Download as PDF, PPTX
โครงการประเมินมูลค่าการใช้น้ำป่าตะวันออก
- 1.
- 2. โครงการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของกลุ่มป่ าตะวันออก ในการใช้น้าในภาคอุตสาหกรรมและภาคการเกษตร พิเชษฎ์ ภูวภิรมย์ขวัญ ผู้วิจัย โครงการเร่งเสริมความยั่งยืนของระบบการจัดการ พื้นที่คุ้มครอง (catspa) สานักอุทยาน กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่ าและพันธ์พืช ภายใต้การกากับดูแลของ
- 3. ความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่กลุ่มป่าตะวันออกมีความสัมพันธ์โดยตรงต่อ ปริมาณและคุณภาพของน้าดิบที่ใช้ในภาคอุตสาหกรรมและการผลิตน้าประปา สาหรับการอุปโภค บริโภค ของประชาชนในภาคตะวันออกรวมถึงการใช้น้าเพื่อ การเกษตรในพื้นที่ การขยายตัวอย่างรวดเร็วของภาคอุตสาหกรรมในพื้นที่ชายฝั่ง ทะเลภาคตะวันออกซึ่งมีมูลค่าสูงถึง 30% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศทาให้มี ความการใช้น้าเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว การจัดสรรน้าในสัดส่วนที่เหมาะสมระหว่าง ภาคอุตสาหกรรม เกษตรกรรมและการอุปโภคบริโภค จึงเป็นเรื่องที่ท้าทายของผู้มี อานาจรับผิดชอบอยู่เสมอ ดังนั้นการศึกษาถึงมูลค่าการใช้ประโยชน์จากแหล่งน้า ของภาคอุตสาหกรรม เกษตรกรรมและการอุปโภคบริโภคของชุมชนในภาค ตะวันออกจึงมีความจาเป็นอย่างยิ่ง เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสาหรับการจัดการ ทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพสูงสุด และยังใช้เป็นข้อมูลเพื่อประกอบการจัดตั้ง โครงการอนุรักษ์ต่างๆ เช่น โครงการค่าแทนคุณระบบนิเวศของพื้นที่ต้นน้าป่า ตะวันออก(PES) เป็นต้น เพื่อการอนุรักษ์พื้นที่ให้ยั่งยืน สืบไป
- 4.
- 5. – ประเมินมูลค่าการใช้น้าของภาคอุตสาหกรรม โดยวิธีการวัดการเปลี่ยนแปลงของ ผลผลิต(Changein Productivity Approach) หากขาดน้าในกระบวนการผลิต – เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างโรงงานอุตสาหกรรมในภาคตะวันออก โดยกระจายขนาด ประเภท และที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่ โดยเก็บข้อมูลจากโรงงาน อุตสาหกรรมในนิคมอุตสาหกรรม และนอกนิคมอุตสาหกรรม รวม 40 แห่ง – ใช้วิธีการเก็บข้อมูลแบบละเอียด โดยสัมภาษณ์ผู้แทนของโรงงานอุตสาหกรรมแต่ละ แห่งซึ่งรับผิดชอบดูแลเรื่องการใช้น้าในโรงงานอุตสาหกรรมนั้น การประเมินมูลค่าการใช้น้าในภาคอุตสาหกรรม
- 6. ค่าสถิติสาคัญของกลุ่มตัวอย่างโรงงานอุตสาหกรรม ปัจจัยทางสถิติ โรงงานในนิคมฯ โรงงานนอกนิคมฯหน่วย ขนาดพื้นที่ 39.16 7.19 ไร่ จานวนแรงงาน 164 28 คน มูลค่าผลผลิต 714.80 48.15 ล้านบาท/ปี ปริมาณน้าใช้ 798,313 51,004 ลบ.ม/ปี จานวนโรงงาน 2,250 6,705 โรงงาน
- 7. สถานการณ์ มูลค่าความเสียหายจากผลผลิตที่ลดลง (ล้านบาท/โรงงาน/ปี) โรงงานในนิคมฯ โรงงานนอกนิคมฯ น้าใช้เพื่อการผลิตลดลง10% 67.8 4.8 น้าใช้เพื่อการผลิตลดลง 30% 230.5 16.0 น้าใช้เพื่อการผลิตลดลง 50% 499.5 30.2 คานวณเป็นมูลค่าน้า (บาท/ลบ.ม.) 1,021 989 มูลค่าน้าเพื่ออุตสาหกรรม
- 8.
- 9.
- 10.
- 11.
- 12.
- 13. • ทาให้ทราบถึงมูลค่าน้าที่แตกต่างกันของแต่ละกลุ่มอุตสาหกรรมซึ่งเป็นตัว สะท้อนถึงค่าความเต็มใจจะจ่ายในการอนุรักษ์ต้นน้าของแต่ละกลุ่ม อุตสาหกรรม • ใช้เป็นข้อมูลเพื่อประกอบการจัดตั้งโครงการอนุรักษ์ต่างๆเช่น โครงการค่าแทน คุณระบบนิเวศของพื้นที่ต้นน้าป่าตะวันออก(PES)ของภาคอุตสาหกรรม ประโยชน์ของการศึกษา
- 14. – ประเมินมูลค่าการใช้น้าของภาคการเกษตร โดยวิธีการวัดการเปลี่ยนแปลงของผลผลิต (Changein Productivity Approach) หากขาดน้าเพื่อการเกษตร – เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างเกษตรกรในภาคตะวันออก โดยกระจายพื้นที่การเก็บข้อมูล ใน 4 จังหวัดตัวแทนภาคตะวันออก ได้แก่ จังหวัด ชลบุรี ระยอง จันทบุรี และตราด – ใช้วิธีการเก็บข้อมูลแบบละเอียด โดยสัมภาษณ์เกษตรกรแบบตัวต่อตัว ถึงข้อมูลการ ใช้น้าเพื่อการเกษตร รวม 300 ตัวอย่าง การประเมินมูลค่าการใช้น้าในภาคการเกษตร
- 15. วิธีการวัดการเปลี่ยนแปลงของประสิทธิภาพการผลิต จะใช้ในกรณีที่เกิดการ เปลี่ยนแปลงขององค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งของระบบนิเวศในส่วนที่มนุษย์ได้ ประโยชน์จากมูลค่าของการใช้ทางตรง เช่นปริมาณน้ามีผลโดยตรงต่อการทา การเกษตร ดังนั้น เมื่อเกิดวิกฤตภัยแล้ง ขาดน้า ย่อมมีผลกระทบต่อผลผลิตทาง การเกษตร หลักการวัดมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของน้าที่ใช้ในการเกษตรคือ การวัด การเปลี่ยนแปลงของผลผลิตที่เป็นสินค้าหรือบริการที่มีการซื้อขายกันในตลาดและมี มูลค่าทางตลาดที่วัดเป็นตัวเงินอยู่แล้วซึ่งในที่นี้ก็คือผลผลิตทางการเกษตรนั่นเอง วิธีการวัดการเปลี่ยนแปลงของผลผลิต (Change in Productivity Approach) วิธีการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์
- 16.
- 17. การแบ่งกลุ่มการวิเคราะห์ข้อมูล พืชสวน พืชไร่ ยางพารา ทุเรียนมันสาปะหลัง ยางพารา ปาล์ม ข้าว มังคุด อ้อย เงาะ สัปปะรด ลาไย ข้าวโพด ลองกอง มะพร้าว 121 ตัวอย่าง 78 ตัวอย่าง 101 ยางพารา 40% 26% 34%
- 18. ข้อมูลพื้นฐานของกลุ่มตัวอย่างเกษตรกร ปัจจัยทางสถิติ พืชสวน พืชไร่ยางพารา หน่วย อายุ 36.78 36.87 37.16 ปี การศึกษา 9.79 9.73 9.45 ปี รายได้การเกษตร 10,050 9,497 10,059 บาท/ครัวเรือน/เดือน รายได้นอกภาคการเกษตร 2,033 1,820 2,381 บาท/ครัวเรือน/เดือน รายได้รวม 12,083 11,294 12,440 บาท/ครัวเรือน/เดือน พื้นที่เพาะปลูก 10.48 15.06 12.25 ไร่/ครัวเรือน
- 19.
- 20. มูลค่าน้าเพื่อการเกษตร สถานการณ์ มูลค่าความเสียหายจากผลผลิตที่ลดลง (บาท/ครัวเรือน/เดือน) พืชสวน พืชไร่ยางพารา น้าใช้เพื่อการเกษตรลดลง 10% 1,129 554 613 น้าใช้เพื่อการเกษตรลดลง 30% 4,540 3,043 3,017 น้าใช้เพื่อการเกษตรลดลง 50% 8,043 6,085 5,890 คานวณเป็นมูลค่าน้า (บาท/ลบ.ม.) 86.84 56.91 57.14
- 21.
- 22. ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์ต้นน้าป่าตะวันออก เงินอนุรักษ์ (บาท/เดือน) จานวนผู้ยินดีจ่าย (คน) จานวนตัวอย่าง (คน) สัดส่วน ผู้ยินดีจ่าย 20 16 16100% 50 15 20 75% 100 14 21 67% 150 8 18 44% 200 2 26 8%
- 23. กลุ่มเกษตรกร ความยินดีจ่ายเพื่อการอนุรักษ์ต้นน้า (บาท/เดือน) ปัจจัยที่มีผลต่อ ความยินดีจ่าย พืชสวน 208.89 รายได้ พืชไร่136.76 รายได้ , การศึกษา ยางพารา 150.66 รายได้ ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์ต้นน้าป่าตะวันออก
- 24.
- 25. สรุปมูลค่าน้าเพื่อการเกษตร กลุ่มเกษตรกร สัดส่วนกลุ่มตัวอย่าง มูลค่าน้าเพื่อการเกษตรความยินดีจ่ายเงินอนุรักษ์ (ร้อยละ) (บาท/ลบ.ม.) (บาท/ครัวเรือน/เดือน) พืชสวน 40 86.84 208.89 พืชไร่ 26 56.91 136.76 ยางพารา 34 57.14 150.66 รวม 100
- 26.
- 27. ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์แยกตามชนิดพืช กลุ่มเกษตรกร ความยินดีจ่ายเงินอนุรักษ์ (บาท/ครัวเรือน/เดือน) ทุเรียน 124.52 ปาล์ม67.92 มังคุด 106.67 เงาะ 122.63 ลาไย 164.44 ลองกอง 100.00 มะพร้าว 133.33 มันสาปะหลัง 72.83 สัปปะรด 92.86 ข้าว 56.67 อ้อย 81.11 ยางพารา 76.83
- 28.
- 29. – ทาให้ทราบถึงความยินดีในการมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรป่า ต้นน้าของเกษตรกร เพื่อให้มีน้าใช้เพื่อการเกษตรอย่างยั่งยืน –ทาให้ทราบถึงความรุนแรงของผลกระทบจากการขาดแคลนน้าเพื่อใช้ใน การเกษตร – สามารถใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงเพื่อระดมทุนเข้าองค์กรอนุรักษ์ที่อาจจัดตั้งใจ อนาคต เช่น กองทุนค่าแทนคุณระบบนิเวศของพื้นที่ต้นน้าป่าตะวันออก (PES) ของเกษตรกร ประโยชน์ของการศึกษา
- 30. – เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างเกษตรกรในพื้นที่บริเวณรอยต่อเขาชะเมา-เขาอ่างฤาไน โดยกระจายพื้นที่การเก็บข้อมูลใน 3หมู่บ้านใหญ่ในพื้นที่รอยต่อ ได้แก่ บ้านเขาพัง บ้านน้ากร่อย บ้านเขาพัง – ใช้วิธีการเก็บข้อมูลแบบละเอียด โดยสัมภาษณ์เกษตรกรแบบตัวต่อตัว ถึงข้อมูลการ ใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อการเกษตร รวม 100 ตัวอย่าง – ประเมินมูลค่าความมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ป่าต้นน้าของเกษตรกรในพื้นที่จาก เทคนิคสมมติเหตุการณ์ (Contingent Valuation method) การใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อการเกษตร บริเวณรอยต่อเขาชะเมา-เขาอ่างฤาไน
- 31.
- 32. ข้อมูลพื้นฐานของกลุ่มตัวอย่างเกษตรกร ปัจจัยทางสถิติ ค่าเฉลี่ย หน่วย อายุ44.60 ปี การศึกษา 4.68 ปี รายได้การเกษตรปัจจุบัน 3,205 บาท/ครัวเรือน/เดือน รายได้นอกภาคการเกษตรปัจจุบัน 850 บาท/ครัวเรือน/เดือน รายได้รวมปัจจุบัน 4,055 บาท/ครัวเรือน/เดือน รายได้การเกษตรเมื่อ 3-4 ปีที่แล้ว 10,955 บาท/ครัวเรือน/เดือน พื้นที่เพาะปลูก 12.43 ไร่/ครัวเรือน
- 33.
- 34.
- 35. ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์ป่าต้นน้า เงินอนุรักษ์ (บาท/เดือน) จานวนผู้ยินดีจ่าย (คน) จานวนตัวอย่าง (คน) สัดส่วน ผู้ยินดีจ่าย 20 20 20100% 50 18 20 90% 100 12 20 60% 150 9 20 45% 200 6 20 30% – ปัจจัยที่มีผลต่อความยินดีจ่ายคือ รายได้จากการเกษตรในช่วงก่อนเกิดภัยแล้ง และจานวนสมาชิกในครอบครัว – ความยินดีที่จะจ่ายเงินสมทบเพื่อการอนุรักษ์ป่าต้นน้าเฉลี่ย 96.72 บาทต่อ ครัวเรือนต่อเดือน
- 36.
- 37.
- 38.
- 39.
- 40. – เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างผู้ประกอบการธุรกิจโดยกระจายพื้นที่การเก็บข้อมูลใน 4 อาเภอเมืองในจังหวัดภาคตะวันออกได้แก่ จังหวัด ชลบุรี ระยอง จันทบุรี และตราด – ใช้วิธีการเก็บข้อมูลแบบละเอียด โดยสัมภาษณ์ผู้ประกอบการธุรกิจแบบตัวต่อตัว ถึง ข้อมูลการใช้น้าในการดาเนินกิจการรวม 300 ตัวอย่าง – ประเมินมูลค่าความมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ป่าต้นน้าของผู้ประกอบการธุรกิจจาก เทคนิคสมมติเหตุการณ์ (Contingent Valuation method) การประเมินมูลค่าการใช้น้าในภาคธุรกิจในเมือง
- 41.
- 42. การแบ่งกลุ่มการวิเคราะห์ข้อมูล ธุรกิจพาณิชย์ ธุรกิจบริการ ธุรกิจอาหาร ร้านสะดวกซื้อ(โชห่วย)ที่พัก ร้านอาหาร(นั่งกิน) ร้านค้าขายส่ง คลินิกรักษาโรค ร้านขายอาหาร(ซื้อกลับ) ร้านเครื่องเขียน ร้านตัดผม ร้านขายวัสดุก่อสร้าง ร้านหนังสือ ร้านขายสินค้าเกษตร ร้านขายเสื้อผ้า ร้านเฟอนิเจอร์ ร้านขายทอง ร้านขายยา 144 ตัวอย่าง 51 ตัวอย่าง 105 ตัวอย่าง 48% 17% 35%
- 43. ข้อมูลพื้นฐานของกลุ่มตัวอย่างธุรกิจในเมือง ปัจจัยทางสถิติ ธุรกิจพาณิชย์ ธุรกิจบริการธุรกิจอาหาร หน่วย อายุเจ้าของกิจการ 44.27 43.10 42.43 ปี การศึกษาเจ้าของกิจการ 12.06 12.29 11.08 ปี รายได้กิจการ 100,313 113,059 57,409 บาท/เดือน จานวนพนักงาน 2.86 4.71 3.62 คน ปริมาณน้าที่ใช้ 44.90 88.28 129.50 ลบ.ม./เดือน ค่าใช้จ่ายน้าที่ใช้ 771 1,689 2,562 บาท/เดือน
- 44. ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์ต้นน้าป่าตะวันออก เงินอนุรักษ์ (บาท/เดือน) จานวนผู้ยินดีจ่าย (คน) จานวนตัวอย่าง (คน) สัดส่วน ผู้ยินดีจ่าย 20 30 3197% 50 26 28 93% 100 19 27 70% 150 18 34 53% 200 13 24 54%
- 45. กลุ่มธุรกิจ ความยินดีจ่ายเพื่อการอนุรักษ์ต้นน้า (บาท/เดือน) ปัจจัยที่มีผลต่อ ความยินดีจ่าย ธุรกิจพาณิชย์ 179.63 - ธุรกิจบริการ326.93 รายได้ ธุรกิจอาหาร 195.14 - ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์ต้นน้าป่าตะวันออก
- 46.
- 47. ความยินดีจ่ายเงินเพื่อการอนุรักษ์แยกตามชนิดธุรกิจ กลุ่มธุรกิจ ความยินดีจ่ายเงินอนุรักษ์ (บาท/เดือน) ร้านอาหาร(นั่งกิน) 102.54 ร้านตัดผม81.58 ที่พัก 132.50 ร้านสะดวกซื้อ(โชห่วย) 80.64 ร้านเครื่องเขียน 84.44 ร้านขายวัสดุก่อสร้าง 234.62 ร้านหนังสือ 50.00 ร้านขายสินค้าเกษตร 115.00 ร้านขายอาหาร(ซื้อกลับ) 80.83 ร้านเสื้อผ้า 74.29 ร้านเฟอนิเจอร์ 145.38 ร้านขายยา 162.35 คลินิกรักษาโรค 272.50 ร้านค้าขายส่ง 102.22 ร้านขายทอง 235.71
- 48.
- 49. – ทาให้ทราบถึงความยินดีในการมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรป่า ต้นน้าผู้ประกอบการที่อยู่ในเมือง – สามารถใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงเพื่อระดมทุนเข้าองค์กรอนุรักษ์ที่อาจจัดตั้งใจ อนาคตเช่น กองทุนค่าแทนคุณระบบนิเวศของพื้นที่ต้นน้าป่าตะวันออก (PES) ของผู้ประกอบการธุรกิจ ประโยชน์ของการศึกษา
- 50. – เก็บข้อมูลสัมภาษณ์ผู้แทนผู้ให้บริการน้าในพื้นที่ โดยเก็บข้อมูลจาก •หัวหน้าส่วนการประปาส่วนภูมิภาค สาขาปากน้าประแสร์ • หัวหน้าส่วนการประปาส่วนภูมิภาค สาขาบ้านบึง • ผู้อานวยการกองการประปาเทศบาลเมืองแกลง • ผู้แทนของเทศบาลตาบลชุมแสง อาเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง – ผู้แทนทั้งหมดแสดงความเห็นตรงกันว่า • แหล่งน้าที่ใช้ในการผลิตน้าประปาในพื้นที่ส่วนสาคัญมาจากป่าตะวันออก • ป่าตะวันออกก็มีความสาคัญอย่างมากต่อความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรน้าและน้า ใช้ในพื้นที่ การเก็บข้อมูลจากผู้ให้บริการน้าในพื้นที่
- 51. – ผู้แทนทั้งหมดพร้อมที่จะสนับสนุนโครงการเพื่อการอนุรักษ์ป่าตะวันออกที่อาจจะ เกิดขึ้นในอนาคต พร้อมที่จะให้ความร่วมมือในรูปแบบต่างๆดังนี้ • ยินดีส่งเจ้าหน้าที่ร่วมประชุมหรือร่วมกิจกรรมเพื่อการอนุรักษ์ต่างๆ • ยินดีร่วมประชาสัมพันธ์กิจกรรมเพื่อการอนุรักษ์ เช่น การใช้วิทยุชุมชนของท้องถิ่น ติด แผ่นป้ายประกาศแนะนาโครงการอนุรักษ์ต่างๆ บริเวณที่ว่าการเทศบาล หรือ แนบใบ ประกาศโครงการอนุรักษณ์พร้อมการเก็บค่าน้า • ช่วยประสานผู้นาชุมชนในการร่วมกิจกรรมต่างๆ • หากมีการจัดตั้งกองทุนเพื่อการอนุรักษ์ ที่มีการขอเงินบริจาคหรือเรียกเก็บเงินเพื่อการ อนุรักษ์ทรัพยากรป่าต้นน้ากลุ่มป่าตะวันออก ก็ยินดีที่จะให้ความช่วยเหลือในการเก็บ เงินเพื่อการอนุรักษ์ดังกล่าวพร้อมกับการเก็บค่าบริการน้าประปาในชุมชน หากได้รับ หนังสือหรือคาสั่งที่เป็นทางการ การเก็บข้อมูลจากผู้ให้บริการน้าในพื้นที่