewnątrz ciała, w tym mózgu, w celu usprawnienia procesów poznawczych.
- 24. Terapia i wzmocnienie. Metodyinwazyjne i nieinwazyjne Inwazyjne Nieinwazyjne • Środki neurofarmakologiczne, • TMS, • inwazyjne EEG, • implantacja technologii wewnątrz ciała i mózgu, • inżynieria genetyczna. • Zewnętrzne technologie informatyczne, • mnemotechniki, • trening mentalny, • medytacja. Terapia Wzmocnienie Leczenie objawowe, leczenie przyczynowe, leczenie zachowawcze, leczenie chirurgiczne, farmakoterapia, chemioterapia, klimatoterapia. Operacje kosmetyczne dla osiągnięcia efektów estetycznych, stosowanie suplementów i dopingu w celu zwiększania wydajności swojego ciała, stosowanie środków naturalnych i sztucznych w celu usprawnienia wydajności intelektualnej.
- 25. Konwencjonalność i strategie Blank,R. H. (2016). Cognitive Enhancement: Social and Public Policy Issues. Springer. Dresler, M., Sandberg, A., Bublitz, C., Ohla, K., Trenado, C., Mroczko-Wąsowicz, A., ... & Repantis, D. (2018). Hacking the brain: Dimensions of cognitive enhancement. ACS chemical neuroscience, 10(3), 1137-1148.
- 26. Aspekt społeczny Indywidualne Społeczne(Globalne) • Wspomaganie neurofarmakologiczne, • genetyka, • techniki nie-farmakologiczne, • technologie augmentalne. • Edukacja, • metody prewencyjne, • wysoko rozwinięta publiczna służba zdrowia, • przyjazne środowisko wolne od neurotoksyn, • społeczny dobrobyt, • powszechne zastosowanie wirtualnych agentów. Elitarne Egalitarne • Inżynieria genetyczna, • implantacja technologii informatycznych wewnątrz ciała (cyborgizacja), • wyższa edukacja i dostęp do wiedzy. • Środki farmakologiczne, • powszechna edukacja, • mobilne technologie informatyczne, • metody nie-farmakologiczne.
- 27. Kontrola i czaswzmacniania Kontrolowane Niekontrolowane • Uzależniające środki farmakologiczne, • technologie implantacyjne, • edukacja, • TMS, • BCI. • Metody nie-farmakologiczne, • technologie informatyczne. Krótkotrwałe Długotrwałe • Środki farmakologiczne, • aktywność fizyczna, • trening mentalny, • medytacja, • TMS, • mobilne technologie informatyczne. • Badanie prenatalne, • inżynieria genetyczna, • stała implantacja elektrod, technologii informatycznych, • mnemotechniki.
- 28. Podział ze względuna władzę poznawczą Władza poznawcza Przykład Pamięć Ritalin, środki nootropowe, technologie mobilne przechowujące informacje i wiedzę. Percepcja Technologie rzeczywistości wirtualnej i poszerzonej, środki psychodeliczne. Uwaga Medytacja, trening mentalny, zrównoważony sen. Myślenia Systemy wspomagania decyzji, wirtualni agencji. Uczenie się Technologie mobilne, środki nootropowe. Wyobraźnia Alkohol, narkotyki, technologie wspomagające kreatywność, warsztaty kreatywności.
- 29. Uwaga końcowa Analizowaniewzmocnienia poznawczego pod kątem moralnym nie powinno przebiegać całościowo. Ocena etyczna powinna dotyczyć poszczególnych metod, bądź konkretnych środków.
- 30. Dziękuję za uwagę Mgr Artur Gunia Instytut Filozofii, Uniwersytet Jagielloński arturtomaszgunia@gmail.com https://wzmocnieniepoznawcze.wordpress.com/