2. «Η παρουσίαση αυτή σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της Πράξης«Η παρουσίαση αυτή σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της Πράξης
«Κέντρα Περιβαλλοντικής«Κέντρα Περιβαλλοντικής
Εκπαίδευσης στις 3 Περιφέρειες Σταδιακής Εξόδου»Εκπαίδευσης στις 3 Περιφέρειες Σταδιακής Εξόδου»
του Επιχειρησιακού Προγράμματοςτου Επιχειρησιακού Προγράμματος
«Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»«Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»
του ΕΣΠΑ 2007-2013του ΕΣΠΑ 2007-2013
με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείουμε τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου
και εθνικών πόρων»και εθνικών πόρων»..

3. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Κ.Π.Ε. ΣΙΑΤΙΣΤΑΣΚ.Π.Ε. ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ
Καλλιόπη ΜπόνταΚαλλιόπη Μπόντα,, Υπεύθυνη Λειτουργίας του Κ.Π.Ε. ΣιάτισταςΥπεύθυνη Λειτουργίας του Κ.Π.Ε. Σιάτιστας
Στέργιος ΑντωνιάδηςΣτέργιος Αντωνιάδης,, Αναπληρωτής Υπεύθυνης του Κ.Π.Ε. ΣιάτισταςΑναπληρωτής Υπεύθυνης του Κ.Π.Ε. Σιάτιστας
Παναγιώτης ΠερπέσαςΠαναγιώτης Περπέσας,, Μέλος Π.Ο. του Κ.Π.Ε. ΣιάτισταςΜέλος Π.Ο. του Κ.Π.Ε. Σιάτιστας
Κωνσταντίνος ΤηλαβερίδηςΚωνσταντίνος Τηλαβερίδης,, Μέλος Π.Ο. του Κ.Π.Ε. ΣιάτισταςΜέλος Π.Ο. του Κ.Π.Ε. Σιάτιστας
Αναστασία ΧατζηζήσηΑναστασία Χατζηζήση,, Μέλος Π.Ο. του Κ.Π.Ε. ΣιάτισταςΜέλος Π.Ο. του Κ.Π.Ε. Σιάτιστας

4. Η Σιάτιστα είναι μία πόληΗ Σιάτιστα είναι μία πόλη
δημιούργημα των πρώτωνδημιούργημα των πρώτων
χρόνων της Τουρκοκρατίας,χρόνων της Τουρκοκρατίας,
όταν κάτοικοι των γύρωόταν κάτοικοι των γύρω
περιοχών ήρθαν εδώ για ναπεριοχών ήρθαν εδώ για να
βρουν καταφύγιο.βρουν καταφύγιο.

5. Οι κυνηγημένοι αυτοί Έλληνες, επέλεξαν τις νότιεςΟι κυνηγημένοι αυτοί Έλληνες, επέλεξαν τις νότιες
πλαγιές της Βέλιας για να κτίσουν τις καλύβες-πλαγιές της Βέλιας για να κτίσουν τις καλύβες-
κατοικίες τους, αφού ο ορεινός αυτός όγκος τουςκατοικίες τους, αφού ο ορεινός αυτός όγκος τους
προστάτευε από τους βόρειους ανέμους.προστάτευε από τους βόρειους ανέμους.

6. Η πόλη αναπτύχθηκε σε δύο συνοικισμούς, που απείχαν έναΗ πόλη αναπτύχθηκε σε δύο συνοικισμούς, που απείχαν ένα
χιλιόμετρο, και σε σημεία που προστατεύονταν από τουςχιλιόμετρο, και σε σημεία που προστατεύονταν από τους
βόρειους ανέμους. Η μεταξύ των δύο συνοικισμών περιοχή,βόρειους ανέμους. Η μεταξύ των δύο συνοικισμών περιοχή,
στην οποία επικρατούν δύσκολες καιρικές συνθήκες: δυνατοίστην οποία επικρατούν δύσκολες καιρικές συνθήκες: δυνατοί
βόρειοι άνεμοι, χαμηλές θερμοκρασίες, παγετός κατά τηβόρειοι άνεμοι, χαμηλές θερμοκρασίες, παγετός κατά τη
διάρκεια του χειμώνα,διάρκεια του χειμώνα, δεν ήταν κατοικημένη.δεν ήταν κατοικημένη.

7. Το άγονο τοπίο ανάγκασε πολλούς να ταξιδέψουν, ναΤο άγονο τοπίο ανάγκασε πολλούς να ταξιδέψουν, να
ασχοληθούν με το διαμετακομιστικό εμπόριο, να γίνουν οιασχοληθούν με το διαμετακομιστικό εμπόριο, να γίνουν οι
ξακουστοί πραματευτάδες των Βαλκανίων και τηςξακουστοί πραματευτάδες των Βαλκανίων και της
Μεσευρώπης. Από το διαμετακομιστικό εμπόριο αποκτούνΜεσευρώπης. Από το διαμετακομιστικό εμπόριο αποκτούν
πλούτη και κτίζουν επιβλητικές και πλούσια διακοσμημένεςπλούτη και κτίζουν επιβλητικές και πλούσια διακοσμημένες
κατοικίεςκατοικίες -- φρούρια, τα Αρχοντικά.φρούρια, τα Αρχοντικά.

8. Στα αρχοντικά της Σιάτιστας οιΣτα αρχοντικά της Σιάτιστας οι
παραδοσιακοί τεχνίτες αξιοποίησαν στοπαραδοσιακοί τεχνίτες αξιοποίησαν στο
μέγιστο τα στοιχεία της φύσης για τημέγιστο τα στοιχεία της φύσης για τη
θέρμανση, τον αερισμό, το δροσισμό καιθέρμανση, τον αερισμό, το δροσισμό και
το φωτισμό των χώρων. Σε αντίθεση μετο φωτισμό των χώρων. Σε αντίθεση με
τα σημερινά ενεργοβόρα κτίρια, τατα σημερινά ενεργοβόρα κτίρια, τα
αρχοντικά αλλά και οι απλούστερεςαρχοντικά αλλά και οι απλούστερες
παραδοσιακές κατοικίες αποτελούν πηγήπαραδοσιακές κατοικίες αποτελούν πηγή
γνώσεωνγνώσεων και ζωντανά παραδείγματακαι ζωντανά παραδείγματα
βιοκλιματικής δόμησης.βιοκλιματικής δόμησης.

9. Βέβαια, οι όροι βιοκλιματισμός, βιοκλιματικήΒέβαια, οι όροι βιοκλιματισμός, βιοκλιματική
κατοικία και αρχιτεκτονική είναι σύγχρονοι. Οκατοικία και αρχιτεκτονική είναι σύγχρονοι. Ο
στόχος όμως είναι ίδιος, παλιά και τώρα.στόχος όμως είναι ίδιος, παλιά και τώρα.
Εξοικονόμηση ενέργειας για θέρμανση καιΕξοικονόμηση ενέργειας για θέρμανση και
φωτισμό το χειμώνα και εξασφάλιση δροσιάςφωτισμό το χειμώνα και εξασφάλιση δροσιάς
το καλοκαίρι. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσειςτο καλοκαίρι. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις
όπου κατασκευές για άλλους λόγουςόπου κατασκευές για άλλους λόγους
(π.χ αισθητικούς), παράλληλα είχαν και(π.χ αισθητικούς), παράλληλα είχαν και
βιοκλιματικά αποτελέσματα.βιοκλιματικά αποτελέσματα.
Τα βιοκλιματικά στοιχεία των Αρχοντικών τηςΤα βιοκλιματικά στοιχεία των Αρχοντικών της
Σιάτιστας παρουσιάζονται στη συνέχεια.Σιάτιστας παρουσιάζονται στη συνέχεια.

10. Η κύρια όψη των αρχοντικών έχει συνήθως ΝΑΗ κύρια όψη των αρχοντικών έχει συνήθως ΝΑ
προσανατολισμό, για να αξιοποιούν στο έπακρο τηνπροσανατολισμό, για να αξιοποιούν στο έπακρο την
ηλιακή ακτινοβολία.ηλιακή ακτινοβολία.

11. Τα ανοίγματα στη μεσημβρινή πλευρά είναι πολλά,Τα ανοίγματα στη μεσημβρινή πλευρά είναι πολλά,
για να μπαίνει ο ήλιος μέσα στο σπίτι κατά τουςγια να μπαίνει ο ήλιος μέσα στο σπίτι κατά τους
χειμερινούς κυρίως μήνες.χειμερινούς κυρίως μήνες.

12. Λίγα ανοίγματα στη βόρεια πλευρά για μείωσηΛίγα ανοίγματα στη βόρεια πλευρά για μείωση
θερμικών απωλειών και εξασφάλιση φωτισμού καιθερμικών απωλειών και εξασφάλιση φωτισμού και
αερισμού με τη δημιουργία ρευμάτωναερισμού με τη δημιουργία ρευμάτων..

13. Ξύλα πολλά στο σκελετό τους, που οι άκρες τουςΞύλα πολλά στο σκελετό τους, που οι άκρες τους
είναι εκτεθειμένες στον αέρα για να μην σαπίζουν,είναι εκτεθειμένες στον αέρα για να μην σαπίζουν,
με ιδιαίτερη τέχνη συναρμολογημένα.με ιδιαίτερη τέχνη συναρμολογημένα.
Ξύλινοι σταλακτίτεςΞύλινοι σταλακτίτες

14. Οι πέτρινοι τοίχοι του κάτω ορόφου έχουν πάχοςΟι πέτρινοι τοίχοι του κάτω ορόφου έχουν πάχος
περίπου 80περίπου 80cmcm για λόγους στατικότητας καιγια λόγους στατικότητας και
θερμομόνωσης.θερμομόνωσης.

15. Παράλληλα τουςΠαράλληλα τους
ιδιοκτήτες τωνιδιοκτήτες των
σπιτιών ενδιαφέρεισπιτιών ενδιαφέρει
και το αισθητικόκαι το αισθητικό
αποτέλεσμα. Σε πολλάαποτέλεσμα. Σε πολλά
σπίτιασπίτια,, με πολύ τέχνη,με πολύ τέχνη,
διακοσμούν τουςδιακοσμούν τους
λαμπάδες τωνλαμπάδες των
παραθύρων.παραθύρων.

16. Η κύρια είσοδοςΗ κύρια είσοδος
βρίσκεται πάντα στηβρίσκεται πάντα στη
γωνία που σχηματίζει τογωνία που σχηματίζει το
Γ της κατόψεως και στηΓ της κατόψεως και στη
μεσημβρινή πάντοτεμεσημβρινή πάντοτε
πλευράπλευρά για ναγια να
προστατεύεται από τουςπροστατεύεται από τους
βόρειους ανέμους.βόρειους ανέμους.

17. Τα υλικά κατασκευής των αρχοντικών είναι υλικά από τηΤα υλικά κατασκευής των αρχοντικών είναι υλικά από τη
γύρω περιοχή.γύρω περιοχή.
Πέτρα, ξύλο, άχυρο, πλίνθοι, ασβέστης, γιδόμαλο, πουΠέτρα, ξύλο, άχυρο, πλίνθοι, ασβέστης, γιδόμαλο, που
μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν ή να αποικοδομηθούν καιμπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν ή να αποικοδομηθούν και
έχουν μικρή θερμική αγωγιμότητα.έχουν μικρή θερμική αγωγιμότητα.
ΕνδεικτικάΕνδεικτικά
Συγκριτικός συντελεστής αγωγιμότητας διαφόρωνΣυγκριτικός συντελεστής αγωγιμότητας διαφόρων
υλικώνυλικών
Αλουμίνιο 102000Αλουμίνιο 102000
Σίδηρος 25000Σίδηρος 25000
Γυαλί 400Γυαλί 400
Μπετόν 400Μπετόν 400
Ασβέστης 40Ασβέστης 40
Τούβλο 300Τούβλο 300
Νερό 300Νερό 300
Ξύλο 40Ξύλο 40
Αέρας 10Αέρας 10
Πολυστερίνη 5Πολυστερίνη 5
Υαλοβάμβακας 1Υαλοβάμβακας 1

18. Ξερολιθιά και ξύλο για την τοιχοποιία και λίγαΞερολιθιά και ξύλο για την τοιχοποιία και λίγα
ανοίγματα, αρχιτεκτονική που έχει τις ρίζες τηςανοίγματα, αρχιτεκτονική που έχει τις ρίζες της
στο Βυζάντιο.στο Βυζάντιο.

19. Γριντιές στηρίζουν τα σανίδια του πατώματος.Γριντιές στηρίζουν τα σανίδια του πατώματος.

20. Γριντιές και άλλα ξύλα στη στέγη, με πολύ καλέςΓριντιές και άλλα ξύλα στη στέγη, με πολύ καλές
μονωτικές ιδιότητες. Ο αέρας που εγκλωβίζεται μεταξύμονωτικές ιδιότητες. Ο αέρας που εγκλωβίζεται μεταξύ
ταβανιού και στέγης αποτελεί άριστο μονωτικό υλικό.ταβανιού και στέγης αποτελεί άριστο μονωτικό υλικό.

21. Στα σημεία της οικοδομής που προεξέχουν, έχουμεΣτα σημεία της οικοδομής που προεξέχουν, έχουμε
πιο ελαφριές κατασκευές από τσατμά ή μπαγδαντί,πιο ελαφριές κατασκευές από τσατμά ή μπαγδαντί,
που επίσης αποτελούνται από υλικά με μικρήπου επίσης αποτελούνται από υλικά με μικρή
θερμική αγωγιμότητα.θερμική αγωγιμότητα.

22. Τσατμάς στον άνωΤσατμάς στον άνω
όροφο από καδρόνιαόροφο από καδρόνια
με οριζόντια καιμε οριζόντια και
διαγώνιαδιαγώνια
αντιστηρίγματα καιαντιστηρίγματα και
παραγεμισμένος μεπαραγεμισμένος με
πλίθρες. Εκτός από τηπλίθρες. Εκτός από τη
μόνωση εξασφαλίζειμόνωση εξασφαλίζει
και καλή αντισεισμικήκαι καλή αντισεισμική
συμπεριφορά.συμπεριφορά.

23. Μπαγδατότοιχοι καιΜπαγδατότοιχοι και
άλλες κατασκευές απόάλλες κατασκευές από
λάσπη και άχυρο,λάσπη και άχυρο,
εμπλουτισμένεςεμπλουτισμένες
πιθανόν μεπιθανόν με
ασβεστοκονίαμα,ασβεστοκονίαμα,
επίσης ελαφριές και μεεπίσης ελαφριές και με
μονωτικές ιδιότητες,μονωτικές ιδιότητες,
χρησιμοποιούνται γιαχρησιμοποιούνται για
τα διαχωρίσματα.τα διαχωρίσματα.

24. Πολλές φορές η κατασκευή επιχρίεται εξωτερικά με έναΠολλές φορές η κατασκευή επιχρίεται εξωτερικά με ένα
λεπτό και δυνατό ασβεστοκονίαμα για να την προστατεύειλεπτό και δυνατό ασβεστοκονίαμα για να την προστατεύει
από την υγρασία.από την υγρασία.
Πάνω του αναγράφονταν η ημερομηνία κτίσης τουΠάνω του αναγράφονταν η ημερομηνία κτίσης του
αρχοντικούαρχοντικού (1758)(1758), ο αρχιμάστορας ή και ο ιδιοκτήτης του., ο αρχιμάστορας ή και ο ιδιοκτήτης του.

25. Ο όροφος προεξέχει όπου βρίσκει ενδιαφέρονταΟ όροφος προεξέχει όπου βρίσκει ενδιαφέροντα
προσανατολισμό και θέα και σχηματίζει ταπροσανατολισμό και θέα και σχηματίζει τα
σαχνισιά.σαχνισιά.

26. Για το ρόλο τωνΓια το ρόλο των
σαχνισιών ο ακαδημαϊκόςσαχνισιών ο ακαδημαϊκός
Αντ.Κεραμόπουλος λέει:Αντ.Κεραμόπουλος λέει:
«Τα πλεονεκτήματα των«Τα πλεονεκτήματα των
σαχνισιών γνωρίζει μόνοσαχνισιών γνωρίζει μόνο
όποιος απήλαυσε τηόποιος απήλαυσε τη
θεαματική ανάπαυση καιθεαματική ανάπαυση και
τη δροσιά αυτών. Αυτές οιτη δροσιά αυτών. Αυτές οι
προεξοχές έχουν τρειςπροεξοχές έχουν τρεις
πλευρές, εισάγουν ήλιοπλευρές, εισάγουν ήλιο
στην οικία και δύοστην οικία και δύο
αντίθετους ανέμους πουαντίθετους ανέμους που
διαφορετικά θαδιαφορετικά θα
στερούνταν η οικία».στερούνταν η οικία».

27. Η δημιουργία των σαχνισιών πέρα από τουςΗ δημιουργία των σαχνισιών πέρα από τους
βιοκλιματικούς λόγους είχε και κοινωνικούς.βιοκλιματικούς λόγους είχε και κοινωνικούς.

28. Προεξοχές για ορθογωνισμό του χώρου.Προεξοχές για ορθογωνισμό του χώρου.
Δεν τις συναντούμε στα αρχοντικά, αλλά σε πιοΔεν τις συναντούμε στα αρχοντικά, αλλά σε πιο
φτωχικές κατοικίες.φτωχικές κατοικίες.

29. Τα σαχνισιά καταργήθηκαν με νόμο τωνΤα σαχνισιά καταργήθηκαν με νόμο των
Βαυαρών και πολλά από αυτά έγιναν μπαλκόνια,Βαυαρών και πολλά από αυτά έγιναν μπαλκόνια,
που με το πέρασμα του χρόνου καταστράφηκαν.που με το πέρασμα του χρόνου καταστράφηκαν.

30. Μετά την επανάσταση του 1821, και πριν την απελευθέρωσηΜετά την επανάσταση του 1821, και πριν την απελευθέρωση
της Μακεδονίας, στην προσπάθεια τους να απαλλαγούν απότης Μακεδονίας, στην προσπάθεια τους να απαλλαγούν από
κάποια στοιχεία που θεωρούνταν οθωμανικά, άρχισαν νακάποια στοιχεία που θεωρούνταν οθωμανικά, άρχισαν να
κατασκευάζουν κτίρια χωρίς σαχνισιά και γείσα. Έτσικατασκευάζουν κτίρια χωρίς σαχνισιά και γείσα. Έτσι
χάθηκαν πολλά στοιχεία βιοκλιματισμού από τηνχάθηκαν πολλά στοιχεία βιοκλιματισμού από την
αρχιτεκτονική μας.αρχιτεκτονική μας.

31. Το γείσωμα της στέγης που προεξέχειΤο γείσωμα της στέγης που προεξέχει 1,2 m1,2 m περίπου,περίπου,
προστατεύει από τον ήλιο, αφού δημιουργεί μια έντονηπροστατεύει από τον ήλιο, αφού δημιουργεί μια έντονη
λεπτή δαντελένια σκιάδα. Καθώς δε καταλήγει αρκετάλεπτή δαντελένια σκιάδα. Καθώς δε καταλήγει αρκετά
μακριά από τον τοίχο, τον προστατεύει από τη βροχή.μακριά από τον τοίχο, τον προστατεύει από τη βροχή.

32. Το χειμώνα όμως που ο ήλιος είναι χαμηλά, δενΤο χειμώνα όμως που ο ήλιος είναι χαμηλά, δεν
εμποδίζονται οι ακτίνες του από το γείσωμα και μπαίνουνεμποδίζονται οι ακτίνες του από το γείσωμα και μπαίνουν
μέσα στο σπίτι για να το ζεστάνουν.μέσα στο σπίτι για να το ζεστάνουν.

33. Η σκιά το καλοκαίρι.Η σκιά το καλοκαίρι.

34. Η σκιά κατά τη φθινοπωρινή ισημερία.Η σκιά κατά τη φθινοπωρινή ισημερία.

35. Η σκιά το χειμώνα.Η σκιά το χειμώνα.

36. Η αυλή είναι πλακόστρωτη, υπερυψωμένη στα σημείαΗ αυλή είναι πλακόστρωτη, υπερυψωμένη στα σημεία
που εφάπτεται με την τοιχοποιία, ώστε τα νερά τηςπου εφάπτεται με την τοιχοποιία, ώστε τα νερά της
βροχής, που από τις αστρέχες πέφτουν στο έδαφος, ναβροχής, που από τις αστρέχες πέφτουν στο έδαφος, να
μη καταλήγουν στα θεμέλια.μη καταλήγουν στα θεμέλια.

37. Υδρορροές τοποθετούνται στις περιπτώσεις πουΥδρορροές τοποθετούνται στις περιπτώσεις που
θέλουμε να συγκεντρώσουμε το νερό και να τοθέλουμε να συγκεντρώσουμε το νερό και να το
οδηγήσουμε στις στέρνεςοδηγήσουμε στις στέρνες.

38. Στα παράθυρα του ορόφου δεν μπαίνουν τζάμια,Στα παράθυρα του ορόφου δεν μπαίνουν τζάμια,
αλλά μόνο ξύλινα κεπέγκια (κανάτια).αλλά μόνο ξύλινα κεπέγκια (κανάτια).

39. Τα κεπέγκια άνοιγανΤα κεπέγκια άνοιγαν
και έκλειναν ανάλογακαι έκλειναν ανάλογα
με τις χρήσεις.με τις χρήσεις.
Ο Χ. ΚαπνουκάγιαςΟ Χ. Καπνουκάγιας
λέει:λέει:
«Κουκούλια έτρεφε η«Κουκούλια έτρεφε η
μητέρα μου. Ταμητέρα μου. Τα
τρέφαμε στο σαχνισίτρέφαμε στο σαχνισί
και πάντοτε μεκαι πάντοτε με
τραβηγμένα τατραβηγμένα τα
παραπετάσματα, γιαπαραπετάσματα, για
να μη θνήσκουν τανα μη θνήσκουν τα
σκουλήκια».σκουλήκια».Κουκούλια στο Αρχοντικό ΣβαρτςΚουκούλια στο Αρχοντικό Σβαρτς
στα Αμπελάκια.στα Αμπελάκια.
Φωτ. Αρ. ΖάχοςΦωτ. Αρ. Ζάχος

40. Όταν το σούρουπο ή σε περίπτωση κακοκαιρίας έκλειναν ταΌταν το σούρουπο ή σε περίπτωση κακοκαιρίας έκλειναν τα
κεπέγκια, μοναδική πηγή φωτισμού ήταν οι φεγγίτες, πουκεπέγκια, μοναδική πηγή φωτισμού ήταν οι φεγγίτες, που
έριχναν, φιλτραρισμένο από τα χρωματιστά τους γυαλάκια,έριχναν, φιλτραρισμένο από τα χρωματιστά τους γυαλάκια,
το τελευταίο φως της ημέρας.το τελευταίο φως της ημέρας.

41. Στους φεγγίτες τα τζάμια διπλά, για να προστατεύονται ταΣτους φεγγίτες τα τζάμια διπλά, για να προστατεύονται τα
ευαίσθητα, συναρμολογημένα με γύψο, τζαμάκια.ευαίσθητα, συναρμολογημένα με γύψο, τζαμάκια.
Παράλληλα το διπλό τζάμι περιορίζει τις θερμικέςΠαράλληλα το διπλό τζάμι περιορίζει τις θερμικές
απώλειες.απώλειες.

42. Τα παράθυρα στοΤα παράθυρα στο
μετζοπάτωμα ήτανμετζοπάτωμα ήταν
μικρότερα, είχανμικρότερα, είχαν
τζάμια και σετζάμια και σε
αρκετές περιπτώσειςαρκετές περιπτώσεις
προστατεύονταν μεπροστατεύονταν με
φιλοτεχνημέναφιλοτεχνημένα
ξύλινα κεπέγκιαξύλινα κεπέγκια
(κανάτια).(κανάτια).

43. Φυλλοβόλα δέντρα για να μη εμποδίζονται οιΦυλλοβόλα δέντρα για να μη εμποδίζονται οι
ακτίνες του ήλιου κατά τη χειμερινή περίοδο.ακτίνες του ήλιου κατά τη χειμερινή περίοδο.

44. Αναρριχόμενα φυτά στους τοίχους για μόνωση καιΑναρριχόμενα φυτά στους τοίχους για μόνωση και
ευχάριστο αισθητικό αποτέλεσμα.ευχάριστο αισθητικό αποτέλεσμα.

45. Φυλλοβόλα δέντρα για πλούσια σκιά το καλοκαίρι.Φυλλοβόλα δέντρα για πλούσια σκιά το καλοκαίρι.

46. Στον ηλιακό, επένδυση των τοίχων με ξύλο για μόνωσηΣτον ηλιακό, επένδυση των τοίχων με ξύλο για μόνωση
και διακόσμηση με σκούρα χρώματα για καλύτερηκαι διακόσμηση με σκούρα χρώματα για καλύτερη
απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας.απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας.

47. Και σε άλλους χώρους υπάρχουν ξύλινες επενδύσεις,Και σε άλλους χώρους υπάρχουν ξύλινες επενδύσεις,
τα φαρσώματα.τα φαρσώματα.
Οι οροφές και τα δάπεδα είναι επίσης από ξύλο.Οι οροφές και τα δάπεδα είναι επίσης από ξύλο.

48. Οι χειμωνιάτικοι οντάδες (δωμάτια) είναιΟι χειμωνιάτικοι οντάδες (δωμάτια) είναι
χαμηλοτάβανοι, σε αντίθεση με τους καλοκαιρινούςχαμηλοτάβανοι, σε αντίθεση με τους καλοκαιρινούς
που είναι ψηλοτάβανοι.που είναι ψηλοτάβανοι.

49. Πριν από τα δωμάτια έχουμε τους αεροφράκτες.Πριν από τα δωμάτια έχουμε τους αεροφράκτες.

50. Τα τζάκια κτισμέναΤα τζάκια κτισμένα
πάντα στουςπάντα στους
εξωτερικούςεξωτερικούς
τοίχους, συνήθωςτοίχους, συνήθως
στη βόρεια καιστη βόρεια και
ανατολική πλευρά.ανατολική πλευρά.

51. Στη βορινή πλευρά είναι τα μαγειριά και οιΣτη βορινή πλευρά είναι τα μαγειριά και οι
αποθηκευτικοί χώροι.αποθηκευτικοί χώροι.

52. Περίτεχνες καμινάδες για τα τζάκια, αλλά και γιαΠερίτεχνες καμινάδες για τα τζάκια, αλλά και για
δημιουργία ρευμάτων για την απομάκρυνση τηςδημιουργία ρευμάτων για την απομάκρυνση της
υγρασίας.υγρασίας.

53. Ο όροφος επικοινωνεί με το μετζοπάτωμα με ξύλινη σκάλαΟ όροφος επικοινωνεί με το μετζοπάτωμα με ξύλινη σκάλα
και απομονώνεται με ξύλινη πόρτα ή γκλαβανή, γιακαι απομονώνεται με ξύλινη πόρτα ή γκλαβανή, για
καλύτερη μόνωση του μετζοπατώματος , που αποτελούσε καικαλύτερη μόνωση του μετζοπατώματος , που αποτελούσε και
το χώρο διαμονής το χειμώνα.το χώρο διαμονής το χειμώνα.

54. Κληματαριές γιαΚληματαριές για
δροσιά το καλοκαίρι.δροσιά το καλοκαίρι.

55. Τα πλακόστρωταΤα πλακόστρωτα
υπόγεια με τουςυπόγεια με τους
χοντρούς τοίχους και ταχοντρούς τοίχους και τα
ελάχιστα μικράελάχιστα μικρά
ανοίγματα,ανοίγματα,
τοποθετημένα στοτοποθετημένα στο
βόρειο τμήμα τουβόρειο τμήμα του
σπιτιού, εξασφαλίζουνσπιτιού, εξασφαλίζουν
τον αερισμό του χώρουτον αερισμό του χώρου
και ιδανικές συνθήκεςκαι ιδανικές συνθήκες
για τη συντήρηση τωνγια τη συντήρηση των
κρασιών και των άλλωνκρασιών και των άλλων
τροφίμων.τροφίμων.

56. Σήμερα που οι ανάγκες μας σε ενέργειαΣήμερα που οι ανάγκες μας σε ενέργεια
διαρκώς πολλαπλασιάζονται, οιδιαρκώς πολλαπλασιάζονται, οι
ενεργειακές πρώτες ύλες λιγοστεύουν, ηενεργειακές πρώτες ύλες λιγοστεύουν, η
ρύπανση στις φάσεις μετατροπήςρύπανση στις φάσεις μετατροπής
δοκιμάζει τις αντοχές του πλανήτη, καιδοκιμάζει τις αντοχές του πλανήτη, και
αυτός αντιδρά με ακραία καιρικάαυτός αντιδρά με ακραία καιρικά
φαινόμενα, η παραγωγή απόφαινόμενα, η παραγωγή από
ανανεώσιμες πηγές και ο περιορισμός τηςανανεώσιμες πηγές και ο περιορισμός της
σπατάλης είναι μονόδρομος.σπατάλης είναι μονόδρομος.

57. Η βιοκλιματική συμβάλλει κατά έναΗ βιοκλιματική συμβάλλει κατά ένα
σημαντικό ποσοστό στην κατεύθυνσησημαντικό ποσοστό στην κατεύθυνση
αυτή και μπορεί κάλλιστα να αντλήσειαυτή και μπορεί κάλλιστα να αντλήσει
στοιχεία από κατασκευές τουστοιχεία από κατασκευές του
παρελθόντος, που η λειτουργία τουςπαρελθόντος, που η λειτουργία τους
στηρίζονταν στη βασικότερη αρχή πουστηρίζονταν στη βασικότερη αρχή που
διέπει τις λειτουργίες της φύσης…διέπει τις λειτουργίες της φύσης…
……την αρχή της οικονομίας.την αρχή της οικονομίας.

58. ΒιβλιογραφίαΒιβλιογραφία
Ν.Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣΝ.Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΕΚΔΟΣΕΙΣΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ παρατηρητήςπαρατηρητής
Ν.Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΑ ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣΝ.Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΑ ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ
Ν.Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΟ ΣΑΧΝΙΣΙΝ.Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΟ ΣΑΧΝΙΣΙ,, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΙΑΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΙΑ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
ΦωτογραφίεςΦωτογραφίες
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Κ.Π.Ε. ΣΙΑΤΙΣΤΑΣΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Κ.Π.Ε. ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ
(εκτός των φωτογραφιών διαφανειών 7 που είναι από το αρχείο(εκτός των φωτογραφιών διαφανειών 7 που είναι από το αρχείο
Ν.Δάρδα,Ν.Δάρδα, 33 που είναι από την ιστοσελίδα της Νομαρχίας Κοζάνης και 3933 που είναι από την ιστοσελίδα της Νομαρχίας Κοζάνης και 39
που είναι από το βιβλίο «Αρχιτεκτονικές Αντιστίξεις από τον Ζάχο στοπου είναι από το βιβλίο «Αρχιτεκτονικές Αντιστίξεις από τον Ζάχο στο
σήμερα» Εκδόσεις Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς).σήμερα» Εκδόσεις Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς).
Σκίτσο διαφάνειας 32Σκίτσο διαφάνειας 32
Ελεάνα ΜπάρμπαΕλεάνα Μπάρμπα