Werelddag van de Stedenbouw | 16 november 2017 | Thor Park Genk. In Energie Atlas Limburg worden de mogelijkheden voor duurzame energie in kaart gebracht. Guy Engelen (VITO)

1. DE ENERGIE-ATLAS LIMBURG
Leen Van Esch, Karolien Vermeiren, Inge Uljee en Guy Engelen (VITO)
Erika Meynaerts, Ruben Guisson, Erwin Cornelis en Kaat Jespers (EnergyVille)
Hans Hoes (TerraEnergy)

2. ENERGIE DATA: DE NIEUWE TREND
Er is een duidelijke verschuiving van statische tabellen en kaarten naar interactieve atlassen als
beleidsinstrument ter ondersteuning van het energiebeleid. VITO is daarin een leidende speler.
2

3. 3
DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: BUNDELING VAN KENNIS EN EXPERTISE
 VITO, EnergyVille en partners zoals TerraEnergy bundelen hun kennis en expertise in het
domein van de herniewbare energie in de Dynamische Energie-Atlas.
 Samen met opdrachtgevers en gebruikers: EU, Vlaamse overheid, Provincies, Steden, …
 Ook op Europees vlak met onderzoeksinstellingen (TU Delft, Technalia, Univ. Zagreb, …) en
bedrijven (RINA-C, Artelys, …).
https://geoflex-solutions.eu/

4. WAT DOET DE ENERGIE-ATLAS LIMBURG?
De Energie-Atlas Limburg berekent en visualiseert:
 De huidige vraag naar energie
 De huidige productie van energie
 De potentiële productie van energie
 Voor tal van energietechnologieën
 Voor tal van gebruikers (in boomstructuur)
Huidige elektriciteitsvraag Huidige elektriciteitsproductie Potentieel Elektriciteit
Limburg scenario

5. WAT DOET DE ENERGIE-ATLAS LIMBURG?
De Energie-Atlas Limburg berekent en visualiseert
 Op een instelbare resolutie of administratief niveau
 In tabelvorm (Bv: Top 10)
 Laat data-uitwisseling toe met:
 MS Office: Word, Excel, …
 GIS-pakketten: ArcGIS, QGIS, …
50 x 50 m Statistische sectoren Gemeenten Filter
Potentiële elektriciteitsproductie
De DEA laat een snelle registratie,
consultatie en visualisatie van
energiegegevens toe

6. WAT DOET DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS ?sectoren Elektriciteitsvraag (GWh) Warmtevraag (GWh)
huishoudens 1.588 5.827
industrie 3.203 6.624
ETS 1.766 4.348
diffuus 1.436 2.276
tertiaire sector 1.337 1.528
transport 0,01 -
landbouw 79 399
Totaal provincie 6.207 14.379
MWh per gemeente
1,8 miljoen gezinnen 0,9 miljoen gezinnen
Gemiddeld Vlaams gezin (met 2 ouders en 1 kind) verbruikt per jaar
3,5 MWh elektriciteit en 16 MWh warmte (Bron: VREG)
INVENTARISATIE HUIDIGE ENERGIEVRAAG LIMBURG

7. INVENTARISATIE HUIDIGE ENERGIEPRODUCTIE LIMBURG
* Gemiddeld Vlaams gezin (met 2 ouders en 1 kind) verbruikt per jaar 3,5 MWh elektriciteit en 16 MWh warmte (Bron: VREG)
PRODUCTIE Elektriciteit
(GWh)
Warmte/stoom
(GWh)
fossiel 449 446
waarvan E.ON Langerlo 0
waarvan T-power 449
PV 424 0
wind 238 0
water 4 0
biomassa 153 125
biogas - overig 7,5 10,7
biogas - stortgas 14,3 -
biogas - RWZI 0,7 0,7
biomassa uit land- of bosbouw 3,7 4,2
biogas - hoofdzakelijk agrarische stromen 67,4 96,3
biomassa gesorteerd of selectief ingezameld afval 59,7 12,9
Ondiepe geothermie - 45,3
KWO - 1,8
BEO - 13,2
Particuliere installaties - 30,3
TOTAAL 1.475 616
Aantal gezinnen* 421.429 38.531
Circa 70% van de huidige elektriciteitsproductie is hernieuwbaar.

9. DE WARE KRACHT VAN DE ENERGIE-ATLAS LIMBURG: VOLLEDIGHEID
Kan even goed omgaan met puntlocaties en diffuse locaties van vraag en productie
 Puntlocaties van (grootschalige, centrale) vraag- of aanbod
 Exacte locatie en vraag of productie zijn gekend

10. 10
DE WARE KRACHT VAN DE ENERGIE-ATLAS LIMBURG: VOLLEDIGHEID
Kan even goed omgaan met puntlocaties en diffuse locaties van vraag en productie
 Puntlocaties van (grootschalige, centrale) vraag- of aanbod
 Exacte locatie en vraag of productie zijn gekend
 Diffuse (kleinschalige, decentrale) vraag- of aanbod
 Zo getrouw mogelijke spreiding van de energiegrootheid over het gebied
 Vb. productie (per pixel) =
karakteristieke productie (technologie-; eventueel ruimtelijk specifiek) X
ruimtelijk patroon waar technologie kan voorkomen X
haalbaarheid (technisch, economisch, maatschappelijk, …)
Vb.: Potentiële productie kleinschalige
zonnepanelen (<10 kW) op basis van
resterend dakoppervlak
De gebruiker kan
dit instellen
PEpi,t = EpFj,t * EpVVi,t * Ct
• EpFPV = 132 kWh/m²
• EpVVPV = Ruimte voor PV = Resterend
dakoppervlakte (m²) per ¼ ha cel
• CPV = 40% (technisch) * X% (maatschappelijk)
• i = elke cel
• j = ruimtelijke entiteit (vb. gemeente)

11. VITO Proevertjes - 27 jan 2017
DE WARE KRACHT VAN DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: BELEIDSEXPLORATIE
Bv: door aan te duiden waar
technologie wel of niet mag

12. VITO Proevertjes - 27 jan 2017
12
DE WARE KRACHT VAN DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: BELEIDSEXPLORATIE
De DEA laat een verkenning van een
ruimtelijk energiebeleid toe
Bv: door aan te duiden waar
technologie wel of niet mag

13. 13
DE WARE KRACHT VAN DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: RUIMTELIJKE OPTIMALISATIE
Combineert ruimtelijke gegevens om ruimtelijke optima te zoeken voor energie-installaties
 Bv: locaties van mestvergisting op basis van locatie van de stallen en van energiegewassen
AANTAL INSTALLATIES
Houtverbranders 1MW 21
Landbouwvergisters 8
Pocketvergisters 413
GFT vergister 1

14. DE WARE KRACHT VAN DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: BELEIDSSCENARIO’S
Combineert ruimtelijke gegevens om ruimtelijke optima te zoeken voor energie-installaties
 Bv: houtverbrandingsinstallaties groot-klein / zonder-met houtkanten (Bochelt)
1 MWth installaties – zonder houtkanten
1 MWth installaties – wel houtkanten
0,25 MWth installaties – zonder houtkanten
0,25 MWth installaties – wel houtkanten

15. 15
DE WARE KRACHT VAN DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: BELEIDSSCENARIO’S
Combineert ruimtelijke gegevens om ruimtelijke optima te zoeken voor energie-installaties
 Bv: enkele of dubbele rij windmolens langsheen lineaire infrastructuur (Tongeren)
Enkele rij (buffer van 250m) Dubbele rij (buffer van 750m)

16. 16
DE WARE KRACHT VAN DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: ‘LIMBURG SCENARIO’
Scenario’s en inschatting potentieel voor Elektriciteit en Warmte
ELEKTRICITEIT
(GWh)
Maximaal
scenario
Limburg
scenario
PV 7.513 56
wind 707 283
water 13 3
biomassa 43 6
plasmatechnologie 700
totaal 8.976 348
WARMTE
(GWh)
Maximaal
scenario
Limburg
scenario
biomassa 100 13
restwarmte 6.625 216
ondiepe
geothermie
2.152 74
totaal 8.878 304
0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000
16000
Vraag Productie Potentieel
Maximaal scenario
Potentieel Limburg
scenario
G
W
h
Elektriciteit
Warmte
*
* Niet alle warmte-
bronnen gekwantificeerd
in deze studie

17. POTENTIELE PRODUCTIE VAN ELEKTRICITEIT EN WARMTE VOLGENS ‘LIMBURG SCENARIO’
Elektriciteit (MWh/pixel) Warmte (MWh/pixel)

18. 18
WIE GEBRUIKT DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS ?
Vlaamse overheden
Potentieel
grondgekoppelde
Warmtepompen
Uit: VITO jaarverslag 2014
ENERGIELANDSCHAPPEN

19. WIE GEBRUIKT DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS ?
Provincies

20. 20
DE DYNAMISCHE ENERGIE-ATLAS: NIEUWE GENERATIE BELEIDSINSTRUMENT
 De Dynamische Energie-Atlas:
 is een tool voor de beleidsmaker, geen statisch rapport
 laat een snelle consultatie en visualisatie van energiegegevens toe
 laat een verkenning van een ruimtelijk energiebeleid toe
 zoekt kansrijke zones voor een ruim scala aan hernieuwbare energietechnologieën
 De ontwikkeling is nog maar pas gestart
 De tool biedt mogelijkheden voor tal van beleidsdomeinen
 De tool wordt voortdurend uitgebreid met nieuwe kennis, data en functionaliteit
 De Dynamische Energie-Atlas slaat internationaal zijn vleugels uit

21. DE ENERGIE-ATLAS LIMBURG
Dank voor uw aandacht
Guy.Engelen@VITO.be