S.AE101

1. Урлагийн урсгал, чиглэлүүд
Ж. Рая

2. Урлагийн тухай
Хамгийн ерөнхий утгаараа, урлаг бол ур чадвар, түүний бүтээгдэхүүн нь
гоо зүйн цэнгэлийг бий болгодог.
Encyclopedia Britannica нь дараах тодорхойлолтыг өгсөн байна: "Бусдад
хуваалцах гоо зүйн объектууд, тавилга, үйлдэл хийхэд ур чадвар, төсөөлөл
ашиглах нь урлаг юм. Тиймээс урлагийн шалгуур нь бусад хүмүүсээс хариу
үйлдэл үзүүлэх чадвар байдаг.
Уламжлалт ойлголтоор бол "үзэл бодлын шашин , шинжлэх ухааны
хамтаар хүний оюун санааны шинж чанар" гэж үздэг.

3. Жан Агуэре Доминик Инжин ,
Туркийн халуун ус , 1862
"Урлаг" хэмээх нэр томъёо нь "ур чадвар"
буюу "уран чадвар" эсвэл "гар урлалын" гэж
орчуулагдаж болно.
19-р зуун хvртэл урлагийг уран бvтээлч, уран
зураач авъяасаа илэрхийлэх, гоо сайхны
сэтгэгдэл төрүүлэх, сонсогчдод "сайхан"
зуйлийг татан оролцуулах чадвар гэж үздэг
байсан.

4. Эртний ертөнцөд урлаг
Эртний соёл иргэншлүүд болох Египет , Месопотами , Перс , Энэтхэг ,
Хятад , Грек , Ром , Арабчууд ( эртний Йемен , Оман ) болон бусад соёл
иргэншилүүдийн хувь нэмэр маш нөлөөтэй. Урьд өмнө нь соёл
иргэншилтэй байсан эдгээр төвүүд нь олон зууны туршид амьд үлдсэн
бөгөөд хожим нь соёл иргэншилд нөлөө үзүүлсэн өвөрмөц стилийг бий
болгосон юм.

5. Дундад зууны урлаг
Баруун Дундад зууны Византийн урлаг, Готикууд нь сүнслэг үнэн ба
Библийн сэдвээр тухайн үед төвлөрч байв. Энэ нь уулын ертөнцийн үл
үзэгдэх гайхамшигт үзмэрийг уран зураг, шигтгэмэл хэлбэрээр алтан
дэвсгэртэйгээр хэрэглэж, хүн төрөлхтөний байршлыг хавтгайруулан, төгс
хэлбэрт оруулжээ.
Исламын орнуудад хүний ​​дүрс нь шүтээнүүдэд хориотой байсан.

6. Энэтхэг, Төвдөд урлаг нь
шашны бүжиг, уран баримал
дээр төвлөрч уран зураг,
өнгөөр ​​ялгаатай өнгө, тод
өнгийн зураас руу татагдаж
байв. Уран зураг, уран баримал,
уран зураг, жүжиг, уран зөгнөл
зэрэг Хятадын уран зургийн хэв
маяг нь эрт дээр үеэс олон
янзын соёл урлагийг цэцэглэн
хөгжүүлж, эрин үеийг захирч
байсан.
Чен Хоншоод, өөрийн хөрөг, 1635, Min эрин.

7. Сэргэн мандалтын үеийн урлаг
Барууны сэргэн мандал нь материаллаг ертөнцийн үнэт зүйлс,
хүмүүнлэгийн үнэт зүйлсэд эргэн очсон бөгөөд тэрхүү үзэл бодлын үзэгдэл
өөрчлөгдөж эхэлсэн.
Уильям Блэйк Ньютоны зургийг тэнгэрлэг геометрийн хэлбэрээр зурж, Жак
Луис Давид улс төрийн суртал ухуулгын үйл ажиллагаанд авъяасаа зориулж
уран бүтээлээ туурьвисан.
Ромын эрин үеийн уран зураач нар Гётегийн шүлгээр өдөөгдсөн амьдралын
сэтгэл хөдлөл, хүний ​​ялгаатай байдал руу татагдаж байв. XIX зууны эцэс
гэхэд академиизм , бэлэгдлийн , импрессионизм , фаисси гэх мэт урлагийн
олон төрлүүд гарч ирэв.

8. Орчин үеийн урлаг
20-р зууны хоёрдугаар хагаст хатуу тогтсон хэм хэмжээ, үнэн
бодитойгоор эрэлхийлэх явдал байв. Энэ үе нь өөрийнхөө чадваргүй
байдлыг бий болгох арга замыг дэврүүлсэн юм. Үнэт зүйлийн
харьцангуйн оновчтой байдал нь орчин үеийн урлаг, шашин
шүтлэгийн үеийн шуумжлэлийг бий болгож, уран бүтээлийн
төгсгөлийн талаар хэлэлцүүлэг өрнүүлэхэд чиглэсэн өөрчлөгдөөгүй.
Дэлхийн соёл урлаг, түүх соёл зэрэг нь харьцангуй ба түр зуурын
шинжтэй ангилалд хамаарч эхэлсэн бөгөөд энэ нь соёл иргэншилтэй
холбоотой байсан бөгөөд бүс нутгийн соёлын хил хязгаар нь дэлхий
нийтийн ганц соёлын нэг хэсэг хэмээн ойлгогдоход хүргэсэн юм.

9. Урлагийн урсгал

10. Модернизм урсгал
Модерн урлаг нь Импрессионистуудын хүч түрэн орж ирсэн эрч
хүч буурах үед буюу 1880-аад оноос эхлэн 100 шахам жил
үргэлжилжээ. Уг урлаг нь тэр үеийн дүрслэх урлаг, дуу хөгжим,
утга зохиол, уран барилга болон хэрэглээний урлаг зэрэгт илүү
тод илэрсэн байх ба шинжлэх ухаан, технологи, амьдралын
дадлага туршлагаар дамжуулан хүний бүтээх, засан
сайжруулах, орчноо бүтээн бий болгох хүч чадлыг эрхэмлэсэн
соёлын хөдөлгөөн байсан гэж үздэг. Хуучны уламжлалт
сэтгэхүйг халж, өөрчлөлт, “одоо” үеэрээ амьдрах шинэ үзэл
баримтлалыг зоримгоор уриалж байсан.

11. У.Эверделл Иммануэл Кантыг “анхны жинхэнэ модернист” хэмээн нэрлэдэг.
Модерн интьерерМодерн барилга
Модерн оффис

12. Романтизм урсгал
XIX зууны эхэнд үүссэн ба Францын хөрөнгөтний хувьсгалаас үүдэлтэй. Уг
хувьсгалын үр дүнд сэтгэл дундуур үлдсэн залуу үеийнхний сэтгэлийн
хямрал уг чиглэлийг бий болоход нөлөөлжээ.
Эхний илрэл нь сэтгэл догдлолыг их гаргах эрмэлзлэл, нууц, далдын хүчийг
бишрэх, дундад зууныг санагалзаж байсан зэрэг нь бодит амьдрал,
хувьсгалт үзлээс холдуулж байв. Гэсэн ч романтизмд дэвшилтэд зүйлүүд их
байсан нь тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэхэд нөлөөлсөн юм.

13. Хөгжмийн романтизм нь 19-р зууны
хөгжмийн урлагт гол чиглэл нь байсан
бөгөөд хожуу үедээ
веризм,импрессионизм, экспрессионизм
нарыг бий болгосон юм. Романтизмийн
үед хөгжим нь уран зохиол, уран зураг,
театртай нягт холбоотой байсан
бөгөөд үндэслэгч нь Франц Шуберт.
Энэ урсгал нь хувьсгалын үзэлтэй
холбоотой, эрх чөлөө, шударга ёсны
төлөө тэмцэлд уриалсан чиглэл юм.

14. Импрессионизм урсгал
Импрессионизм (фр. impressionisme, сэтгэгдэл)- XIX зууны сүүлээс XX
зууны Францад үүссэн шинэ урсгал юм. Тус урсгал нь гадаад ертөнцөөс
төрсөн сэтгэгдлүүдийг тусган харуулах, орчин тойрноо байгаагаар нь
бичдэгээрээ онцлогтой.
Уг нэршил нь Клод Монегийн Сэтгэгдэл. Мандах наран бүтээлийн нэрээс
үүдэлтэй гэж үздэг байна.
1860 оноос зураачид академизмаас уйдаж, тус бүр шинийг эрэлхийлж,
тус урсгалыг хайж эхэлсэн гэж үзжээ.

15. 1863 онд Эдүард Мане
нэгэн уушийн газар "Зүлгэн
дээрх өглөөний цай"

16. Авангардизм урсгал
Авангард гэдэг нь тэргүүн хэсэг гэсэн утгатай цэрэг улс төрийн хэллэгээс
үүссэн/ vant-agarde / франц гаралтай үг юм.
Авангардизм нь 1900-аад оны уран сайхны урсгал чиглэлүүдийн ерөнхий нэр
гарч ирсэн бөгөөд хүрээлэн байгаа нийгмийн хуучин хэв маяг болон хуучин
уламжлалд өөрийгөө сөргүүлэн тавьсан уран бүтээлийн урсгал болон гарч
иржээ. Авангард бол хүний ухамсрыг урансайхны аргаар үндсээр нь
өөрчлөхөд чиглэсэн модернизмын өмнөх урсгал юм

17. Зарим онолчид нийгмийн шинжлэх ухаанд бусдын элит урлагийг бий
болгосон гэж үздэг бол бусад нь эсрэгээрээ нийгмийн эсэргүүцэл,
хувьсгалт агуулга, сэтгэлийн хөдөлгөөнийг илэрхийлэхэд чиглэсэн шинэ
арга гэж дүгнэсэн байдаг.

18. Экспрессизм урсгал
Экспрессизм ( латин үг expressio , "илэрхийлэл") нь 20-р зууны
эхний арван жилд хамгийн их хөгжсөн.
Зохиогчийн сэтгэлийн төлөв байдлыг илэрхийлэхийн тулд бодит
байдлыг хуулбарлахыг оролддоггүй. Энэ нь уран зураг, уран
зохиол, театр, архитектур, хөгжим, бүжиг гэх мэт төрөл
бүрийн урлагийн хэлбэрээр илэрдэг. Анхны уран сайхны чиг
хандлага бөгөөд театрт бүрэн харагддаг.

19. Экспертизм нь 20-р зууны эхэн үе, Дэлхийн нэгдүгээр дайн,
хувьсгалт хөдөлгөөний соёл иргэншлийн гай зовлонд нэрвэгдэв.
Дэлхийн 8-р дайны алан хядах ажиллагааны үеэр сүйрсэн хүмүүс
( 8-р сарын Марке, Франц Марк зэрэг гайхамшигтай
мастеруудыг алсан) бодит байдалыг сэтгэл хөдлөл, урам
хугарал, айдас зэрэг сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмжээр дамжуулан
бодит байдлыг хүлээн зөвшөөрдөг. Ахмад үеийн гоо зүй,
байгалийн үзэсгэлэнт байдал нь олон нийтэд шууд нөлөөлж буй
сэтгэлийн нөлөөг төсөөлдөг. Үзэл бодлоо илэрхийлэх зарчим нь
дүр төрх нь өвдөлт, хашгирах чимээ их түгээмэл байдаг.

21. Реализмийн урсгал
Латин хэлний realis – биет, бодит Реализмын үүднээс урлагийн зорилт
боламьдралыг үнэнээр, ягбайгаагаар нь илэрхийлэхэд оршдог. Реализм
нь прагматик сэтгэлгээний ялалт, материалист үзэл, шинжлэх ухаанд
тулгуурласан гэж үздэг. Мөн урлагийн болон уран зохиолын хэв маягийн
арга, мөн харагдахуйц ертөнцийн объектууд хүний ​​ойлголт, танин
мэдэхүйгээс ангид байдаг философийн онол.

22. "Реализм" гэсэн нэр томъёог анх 19-р
зууны 50-аад оны үед францын уран
зохиолын шүүмжлэгч Жан Шефлейер
гаргаж ирсэн юм.

24. Дүгнэлт
Урлаг нь соёлын үйл ажиллагаа гэж дүгнэж болох юм. Гоо үзэсгэлэн нь
хүний ​​хайрыг татаж сэтгэлийг нь хангалуун байлгадаг гэж бас тодорхойлж
болно.
Нийгэм бүхэлдээ уран зураг гэж төсөөлбөл бодит амьдралыг бүхэлд нь хамарсан
бүтээлч ухамсрын нэг хэлбэр болох бөгөөд хүн төрөлхтний сүнслэг соёлын нэг
хэлбэр болох юм.
Урлагийн урсгалууд уламжлалт гоо зүй, гоо сайхны сэтгэлгээний хүрээнд хувьсан
өөрчлөгдөж аливаа урсгал хувьсан бүтээлийн хэмнэл ба орон зайг уламжлалт
аргаас арай өөр шинэлэг чөлөөтэй байдлаар илэрхийлдэг онцлогтой.
Дэлхий 1-р дайны эхлэл өрний нийгэмд тайван бус байдлыг бий болгосноор уран
бүтээлчид соёл урлагийн гоо зүйн таашаал өгөх үүргээс улам татгалзаж, бүр
соён гэгээрүүлэх үүрэг нь хувьсгалч шинжтэй болов. Модерн урсгалууд хичнээн
олноор төрж гарсан ч нэг нь нөгөөгөөсөө үргэлж эх авч байдаг.

25. Ном зүй
1. https://ru.wikipedia.org/wiki/Искусство
2. https://translate.google.mn/translate?hl=mn&sl=ru&u=https://e
cho.msk.ru/blog/a_nevzorov/2112740-echo/&prev=search
3. http://www.arthistory.ru/avangardism.htm
4. https://ppt-online.org/117178