1. UNIDADE 4 NATUREZA E SER HUMANO.

2. REPERCUSIÓNS AMBIENTAIS DAS ACTIVIDADES HUMANAS 1. A CONTAMINACIÓN. Contaminación = introdución polo home, nun medio calquera, dunha substancia en cantidade abonda para producir algún dano ou desequilibrio que pode ser perxudicial para poboación humana, vexetal ou animal  consecuencias negativas para o medio ambiente. A contaminación pode ser de varios tipos:  Contaminación atmosférica: contaminantes (CO2, CFCs…) procedentes de emisión, combustión ou evaporación de gases e sustancias producidas por actividades humanas (transporte, industria, calefaccións,…)  consecuencias (efecto invernadoiro  quentamento global  cambio climático, buraco na capa de ozono, choiva aceda …).

4. Evolución do buraco de ozono Burato de ozono

5. Chuvia aceda

6. Contaminación da auga: afecta a ríos, mares e augas subterráneas, debido a verteduras e refugallos industriais (industrias españolas  1,2 millóns de tn de vertidos ao ano) e augas residuais procedentes de saneamento de vilas e cidades. Contaminación do solo: varios tipos:  química: por uso de pesticidas, insecticidas, filtracións e roturas de canalizacións de augas residuais vertidos industriais…  radioactiva: residuos radioactivos (procedentes de centros médicos e centrais nucleares  cementerios nucleares). Ademáis dos solos, por filtración poden contaminarse augas subterráneas, ríos e lagoas  risco para a saúde humana, de fauna e de flora.

8.  Contaminación acústica: exceso de ruído, provocado polas fábricas, medios de transporte ou certas actividades de lecer (botellón,…)  danos na calidade de vida: malestar, irritabilidade, insomnio, xordeira parcial…  Contaminación térmica: modificación da temperatura do medio de forma prexudicial por algún proceso. Ex: vertedura de auga quente aos ríos por industrias   mortalidade de fauna.  Contaminación electromagnética: radiacións xeradas por equipos electrónicos (antenas móviles) e instalacións eléctricas  posibles riscos para a saúde humana.

9. Contaminación luminosa: resplandor de luz no ceo nocturno por iluminación de cidades, vehículos e infraestruturas  obriga a fauna e flora a cambiar os seus hábitos nocturnos. Contaminación visual: elementos que rachan a estética dalgunha paisaxe.

10. Consecuencias da contaminación: deterioro cada vez máis acelerado do planeta e graves danos para saúde e supervivencia de animais e plantas. Ex: estudo de Greenpeace  16.000 morren cada ano por efecto da contaminación atmosférica (10 veces maís que por accidentes de tráfico), 4.000 traballadores mortos anualmente por contacto con substancias químicas e 33.000 enfermos anulamente pola mesma razón  lexislación española inclúe actualmente o delito ecolóxico  penas (ata de prisión) para quen contamine de xeito reiterado e consciente.

11. 2. CAMBIO CLIMÁTICO Cambio climático = modificación do clima a nivel global co paso do tempo. Factores naturais do cambio climático: órbita da Terra, plano de inclinación da mesma, tipo e cantidade de insolación, composición da atmósfera, correntes mariñas…  cambios naturais ao longo de decenas de miles de anos  cambios climáticos naturais. Cambio climático en curso (incontestable xa) é producido pola acción humana (coincide o seu comezo coa maduración da Rev. Industrial)  notables transformacións das condicións climáticas, xa non en decenas de miles, senón en centos de anos  enorme velocidade con efectos non a longo prazo, senón inmediatos  cambio climático antropoxénico  3 efectos principais:

12. Gráfico de la concentración de dióxido de carbono en la atmósfera terrestre y la temperatura media global , en los últimos 1000 años.

14. Efecto invernadoiro

20. Gráfico de la concentración de dióxido de carbono en la atmósfera terrestre y la temperatura media global , en los últimos 1000 años. Consecuencias do cambio climático a nivel global (aumento da temperatura de 1,1 a 6,4º C no S. XXI):  fenómenos extremos (ciclóns, sequías, inundacións, olas de frío e calor…)  nº de refuxiados e desprazados.  nivel do mar entre 18 e 59 cm por fusión de xeo polar.  traslado dos climas tropicais a latitudes medias.  desertización e deforestación.  biodiversidade por extinción masiva (ata a metade) de especies animais e vexetais. 

26. RESPOSTAS E SOLUCIÓNS CARA Á SUSTENTABILIDADE OS INICIOS DA SUSTENTABILIDADE. Ano 1972, 2 fitos iniciais da sustentabilidade:  Os límites do crecemento  informe de denuncia científica sobre o expolio do medio polas sociedades occidentais.  Conferencia de Estocolmo = 1ª reunión mundial sobre o medio (113 países)  redacción O noso futuro común (Informe Brundtland)  causas fundamentais da crise ambiental = extrema pobreza do Sur e consumismo exacerbado e desenvolvemento insustentable do Norte. Informe Brundtland  creación pola ONU da Comisión Mundial do Medio  definición de desenvolvemento sustentable = aquel que satisfae as necesidades do presente sen comprometar a capacidade das xeracións futuras para satisfacer as súas propias necesidades. 3 piares para desenvolvemento sostible: progreso ec, xustiza social e preservación do medio.

27. Posición de los diversos países en 2009 respecto del Protocolo de Kioto. Firmado y ratificado . Firmado pero con ratificación rechazada. No posicionado.

28. Conferencia de Xohannesburgo (África do sur, 2002)  compromiso de erradicar a pobreza e impulsar o desenvolvemento sustentable a partir de novas pautas de produción e consumo.  Cumio de Bali (Indonesia, 2007)  Folla de Ruta contra o cambio climático, asumindo responsabilidades segundo o nivel de contaminación provocado. Conferencia de Copenhague (Dinamarca, 2009)  obxectivo inicial: ante a emerxencia dun cambio climático irreversible, negociación do novo protocolo que debe substituír e superar ao de Kyoto  fracaso total  acuerdo decepcionante non vinculante con pretensións inferiores a Kyoto e pelea aberta entre países desenvolvidos e subdesenvolvidos sobre responsabilidades de emisións.   

34. A AUGA, UN RECURSO ESCASO

36. 2. AS DEMANDAS DE AUGA. 2 principais: a) Agrícolas e gandeiros. Usos agrícolas e gandeiros  + do 80% da auga dispoñible e sigue aumentando pola extensión dos regadíos, xa que proporciona maior productividade (14% da extensión cultivada  50% da produción) aumenta rendas e nivel de vida dos agricultores e permite diversificación de cultivos. Problemas: ✖ Contaminación: por fertilizantes químicos, insecticidas, xurros… ✖ Excesivo consumo de auga  sobreexplotación de ríos e acuíferos (sobre todo nas hortas do SE)  subvencións para transformar rega por inundación en rega por goteo ou aspersión.

41. 3. AS POLÍTICAS HÍDRICAS. 4 grandes tipos:  Trasvasamentos: derivacións da auga de ríos debido á desigual distribución dos recursos hídricos. Trasvasamentos  consecuencias:  Moi custosos.  Pérdida de moita auga por evaporación.  Consecuencias hidrolóxicas: cambios nos acuiferos, limitacións de ampliar o uso de auga nas cuncas de orixe…  Elevada oposición social e política Consecuencias  abandono do polémico Plan Hidrolóxico Nacional (trasvasamentos Ebro a Levante e Sur), persiste trasvasamento Texo-Segura = único de longo percorrido existente.

43.  Desalinización de auga de mar: áreas máis deficitarias (Canarias, Almería)  instalación de plantas desalgadoras  aspectos negativos e positivos:  Moi custosas.  Consomen moita enerxía.  Auga de boa calidade.  Recentes progresos para abaratar custos e reducir consumo de enerxía.

44. Recuperación dos acuíferos (milleiros de anos en renovarse): explotados a partir de pozos e bombeo (moi intenso nas terras mediterráneas para agricultura intensiva)  consecuencias  nivel dos acuíferos.  desecamento total ou parcial de lagoas, humidais e albufeiras.  salinización de auga dos acuíferos nas áreas litorais debido á súa sobreexplotación  penetración de auga de mar nos acuíferos  non apta para agricultura ou consumo.  filtración de augas residuais, fecais e produtos químicos debido á crecente urbanización e agricultura e gandaría intensiva  calidade acuíferos. Intentos de solución: inxectar auga para recargar acuíferos e depuración das augas que conteñen. Plans de saneamento dos ríos: obxectivo  reducir a deteriorización da calidade dos mesmos e acadar un bo estado ecolóxico  capacidade de xerar vida. actuacións  maior control sobre verteduras industriais e urbanas e instalación de colectores e plantas depuradoras de auga no cauce dos ríos.

45. A PAISAXE: PROTECCIÓN E CONSERVACIÓN Paisaxe = fisionomía externa dun territorio, resultado da acción de factores naturais (relevo, hidroloxía, flora, fauna) e humanos (económicos, históricos…) ao longo do tempo. Paisaxe  un produto social = proxección da cultura dunha sociedade sobre un espazo determinado. Na actualidade xa non queda en España ningún espazo que non sexa unha paisaxe antropizada en maior ou menor grado  necesidad de políticas de protección . 

46. 1. DANOS, ALTERACIÓN E DESTRUCIÓN DA VEXETACIÓN.  Danos: causados por factores naturais (altas temperaturas, sequías ou pragas de insectos ou faungos) ou causas humanas (contaminación atmosférica, chuvia áceda)  defoliación e decoloración das árbores.   Alteración: substitución de especies autóctonas por outras de elevado rendemento económico, que ás veces modifican negativamente o solo, arden mellor ou alteran a flora e fauna local (eucaliptos e piñeiros en Galicia).   Deforestación: destrución da cuberta vexetal  afecta a extensa superficies de España. 