1. ΣΣΣΥΥΥΝΝΝΟΟΟΛΛΛΙ ΙΙΚΚΚΟΟΟΣΣΣ ΣΣΣΧΧΧΕΕΕΔΔΔΙΙΙΑΑΑΣΣΣΜΜΜΟΟΟΣΣΣ
ΜΜΜΕΕΕ ΒΒΒΙΙΙΟΟΟΚΚΚΛΛΛΙΙΙΜΜΜΑΑΑΤΤΤΙΙΙΚΚΚΑΑΑ ΚΚΚΡΡΡΙΙΙΤΤΤΗΗΗΡΡΡΙΙΙΑΑΑ
ΜΜΜΙΙΙΚΚΚΡΡΡΗΗΗΣΣΣ ΟΟΟΙΙΙΚΚΚΙΙΙΣΣΣΤΤΤΙΙΙΚΚΚΗΗΗΣΣΣ ΕΕΕΝΝΝΟΟΟΤΤΤΗΗΗΤΤΤΑΑΑΣΣΣ
ΣΣΣΤΤΤΗΗΗΝΝΝ ΠΠΠΟΟΟΛΛΛΗΗΗ ΤΤΤΗΗΗΣΣΣ ΑΑΑΘΘΘΗΗΗΝΝΝΑΑΑΣΣΣ
«ΑΑΑεεειιιφφφοοορρριιικκκόόόςςς οοοιιικκκιιισσσμμμόόόςςς ΑΑΑμμμαααδδδρρρυυυάάάδδδωωωννν»
ISBN 978-618-81599-1-4
Αννούλα Πασχαλίδου
Γεωπόνος Α.Π.Θ.
Αρχιτέκτων Τοπίου Α.Τ.Ε.Ι. Καβάλας
M.Sc. Ε.Α.Π. –Σχολή Θετικών Επιστη-
μών & Τεχνολογίας
-Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός Πόλεων
και Κτιρίων
Ph.D. St. Δ.Π.Θ.
ΔΡΑΜΑ, 2014

2. ΣΣΣΥΥΥΝΝΝΟΟΟΛΛΛΙ ΙΙΚΚΚΟΟΟΣΣΣ ΣΣΣΧΧΧΕΕΕΔΔΔΙΙΙΑΑΑΣΣΣΜΜΜΟΟΟΣΣΣ
ΜΜΜΕΕΕ ΒΒΒΙΙΙΟΟΟΚΚΚΛΛΛΙΙΙΜΜΜΑΑΑΤΤΤΙΙΙΚΚΚΑΑΑ ΚΚΚΡΡΡΙΙΙΤΤΤΗΗΗΡΡΡΙΙΙΑΑΑ
ΜΜΜΙΙΙΚΚΚΡΡΡΗΗΗΣΣΣ ΟΟΟΙΙΙΚΚΚΙΙΙΣΣΣΤΤΤΙΙΙΚΚΚΗΗΗΣΣΣ ΕΕΕΝΝΝΟΟΟΤΤΤΗΗΗΤΤΤΑΑΑΣΣΣ
ΣΣΣΤΤΤΗΗΗΝΝΝ ΠΠΠΟΟΟΛΛΛΗΗΗ ΤΤΤΗΗΗΣΣΣ ΑΑΑΘΘΘΗΗΗΝΝΝΑΑΑΣΣΣ
«ΑΑΑεεειιιφφφοοορρριιικκκόόόςςς οοοιιικκκιιισσσμμμόόόςςς ΑΑΑμμμαααδδδρρρυυυάάάδδδωωωννν»
Πασχαλίδου Αννούλα 2

3. ΠΠΠΙ ΙΙΝΝΝΑΑΑΚ ΚΚΑΑΑΣΣΣ ΠΠΠΕ ΕΕΡ ΡΡΙ ΙΙΕ ΕΕΧΧΧΟΟΟΜΜΜΕ ΕΕΝΝΝΩΩΩΝΝΝ
ΕΕΕιιισσσαααγγγωωωγγγήήή σελ.5
111... ΑΑΑνννάάάλλλυυυσσσηηη εεευυυρρρύύύτττεεερρρηηηςςς πππεεερρριιιοοοχχχήήήςςς μμμεεελλλέέέτττηηηςςς σελ.6
1.1 Γεωγραφική και πολιτική θέση σελ.6
1.2 Έκταση και χρήσεις γης σελ.6
1.3 Ιστορικά και κοινωνικά στοιχεία περιοχής σελ.6
1.4 Αβιοτικό περιβάλλον
σελ.6
1.4.1 Τοπογραφικό ανάγλυφο-γεωμορφολογία
σελ.6
1.4.2 Έδαφος
σελ.7
1.4.3 Κλίμα-αστικό περιβάλλον
σελ.7
1.5 Φυσικό βιοτικό περιβάλλον
1.5.1 Βλάστηση-χλωρίδα
1.5.2 Πανίδα
σελ.7
σελ.7
σελ.9
1.6 Πολεοδομική οργάνωση – οικιστικός ιστός σελ.9
222... ΑΑΑνννάάάλλλυυυσσσηηη πππεεερρριιιοοοχχχήήήςςς σσσχχχεεεδδδιιιααασσσμμμοοούύύ οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς σελ.10
2.1 Θέση –Έκταση -τοπογραφία σελ.10
2.2 Μικροκλίμα σελ.10
2.3 Αερισμός σελ.10
2.4 Παρακείμενες χρήσεις –χώροι-–χρήσεις -θέες-σημεία εστίασης σελ.11
2.5 Υλικά-κατασκευές σελ.11
2.6 Υφιστάμενη φύτευση σελ.12
2.7 Ηλιασμός-οπτική & θερμική άνεση σελ.12
2.8 Κυκλοφορία –επίπεδα σελ.12
2.9 Παραδοχές και δεδομένα μελέτης σελ. 12
2.10 Πολεοδομικές παράμετροι περιοχής σελ. 12
333...ΣΣΣχχχεεεδδδιιιααασσσμμμόόόςςς οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς σελ. 12
3.1 Προσδιορισμός των πολεοδομικών παραμέτρων και χρήσης
σελ. 12
γης για κατοικία
3.2 Προσδιορισμός ειδικών χρήσεων γης της νέας οικιστικής ενό-
τητας
σελ. 12
3.3 Μελέτη ηλιασμού οικιστικής μονάδας σελ. 13
3.4 Κριτήρια σχεδιασμού σελ.13
3.5 Χρήσεις -χώροι σελ.16
3.6 Οδικό δίκτυο σελ. 16
3.7 Δίκτυα υποδομής
σελ. 17
3.7.1. Δίκτυο ύδρευσης
3.7.2. Δίκτυα αποχέτευσης – ομβρίων υδάτων
Πασχαλίδου Αννούλα 3

4. 3.7.3. Διαχείριση/συλλογή απορριμμάτων
3.7.4. Ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά δίκτυα
444...ΚΚΚτττίίίρρριιιααα οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς σελ.17
4.1 Τύποι διαμερισμάτων σελ. 17
4.2 Τύποι κατοικιών σελ. 17
4.3 Χαρακτηριστικά –προδιαγραφές κατοικιών σελ. 18
4.4 Προσανατολισμός-Γεωμετρία-Εσωτερική διαρρύθμιση σελ.21
4.5 Υλικά κτιρίων σελ.21
4.7 Eξοπλισμός κτιρίων σελ.21
4.8 Θερμική άνεση κτιρίων σελ.21
4.9 Αερισμός-δροσισμός κτιρίων σελ.23
4.10 Φωτισμός κτιρίων σελ.24
4.11 Ενεργητικά συστήματα σελ.24
555...ΠΠΠεεερρριιιβββάάάλλλλλλωωωννν χχχώώώρρροοοςςς οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς σελ.24
5.1 Κεντρική ιδέα-κριτήρια σχεδιασμού σελ.24
5.2 Χρήσεις -χώροι σελ.25
5.3 Υλικά –χρώματα-κατασκευές σελ.25
5.4 Εξοπλισμός σελ.27
5.5 Φωτισμός σελ.28
5.6 Φύτευση σελ.28
5.7 Κυκλοφορία- επίπεδα σελ.30
5.8 Άρδευση του χώρου σελ.30
5.9 Το νερό σελ.31
5.10 Αερισμός του χώρου σελ.31
5.11 Συμπεράσματα σελ.32
Β ΒΒΙ ΙΙΒ ΒΒΛ ΛΛΙ ΙΙΟΟΟΓ ΓΓΡ ΡΡΑΑΑΦ ΦΦΙ ΙΙΑΑΑ σελ.33
ΠΠΠΑΑΑΡ ΡΡΑΑΑΡ ΡΡΤ ΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ σελ.35
Πασχαλίδου Αννούλα 4

5. ΕΕΕιιισσσαααγγγωωωγγγήήή
Στενά συνδεδεμένος ο άνθρωπος με την φύση, σε παλαιότερες εποχές σεβόταν και εκτιμού-
σε τα ζώα και τα φυτά που τον βοηθούσαν στην επιβίωση του.
Κατανοούσε την αμοιβαία εξάρτηση όλων των βασιλείων της ζωής και το κάθε τι έπαιρνε
θέση στην συνείδηση του, ανάλογα με την χρησιμότητά του. Έδιδε σ' αυτά υπόσταση, τα θεω-
ρούσε ζώντες οργανισμούς, εκφράσεις ενός ενιαίου συνόλου, και πολλές φορές τούς επέδιδε
θεϊκές ιδιότητες. Τα δένδρα, πολύ κοντά στον άνθρωπο, έτοιμα να τον ξεκουράσουν ή να τον
προστατεύσουν από τον ήλιο ή την βροχή, με την καθημερινή επαφή μαζί τους, έγιναν αφορμή
να γεννηθούν θρύλοι και παραδόσεις γύρω απ' αυτά, που ακόμα και σήμερα εντυπωσιάζουν.
Στα δάση και στα νερά πίστευαν ότι κατοικούσαν οι Νύμφες, κόρες του Διός και ακόλου-
θες της Αρτέμιδος. Μία κατηγορία Νυμφών, τις οποίες ονόμαζαν Αμαδρυάδες, κόρες του Ου-
ρανού, αρχαιότερες από τις κόρες του Διός, θεωρούσαν ότι ήσαν ταυτισμένες με τη ζωή των
δένδρων. Μόλις κάνει την εμφάνιση του ένα δενδράκι, μια Αμαδρυάδα, έλεγαν, το αναλαμβά-
νει, το προστατεύει και μοιράζεται τη μοίρα του. Όταν το νερό του Ουρανού ποτίζει τα δένδρα,
οι Αμαδρυάδες είναι χαρούμενες, αντίθετα, όταν τα δένδρα χάνουν τα φύλλα τους, οι Νύμφες
πενθούν. (http://www.ideografhmata.gr/forum/viewtopic.php?f=12&t=7589 )
Με ονομασία εμπνευσμένη από την παραπάνω περίπτωση της Ελληνικής μυθολογίας γενι-
κός σκοπός της παρούσας εργασίας είναι ο συνολικός σχεδιασμός μιας μικρής οικιστικής ενό-
τητας ενταγμένης στον αστικό ιστό της πόλης των Αθηνών, από τη διευθέτηση των χρήσεων
γης μέχρι το σχέδιο γενικής διάταξης. Η εργασία αποσκοπεί επίσης στη διερεύνηση των δυνα-
τοτήτων βελτίωσης των συνθηκών θερμικής άνεσης και της ποιότητας του περιβάλλοντος με
την αξιοποίηση βιοκλιματικών και περιβαλλοντικών αρχών σχεδιασμού. Επίσης, στο πλαίσιο
της διερεύνησης θα πρέπει να αντιμετωπισθούν σειρά από θέματα, όπως η συσχέτιση των προ-
τεινόμενων χρήσεων με τις υφιστάμενες στην ευρύτερη περιοχή, οι τυπολογίες των στοιχείων
του χώρου, η συνάρθρωση ανάμεσά στους κτισμένους και υπαίθριους χώρους κλπ.
Τέλος, η παρούσα εργασία διερευνά όρους και προϋποθέσεις για ανάπτυξή του γηπέδου σε
οικιστικό συγκρότημα οργανωμένης δόμησης.
Πασχαλίδου Αννούλα 5

6. 1 11. .. ΑΑΑν ννά άάλ λλυ υυσ σση ηη ε εευ υυρ ρρύ ύύτ ττε εερ ρρη ηηςςς πππεεερρριιιοοοχχχήήήςςς μμμεεελλλέέέτττηηηςςς
1.1 Γεωγραφική και πολιτική θέση
Oι Αμπελόκηποι ανήκουν στο 7ο δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Αθηναίων.
Είναι μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της πρωτεύουσας.(χάρτης 1,2)
(http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1479377)
1.2 Έκταση και χρήσεις γης
Την περιοχή των Αμπελοκήπων διασχίζουν μερικοί από τους μεγαλύτερους και κυριότερους
οδικούς άξονες της πρωτεύουσας. Πρωτίστως η Κηφισίας, που συνδέει την Αθήνα με τα Βό-
ρεια Προάστια, η Βασ. Σοφίας (προέκταση της Κηφισίας, άλλωστε παλιότερα λεγόταν και αυ-
τή «Κηφισίας»), η Μεσογείων και η Λεωφ. Αλεξάνδρας. Η τελευταία ανοίχτηκε το 1891.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα κατασκευών της περιοχής είναι οι προσφυγικές πολυκατοι-
κίες της Λεωφ. Αλεξάνδρας. Οι πολυκατοικίες αυτές, κτίστηκαν σε έκταση που είχε αγοράσει
ο δήμος το 1878, αρχικά 300 στρεμμάτων. Σ’αυτή τη μεγάλη έκταση, που ο δήμος τότε αγόρα-
σε από τον Γεώργιο Νικολαϊδη, κτίστηκαν μεταξύ άλλων , οι φυλακές Αβέρωφ, το δημοτικό
νοσοκομείο «Ελπίς», το γήπεδο του Παναθηναϊκού κ.α.
Αποτελούσαν αυτές οι πολυκατοικίες μια οργανωμένη κρατική προσπάθεια στέγασης των
μικρασιατών προσφύγων που είχαν κατακλύσει τη πρωτεύουσα, μετά τη καταστροφή του
1922.
Το συγκρότημα των προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας οικοδομήθηκε
μεταξύ των ετών 1933-1935, βάσει σχεδίων των αρχιτεκτόνων Κίμωνα Λάσκαρι (1905-1978)
και Δημήτριου Κυριακού (1881-1971). Στη συγκεκριμένη περίπτωση προκρίθηκε η ανέγερση
228 συνολικά διαμερισμάτων, κατανεμημένων σε οκτώ πολυκατοικίες που διατάσσονταν ε-
πάλληλα μεταξύ τους και παράλληλα προς τον άξονα της λεωφόρου. Η μορφή τους ήταν απλή
χωρίς διακοσμητικά στοιχεία, καθαρά λειτουργική (κατά τα πρότυπα του κινήματος Bauhaus).
Ένα άλλο χαρακτηριστικό των Αμπελοκήπων είναι ο μεγάλος αριθμός νοσοκομειακών μο-
νάδων που συγκεντρώνει στα όρια του ή γύρω από αυτά.
Η πυκνότητα σε νοσοκομεία είναι τέτοια, ώστε οι Αμπελόκηποι να χαίρουν από τα πληρέ-
στερα και αρτιότερα δίκτυα του συστήματος υγείας. Η περιοχή διέθετε πάντα καλή συγκοινω-
νιακή σύνδεση με άλλες περιοχές.
Η πρώτη οργανωμένη συγκοινωνία ξεκίνησε το 1882 με ιππήλατο τραμ στο δρομολόγιο
Ομόνοια-Αμπελόκηποι. Το τραμ θα συνεχίσει να εξυπηρετεί τη περιοχή και με άλλες γραμμές,
μέχρι την κατάργηση του μεταπολεμικά. Κάποια δρομολόγια συνέχισαν κανονικά, όμως όχι με
τραμ, αλλά με τρόλεϊ. Ενθύμια από τη λειτουργία του παλιού τραμ στη περιοχή υπάρχουν ακό-
μα (οι ράγες στο οδόστρωμα στην άνοδο της Κηφισίας λίγο μετά το Γηροκομείο).
Από το 2000 (στις 28 Ιανουαρίου) οι Αμπελόκηποι απέκτησαν επιπλέον σημαντική συγκοινω-
νιακή υποδομή, αφού εξυπηρετούνται από δύο σταθμούς του Μετρό (γραμμή 3), το σταθμό
«Αμπελόκηποι» και το σταθμό «Πανόρμου». Στα όρια της περιοχής εξυπηρετεί επίσης ο σταθ-
μός «Μέγαρο Μουσικής». Έτσι η περιοχή διαθέτει ένα πυκνό δίκτυο ΜΜΜ (λεωφορεία, τρό-
λεϊ, μετρό). http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1479377)
1.3 Ιστορικά και κοινωνικά στοιχεία περιοχής
Η ιστορία της περιοχής πάει πολλά χρόνια πίσω. Αποτελούν, σύμφωνα με αναφορές, συνοι-
κία από το 1881 και η περιοχή εντάσσεται στο πολεοδομικό σχέδιο Αθηνών στις 26 Νοεμβρίου
1926. Επρόκειτο για μια κατάφυτη περιοχή, με πολλά δέντρα και περιβόλια, ενώ πολλά ρέματα
τη διέσχιζαν. Γνωστό είναι το ρέμα που από την περιοχή των Ελληνορώσσων διέσχιζε την ση-
μερινή Σεβαστουπόλεως και τη περιοχή του Ερυθρού και περνώντας από τη Μεσογείων κατέ-
ληγε στο Ιλλισσό. Μεγάλο μέρος των ρεμάτων της περιοχής καλύφθηκαν ήδη στα χρόνια του
μεσοπολέμου (π.χ. τα ρέματα του Θων και της Λ. Αλεξάνδρας το 1934).
Επίσης από τους Αμπελόκηπους διέρχεται το Αδριάνειο υδραγωγείο.
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1479377)
1.4 Αβιοτικό περιβάλλον
1.4.1 Τοπογραφικό ανάγλυφο-γεωμορφολογία
Η Αθήνα είναι απλωμένη στην κεντρική πεδιάδα της Αττικής (λεκανοπέδιο) η οποία περι-
βάλλεται από το βουνό Αιγάλεω στα δυτικά, το όρος της Πάρνηθας στα βόρεια, την Πεντέλη
στα βορειανατολικά, το όρος Υμηττό στα ανατολικά και τον Σαρωνικό κόλπο στα νοτιοδυτικά.
Επειδή η Αθήνα έχει ουσιαστικά καταλάβει ολόκληρη την πεδιάδα είναι πολύ δύσκολο να επε-
Πασχαλίδου Αννούλα 6

7. κταθεί περαιτέρω λόγω των φυσικών εμποδίων. Η γεωμορφολογία στην Αθήνα συχνά δημι-
ουργεί το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής το οποίο μερικώς ευθύνεται για τα προ-
βλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
(http://www.hellenica.de/Griechenland/Geo/GR/Athina.html)
1.4.2 Έδαφος
Tο έδαφος είναι πετρώδες και όχι και τόσο εύφορο (Αθηναϊκός σχιστόλιθος, ασβεστολιθικές
μάζες στους λόφους). (http://www.hellenica.de/Griechenland/Geo/GR/Athina.html)
1.4.3 Κλίμα-αστικό περιβάλλον
Το κλίμα της Αττικής είναι εύκρατο και εντάσσεται κλιματολογικά στον μεσογειακό τύπο
κλίματος. Γενικά οι ηλιόλουστες ημέρες αποτελούν πολύ συνηθισμένο φαινόμενο ακόμα και
τον χειμώνα κατά τις αλκυονίδες ημέρες. Βροχές σημειώνονται κυρίως από τον Οκτώβριο έως
και τον Απρίλιο αλλά συνολικά ολόκληρο τον χρόνο τα ύψη βροχής είναι πολύ χαμηλά και δεν
ξεπερνούν τα 400-450mm. Περισσότερες βροχές σημειώνονται στα ανατολικά και στα βόρεια
διαμερίσματα του νομού.
Χιονοπτώσεις σημειώνονται κάθε σχεδόν χρόνο στα γύρω ορεινά της Αττικής πιό σπάνια
στα βόρεια προάστια των Αθηνών και ακόμα πιο σπάνια στο κέντρο της πόλης. Βεβαίως τα τε-
λευταία χρόνια τα χιόνια έχουν κάνει πολλές φορές αισθητή την παρουσία τους στην πόλη
(2002-2004-2006-2008). Η θερμοκρασία ακόμα και τους χειμερινούς μήνες κυμαίνεται σε υψη-
λά επίπεδα με την μέση του Ιανουαρίου να κυμαίνεται στους 9,2 βαθμούς Κελσίου. Τους καλο-
καιρινούς μήνες οι θερμοκρασίες φτάνουν σε πολύ υψηλά επίπεδα και για λίγες ημέρες εμφανί-
ζεται καύσωνας με θερμοκρασίες που ξεπερνούν ακόμα και τους 40 βαθμούς Κελσίου. Στο λε-
κανοπέδιο και στις πυκνοδομημένες περιοχές επικρατούν συνθήκες που επιβαρύνουν σημαντι-
κά το ήδη θερμό φυσικό κλίμα της Αττικής.
Ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες καταστροφές από τις πυρκαγιές οι ειδικοί αναμένουν περεταί-
ρω αύξηση της θερμοκρασίας στην Αττική κατά 2 βαθμούς Κελσίου αύξηση της ταχύτητας των
ανέμων εξαιτίας της έλλειψης ψηλών δέντρων καθώς επίσης και αλλαγή στην κατανομή των
βροχοπτώσεων. (http://www.meteo-news.gr/site/article/Climate_of_Athens/)
Στην Αθήνα, η υψηλή και πυκνή δόμηση, που συνδέεται με συνωστισμό και ένταση των
δραστηριοτήτων, συνεπάγεται ασθενέστερους ανέμους και μεγάλο ποσοστό τεχνητών επιφα-
νειών που απορροφούν και αποθηκεύουν πολύ μεγάλες ποσότητες θερμότητας από τον ήλιο
ιδιαίτερα το καλοκαίρι, τις οποίες εκπέμπουν τη νύχτα. Λόγω της έλλειψης χώρων πρασίνου
και υδάτινων επιφανειών στην πόλη, της άμεσης τεχνητής απορροής των υδάτων και του σκλη-
ρού κτιριακού κελύφους της, η εκπεμπόμενη θερμότητα δεν είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί για
την εξάτμιση του νερού. Έτσι, παρατηρούνται φαινόμενα όπως οι καύσωνες, οι θερμικές νησί-
δες, η ατμοσφαιρική ρύπανση, μεταβολή δηλαδή του κλίματος και της ατμόσφαιρας στον αστι-
κό χώρο.
Όσον αφορά στην ταχύτητα του ανέμου, αναφέρεται ενδεικτικά ότι οι μεγαλύτερες μεταβο-
λές στην ταχύτητα του ανέμου (μείωση της τάξεως 44%) παρατηρήθηκε στις αρχές της δεκαε-
τίας του '70, εποχή εντατικής οικοδόμησης του λεκανοπέδιου.
Εν συνεχεία, λόγω της αύξησης του δομημένου όγκου και των αστικών δραστηριοτήτων,
χωρίς μέριμνα για την εξασφάλιση χώρων αστικού και περιαστικού πρασίνου και τη συνακό-
λουθη επιδείνωση των κλιματικών συνθηκών, εμφανίστηκε το φωτοχημικό νέφος, κατά τη δε-
καετία του '80, με σοβαρές επιπτώσεις στις συνθήκες διαβίωσης της πόλης.(Αττάρτ Βίλλυ ,2004)
1.5 Φυσικό βιοτικό περιβάλλον
1.5.1 Βλάστηση-χλωρίδα
Η Αθήνα και η Αττική γενικότερα έχουν μεσογειακό κλίμα και σε ό,τι αφορά τη σύνθεση
της φυσικής βλάστησής τους, ανήκουν στη ζώνη των μεσογειακών φυτικών οικοσυστημάτων .
Ωστόσο, τα φυτά τους δεν είναι όλα μεσογειακά καθώς υπάρχουν και ξενικά είδη που έχουν
προσαρμοστεί στα χαρακτηριστικά του μεσογειακού κλίματος και αποτελούν πλέον ένα σημα-
ντικό ποσοστό της βλάστησης.
Το πράσινο της Αθήνας αποτελείται τόσο από μεγάλους χώρους αστικού και περιαστικού
πρασίνου, όπως είναι το δάσος του Υμηττού, το Αττικό Άλσος, οι λόφοι Λυκαβηττού και Φι-
λοπάππου και οι αρχαιολογικοί χώροι, όσο και από μικρότερους χώρους, όπως είναι τα πάρκα,
οι πλατείες, οι δενδροστοιχίες και οι νησίδες των δρόμων. Ειδική περίπτωση αποτελεί
Πασχαλίδου Αννούλα 7

8. ο Εθνικός Κήπος, καθώς στη βλάστησή του περιλαμβάνονται τόσο χαρακτηριστικά μεσογεια-
κά είδη, όσο και πολλά ξενικά είδη, κάποια από τα οποία υπάρχουν μόνο εκεί και πουθενά αλ-
λού στην Ελλάδα.
Το χαρακτηριστικό των μεγάλων χώρων πρασίνου είναι ότι η βλάστησή τους αποτελείται
κυρίως από μεσογειακά είδη δένδρων και θάμνων, τα περισσότερα από τα οποία είναι αυτο-
φυή, σε αντίθεση με τους μικρότερους χώρους που η βλάστησή τους είναι μικτή, αποτελούμε-
νη τόσο από ελληνικά όσο και από ξενικά είδη. Το πράσινο των μικρότερων χώρων πρασίνου
έχει δημιουργηθεί με συστηματικές φυτεύσεις δένδρων και θάμνων.
Τα σημαντικότερα είδη δένδρων που υπάρχουν στους χώρους πρασίνου της Αθήνας είναι τα
παρακάτω:
Α. Mεσογειακά είδη
α. Χαλέπιος Πεύκη (Pinus halepensis)
Το χαρακτηριστικότερο είδος δένδρου της Αττικής. Είναι εξαιρετικά ξηροφυτικό και θερ-
μόβιο είδος και το συναντάμε στα δάση που υπάρχουν γύρω από την Αθήνα αλλά και μέσα στα
μεγάλα πάρκα της. Χαρακτηριστικά είναι τα πρανή της οδού Υμηττού, όπου υπάρχουν μεγάλα
πεύκα σε όλο σχεδόν το μήκος της διαδρομής από το λόφο του προφήτη Ηλία μέχρι το A’ Νε-
κροταφείο. Τα άλση Ιλισσίων και Παγκρατίου αποτελούνται επίσης από πεύκα και κουκουνα-
ριές.
β. Κουκουναριά (Pinus pinea)
Έχει χαρακτηριστική κόμη σε σχήμα ομπρέλας και έτσι ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα ελληνι-
κά πεύκα. Ο φυσικός της βιότοπος είναι αμμώδεις ζώνες που χωρίζουν κάποιο έλος από τη θά-
λασσα. Μεγάλοι πληθυσμοί της συναντώνται στις παραλίες της Ανατολικής Αττικής, Μαρα-
θώνα, Νέα Μάκρη, Ραφήνα.
γ. Ελιά και Αγριελιά (Οlea europea και Olea oleaster)
Το χαρακτηριστικότερο ελληνικό είδος. Το συναντάμε σε πολλούς χώρους πρασίνου, αλλά
είναι ιδιαίτερη η παρουσία του στους αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας και γύρω από την
Ακρόπολη.
δ. Νερατζιά (Citrus aurantium)
Είναι το δένδρο που έχει χρησιμοποιηθεί περισσότερο στις δενδροστοιχίες, όχι μόνο της
Αθήνας αλλά και πολλών άλλων ελληνικών πόλεων.
ε. Μουριά (Morus alba)
Επίσης πολύ συνηθισμένο φυλλοβόλο είδος που έχει χρησιμοποιηθεί με ιδιαίτερη επιτυχία
στις φυτεύσεις δενδροστοιχιών, με πυκνό φύλλωμα και μέτρια ανάπτυξη.
στ. Χαρουπιά (Ceratonia siliqua)
Έχει πυκνή κόμη με χαρακτηριστικά φύλλα σε στιλπνό σκούρο πράσινο χρώμα. Είναι πολύ
συνηθισμένο στα πάρκα και στις πλατείες της Αθήνας, αλλά και εξαιρετικό όταν βρίσκεται σε
δενδροστοιχίες. Μια πολύ ωραία δενδροστοιχία με χαρουπιές υπάρχει στη νησίδα της οδού Η-
λία Ηλιού στο Νέο Κόσμο, στο τμήμα μεταξύ της Λεωφόρου Βουλιαγμένης και της Αμβροσί-
ου Φρατζή.
ζ. Κουτσουπιά (Cercis siliquastrum)
Φυλλοβόλο είδος. Έχει χαρακτηριστικά άνθη με χρώμα βαθύ ρόδινο που βγαίνουν την Ά-
νοιξη πριν από τα φύλλα του ή μαζί με αυτά. Είναι πολύ συνηθισμένο σε όλους του χώρους
πρασίνου της Αθήνας.
η. Aριά (Quercus ilex)
Αείφυλλο είδος βελανιδιάς που το συνηθισμένο του μέγεθος δεν ξεπερνάει τα 2 με 3 μέτρα.
Στον Εθνικό Κήπο υπάρχουν αιωνόβιες αριές που φυτεύτηκαν από τη βασίλισσα Αμαλία και
το ύψος τους φτάνει τα 18 με 20 μέτρα.
θ. Λεύκα ή Καβάκι (Populus nigra)
Φυλλοβόλο είδος που χρησιμοποιείται ευρέως στα πάρκα και τις δενδροστοιχίες της Αθή-
νας. Καταναλώνει αρκετό νερό, είναι ωστόσο επιπολαιόριζο και μπορεί να ξερριζωθεί από τον
αέρα και να δημιουργήσει προβλήματα.
ι. Αργυρόφυλλη Λεύκα ή Ασημόλευκα (Populus alba)
Πασχαλίδου Αννούλα 8

9. Φυλλοβόλο είδος με μεγάλη ανάπτυξη και χαρακτηριστικό ασημένιο φύλλωμα. Μια μεγάλη
και εντυπωσιακή δενδροστοιχία από αργυρόφυλλες λεύκες υπάρχει σε όλο το μήκος της νησί-
δας της οδού Ευελπίδων, από τα Δικαστήρια μέχρι την οδό Κοδριγκτώνος.
Β. Ξενικά είδη
α. Φοίνικας (Phoenix canariensis)
Οι φοίνικες είναι τροπικά ή υποτροπικά είδη τα οποία έχουν προσαρμοστεί στην Ελλάδα,
στο νότιο κυρίως τμήμα της και σε περιοχές που έχουν ήπιες κλιματικές συνθήκες. Είναι φυτό
που αναπτύσσεται με αργό ρυθμό. Στην Αθήνα έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα, ιδιαίτερα τα τε-
λευταία χρόνια, τόσο σε δενδροστοιχίες όσο και σε πάρκα και πλατείες. Η δενδροστοιχία της
λεωφόρου Συγγρού είναι, ίσως, η πιο χαρακτηριστική δενδροστοιχία με φοίνικες της Αθήνας.
β. Ουασινγκτόνια (Washingtonia sp.)
Πρόκειται για είδος φοίνικα με παλαμοειδές σχήμα φύλλων που μπορεί να φτάσει σε πολύ
μεγάλο ύψος. Στην Ελλάδα οι πρώτες ουασιγκτόνιες ήρθαν στον Εθνικό Κήπο και η δενδρο-
στοιχία τους που βρίσκεται στην είσοδό του από την οδό Αμαλίας αποτελείται από αιωνόβια
δένδρα, που το ύψος τους ξεπερνάει τα 20 μέτρα
γ. Ευκάλυπτος (Eucalyptus robusta)
Είδος ιθαγενές της Αυστραλίας που έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα και έχει προσαρμοστεί
στα μέρη που το κλίμα είναι ήπιο. Στην Αθήνα υπάρχει τόσο σε πάρκα όσο και σε δενδροστοι-
χίες αν και συχνά δημιουργεί προβλήματα, γιατί το ξύλο του είναι ελαφρύ και τα κλαδιά του
μπορεί να σπάσουν εύκολα από τον αέρα. Δενδροστοιχία με μεγάλους ευκάλυπτους υπάρχει σε
όλο σχεδόν το μήκος του δρόμου που συνδέει τη Ραφήνα με τη διασταύρωση της λεωφόρου
Μαραθώνος.
δ. Ροβίνια (Robinia sp.)
Φυλλοβόλο είδος ακακίας με μεγάλη ανάπτυξη, ευρύτατα διαδεδομένο στο αστικό πράσινο
της Αθήνας. Όταν χρησιμοποιείται σε δενδροσοιχίες προσφέρει αρκετή σκιά το καλοκαίρι με
το φύλλωμά της και επιτρέπει τον ηλιασμό το χειμώνα, όταν τα κλαδιά της μένουν γυμνά. Η
οδός Στουρνάρη έχει ψηλή δενδροστοιχία από ροβίνιες.
ε. Σοφόρα (Sophora japonica)
Φυλλοβόλο είδος που μοιάζει πολύ με τη ροβίνια, έχει την ίδια ψηλή ανάπτυξη και συχνά
την αντικαθιστά στις δενδροστοιχίες της πόλης...
(http://www.monumenta.org/article.php?IssueID=2&lang=gr&CategoryID=3&ArticleID=88)))
1.5.2 Πανίδα
Δεδομένου ότι το οικόπεδο της περιοχής μελέτης βρίσκεται μέσα στον πολεοδομικό ιστό
της Αθήνας, η πανίδα που φιλοξενεί, είναι η συνήθης πανίδα των αστικών περιοχών.
Συγκεκριμένα, συναντώνται ασπόνδυλα (έντομα) και ορισμένα είδη θηλαστικών (ποντίκια)
.Από την ορνιθοπανίδα υπάρχουν μόνιμα παρατηρούμενα είδη όπως η Δεκαοχτούρα, η Καρδε-
ρίνα, το Σπουργίτι, καθώς και είδη επισκέπτες σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους: από Α-
πρίλη μέχρι Σεπτέμβρη, το Σπιτοχελίδονο, ο Θαμνοφυλλοσκόπος, ο Μυγοχάφτης, από Σεπτέμ-
βρη ή Οκτώβρη μέχρι Μάρτιο, ο Μαυροσκούφης, ο Δενδροφυλλοσκόπος, ο Κοκκινολαίμης και
το Ψαρόνι. (Αττάρτ Βίλλυ ,2004)
1.6 Πολεοδομική οργάνωση – οικιστικός ιστός
Η Αθήνα σήμερα αποτελεί μια σύγχρονη μητρόπολη με μοναδικά φυσικά, αισθητικά και πο-
λιτιστικά πλεονεκτήματα, που σηματοδοτούν και προβάλλουν την αρχαία, αλλά και τη νεότερη
ιστορία της. Ταυτόχρονα αποτελεί κέντρο οικονομικό - επιχειρησιακό, με ταχύτατη πορεία συ-
νολικής ανασυγκρότησης, σε λογική βιώσιμης ανάπτυξης, με αυτόνομη φυσιογνωμία και σημα-
ντικό ρόλο, χαρακτηριστικά που στη σημερινή εποχή επιτρέπουν να ενταχθεί ισότιμα στο δί-
κτυο των μητροπολιτικών περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Μεσογείου και του παγκό-
σμιου πανοράματος των μεγάλων πόλεων.
Η ευρύτερη περιοχή της Αθήνας συγκροτεί αυτοτελή Περιφέρεια της Χώρας, την Περιφέ-
ρεια Αττικής, και είναι η μεγαλύτερη σε πληθυσμό, οικονομική δραστηριότητα και πυκνότητα
κατοίκησης περιοχή στο σύνολο του Εθνικού Χώρου.
Η Αθήνα είναι ταυτόχρονα πόλη σύμβολο και πόλη των αντιθέσεων. «Πόλη Ιστορική» κτι-
σμένη στον τόπο όπου μεγαλούργησε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα αλλά και «Νέα Πόλη», που
αναπτύσσεται μετά τον καθορισμό της ως πρωτεύουσας της Ελλάδος το 1833.
Πασχαλίδου Αννούλα 9

10. Ιδιαίτερα μετά το 1950, κατά τη φάση συνολικής μεταπολεμικής ανασυγκρότησης της χώ-
ρας, η Αθήνα με σημαντικούς ρυθμούς οικονομικής και δημογραφικής αύξησης και με αιχμή τη
συγκέντρωση της σύγχρονης για εκείνη την εποχή βιομηχανίας, γρήγορα μεταβλήθηκε σε τόπο
προτίμησης του αγροτικού πληθυσμού που συνέρρεε για λόγους ευκαιριών απασχόλησης, κα-
λύτερων συνθηκών διαβίωσης, οργανωμένων υποδομών και κοινωνικού εξοπλισμού. H διαχρο-
νική εξέλιξη της Αθήνας συμπυκνώνει τα χαρακτηριστικά της σημερινής Ελλάδος.
Ανάλογη με την οικονομική και δημογραφική ανάπτυξη της πόλης, υπήρξε και η οικιστική
της εξέλιξη. Μέχρι το 1922 η επέκταση της Πρωτεύουσας ήταν ομόκεντρη, γύρω από τα δύο
κέντρα της Αθήνας και του Πειραιά. Από τότε και μετά εμφανίστηκαν δύο τάσεις απορρόφησης
του αστικού συγκεντρωτισμού:
Η τάση αύξησης των πυκνοτήτων στις κεντρικές περιοχές με διαδοχική θεσμοθέτηση
διαρκώς αυξανόμενων Συντελεστών Δόμησης.
Η τάση εποικισμού των προαστίων με τη μορφή δορυφόρων οικισμών, αυθαίρετης κύ-
ρια δόμησης σε πρώτη φάση που σταδιακά συνενώθηκαν.
Έτσι δημιουργήθηκε το Πολεοδομικό Συγκρότημα του Λεκανοπεδίου, το οποίο συνέχισε να
αστικοποιείται έντονα μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του '80, οπόταν ανακόπηκε οριστικά ο
αστικός συγκεντρωτισμός από την υπόλοιπη χώρα και άρχισε μια πιο ισόρροπη κατανομή του
πληθυσμού. Το Λεκανοπέδιο είναι ήδη στάσιμο δημογραφικά, με συμπτώματα μείωσης των
μεγεθών, το μικρό δε πληθυσμιακό πλεόνασμα που προκύπτει από τη φυσική αύξηση σε συν-
δυασμό με τις εσωτερικές μετακινήσεις, τείνει να ενισχύσει τους περιαστικούς οικισμούς της
ενδοχώρας, ορισμένοι από τους οποίους εξελίσσονται σε μικρές πόλεις με αυτόνομο παραγωγι-
κό δυναμικό.
Οι πιο σημαντικές οικιστικές επεκτάσεις της Πρωτεύουσας έγιναν σε 4 περιόδους: Στα
πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930, στο διάστημα 1958 - 1962, στο διάστημα 1968 - 1972
και στο διάστημα 1983 - 1994 με την Επιχείρηση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης, που αποτέ-
λεσε μια γιγάντια επιχείρηση αναγνώρισης της πραγματικής πόλης με ένταξη στο σχέδιο πόλης
εκτεταμένων περιοχών με αυθαίρετη δόμηση, παρέχοντας ταυτόχρονα και τον αναγκαίο κοινω-
νικό εξοπλισμό και κοινόχρηστους χώρους.
(http://www.minenv.gr/3/31/313/31303/g3130303.html)
2 22. .. ΑΑΑν ννά άάλ λλυ υυσ σσηηη πππεεερρριιιοοοχχχήήήςςς σσσχχχεεεδδδιιιααασσσμμμοοούύύ οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς
2.1 Θέση –Έκταση –τοπογραφία
Η περιοχή μελέτης είναι το οικόπεδο που βρίσκεται επί της οδού Ευσταθίου Λάμψα στην
περιοχή των Αμπελοκήπων. Η περιοχή βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων του δήμου Αθη-
ναίων και γειτνιάζει με το Γηροκομείο Αθηνών, που εκτείνεται επί της Λεωφόρου Κηφησίας. Η
έκταση του οικοπέδου είναι 20.335τ.μ. και κλίση εδάφους περίπου 5% προς το νό-
το.(Δορυφ.εικόνα 1-9) (Δορυφ.εικόνα-σχεδιάγραμμα 2,3)
2.2 Μικροκλίμα (Δορυφ.εικόνα-σχεδιάγραμμα 5)
Το οικόπεδο είναι σχετικά προστατευμένο από τους Β ανέμους λόγω ύπαρξης οικοδομικών
όγκων προς τα Βόρεια. Από τα Νότια δέχεται τους ευεργετικούς Νότιους ανέμους οι οποίοι εί-
ναι σχετικά ανεμπόδιστοι γιατί υπάρχει το πάρκο της; Οδού Λάμψα.
Από ανατολικά η έκταση πρασίνου του γηροκομείου Αθηνών επιδρά ευεργετικά στο μικρο-
κλίμα. Ο ηλιασμός είναι ανεμπόδιστος και οι οικοδομικοί όγκοι των όμορων ΟΤ δεν επηρεά-
ζουν δυσμενώς το οικόπεδο.
Το ακουστικό και ρυπαντικό φορτίο είναι σχετικά μεγάλο στις οδούς Νότια και Βόρεια,
Λάμψα και Γεωργούλα αντίστοιχα λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας οχημάτων.
2.3 Αερισμός (Δορυφ.εικόνα-σχεδιάγραμμα 5)
Η μέση ταχύτητα του ανέμου στο Λεκανοπέδιο της Αττικής είναι σχετικά χαμηλή αλλά η
τοπιογραφία της περιοχής μελέτης και η διάρθρωση της αστικής δόμησης επηρεάζει τους
στροβιλισμούς του ανέμου .(πίνακας 1)
Τα δέντρα της γειτονικής έκτασης του γηροκομείου όπως και του πάρκου στα νότια προκα-
λούν επιβράδυνση στην ταχύτητα του αέρα και ανακατανέμουν τη διεύθυνση των αέριων ρευ-
μάτων στο οικόπεδο της περιοχής μελέτης .Οι δύο αυτοί γειτονικοί ανοιχτοί χώροι επηρεάζουν
θετικά των αερισμό του οικοπέδου της μελέτης.
Πασχαλίδου Αννούλα 10

11. 2.4 Παρακείμενες χρήσεις –χώροι-–χρήσεις -θέες-σημεία εστίασης
(Δορυφ.εικόνα-σχεδιάγραμμα 1,4) .(Δορυφ.εικόνα 1-9)
Η ευρύτερη περιοχή της περιοχής έχει σύνθετο χαρακτήρα, ως προς τις χρήσεις, τη μορφή
του αστικού ιστού, την σημασία και χωροθέτηση της ως προς τις τοπικές και υπέρ-τοπικές λει-
τουργίες της πόλης. Η περιοχή ορίζεται:
- Ανατολικά εφάπτεται του Γηροκομείου Αθηνών, ένα διατηρητέο ιστορικό οικιστικό σύνο-
λο και ένας πολύτιμος πνεύμονας πρασίνου για την περιοχή, όχι όμως με δημόσια πρόσβαση.
Το Γηροκομείο Αθηνών βρίσκεται επάνω στην Λεωφόρο Κηφησίας, ενός από τους πιο σημα-
ντικούς (και επίσης, βεβαρυμμένους) κυκλοφοριακούς άξονες της πόλης, που ενώνει το κέντρο
με τα βόρεια προάστια και την Εθνική και Αττική οδό.(εικόνα 6)
- Βόρεια της περιοχής, με όριο την οδό Συνταγματάρχου Ν. Γεωργούλα, ξεκινά το οικιστικό
συγκρότημα του Δήμου Ψυχικού, με χαμηλά κτίσματα και πανταχόθεν ελεύθερο σύστημα δό-
μησης. Λίγο πιο βόρεια, η μορφή του οικιστικού ιστού μεταβάλλεται σημαντικά, με την παρου-
σία μονοκατοικιών, που σηματοδοτούν τον παλαιό χαρακτήρα της περιοχής ως προάστιο της
Αθήνας. Ο ιστός εμφανίζεται λαβυρινθώδης με στενούς δρόμους, χαμηλή κυκλοφοριακή κίνη-
ση και αρκετό πράσινο.
-Νότια και Δυτικά εκτείνεται η περιοχή των Αμπελοκήπων, μια κεντρική περιοχή υπερ-
τοπικού χαρακτήρα, λόγω της σύνδεσής της με το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, μέσω μετρό και
αστικής συγκοινωνίας. Το σύστημα δόμησης είναι συνεχές, με πολυκατοικίες 5-7 ορόφων, κτι-
σμένες περίπου από την δεκαετία του 1960-70.
- Στα Νότια του οικοπέδου επί της οδού Ευσταθίου Λάμψα, σε κενή έκταση δημιουργήθηκε
πρόσφατα δημοτικό πάρκο, μετά την απομάκρυνση σειράς από μικρές αποθήκες και κτίσμα-
τα.(εικόνα 4,5) Αποτελεί έναν από τους λίγους ανοικτούς υπαίθριους χώρους της περιοχής, άρα
σημαντικό χώρο εκτόνωσης των περιοίκων, αλλά επίσης σηματοδοτεί ένα νέο παράδειγμα για
τη διαμόρφωση των σύγχρονων ανοικτών υπαίθριων χώρων μέσα στον πυκνό αστικό ιστό, σε
αδιαμόρφωτο αστικό κενό
- Η περιοχή έχει πολύ καλή εξυπηρέτηση από την αστική συγκοινωνία, με τη στάση Μετρό
Πανόρμου λίγα τετράγωνα πιο μακριά προς τα νότια και σειρά από αστικά λεωφορεία και τρό-
λεϊ με κατεύθυνση προς το κέντρο η τα βόρεια προάστια επί της οδού Κηφισιάς στα ανατολικά.
Η κίνηση των αυτοκινήτων επί των οδών Ε.Λάμψα και Ν. Γεωργούλα είναι αυξημένη, διότι
διοχετεύουν την κυκλοφορία από/προς την Λεωφόρο Κηφισιάς.
- Η ευρύτερη περιοχή εξυπηρετείται από καταστήματα και εβδομαδιαία υπαίθρια λαϊκή αγο-
ρά επί των οδών Πανόρμου, Λαρίσης και Λουίζης Ριανκούρ. Επίσης, λίγα τετράγωνα προς το
νότο, στο οικιστικό σύνολο των “προσφυγικών” επί της οδού Πανόρμου (πρώην ιδιοκτησίας
του Γηροκομείου Αθηνών) λειτουργούν σειρά από υπέρ-τοπικού χαρακτήρα εστιατόρια και νυ-
κτερινά καφέ-μπαρ.
Τέλος, οι οδοί Λουίζης Ριανκούρ, Πανόρμου και Κηφισίας φιλοξενούν κτίρια γραφείων και
δημόσιες υπηρεσίες.
Οι χώροι που παρατηρούνται στο οικόπεδο είναι : (σχεδιάγραμμα 1)
Α) Χώρος ανατολικός προς την πλευρά του Γηροκομείου Αθηνών με ωραία θέα καλό μι-
κροκλίμα και χαμηλό ακουστικό και ρυπαντικό φορτίο.
Β) Χώρος νότιος προς την πλευρά της Λάμψα με ωραία θέα προς το πάρκο αλλά με σημα-
ντικό ακουστικό και ρυπαντικό φορτίο λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας οχημάτων.
Γ) Χώρος δυτικός προς την πλευρά της οδού Φλώρου με σημαντικό ακουστικό και ρυπαντι-
κό φορτίο λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας οχημάτων.
Δ) Χώρος Βόρειος προς την πλευρά Γεωργούλα με σημαντικό ακουστικό και ρυπαντικό
φορτίο λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας οχημάτων.
Ε) Χώρος κεντρικός του οικοπέδου με μειωμένο ακουστικό φορτίο.
2.5 Υλικά-κατασκευές.(Δορυφ.εικόνα 1-9)
Στο οικόπεδο αυτή τη στιγμή υπάρχουν διάσπαρτα κτίσματα, κοινωφελούς κυρίως χαρακτή-
ρα. Σήμερα περιβάλλεται από υψηλό μαντρότοιχο που, όπως και το σύνολο των κτισμάτων, θα
κατεδαφιστεί.
Πασχαλίδου Αννούλα 11

12. 2.6 Υφιστάμενη φύτευση .(Δορυφ.εικόνα 1-9) (Δορυφ.εικόνα-σχεδιάγραμμα 8)
Στο γήπεδο υπάρχουν συστάδες υψηλών κωνοφόρων αειθαλών αλλά πλατύφυλλων φυλλο-
βόλων δέντρων, η διατήρηση των οποίων είναι επιθυμητή αλλά όχι δεσμευτική.
2.7 Ηλιασμός-οπτική θερμική άνεση .(Δορυφ.εικόνα 1-9)
Το οικόπεδο έχει ανατολικό και δυτικό κύριο προσανατολισμό. Επίσης οι γειτονικοί οικοδο-
μικοί όγκοι δεν επηρεάζουν τον ηλιασμό του οικοπέδου λόγω του πλάτους των δρόμων και της
ύπαρξης των δύο μεγάλων ακάλυπτων χώρων Ανατολικά και Νότια από αυτό.
2.8 Κυκλοφορία –επίπεδα (Δορυφ.εικόνα-σχεδιάγραμμα 7)
Η κυκλοφορία των οχημάτων γίνεται περιφερειακά προς τα βόρεια επί της Γεωργούλα
,Νότια επί της Λάμψα και Δυτικά επί της Φλώρου. Ανατολικά εφάπτεται με το οικόπεδο του
γηροκομείου Αθηνών. Το υψηλότερο επίπεδο βρίσκεται στην Βόρεια πλευρά επί της Γεωργού-
λα και η κλίση εδάφους βαίνει περίπου 5% προς το νότο. Ο περιμετρικός υψηλός μαντρότοιχος
δεν επιτρέπει τη διαμπερή μετακίνηση πεζών δια μέσου του οικοπέδου.
2.9 Παραδοχές και δεδομένα μελέτης
Το οικιστικό συγκρότημα θα αναπτυχθεί σύμφωνα με τα παρακάτω προγραμματικά δεδομέ-
να και παραδοχές:
Επιτρεπόμενες χρήσεις: Κατοικία και τοπικό εμπόριο που θα εξυπηρετεί την περιοχή, σε
βάθος ενός Ο.Τ.
Συνολική επιφάνεια εδάφους για ανάπτυξη: 20.335 μ2
Μέση μικτή επιφάνεια κατοικίας/άτομο: 35-40 μ2
Κάτοικοι: 450-520
Ιδιοκτησία ΙΧ αυτοκινήτου: 30 οχήματα / 100άτομα
Το κοινόχρηστο πράσινο του συγκροτήματος θα προκύψει από την αξιοποίηση των ακαλύ-
πτων.
Το δίκτυο κυκλοφορίας θα είναι εσωτερικό, χωρίς να επιτρέπεται η διέλευση μέσω του συ-
γκροτήματος.
2.10 Πολεοδομικές παράμετροι περιοχής
Οι πολεοδομικέw παράμετροι της περιοχής που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά το σχεδια-
σμό και ανάπτυξη της οικιστικής ενότητας είναι :
Συντελεστής δόμησης περιοχής: 1
Δόμηση: 20.335 m2
Μέγιστο ποσοστό κάλυψης: 40%*20335 m2 =8134 m2
Μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος: 25μ.
Η περιοχή εντάσσεται σε ζώνη με χαμηλή σεισμική επικινδυνότητα .
3 33...ΣΣΣχχχεεεδδδιιιααασσσμμμόόόςςς οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς
3.1 Προσδιορισμός των πολεοδομικών παραμέτρων και χρήσης γης για κατοικία
Ο προσδιορισμός των πολεοδομικών παραμέτρων και απαιτούμενη χρήση γης για κατοικία
είναι :
Μέση μικτή επιφάνεια κατοικίας/άτομο: 35 m2 *450 κάτοικοι =15750 m2
Μέγιστο ύψος =22.11μ : 25μ.
Ποσοστό κάλυψης: 413 m2 (επιφάνεια κάλυψης οικοδομής)*7(οικοδομές) +295,5 m2 (επι-
φάνεια κάλυψης οικοδομής)*2(οικοδομές) =3482 m2 8134 m2 (πίνακας 2)
Ιδιοκτησία ΙΧ αυτοκινήτου: 450*30 οχήματα / 100 άτομα= 135 οχήματα
3.2 Προσδιορισμός ειδικών χρήσεων γης της νέας οικιστικής ενότητας
Η νέα οικιστική μονάδα κατά κύριο λόγο αποτελεί χώρο αμιγούς κατοικίας (Βόρειο τμήμα
του οικοπέδου ) εκτός από την κεντρική περιοχή της πλατείας όπου θα λειτουργούν εμπορικά
καταστήματα στο ισόγειο των κτιρίων 7,8,9.(Γενική κατοικία)
Στο κτίριο 7 προτείνεται η λειτουργία ζαχαροπλαστείου, καφετέριας και γυμναστηρίου στο
ισόγειο .(322 m2) (πίνακας 2) Το γυμναστήριο θα λειτουργεί επικουρικά κυρίως το χειμώνα
γιατί οι ανάγκες για άθληση καλύπτονται από τον περιβάλλοντα χώρο του οικισμού που προτεί-
νεται να φέρει πολλούς πεζόδρομους αλλά και ποδηλατόδρομους που προσφέρονται για δρα-
στηριότητες το καλοκαίρι.
Στο κτίριο 8 προτείνεται η λειτουργία αρτοποιείου και κρεοπωλείου στο ισόγειο . (250 m2)
(πίνακας 2)
Πασχαλίδου Αννούλα 12

13. Στο κτίριο 9 προτείνεται η λειτουργία παντοπωλείου και ιχθυοπωλείου επίσης στο ισόγειο .
(250 m2) (πίνακας 2)
Η ανάγκες για εκπαίδευση και αναψυχή αλλά και ένδυση καλύπτονται από την ευρύτερη
περιοχή της οικιστικής ενότητας.
3.3 Μελέτη ηλιασμού οικιστικής μονάδας
Έλεγχος και αξιολόγηση ηλιασμού και ηλιοπροστασίας
Ο έλεγχος ηλιασμού και ηλιοπροστασίας της οικιστικής ενότητας έγινε για δύο χρονικές
στιγμές της ημέρας ( 12:00, 15:00 ) και για δύο ημέρες του έτους (21 Δεκεμβρίου και 21 Ιουνί-
ου) που αντιστοιχούν στις δυσμενέστερες και ευμενέστερες αντίστοιχα συνθήκες ηλιασμού.
Με τη βοήθεια πινάκων ηλιασμού (Τζώνος Π.1985) προσδιορίσθηκαν και σχεδιάσθηκαν οι
σκιές των οικοδομικών όγκων για τις παραπάνω ημερομηνίες και ώρες.(σχέδια 6.1-6.4)
Τα συμπεράσματα από τη μελέτη των παραπάνω σχεδίων είναι τα εξής:
• Ημερομηνία 21ης Δεκεμβρίου
Τη δωδεκάτη ώρα σκιάζονται όλοι οι πλάγιοι δρόμοι-πεζόδρομοι της οικιστικής ενότητας
εκτός από τον κεντρικό που τη διασχίζει. Οι δρόμοι γύρω από την πλατεία αλλά και ο χώρος
δραστηριοτήτων και αναψυχής δε σκιάζεται καθόλου (σχέδιο 6.3)
Στις 15:00 η ώρα σκιάζονται όλοι οι πλάγιοι δρόμοι κατά ένα ικανό μέρος προς τα ανατολι-
κά και επίσης μέρος του κεντρικού δρόμου Οι δρόμοι γύρω από την πλατεία αλλά και ο χώρος
δραστηριοτήτων και αναψυχής δε σκιάζεται καθόλου .(σχέδιο 6.4)
• Ημερομηνία 21ης Ιουνίου
Τη δωδεκάτη ώρα σκιάζονται οι χώροι με Βόρεια έκθεση μπροστά από τις οικοδομές .Όλοι
οι δρόμοι δεν έχουν ηλιοπροστασία. Οι δρόμοι γύρω από την πλατεία αλλά και ο χώρος δρα-
στηριοτήτων και αναψυχής δε σκιάζεται καθόλου. (σχέδιο 6.1)
Στις 15:00 η ώρα σκιάζονται οι χώροι με Βόρεια έκθεση μπροστά από τις δυτικές οικοδομές
μικρότερη έκταση σκιάζεται μπροστά από τις ανατολικές οικοδομές .Επίσης σκιάζεται και μέ-
ρος της έκστασης των οικοδομικών όγκων στα ανατολικά .Οι δρόμοι γύρω από την πλατεία αλ-
λά και ο χώρος δραστηριοτήτων και αναψυχής δε σκιάζεται καθόλου. (σχέδιο 6.2)
Οι δρόμοι γύρω από την πλατεία αλλά και ο χώρος δραστηριοτήτων και αναψυχής δε σκιά-
ζεται καθόλου.
Συμπερασματικά μπορεί να ειπωθεί ότι η τοποθέτηση των οικοδομικών όγκων επιτρέπει τον
ηλιασμό του νότιου χώρου το χειμώνα και για φύτευση πρέπει να επιλεγούν φυλλοβόλα είδη
έτσι ώστε να μη παρεμποδίζεται ο ηλιασμός.
Το καλοκαίρι ο νότιος χώρος δεν ηλιοπροστατεύεται για αυτό προτείνεται φύτευση με πλα-
τύφυλλα δέντρα τα οποία θα προστατεύουν τους διερχόμενους κατοίκους του οικισμού.Τέτοια
φύτευση προτείνεται και για τον κεντρικό δρόμο του οικισμού.
Στο Βόρειο χώρο του οικισμού (χώρος κατοικίας) η απόσταση μεταξύ των οικοδομών επι-
τρέπει τον ηλιασμό τους κατά τη διάρκεια των ψυχρών μηνών. Για την ανατολική και δυτική
πλευρά των οικοδομών που δεν ηλιοπροστατεύονται το καλοκαίρι προτείνεται αειθαλής φύτευ-
ση κωνοφόρων .
3.4 Kριτήρια σχεδιασμού οικιστικής μονάδας
Α) Κτίρια
Η βιοκλιματική αρχιτεκτονική αφορά στο σχεδιασμό κτιρίων και χώρων (εσωτερικών και
εξωτερικών-υπαίθριων) με βάση το τοπικό κλίμα, με σκοπό την εξασφάλιση συνθηκών θερμι-
κής και οπτικής άνεσης, αξιοποιώντας την ηλιακή ενέργεια και άλλες περιβαλλοντικές πηγές
αλλά και τα φυσικά φαινόμενα του κλίματος. Βασικά στοιχεία του βιοκλιματικού σχεδιασμού
αποτελούν τα παθητικά συστήματα που ενσωματώνονται στα κτίρια με στόχο την αξιοποίηση
των περιβαλλοντικών πηγών για θέρμανση, ψύξη και φωτισμό των κτηρίων.
(http://www.cres.gr/energy-saving/enimerosi_bioclimatikos.htm)
Ειδικότερα, το ενεργειακό όφελος που προκύπτει από την εφαρμογή του βιοκλιματικού σχεδι-
ασμού αποδίδεται με τους παρακάτω τρόπους:
• εξοικονόμηση ενέργειας από την σημαντική μείωση απωλειών λόγω της βελτιωμένης
προστασίας του κελύφους και συμπεριφοράς των δομικών στοιχείων,
Πασχαλίδου Αννούλα 13

14. • παραγωγή θερμικής ενέργειας (θερμότητας) μέσω των ηλιακών συστημάτων άμεσου η
έμμεσου κέρδους με συμβολή στις θερμικές ανάγκες των χώρων προσάρτησης και με-
ρική κάλυψη των απαιτήσεων θέρμανσης του κτηρίου,
• δημιουργία συνθηκών θερμικής άνεσης και μείωση των απαιτήσεων όσον αφορά στη
ρύθμιση θερμοστάτη (σε χαμηλότερες θερμοκρασίες τον χειμώνα και υψηλότερες το
καλοκαίρι),
• διατήρηση της θερμοκρασίας εσωτερικού αέρα σε επίπεδα υψηλά τον χειμώνα (και α-
ντίστοιχα χαμηλά το καλοκαίρι), με αποτέλεσμα την μείωση του φορτίου για την κάλυ-
ψη των ενεργειακών απαιτήσεων από τα επικουρικά συστήματα κατά την χρήση του
κτιρίου.
Η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας και των περιβαλλοντικών πηγών, γενικότερα, όπως
προκύπτει από το βιοκλιματικό σχεδιασμό, επιτυγχάνεται στα πλαίσια της συνολικής θερμικής
λειτουργίας του κτηρίου και της σχέσης κτηρίου - περιβάλλοντος. Η δε θερμική λειτουργία ενός
κτιρίου αποτελεί μία δυναμική κατάσταση, η οποία:
• εξαρτάται από τις τοπικές κλιματικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους (την ηλιοφάνεια,
τη θερμοκρασία εξωτερικού αέρα, τη σχετική υγρασία, τον άνεμο, τη βλάστηση, το
σκιασμό από άλλα κτίρια), αλλά και τις συνθήκες χρήσης του κτιρίου (κατοικία, γραφεί-
α, νοσοκομεία κλπ.)
• βασίζεται στην αντίστοιχη ενεργειακή συμπεριφορά των δομικών του στοιχείων και
(κατ’ επέκταση) των ενσωματωμένων παθητικών ηλιακών συστημάτων, αλλά και το ε-
νεργειακό προφίλ που προκύπτει από τη λειτουργία του κτιρίου. (http://www.cres.gr/energy-saving/
enimerosi_bioclimatikos.htm)
Η απόδοση του βιοκλιματικού σχεδιασμού εξαρτάται από πολλές παραμέτρους, γεγονός που
τον καθιστά ευαίσθητο σε εξωγενείς και μη-τεχνικούς παράγοντες.
Για τον λόγο αυτό, βασικά κριτήρια για την εφαρμογή του βιοκλιματικού σχεδιασμού πρέπει
να είναι:
η απλότητα χρήσης των εφαρμογών και η αποφυγή πολύπλοκων παθητικών συστημά-
των και τεχνικών,
η μικρή συμβολή του χρήστη του κτηρίου στη λειτουργία των συστημάτων,
η χρήση ευρέως εφαρμοσμένων συστημάτων,
η χρήση τεχνικό-οικονομικά αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών.
η εφαρμογή Παθητικών Ηλιακών Συστημάτων σε σχεδιασμό κτιρίων
η εφαρμογή Ενεργητικών Ηλιακών Συστημάτων (φωτοβολταϊκά) σε σχεδιασμό κτιρίων
οι εναλλακτικοί τρόποι θέρμανσης - κλιματισμού κτιρίων
(http://www.cres.gr/energy-saving/enimerosi_bioclimatikos.htm)
Β)Περιβάλλων χώρος
Κυρίαρχος σκοπός της διαμόρφωσης του περιβάλλοντα χώρου της οικιστικής ενότητας στο
σύνολό της θα είναι η δημιουργία ενός χώρου με ήπιες διαμορφώσεις και παροχή θερμικής και
οπτικής άνεσης στους χρήστες
Ο σχεδιασμός ενός τέτοιου χώρου επιτυγχάνεται με την εγκατάσταση φυτών από είδη που έ-
χουν προσαρμοστεί στο συγκεκριμένο περιβάλλον , είδη της φυσικής φυτοκοινωνίας και της
βιοκλιματικής ζώνης της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας και η σύνθεσή τους θα είναι όσο το
δυνατό πιο φυσική.
Τα κριτήρια για τον σχεδιασμό και την διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου είναι :
1. Κατάλληλη οργάνωση των χώρων βλάστησης
Η οργάνωση των χώρων βλάστησης πρέπει να γίνει κατά τέτοιο τρόπο ώστε να δέχεται τις η-
λιακές ακτίνες κατά τους χειμερινούς μήνες, να μειώνεται η επίδραση των ανέμων καθώς και
να διατηρούνται τα φυσικά στοιχεία της περιοχής.
2. Βελτίωση μικροκλίματος
Τα επιμέρους στοιχεία των χώρων βλάστησης θα προσφέρουν προστασία από τις ηλιακές α-
κτίνες κατά τους θερινούς μήνες, καταφύγιο από τα κατακρημνίσματα και θα επιτρέπουν την
είσοδο των ηλιακών ακτινών την άνοιξη, φθινόπωρο και χειμώνα.
3. Σχεδιασμός που να εξυπηρετεί όλους τους χρήστες και να είναι κατανοητός από αυτούς.
Πασχαλίδου Αννούλα 14

15. Χρειάζεται να είναι εύκολη η χρήση του χώρου στα άτομα με ειδικές ικανότητες. Το σχέδιο
του χώρου θα πρέπει να είναι απλό ώστε να γίνεται άμεσα αντιληπτό από τους χρήστες, κάτι
όμως που δεν συνεπάγεται ότι θα είναι ανιαρό, απλοϊκό και πρόχειρο.
4. Δημιουργία χώρων δράσης και ξεκούρασης και γενικότερα ποικιλίας επιμέρους τοποθε-
σιών και δράσεων. Είναι χρήσιμη η ύπαρξη ποικιλίας τοποθεσιών αλλά και διαδρομών όπου θα
έχουν την δυνατότητα οι κάτοικοι του οικισμού να περνούν ευχάριστα είτε δραστηριοποιούμε-
νοι είτε απολαμβάνοντας τον χώρο.
5. Διατήρηση της βιοποικιλότητας
Με την ύπαρξη χώρων βλάστησης είναι δυνατό και αναγκαίο να διατηρείται η βιοποικιλότητα
της περιοχής.
6. Σχεδιασμός του χώρου σύμφωνα με τις πιθανές ανάγκες των χρηστών .
7. Δημιουργία ποικιλίας ασχολιών σε μικρές επιφάνειες.
Το κλειδί του ορθού σχεδιασμού είναι η δημιουργία μικρών επιφανειών με ποικιλία δράσεων
και όχι μεγάλων εκτάσεων με μονοσήμαντες ασχολίες.
8. Ισορροπία ανάμεσα στην ιδιωτικότητα και την ασφάλεια
9. Χρησιμοποίηση ασφαλών υλικών με περιβαλλοντικά κριτήρια τα οποία ταυτόχρονα θα
προσελκύουν την προσοχή των χρηστών.
10. Κρίνεται απαραίτητη η ύπαρξη κατάλληλων κατασκευών στον χώρο οι οποίες θα προ-
σελκύουν το ενδιαφέρον αυτών που δραστηριοποιούνται στο χώρο.
11. Χρήση φυτών των οποίων το χρώμα, η υφή και το σχήμα είναι ελκυστικά στις ανθρώπι-
νες αισθήσεις. Μέσα από τη μεγάλη ποικιλία φυτικών ειδών, κατά το σχεδιασμό του χώρου ,
επιλέγονται αυτά τα οποία είναι οικολογικά προσαρμοσμένα στην περιοχή (ενδημικά). Τα εν-
δημικά είδη εκτός του ότι είναι εύκολο να επιβιώσουν, δίνουν ταυτόχρονα την αίσθηση στους
χρήστες ότι βρίσκονται σε οικείο περιβάλλον. Η παρακολούθηση της κίνησης των φύλλων των
δέντρων και ο ταυτόχρονος ήχος που προκαλεί, βοηθά στην μείωση του επιπέδου του άγχους
των ανθρώπων.
12. Ύπαρξη φυσικών ήχων στον υπαίθριο χώρο. Ο χώρος θα πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε
να δημιουργείται μια συμφωνία από φυσικούς ήχους: θρόϊσμα των φύλλων των δέντρων, φωνές
των πουλιών, ήχος από την κίνηση του νερού και του αέρα.
13. Δημιουργία μονοπατιών περιπάτου, χρησιμοποίηση κατάλληλου υλικού κατά την κατα-
σκευή τους. Τα μονοπάτια περιπάτου θα πρέπει να είναι κατασκευασμένα από κατάλληλα υλι-
κά ώστε να εξασφαλίζεται η εύκολη και απρόσκοπτη κίνηση των χρηστών.
14. Θέσεις στάσης, ξεκούρασης, επικοινωνίας και σχεδιασμός γενικότερα για «επα-
φή».Θεωρείται απαραίτητη η ύπαρξη ορισμένων χώρων ειδικά σχεδιασμένων όπου τα άτομα
που περιδιαβαίνουν τον υπαίθριο χώρο θα έχουν την δυνατότητα να ξεκουράζονται για λίγο
χρονικό διάστημα και να απομονώνονται γενικότερα.
15. Χρήση ποικιλίας φυτικών ειδών, με ελεγχόμενο βαθμό ποικιλότητας. Η χρήση διαφόρων
φυτών είναι σημαντική σε έναν υπαίθριο χώρο. Οι φυτεύσεις να είναι απλές σε γεωμετρία και
μορφή ώστε να μην απαιτούν σημαντικές συντηρήσεις.
16. Η βλάστηση θα πρέπει να αποτελεί ένα σύνολο και να μην είναι διασπασμένη. Ο σχεδια-
σμός θα πρέπει να οδηγεί στην δημιουργία ενός συνόλου αρμονικά δεμένου και όχι σε μια ακα-
τάστατη κατανομή των διαφόρων φυτικών ειδών στον χώρο.
17. Χρήση φυτικών ειδών που έχουν ιερή ή ιστορική αξία για τους χρήστες .Η φύτευση ει-
δών βλάστησης τα οποία είναι πολύ κοινά στους χρήστες συνεισφέρει στην εξοικείωση τους με
τον χώρο. Ιδιαίτερα, εάν τα είδη αυτά έχουν κάποια ιστορική αξία για αυτούς είναι αναγκαία
όχι μόνο η διατήρησή τους αλλά και η ανάδειξή τους κατά τον σχεδιασμό.
18. Χρήση υλικών φιλικών προς τον άνθρωπο. Ο χώρος θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από φυ-
τά αλλά και υλικά τα οποία θα είναι ευχάριστα στην αφή. Τα φυτικά είδη, οι υδάτινες επιφάνει-
ες τα μονοπάτια περιπάτου και τα καθίσματα του κοινού θα πρέπει να είναι φιλικά προς τον άν-
θρωπο. Οι κατασκευές να είναι απλές και χρήσιμες. Τα υλικά ανθεκτικά να έχουν μακροζωία
και μονιμότητα ώστε να δίνουν την αίσθηση της ασφάλειας στη θέση που τοποθετούνται. Να
γίνεται κοστολόγηση του κύκλου ζωής των υλικών.
19. Διαχείριση του εξωτερικού περιβάλλοντος ως τόπου άγριας ζωής. Τα ανθισμένα φυτά
προσελκύουν διάφορα έντομα όπως μέλισσες, πεταλούδες ενώ τα μεγαλύτερης ηλικίας δέντρα
Πασχαλίδου Αννούλα 15

16. χρησιμεύουν ως οικότοπος θηλαστικών και πτηνών. Έτσι, η ύπαρξη βλάστησης προσελκύει
διάφορα είδη του ζωικού βασιλείου με συνέπεια να δημιουργείται ένας χώρος άγριας ζωής ή
ένας είδος βιοτόπου.
20. Κάλυψη χώρων με χλοοτάπητα .Οι μεγάλοι ανοικτοί χώροι πρέπει να είναι στους χρήστες
άνετοι, καθαροί και να καλύπτονται με φυσικό χλοοτάπητα με διαφορετικά είδη φυσικής βλά-
στησης ο οποίος θα πρέπει να είναι ανθεκτικός στο πάτημα, ενώ το είδος μίγματος που χρησι-
μοποιείται να προσαρμόζεται στα είδη της περιοχής. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρχει η
δυνατότητα δημιουργίας φυσικού χλοοτάπητα με διαφορετικά είδη φυσικής βλάστησης.
21. Ο σχεδιασμός θα λαμβάνει υπόψη τις μελλοντικές καταστάσεις και ανάγκες Η ορθή επι-
λογή φυτικών ειδών, η φύτευσή τους στην κατάλληλη θέση ώστε να λειτουργούν ανάλογα καθ’
όλη την διάρκεια του έτους και η χαμηλή δαπάνη συντήρησης είναι μερικά από τα βασικότερα
στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
23. Η ύπαρξη συστήματος πληροφόρησης απεικονίζει την εικόνα της οικιστικής ενότητας..
Να υπάρχει χάρτης προσανατολισμού, με όλες εγκαταστάσεις του περιβάλλοντος χώρου, γιατί
αυτό βοηθά τους ανθρώπους να βρουν που πρέπει να πάνε με ένα τρόπο ευχάριστο και αποδο-
τικό . (Μπουγουλια Σ., 2006)
3.5 Χρήσεις –χώροι (σχεδιάγραμμα 2)
Οι χώροι που προτείνονται στο σχεδιασμό της οικιστικής ενότητας είναι:
1.Χώρος αναψυχής –δραστηριοτήτων
Ο χώρος είναι ανοιχτός ,με φυσικό χλοοτάπητα ,φέρει κεντρικό καθιστικό χώρο και κατα-
σκευές για δραστηριότητες.
2.Χώρος συγκέντρωσης-πλατεία
Ο χώρος φέρει μικρό αμφιθέατρο ,σιντριβάνι ,χώρο συγκέντρωσης ,καθιστικά και γειτνιά-
ζει με δρόμο του εμπορικού κέντρου του οικισμού.
3.Χώρος κεντρικός χλόης.
Ο χώρος αυτός είναι επίσης ανοιχτός φέρει φυσικό χλοοτάπητα με καλλωπιστική φύτευση
και επιδαπέδιο σκάκι.
4.Χώρος κατοικίας
Ο χώρος φέρει εννέα οικοδομές για κατοικία Στον περιβάλλοντα χώρο της περιοχής κατοι-
κίας υπάρχει η δυνατότητα στάθμευσης αυτοκινήτων και ποδηλάτων και φέρει φυτεύσεις λει-
τουργικές και καλλωπιστικές.
5. Χώρος εμπορίου –κατοικίας
Οι τρείς νότιες οικοδομές φέρουν στο ισόγειο εμπορικά καταστήματα και στους ορόφους
κατοικίες. Τα εμπορικά έχουν άνετο χώρο μπροστά και δυνατότητα στάθμευσης αυτοκινήτων
και ποδηλάτων. Υπάρχει επίσης καλλωπιστική φύτευση όπως και θέα (καφετέρια, ζαχαροπλα-
στείο ,γυμναστήριο)
6.Χώρος λαχανόκηπων
Στο Βόρειο χώρο μετά τις κατοικίες μικρή έκταση προσφέρεται για δημιουργία λαχανόκη-
πων.
7.Χώρος ανακύκλωσης
Στα Βόρεια -ανατολικά των κατοικιών προτείνεται να λειτουργήσει χώρος συγκέντρωσης
των υλικών για ανακύκλωση από τους μικρούς κάδους που προτείνονται ανά τον οικισμό και
μετά κεντρική διάθεσή τους εκτός οικισμού για επεξεργασία.
3.6 Οδικό δίκτυο (σχέδιο 1,2,4)
Το τοπικό οδικό δίκτυο εντός του οικισμού προτείνεται να αποτελείται:
Α) από δρόμους πλάτους 5 μέτρων για μετακίνηση των ΙΧ αυτοκινήτων των κατοίκων αλ-
λά και ανεφοδιασμού των εμπορικών καταστημάτων της κεντρικής περιοχής. Το πλάτος του
χώρου μπροστά από τα κτίρια είναι 5 μέτρα και συνολικά η απόσταση μεταξύ των κτιρίων εί-
ναι 15 μέτρα Το πλάτος αυτό επιλέγεται αφενός για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες μετακινήσε-
ων και αφετέρου για να εξασφαλιστεί ο καλύτερος δυνατός αερισμός και ηλιασμός των κτιρί-
ων.
Β )από πεζοδρόμους και ήπιας αναγκαίας κυκλοφορίας οχημάτων πλάτους τριών μέτρων.
Γ) από πεζοδρόμους σε συνδυασμό ποδηλατοδρόμους πλάτους πέντε μέτρων με ενδιάμε-
ση φύτευση δέντρων.
Πασχαλίδου Αννούλα 16

17. Δ) από ποδηλατόδρομους
Η διαμπερής διέλευση οχημάτων δια μέσου του οικισμού δεν επιτρέπεται .
Τα πεζοδρόμια ακολουθούν τις σύγχρονες προδιαγραφές με ζώνη πεζών, πρασίνου και πο-
δηλάτου, όπως επίσης έχουν τις υποδομές για εξυπηρέτηση ΑΜΕΑ. (εικόνα 6,7) (σχήμα 19)
3.7 Δίκτυα υποδομής
Σχετικά με τα δίκτυα υποδομής στη νέα οικιστική ενότητα, προτείνονται οι παρακάτω επι-
λογές:
3.7.1. Δίκτυο ύδρευσης
Για δίκτυο (Σχήμα 15,14). προτείνεται το κυκλοφοριακό δίκτυο υδατοδιανομής γιατί έχει
την δυνατότητα επέκτασης και σε περίπτωση βλάβης υπάρχει δυνατότητα απομόνωσης .
(Α.Αραβαντινός 2007) (Σχήμα 16)
3.7.2. Δίκτυα αποχέτευσης – ομβρίων υδάτων
Η συλλογή των υγρών αποβλήτων (λυμάτων) και τον όμβριων υδάτων θα γίνεται μέσω δύο
χωριστών δικτύων, αφού ο τρόπος αυτός πλεονεκτεί έναντι των παντορροϊκών δικτύων.
(Α.Αραβαντινός 2007) (σχήμα 18)
3.7.3. Διαχείριση / συλλογή απορριμμάτων
Θα πρέπει να εφαρμοστεί ένα σύστημα διαλογής στην πηγή των απορριμμάτων, ώστε να
διαχωρίζονται τα υλικά που μπορούν να ανακυκλωθούν (χαρτί, πλαστικό, γυαλί) από τα οργα-
νικά υλικά. Προτείνεται για κάθε νοικοκυριό χρήση κάδων για πλαστικό ,αλουμίνιο και οργα-
νικά και αποκομιδή «πόρτα-πόρτα» (Αθανασούλης Ρογκάκος,1999) και για κάθε οικοδομικό τετρά-
γωνο μεγάλους κάδους για χαρτί και γυαλί. Για τα συλλεγέντα οργανικά υλικά προτείνεται να
εφαρμοσθεί η μέθοδος της κομποστοποίησης και το προϊόν που θα προκύψει να χρησιμοποιεί-
ται ως λίπασμα στις φυτεύσεις του περιβάλλοντος χώρου του οικισμού αλλά και στα παρτέρια
των λαχανικών για κάθε οικοδομή .Ιδιαίτερη βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί και στην εκπαίδευ-
ση των κατοίκων επάνω στην σωστή διαχείριση των απορριμμάτων και την ανακύκλωση ή και
επαναχρησιμοποίηση των υλικών.
Η εγκατάσταση όλων των υπόγειων δικτύων θα πρέπει να γίνει σε επισκέψιμες σήραγγες
με φρεάτια, κάτω από τη στάθμη των πεζοδρομίων με πρόβλεψη για μελλοντική εγκατάσταση
νέων μορφών δικτύων, όπως δίκτυα καλωδιακής τηλεόρασης . (Σχήμα 17)
3.7.4. Ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά δίκτυα
Για τη διαχείριση στερεών αποβλήτων, τα ενεργειακά δίκτυα (ηλεκτρική ενέργεια και φυ-
σικό αέριο) και το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο θα χρησιμοποιηθούν τα υφιστάμενα δίκτυα με ε-
πέκτασή τους αλλά και προσπάθεια για υπόγεια μετεγκατάστασή τους . Επίσης προτείνεται
εγκατάσταση φωτοβολταικών στις στέγες των οικοδομών (4.11 Ενεργητικά συστήματα)
444...ΚΚΚτττίίίρρριιιααα οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς
4.1 Τύποι διαμερισμάτων (σχέδιο 5)(πίνακας 2,3,4)
Τα διαμερίσματα που προτείνονται στις οικοδομές του οικιστικού συνόλου είναι τριών κα-
τηγοριών μεγέθους.
Α) Διαμέρισμα 72 τμ (χωρίς τα μπαλκόνια) με σαλόνι ,κουζίνα ,ένα υπνοδωμάτιο ,μπάνιο και
αποθήκη. Φέρει μπαλκόνια προς τα Νότια και Βόρεια μεγάλα ανοίγματα Νότια και μικρά Βό-
ρεια ,τους χώρους καθημερινής χρήσης προς τα Νότια και είναι διαμπερές.
Β) Διαμέρισμα 105 τμ (χωρίς τα μπαλκόνια) με σαλόνι ,κουζίνα ,δύο υπνοδωμάτια ,μπάνιο και
αποθήκη. Φέρει μπαλκόνια προς τα Νότια και Βόρεια μεγάλα ανοίγματα Νότια και μικρά Βό-
ρεια ,τους χώρους καθημερινής χρήσης προς τα Νότια και είναι διαμπερές.
Γ) Διαμέρισμα 145 τμ (χωρίς τα μπαλκόνια) με σαλόνι ,κουζίνα ,τρία υπνοδωμάτια ,δύο μπά-
νια. Φέρει μπαλκόνια προς τα Νότια και Βόρεια μεγάλα ανοίγματα Νότια και μικρά Βόρεια
,τους χώρους καθημερινής χρήσης προς τα Νότια και είναι διαμπερές.
4.2 Τύποι κατοικιών (σχέδιο 5)(πίνακας 2,3)
Οι τύποι κατοικιών που προτείνονται είναι :
Α) Πολυκατοικία επτά ορόφων με και τους τρεις τύπους διαμερισμάτων ανά όροφο (322 τμ)
και δύο κλιμακοστάσια.(91τμ) (δύο κτίρια)
Β) Πολυκατοικία έξι ορόφων με και τους τρεις τύπους διαμερισμάτων ανά όροφο (322 τμ) και
δύο κλιμακοστάσια. (91τμ) (δύο κτίρια)
Πασχαλίδου Αννούλα 17

18. Γ) Πολυκατοικία πέντε ορόφων με και τους τρεις τύπους διαμερισμάτων ανά όροφο και δύο
κλιμακοστάσια. .(δύο κτίρια)
Δ) Πολυκατοικία τεσσάρων ορόφων με και τους τρεις τύπους διαμερισμάτων ανά όροφο (322
τμ) και δύο κλιμακοστάσια. (91τμ) (ένα κτίριο) Στο ισόγειο φέρει εμπορικά καταστήματα.
Ε) Πολυκατοικία τεσσάρων ορόφων με δύο τύπους διαμερισμάτων ανά όροφο (250 τμ) και
ένα κλιμακοστάσιο. (45,5τμ) (ένα κτίριο) Στο ισόγειο φέρει εμπορικά καταστήματα.
ΣΤ) Πολυκατοικία τριών ορόφων με δύο τύπους διαμερισμάτων ανά όροφο (250 τμ) και ένα
κλιμακοστάσιο. (45,5τμ) (ένα κτίριο) Στο ισόγειο φέρει εμπορικά καταστήματα
Τα κτίρια των τεσσάρων ορόφων και των τριών φέρουν στο ισόγειο εμπορικά καταστήματα
και όχι διαμερίσματα.
4.3 Χαρακτηριστικά –προδιαγραφές κατοικιών (σχέδιο 7)
Οι οικοδομές της υπό σχεδιασμό νέας οικιστικής ενότητας των Αμαδρυάδων προτείνεται να
ακολουθούν αυστηρές προδιαγραφές βιοκλιματικού σχεδιασμού με τα παρακάτω χαρακτηρι-
στικά:
Θερμική άνεση
O βιοκλιματικός σχεδιασμός, ή η ορθολογική χρήση της ενέργειας, έννοιες σχεδόν ταυτόση-
μες, έχουν ένα και μοναδικό στόχο. Να διασφαλίσουν αποδεκτές εσωκλιματικές συνθήκες με
τη σωστή θερμική συμπεριφορά του κτιρίου -χειμώνα, καλοκαίρι- και συνεπώς να περιορίσουν
την κατανάλωση ενέργειας, με όλα τα οφέλη που αυτό συνεπάγεται, οικονομικά, περιβαλλο-
ντικά με τη μείωση των εκπομπών CO2, ποιότητα ζωής κτλ.
Τη θερινή περίοδο θα πρέπει να επιδιώκεται ο φυσικός δροσισμός του κτιρίου με την ελαχι-
στοποίηση των θερμικών κερδών και τη θερμική αποφόρτιση του κτιρίου μέσω του αερισμού
και άλλων σχετικών μέτρων. Στην περίπτωση που οι θερμικές πρόσοδοι κατά τη χειμερινή πε-
ρίοδο δεν επαρκούν για να καλύψουν τις θερμικές απώλειες και αυτό συμβαίνει σε πολύ μεγά-
λο βαθμό στα μη θερμομονωμένα συμβατικά κυρίως κτίρια, προσάγεται στους εσωτερικούς
χώρους θερμότητα μέσω της εγκατάστασης θέρμανσης, έτσι ώστε να καλυφθεί η διαφορά στο
ισοζύγιο.(Χρυσομαλλίδου Ν)
Χωροθέτηση (σχέδιο 1)
Η χωροθέτηση κτιρίου στο οικόπεδο-προσανατολισμός είναι μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα που
αντιμετωπίζει ο μελετητής, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, ή γενικότερα σε πυκνοδομη-
μένες περιοχές, σε σχέση με τη χωροθέτηση των κτιρίων στο οικόπεδο, τον προσανατολισμό
και τη σκίασή τους από τα απέναντι κείμενα. Η χάραξη των μεγάλων δρόμων κυκλοφορίας κα-
τά τον άξονα ανατολής Π δύσης, ή βορρά Π νότου, προδιαγράφει και τον κύριο προσανατολι-
σμό των όψεων και το κυριότερο περιορίζει το πλεονέκτημα του νότιου προσανατολισμού,
στην καλύτερη των περιπτώσεων, στο 25% των κτιρίων. (Χρυσομαλλίδου Ν)
Το τελευταίο έχει ως συνέπεια, τη δυσκολία εκμετάλλευσης των θερμικών ηλιακών κερδών
στην πλειοψηφία των κτιρίων, την υπερθέρμανση των εσωτερικών χώρων, κυρίως στα δυτικά,
αλλά και ανατολικά προσανατολισμένα κτίρια τη θερινή περίοδο, αλλά βέβαια και την ανα-
γκαστική απομόνωση των βόρεια προσανατολισμένων κτιρίων από τον ήλιο. Πολλές φορές
πάλι ακόμη και όταν διασφαλίζεται ο νότος, το πλεονέκτημα αυτό στην πράξη καταργείται,
λόγω σκίασης των όψεων από τα απέναντι κείμενα κτίρια (σχέση ύψους κτιρίων Π πλάτους
δρόμων).(Χρυσομαλλίδου Ν)
Γενικά θα μπορούσαν να προταθούν: H χωροθέτηση του κτιρίου στην πίσω βορινή πλευρά
του οικοπέδου, ώστε να αυξηθεί η απόσταση από τα απέναντι κτίρια και να αποφευχθεί κατά
το δυνατόν περισσότερο το ρίσκο της σκίασης, το οποίο και καταργεί τα πιθανά ηλιακά οφέλη.
Τα κτίρια της νέας οικιστικής ενότητας προτείνεται να τοποθετηθούν στη Βόρεια πλευρά
του οικοπέδου με απόσταση μεταξύ τους 15 μέτρων και με κλιμάκωση των ορόφων σύμφωνα
με την κλίση του εδάφους έτσι ώστε να διασφαλίζεται ο ηλιασμός και αερισμός τους.(σχέδιο 1)
Επιπλέον στη νότια πλευρά η ύπαρξη υδάτινων επιφανειών ή η ανάπτυξη χαμηλού και υ-
ψηλού πράσινου (φυλλοβόλα δέντρα) κάτω από τις βέλτιστες μικροκλιματικές συνθήκες, πα-
ρέχει την επιθυμητή σκίαση και εξατμιστικό δροσισμό τη θερινή περίοδο. (Χρυσομαλλίδου Ν)
Στη βορινή πλευρά, η οποία και επηρεάζεται κατά κανόνα από τους ψυχρούς ανέμους τη χει-
μερινή περίοδο, σκόπιμη θεωρείται η φύτευση αειθαλών δέντρων για την ανάσχεση των δυ-
σμενών επιδράσεων. - Αν το οικόπεδο είναι νότιο και επιπλέον ελεγχθεί ότι δεν υπάρχει πρό-
Πασχαλίδου Αννούλα 18

19. βλημα σκίασης από διπλανά κτίρια, τότε κρίνεται σκόπιμο να αναπτυχθεί το κτίριο κατά τον
άξονα ανατολή Π δύση, ώστε να μεγιστοποιηθεί όσο είναι δυνατό η νότια όψη του. Μία από-
κλιση της τάξης των ±25° θεωρείται ενεργειακά, οριακά αποδεκτή. (Χρυσομαλλίδου Ν)
Η πρόταση προσανατολισμού των οικοδομών της οικιστικής ενότητας είναι πέντε οικοδομές
με ΝΑ απόκλιση -14ο και οι 4 οικοδομές με απόκλιση +14ο .(σχέδιο 1)
Προσανατολισμός
H στροφή του άξονα του κτιρίου προς νότο, ή και μόνον της κύριας όψης του, ή των ανοιγ-
μάτων του. Σε οικόπεδα εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, θεωρητικά ο μελετητής έχει με-
γαλύτερη ελευθερία στη χωροθέτηση του κτιρίου, εκτός αν συντρέχουν λόγοι, όπως αξιόλογη
θέα, κλίση εδάφους, προσπέλαση κτλ. παράγοντες που μπορεί να αποτρέψουν την επιλογή του
νότιου προσανατολισμού. Λειτουργική οργάνωση των εσωτερικών χώρων.(Χρυσομαλλίδου Ν)
Κατά το σχεδιασμό της κάτοψης, οι εσωτερικοί χώροι θα πρέπει να οργανωθούν και να ο-
μαδοποιηθούν έτσι, ώστε αυτοί που έχουν μεγάλο χρόνο χρήσης και υψηλές επιθυμητές εσω-
τερικές θερμοκρασίες (καθιστικό, τραπεζαρία, γραφείο) να χωροθετηθούν στη νότια πλευρά
του κτιρίου. Αντίθετα οι χώροι με περιορισμένο χρόνο χρήσης που απαιτούν συγκριτικά και
χαμηλότερες θερμοκρασίες (WC, υπνοδωμάτια) θα πρέπει να χωροθετούνται σε ενδιάμεση
θερμική ζώνη. Οι υπόλοιποι βοηθητικοί χώροι, εάν υπάρχουν στη μελέτη (garage, αποθήκες
κτλ.) θα πρέπει να προβλεφθούν στη βορινή πλευρά, ώστε να λειτουργούν ως ζώνη θερμικής
ανάσχεσης ανάμεσα στους θερμαινόμενους χώρους και το εξωτερικό περιβάλλον. Με αυτόν
τον τρόπο μειώνονται στην πραγματικότητα οι θερμικές απώλειες από τους βασικούς κύριους
χώρους. (Χρυσομαλλίδου Ν)
Στα υπό μελέτη κτίρια του οικισμού έγινε πρόβλεψη να ακολουθηθούν τα παραπάνω χαρα-
κτηριστικά χωροθέτησης των χώρων χρήσης των διαμερισμάτων (σχέδιο 5)
Μορφή κτιρίου
Από άποψη ενεργειακή η μορφή του κτιρίου παίζει αποδεδειγμένα καθοριστικό ρόλο στη
θερμική του συμπεριφορά, καθώς προδιαγράφει μέσω του κελύφους που λειτουργεί ως φίλτρο,
την ανταλλαγή θερμότητας με το περιβάλλον.
Μία απόφαση του μελετητή για τη δημιουργία «ανοικτής» ή «κλειστής» μορφής κτιρίου, ε-
πιθετικής ή αμυντικής, με την έννοια του ανοικτού με μεγάλα ανοίγματα κτιρίου ή αντίστοιχα
κλειστού με μικρά ανοίγματα (Χρυσομαλλίδου Ν).
Ενεργειακά και οι δύο γενικές περιπτώσεις μορφής θα μπορούσαν να οδηγήσουν στα ίδια
αποτελέσματα, κάτω φυσικά από ορισμένες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, μία ανοικτή μορφή
θα μπορούσε να επιλεγεί μόνο στις περιπτώσεις που είναι διασφαλισμένος ο νότιος προσανα-
τολισμός και επιπλέον δεν παρουσιάζεται σκίαση των όψεων από παρακείμενα κτίρια ή άλλα
εμπόδια.
Στην περίπτωση αυτή, αυξάνει το όφελος από τη θερμική ηλιακή ενέργεια, είτε μέσω των
ανοιγμάτων (άμεσο ηλιακό κέρδος), είτε μέσω της εφαρμογής ειδικών τεχνικών (παθητικά η-
λιακά συστήματα). (Χρυσομαλλίδου Ν)
Κατασκευή κτιρίου
Η ισχυροποίηση της θερμικής προστασίας των συμπαγών δομικών στοιχείων του κελύφους,
πέραν της συμβατικής, αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά μέτρα για τον περιορισμό των
θερμικών απωλειών τη χειμερινή περίοδο και τη διατήρηση των πιθανών θερμικών ηλιακών
κερδών για μεγάλο διάστημα στους εσωτερικούς χώρους.
Γενικά ως κανόνας θα μπορούσε να αναφερθεί, ότι όσο πιο ελεύθερη είναι η αρχιτεκτονική
μορφή του κτιρίου από άποψη σχήματος ή σύνθεσης όγκων, τόσο πιο ισχυρές θα έπρεπε να
είναι και οι μονώσεις του περιβλήματός του, έτσι ώστε να αντισταθμιστούν και οι αυξημένες
θερμικές απώλειες συγκριτικά με άλλα κτίρια συμπαγούς μορφής και να επιτευχθεί ένα άνετο
εσώκλιμα με περιορισμένες καταναλώσεις.(Χρυσομαλλίδου Ν)
Σε ότι αφορά στα ανοίγματα, συνιστάται η ελαχιστοποίησή τους στις ανατολικές και δυτικές
όψεις για την αποφυγή υπερθερμάνσεων τη θερινή περίοδο, όπως επίσης και στη βορινή για
τον έλεγχο των θερμικών απωλειών. Στις τελευταίες περιπτώσεις οι διαστάσεις των ανοιγμά-
των θα πρέπει να καλύπτουν τις απαιτήσεις των χώρων σε φυσικό φωτισμό και αερισμό.
.(Χρυσομαλλίδου Ν)
Πασχαλίδου Αννούλα 19

20. Στις νότιες όψεις μία κάλυψη της επιφάνειας με 60% ανοίγματα αποτελεί μία ενεργειακά α-
ποτελεσματική πρόταση για τη θέρμανση των χώρων με φυσικό τρόπο από την ηλιακή ακτινο-
βολία. Σε κάθε περίπτωση όμως η χρήση θερμομονωτικών υαλοπινάκων με μικρό συντελεστή
θερμοπερατότητας ΚΣ, ή ακόμη καλύτερα η χρήση υαλοπινάκων προηγμένης τεχνολογίας
(χαμηλής εκπομπής) θεωρείται ένα από τα πλέον αποδοτικά μέτρα. .(Χρυσομαλλίδου Ν)
Τα υπό κατασκευή κτίρια της οικιστικής ενότητας φέρουν μεγάλα Νότια ανοίγματα ,μικρά
Βόρεια ανοίγματα και καθόλου ανοίγματα Ανατολικά και Δυτικά.
Αερισμός κτιρίου
Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα αεροστεγανό περίβλημα, να περιοριστεί και να ελεγχθεί ο
αερισμός των χώρων, ανάλογα με τη χρήση των κτιρίων, χωρίς να γίνεται υπέρβαση των ορίων
εναλλαγών αέρα ανά ώρα, όπως αυτές καθορίζονται από διεθνείς κανονισμούς που παίρνουν
υπόψη τους την υγεία και την ευεξία. Ανεξέλεγκτος ή εκτεταμένος χωρίς λόγο αερισμός λόγω
άστοχης ενεργειακής συμπεριφοράς των ενοίκων, επιδρά αρνητικά στο θερμικό ισοζύγιο του
κτιρίου σε βαθμό που μπορεί να υπερβεί ακόμη και το 100% της ενεργειακής κατανάλωσης.
Παθητικά ηλιακά συστήματα Με την προϋπόθεση ότι έχουν διασφαλιστεί όλα τα μέτρα για την
περιστολή των θερμικών απωλειών και κυρίως ο νότιος προσανατολισμός και οι ισχυρές μο-
νώσεις στο κέλυφος του κτιρίου, ο μελετητής θα μπορούσε να προχωρήσει και να προτείνει
την κατασκευή ειδικών συστημάτων για την εκμετάλλευση των ηλιακών κερδών. Τα συστήμα-
τα που εύκολα, με συμβατικά υλικά και χωρίς υψηλό κόστος, μπορούν να εφαρμοστούν στην
πράξη είναι: - το άμεσο ηλιακό κέρδος από νότια προσανατολισμένα ανοίγματα, - το προσαρ-
τημένο θερμοκήπιο, - ο τοίχος μάζας ή θερμικής αποθήκευσης, - ο αεριζόμενος τοίχος Trombe,
- το ηλιακό αίθριο, και - το θερμοσιφωνικό πανέλο. (Χρυσομαλλίδου Ν)
Για την αποθήκευση της θερμικής ενέργειας που συλλέγεται από τα παθητικά ηλιακά συστή-
ματα, θα πρέπει να επιλεγούν δομικά στοιχεία με μεγάλη θερμοχωρητικότητα. Το μέτρο αυτό
παίζει σημαντικό ρόλο κυρίως σε βιοκλιματικά κτίρια και χώρους συνεχούς χρήσης, καθώς και
σε περιοχές με υψηλές θερμοκρασίες τη θερινή περίοδο. Η αποθηκευμένη θερμότητα μεταδί-
δεται στον εσωτερικό χώρο με χρονική καθυστέρηση, η οποία μπορεί να υπολογιστεί έτσι, ώ-
στε να συμπέσει με τις βραδινές ώρες κατά τις οποίες παρουσιάζονται και οι μεγαλύτερες ανά-
γκες σε θέρμανση των χώρων. (Χρυσομαλλίδου Ν)
Μέτρα που αφορούν στη θερινή περίοδο
Για την αποφυγή υπερθερμάνσεων κατά την περίοδο του καλοκαιριού, ορισμένα από τα
πλέον αποτελεσματικά μέτρα που θα μπορούσε να προβλέψει κανείς ή και να ενισχύσει κατά
το δυνατό περισσότερο αφορούν:
- Στη βελτίωση των μικροκλιματικών συνθηκών με την κατάλληλη φύτευση για σκίαση και
εξατμιστικό δροσισμό, στην επιλογή επιστρώσεων με υλικά μεγάλης ανακλαστικότητας, κα-
θώς και στην πρόβλεψη υδάτινων επιφανειών για ενίσχυση και πάλι του εξατμιστικού δροσι-
σμού.
- Στην επιλογή των κατάλληλων ηλιοπροστατευτικών διατάξεων ανάλογα με τον προσανατο-
λισμό των όψεων (οριζόντιες διατάξεις στο νότο, κατακόρυφες στην ανατολή και δύση με σω-
στή κλίση σε σχέση με την πορεία των ηλιακών ακτίνων), έτσι ώστε να απομακρυνθεί η ηλια-
κή ακτινοβολία από το περίβλημα του κτιρίου.
- Στην επιδίωξη διαμπερούς αερισμού των χώρων και κυρίως στην πρόβλεψη ή ενίσχυση του
νυχτερινού αερισμού τους για την αποφόρτιση των δομικών στοιχείων από τη θερμότητα που
συσσωρεύεται κατά τις ώρες αιχμής, ιδίως για μεσογειακά κλίματα, όπου παρατηρούνται με-
γάλες θερμοκρασιακές διαφορές μεταξύ ημέρας και νύχτας. Αν το μέτρο αυτό δεν μπορεί να
ικανοποιηθεί από τα υπάρχοντα ανοίγματα στις όψεις του κτιρίου, τότε η χρήση ανοιγμάτων
στην οροφή του κτιρίου, ή η κατασκευή ηλιακής καμινάδας για την επιτάχυνση απαγωγής του
θερμού αέρα από το κτίριο, ή ανεμόπυργου για την εξαναγκασμένη κίνηση του αέρα, θα απο-
τελούσαν μερικές από τις δοκιμασμένες στην πράξη αποτελεσματικές τεχνικές.
- Στη χρήση υλικών με μεγάλη θερμοχωρητικότητα. Το μέτρο αυτό συνεπάγεται τη χρονική
καθυστέρηση μετάδοσης της θερμότητας στους εσωτερικούς χώρους, σε ώρες που μπορεί να
υπολογιστούν, έτσι ώστε να συμπίπτουν με τη μείωση των εξωτερικών θερμοκρασιών τις βρα-
δινές ώρες. Αν το παραπάνω συνδυαστεί και με το νυχτερινό αερισμό των χώρων, τότε πράγ-
ματι επιτυγχάνεται και ο δροσισμός των χώρων με φυσικό τρόπο.
Πασχαλίδου Αννούλα 20

21. -Στην κατασκευή ανοιχτόχρωμων επιχρισμάτων, για την ελαχιστοποίηση της ηλιακής ακτινο-
βολίας που απορροφάται και τη μεγιστοποίηση της ανακλώμενης.
- Στην ενίσχυση του φυσικού φωτισμού των χώρων, ώστε να περιοριστεί η χρήση του τεχνητού
φωτισμού και συνεπώς να περιοριστούν τα εσωτερικά θερμικά φορτία. (Χρυσομαλλίδου Ν)
4.4 Προσανατολισμός-Γεωμετρία-Εσωτερική διαρρύθμιση (σχέδιο 5)
Η διάρθρωση των εσωτερικών χώρων στο κτίριο πρέπει να έχει ως κριτήριο τις θερμικές α-
νάγκες του κάθε χώρου. Οι χώροι κύριας χρήσης είναι καλό να τοποθετούνται στη νότια ζώνη
των κτηρίων για να θερμαίνονται από τον ήλιο. Στη δεύτερη ζώνη, προς βορρά, τοποθετούνται
οι χώροι που έχουν μικρότερη ανάγκη θέρμανσης .Στην τρίτη ζώνη τοποθετούνται, αν υπάρ-
χουν, βοηθητικοί μη θερμαινόμενοι χώροι που προστατεύουν το υπόλοιπο κτίριο από το Βορ-
ρά. Το καλοκαίρι οι περισσότερο επιβαρυμένοι χώροι είναι αυτοί που βρίσκονται στην πλευρά
της Δύσης, γιατί υπερθερμαίνονται. Όταν δεν υπάρχει δυτική θέα, μπορούν να τοποθετηθούν
στη δυτική περιοχή βοηθητικοί χώροι ανάσχεσης. Αν όμως είναι αναγκαία η ύπαρξη κύριων
χώρων προς τη Δύση, πρέπει να λαμβάνονται πολύ προσεκτικά όλα τα μέτρα προστασίας από
υπερθέρμανση (αύξηση πάχους τοίχων / σκιασμός). (http://anelixi.org/index.php?cid=2)
Σε οποιοδήποτε κτίριο το βασικότερο ρόλο στην αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας διαδρα-
ματίζει η σωστή χωροθέτηση και ο κατάλληλος προσανατολισμός του.
Τα εξωτερικά δομικά στοιχεία θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον 9 φορές μεγαλύτερη επιφά-
νεια από τα ανοίγματα και πρέπει να κατασκευάζονται από υλικά μεγάλης θερμοχωρητικότητας
για την αποθήκευση του ηλιακού θερμικού κέρδους. (http://www.ecoarchitects.gr/images/FINAL/
Pathitika_Hliaka_Systimata.pdf)
Στην πρόταση κατασκευής των οικοδομών της νέας οικιστικής ενότητας λαμβάνεται μέριμνα
σωστής χωροθέτησης των χώρων χρήσης των διαμερισμάτων.
4.5 Υλικά κτιρίων(σχέδιο 2)
Τα υλικά των οικοδομών της οικιστικής ενότητας προτείνεται να ακολουθούν τα παρακάτω
χαρακτηριστικά:
Το χρώμα και η υφή των εξωτερικών επιφανειών του κελύφους του κτιρίου καθορίζουν την
ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που απορροφάται, καθώς και την ποσότητα της θερμότη-
τας που αποβάλλεται το βράδυ προς την ατμόσφαιρα, ρυθμίζοντας έτσι τη θερμοκρασία της
εξωτερικής επιφάνειας του κτηρίου και κατ’ επέκταση τη διακύμανση της εσωτερικής θερμο-
κρασίας.
Επισημαίνεται ότι οι επιφάνειες του κελύφους, οι προσανατολισμένες προς τη δύση, καθώς
και οι οριζόντιες –τα δώματα– υποφέρουν ιδιαίτερα από την έντονη ηλιακή ακτινοβολία το κα-
λοκαίρι. Συνεπώς συνιστάται η βαφή τους με ανοιχτά χρώματα. Ειδικά για τα δώματα αποτελε-
σματική είναι η επικάλυψή τους με ανακλαστική επιφάνεια, όπως για παράδειγμα η επίστρωση
με φύλλο αλουμινίου, ψυχρά χρώματα ή γενικότερα με ψυχρά υλικά .
Επίσης, η υφή των εξωτερικών επιφανειών –αδρή ή λεία– επηρεάζει την ανακλαστική τους ικα-
νότητα και κατά συνέπεια την απορρόφηση ή μη της θερμότητας.
(https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-t-e-e)
4.7 Eξοπλισμός κτιρίων (σχέδιο 5)
Ο εξοπλισμός των κτιρίων για ύδρευση, ηλεκτρισμό και αποχέτευση προτείνεται να ακο-
λουθηθούν οι σύγχρονες προδιαγραφές τεχνικών αλλά και υλικών. Προτείνεται η δυνατότητα
δικτύου επανάχρησης του ακάθαρτου νερού με βιολογική επεξεργασία και χρήση του για άρ-
δευση φυτεύσεων.
4.8 Θερμική άνεση κτιρίων (σχέδιο 7)
Η διασφάλιση θερμικής άνεσης στα υπό κατασκευή κτίρια είναι πολύ σημαντική και προτεί-
νονται τα παρακάτω χαρακτηριστικά
ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ
Το καλοκαίρι, όταν οι εξωτερικές θερμοκρασίες είναι υψηλότερες από τις εσωτερικές, δημι-
ουργείται ροή θερμότητας από το εξωτερικό περιβάλλον στον εσωτερικό χώρο. Η εφαρμογή
θερμομόνωσης στο κέλυφος περιορίζει τη διείσδυση θερμότητας και αποτρέπει, ως ένα βαθμό,
την υπερθέρμανση του εσωτερικού χώρου.
Για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, η θερμομόνωση πρέπει να τοποθετείται στην εξωτερι-
κή πλευρά του κελύφους του κτηρίου, η οποία λειτουργεί εξίσου ικανοποιητικά και το χειμώνα.
Πασχαλίδου Αννούλα 21

22. Έτσι επιτυγχάνεται διπλή προστασία του κελύφους, αλλά και προστασία από φθορές και βλά-
βες της κατασκευής από τις μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες.
Επισημαίνεται ότι η εξωτερική θερμομόνωση πρέπει να μην είναι εκτεθειμένη άμεσα στο
εξωτερικό περιβάλλον, γιατί υφίσταται φθορές, κυρίως από την υπεριώδη ακτινοβολία. Συνε-
πώς η θερμομονωτική στρώση πρέπει να επικαλύπτεται είτε με επίχρισμα είτε με άλλο προστα-
τευτικό υλικό. Η ποσότητα της θερμικής μάζας και ο βαθμός θερμομόνωσης ενός κτηρίου είναι
συνάρτηση του κλίματος. Για την εύκρατη ζώνη, από 35ο-42ο Β.Γ.Π., κλιματική περιοχή στην
οποία ανήκει και ο Ελλαδικός χώρος, η θερμομόνωση και η θερμική μάζα αποτελούν περίπου
ισοδύναμους παράγοντες της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων. Τονίζεται, ειδικότερα, ότι η
θερμική προστασία είναι απολύτως αναγκαία για τη βορινή πλευρά, ενώ η απαίτηση για μεγάλη
θερμική μάζα εντοπίζεται στη δυτική πλευρά και τα δώματα, γιατί επιβαρύνονται με μεγάλη
ποσότητα θερμότητας το καλοκαίρι και λόγω της προσπίπτουσας ηλιακής ακτινοβολίας.
(https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-t-e-e)
ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΙΚΟ ΠΑΝΕΛΟ
To θερμοσιφωνικό πανέλο ενδείκνυται για χώρους που χρειάζονται άμεση απόδοση θερμό-
τητας από τα ηλιακά κέρδη, όπως χώρους γραφείων, σχολικές αίθουσες κοκ.
Η νότια εξωτερική πλευρά αποτελείται από υαλοπίνακα και σκουρόχρωμη συλλεκτική επι-
φάνεια από συμπαγή τούβλα. Η θερμότητα που αναπτύσσεται μεταξύ του τζαμιού και του μο-
νωμένου στοιχείου μεταφέρεται με θερμοσιφωνική ροή στο εσωτερικό της αίθουσας μέσα από
αγωγούς και θυρίδες οι οποίες κλείνουν τις χειμερινές νυκτερινές ώρες για να μην χάνεται η
θερμοκρασία με αντιστροφή προς τα έξω. Έτσι, κατά τη χειμερινή περίοδο, η προσπίπτουσα
ηλιακή ακτινοβολία στο συλλέκτη (γυάλινη επιφάνεια) μετατρέπεται σε θερμική και μεταφέρε-
ται στον εσωτερικό χώρο μέσω θυρίδων στο άνω τμήμα του πανέλου. Θυρίδες στο κατώτερο
τμήμα επιτρέπουν την εισροή αέρα από το εσωτερικό του κτηρίου στο διάκενο του θερμοσιφω-
νικού πανέλου. Κατά τη θερινή περίοδο, η λειτουργία του αντιστρέφεται. Ανοίγματα στο άνω
τμήμα του υαλοστασίου επιτρέπουν την κίνηση του θερμού αέρα προς τον εξωτερικό χώρο με
αποτέλεσμα το δροσισμό του κτηρίου.
Το πλεονέκτημά του, σε σχέση με το άμεσο κέρδος που, επίσης, αποδίδει άμεσα θερμότητα
στο χώρο, είναι ότι αποφεύγεται η θάμβωση από μεγάλους υαλοπίνακες, η υπερθέρμανση τη
θερινή περίοδο, καθώς κι οι αυξημένες απώλειες θερμότητας τη νύχτα. Εκτός αυτού, τη θερινή
περίοδο, μπορεί να αποκόπτεται θερμικώς από το κτίριο (κλείσιμο των θυρίδων, σκίαση του
πανέλου, άνοιγμα του υαλοπίνακα στο ανώτατο και κατώτερο μέρος του), αποφεύγοντας έτσι
την υπερθέρμανση του χώρου. Το κλείσιμο των θυρίδων είναι επίσης πολύ σημαντικό τη νυ-
χτερινή περίοδο, προς αποφυγή θερμικών απωλειών. Κάτι τέτοιο καθιστά την εφαρμογή συ-
στήματος αυτοματισμών σχεδόν επιτακτική, προς αποφυγή δυσλειτουργίας του συστήματος
από αμέλεια των χρηστών. Στα υπό μελέτη κτίρια προτείνεται το θερμοσιφωνικό πανέλο σε όλη
την Νότια πλευρά των κλιμακοστασίων.
(http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakoi_toixoi.htm)
(https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-t-e-e)
ΝΟΤΙΑ ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ ΟΡΟΦΗΣ
Για την άμεση εκμετάλλευση της ηλιακής ακτινοβολίας και τη συμβολή στη θέρμανση των
βόρεια προσανατολισμένων χώρων προτείνονται στην οροφή των κατοικιών νότια προσανατο-
λισμένα ανοίγματα (roof monitors) η λειτουργία των οποίων είναι όμοια με αυτή του άμεσου
ηλιακού κέρδους. Επίσης το σύστημα διασφαλίζει στο χώρο επαρκή φυσικό φωτισμό και δρο-
σισμό. Απαραίτητη κρίνεται η τοποθέτηση ανακλαστικής επιφάνειας ώστε το φως ,να αναδιευ-
θύνεται προς την οροφή ή τους τοίχους. Για να αποκλειστεί η πιθανότητα θερμικής και οπτικής
ενόχλησης απαραίτητη είναι και η προσθήκη ασφαλιστικής διάταξης (περσίδες). (σχήμα 1α)
ΗΛΙΑΚΟΣ ΧΩΡΟΣ-ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟ
Οι προϋποθέσεις για την αποτελεσματική του λειτουργία είναι :
• να έχει νότιο προσανατολισμό ( ± 30 ο N) ,
• να υπάρχουν παράθυρα ή πόρτες προς το εσωτερικό του κτηρίου
• σύστημα σκιασμού και αερισμού
• να έχει αδιαφανή οροφή για αποφυγή υπερθέρμανσης
• να αερίζεται ο χώρος ιδιαίτερα τους θερμούς μήνες
Πασχαλίδου Αννούλα 22

23. Η ηλιακή ακτινοβολία, διερχόμενη από τα νότια υαλοστάσια του θερμοκηπίου, μετατρέπεται
σε θερμική και μέρος αυτής αποδίδεται άμεσα στο χώρο, αυξάνοντας τη θερμοκρασία του, ενώ
μέρος της αποθηκεύεται στα δομικά στοιχεία του χώρου (θερμική μάζα) και αποδίδεται με χρο-
νική υστέρηση. Για τη μείωση των θερμικών απωλειών κατά τη χειμερινή περίοδο, συνιστάται
η νυχτερινή προστασία του υαλοστασίου με θερμομονωτικά εσωτερικά πετάσματα, εκτός αν το
τμήμα του κτιριακού κελύφους, με το οποίο ο ηλιακός χώρος βρίσκεται σε επαφή, είναι θερμο-
μονωμένο. Για την αποφυγή υπερθέρμανσης κατά τη θερινή περίοδο απαιτείται σκιασμός της
γυάλινης επιφάνειας του θερμοκηπίου, με εξωτερικά - κατά προτίμηση - κινητά σκίαστρα, με
σταθερά στέγαστρα, ή με φυλλοβόλο βλάστηση. (σχήμα 3,4,5) (http://www.cres.gr/
energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakos_xoros.htm)
Στα υπό μελέτη κτίρια προτείνεται οι νότιοι εξώστες να έχουν τη δυνατότητα να κλείνουν με
υαλοστάσια τα οποία θα ανοίγουν ή θα απομακρύνονται το καλοκαίρι .
ΕΙΔΙΚΟΙ ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΟΙ ΥΑΛΟΠΙΝΑΚΕΣ
Η χρήση βελτιωμένων ειδικών υαλοπινάκων (σχήμα 6 ) μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά
στην εξοικονόμηση ενέργειας για τη θέρμανση, ψύξη και φωτισμό των κτηρίων και στη βελτί-
ωση των συνθηκών θερμικής και οπτικής άνεσης που διαμορφώνονται στους εσωτερικούς χώ-
ρους. Προτείνεται στα Βόρεια ανοίγματα η χρήση θερμομονωτικών υαλοπινάκων που εκτός
από αυξημένη θερμομονωτική ικανότητα , στο διάκενό τους περιέχουν άλλο αέριο (π.χ. αργό)
αντί για αέρα. Συνιστώνται σε κτίρια με μεγάλα ανοίγματα, όπου απαιτείται υψηλή θερμομό-
νωση του κελύφους.
( http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/thermiki_prostasia_kelyfous_xrisi_yalopinakon.htm)
4.9 Αερισμός-δροσισμός κτιρίων
Ο φυσικός αερισμός των εσωτερικών χώρων έχει άμεση επίδραση στην υγεία των ενοίκων,
στη θερμική άνεση και στην αίσθηση ευεξίας. Διευκολύνει την ανταλλαγή θερμότητας του αν-
θρώπινου σώματος με το περιβάλλον και παράλληλα συμβάλλει στη φυσική ψύξη των δομικών
στοιχείων της κατασκευής.
Οι παράμετροι που επηρεάζουν τις συνθήκες φυσικού αερισμού στο εσωτερικό των κτηρίων
και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή εφαρμογής μεθόδων βελτίωσης είναι :
. Η κατεύθυνση των δροσερών ανέμων στην περιοχή,
. Οι κατασκευαστικές ρυθμίσεις στο κέλυφος του κτηρίου,
. Η θέση και το μέγεθος των ανοιγμάτων.
(https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-t-e-e)
Μια κατασκευαστική επέμβαση για την επίτευξη δροσισμού είναι και οι ανεμόπυργοι. Οι
αγωγοί αυτοί κατασκευάζονται από σωλήνες αλουμινίου και το άνω άνοιγμα τους ( το οποίο
προεξέχει εξωτερικά από την οροφή του δώματος),είναι στραμμένο προς το βορρά ώστε να ει-
σέρχεται ο δροσερός αέρας κατά τη διάρκεια της νύχτας και να διεισδύει στο εσωτερικό του
χώρου με ελεγχόμενη ταχύτητα προσαγωγής αέρα, δημιουργώντας ευνοϊκότερο μικροκλίμα για
την επόμενη ημέρα. (http://la.teikav.edu.gr/land2010/proceedings/georgi_antwnara.pdf)
Προτείνεται στα υπό μελέτη κτίρια τρεις ανεμόπυργοι για κάθε κλιμακοστάσιο.
Για τη σκίαση των Νότιων ανοιγμάτων ρόλο οριζόντιου προβόλου παίζουν οι εξώστες αλλά
προτείνεται πρόσθετα σκίαστρα από πανί ή ξύλινα πλέγματα τα οποία έχουν τη δυνατότητα να
αναιρούνται από τους εξώστες το χειμώνα.
4.10 Φωτισμός κτιρίων
Όσον αφορά τις συνθήκες φωτισμού αλλά και δροσισμού οριζόντια στα πλαίσια των ανοιγ-
μάτων ,πάνω από το επίπεδο του ματιού προτείνεται η τοποθέτηση εξωτερικών και εσωτερικών
ηλιακών ραφιών.(light shelves). (σχήμα 7 )
Πρόκειται για σταθερά οριζόντια πλαίσια που έχουν σκοπό να μειώσουν το επίπεδο φωτι-
σμού κοντά στο παράθυρο και να το αυξήσουν στο πίσω μέρος του χώρου .Είναι ιδιαίτερα απο-
τελεσματικά στις νότιες όψεις γιατί βελτιώνουν τη διανομή του φυσικού φωτός ,προκαλώντας
μείωση των επιπέδων φωτισμού κοντά στο παράθυρο και αποφυγή της θάμβωσης. Από πάνω
τους ,στη συνέχεια του παραθύρου υπάρχει άνοιγμα –θυρίδα. Για γεωγραφικό πλάτος 40ο οι
αναλογίες τους πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να σχηματίζεται ανάμεσα στο εξωτερικό ράφι και
στο κατώφλι του ανοίγματος γωνία 55ο . (σχήμα 8 ) (σχέδιο 1,5.6)
Πασχαλίδου Αννούλα 23

24. Για καλύτερες συνθήκες φυσικού φωτισμού εκτός των παραπάνω επιλέγεται εσωτερικά οι
χώροι να είναι ανοιχτόχρωμοι ώστε να έχουν μεγάλη ανακλαστικότητα.
4.11 Ενεργητικά συστήματα
ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ
Η χρήση φωτοβολταϊκών συστημάτων για την απόδοση ενέργειας σε κτίρια παρουσιάζει
σημαντικά πλεονεκτήματα, αφού βελτιώνει το ενεργειακό αποτύπωμα και την συντελεστή ε-
νεργειακής απόδοσης.
Παράλληλα, οδηγεί εν γένει στη μείωση της χρήσης των συμβατικών ορυκτών καυσίμων
άρα και τη μείωση της ρύπανσης μέσω της μηδενικής έκλυσης αερίων, μείωση του ηχητικής
ρύπανσης λόγω της χαμηλής στάθμης θορύβου, μείωση των εκπομπών ακτινοβολίας με σημα-
ντικά οφέλη που αφορούν την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, αλλά και μείωση του οικο-
νομικού κόστους.
Τέλος, η εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών συστημάτων γίνεται χωρίς να απαιτούνται ιδιαί-
τερες επεμβάσεις στις οροφές των κτιρίων, ενώ, όταν χρειασθεί έχουν τη δυνατότητα απεγκα-
τάστασης και ανακύκλωσης. (http://www.econews.gr/2011/12/10/fwtovoltaika-steges-karditsa/)
Τέτοια φωτοβολταικά συστήματα προτείνονται στις οροφές της οικιστικής ενότητας με επι-
πλέον προσθήκη ηλιακών θερμοσιφώνων για παροχή ζεστού νερού.
555...ΠΠΠεεερρριιιβββάάάλλλλλλωωωννν χχχώώώρρροοοςςς οοοιιικκκιιισσστττιιικκκήήήςςς εεενννόόότττηηηττταααςςς
5.1 Κεντρική ιδέα-κριτήρια σχεδιασμού
Κυρίαρχος σκοπός της διαμόρφωσης του περιβάλλοντα χώρου της οικιστικής ενότητας στο
σύνολό του θα είναι η δημιουργία ενός χώρου με ήπιες διαμορφώσεις , παροχή θερμικής και
οπτικής άνεσης στους χρήστες αλλά .Κυρίαρχη ιδέα σχεδιασμού θα αποτελεί «ο μύθος των Α-
μαδρυάδων Νυμφών που είχαν υπό την προστασία τους τα πολύτιμα δέντρα » με συμβολική
φύτευση δέντρων που θα έχουν λειτουργικό αλλά και πολιτιστικό ρόλο.
Ο σχεδιασμός του περιβάλλοντος χώρου οικιστικής ενότητας εξασφαλίζει την ευκαιρία για
βελτίωση των συνθηκών άνεσης στον υπαίθριο χώρο. Οι πιθανές λύσεις στα συγκεκριμένα
προβλήματα που επιδέχεται ένας τέτοιος χώρος είναι απεριόριστες, ανάλογα με την τοπική
μορφολογία, το κλίμα και την αισθητική φύση της σχεδιαστικής πρότασης. Ανεξάρτητα από
την ποικιλία των λύσεων, υπάρχουν συγκεκριμένα θέματα τα οποία ο μελετητής θα πρέπει να
λάβει υπόψη του ώστε να επιτύχει στην παροχή ενός ελκυστικού και άνετου περιβάλλοντος.
(http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Το πρώτο θέμα που προκύπτει στη διαδικασία σχεδιασμού είναι το προφίλ της εποχιακής
χρήσης του ανοιχτού χώρου. Με εξαίρεση την ακουστική άνεση, η οποία δεν επηρεάζεται από
την εποχή του χρόνου, η οπτική και κυρίως η θερμική άνεση, απαιτούν διαφορετικές προσεγγί-
σεις, ώστε να επιτευχθεί ένα ήπιο και ευχάριστο περιβάλλον, σε σχέση με τις επικρατούσες πε-
ριβαλλοντικές συνθήκες.
Όσον αφορά τη θερινή περίοδο, για την επίτευξη της άνεσης είναι απαραίτητος ο έλεγχος
της θερμοκρασίας. H σκίαση είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας για τον έλεγχο της θερμο-
κρασίας και σημαντική παράμετρος οπτικής άνεσης. Για το λόγο αυτό μπορεί να χρησιμοποιη-
θεί ποικιλία σκιάστρων ή τύπων βλάστησης, ανάλογα με την επιθυμητή μορφή σκιάς. Κατακό-
ρυφα ή κεκλιμένα στοιχεία σκίασης όπως τοίχοι, πετάσματα ή θάμνοι είναι προτιμότερο να το-
ποθετούνται στη δυτική πλευρά του οικοπέδου, παίρνοντας υπόψη πιθανούς περιορισμούς που
μια τέτοια κατασκευή μπορεί να δημιουργήσει στον αερισμό του υπαίθριου χώρου . Μια παρό-
μοια μορφή σκίασης μπορεί να επιτευχθεί με δέντρα, με το πλεονέκτημα του δροσισμού του
αέρα, χωρίς να εμποδίζει την έκθεση στο χειμερινό ήλιο (Σχήμα 8).
(http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Οριζόντια σκίαστρα, όπως πέργκολες, μπορούν να παρέχουν σκιά για περισσότερες ώρες την
ημέρα και είναι χρήσιμα για τη σκίαση εξωτερικών χώρων (Σχήμα 9).Θα πρέπει όμως να κατα-
σκευάζονται έτσι ώστε να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός θερμού αέρα κάτω από την επιφάνεια
του σκιάστρου. Στις πέργκολες προτείνονται αναρριχητικά φυλλοβόλα φυτά
Η κατεύθυνση των ανέμων (Wind channelling) το καλοκαίρι προς τον χώρο είναι σημαντική
για την απαγωγή της θερμότητας από τον ανοιχτό χώρο. Για την ανακατεύθυνση του αέρα προς
ορισμένες περιοχές του ανοιχτού χώρου μπορεί να χρησιμοποιηθούν κατακόρυφα πετάσματα ή
βλάστηση. (http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Πασχαλίδου Αννούλα 24

25. Τα φυλλοβόλα δέντρα επιτρέπουν την έκθεση στον ήλιο, αλλά τα αειθαλή είναι αποδοτικά
ως ανεμοφράκτες .Επίσης τα φυλλοβόλα και πλατύφυλλα μπορούν να ενισχύσουν το δροσισμό
με εξατμισοδιαπνοή. (Σχήμα 8,10).
Τα υλικά των επιφανειών αποτελούν σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει τόσο το θερμικό
όσο και το οπτικό περιβάλλον. Ανοιχτά χρώματα και ανακλαστικές επιφάνειες μπορεί να απο-
τρέψουν την υπερθέρμανση των επιφανειών, αλλά μπορεί να δημιουργήσουν θάμβωση και α-
νάκλαση της θερμότητας προς τους χρήστες του χώρου και τις επιφάνειες των γύρω κτηρίων.
Αντιθέτως, σκουρόχρωμες επιφάνειες μπορεί να υπερθερμανθούν, όταν εκτεθούν στην ηλιακή
ακτινοβολία. Η επικάλυψη επιφανειών με βλάστηση όχι μόνο εμποδίζει τις ανακλάσεις, αλλά
και συνεισφέρει στο δροσισμό του αέρα μέσω εξατμισοδιαπνοής.
(http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Η περιφερειακή φύτευση θα μπορούσε να προσφέρει εκτός των άλλων και ηχητική και α-
ντιρρυπαντική προστασία .Εκτός των άλλων σημαντική είναι η κατάλληλη επιλογή ειδών για
φύτευση έτσι ώστε να είναι προσαρμοσμένα στις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής και να
μην απαιτούν μεγάλες ποσότητες ύδατος για άρδευση. Η κάλυψη επίσης χώρων με μαλακά υλι-
κά συνιστάται να είναι φυσικός χλοοτάπητας ή φλοιοί δέντρων.
Η σχεδιαστική πρόταση θα πρέπει να έχει μια συνδυαστική ολοκληρωμένη μορφή λαμβάνο-
ντας υπόψη όλες τις παραμέτρους άνεσης και τα ειδικά μορφολογικά και κλιματικά χαρακτηρι-
στικά της τοποθεσίας. (http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf).
5.2 Χρήσεις –χώροι
Οι χώροι που προτείνονται στο σχεδιασμό της οικιστικής ενότητας είναι:
1.Χώρος αναψυχής –δραστηριοτήτων
Ο χώρος είναι ανοιχτός ,με φυσικό χλοοτάπητα ,φέρει κεντρικό καθιστικό χώρο και κατα-
σκευές για δραστηριότητες.
2.Χώρος συγκέντρωσης-πλατεία
Ο χώρος φέρει μικρό αμφιθέατρο ,σιντριβάνι ,χώρο συγκέντρωσης ,καθιστικά και γειτνιά-
ζει με δρόμο του εμπορικού κέντρου του οικισμού.
3.Χώρος κεντρικός χλόης.
Ο χώρος αυτός είναι επίσης ανοιχτός φέρει φυσικό χλοοτάπητα με καλλωπιστική φύτευση
και επιδαπέδιο σκάκι.
4.Χώρος κατοικίας
Ο χώρος φέρει εννέα οικοδομές για κατοικία Στον περιβάλλοντα χώρο της περιοχής κατοι-
κίας υπάρχει η δυνατότητα στάθμευσης αυτοκινήτων και ποδηλάτων και φέρει φυτεύσεις λει-
τουργικές και καλλωπιστικές.
5. Χώρος εμπορίου –κατοικίας
Οι τρείς νότιες οικοδομές φέρουν στο ισόγειο εμπορικά καταστήματα και στους ορόφους
κατοικίες. Τα εμπορικά έχουν άνετο χώρο μπροστά και δυνατότητα στάθμευσης αυτοκινήτων
και ποδηλάτων. Υπάρχει επίσης καλλωπιστική φύτευση όπως και θέα (καφετέρια, ζαχαροπλα-
στείο ,γυμναστήριο)
6.Χώρος λαχανόκηπων
Στο Βόρειο χώρο μετά τις κατοικίες μικρή έκταση προσφέρεται για δημιουργία λαχανόκη-
πων.
7.Χώρος ανακύκλωσης
Στα Βόρεια -ανατολικά των κατοικιών προτείνεται να λειτουργήσει χώρος συγκέντρωσης
των υλικών για ανακύκλωση από τους μικρούς κάδους που προτείνονται ανά τον οικισμό και
μετά κεντρική διάθεσή τους εκτός οικισμού για επεξεργασία.
5.3 Υλικά –χρώματα-κατασκευές
Οι αστικές περιοχές παρουσιάζουν μειωμένη ανακλαστικότητα στην ηλιακή ακτι-
νοβολία.
Οι κυριότεροι λόγοι είναι δύο:
Οι σκουρόχρωμες επιφάνειες των κτιρίων και των δρόμων παρουσιάζουν
μεγάλη απορροφητικότητα στην ηλιακή ακτινοβολία.
Οι πολλαπλές ανακλάσεις της ηλιακής ακτινοβολίας που συμβαίνουν ανάμεσα
στα κτίρια των δρόμων αυξάνουν την απορρόφηση τους.
Πασχαλίδου Αννούλα 25

26. Οι τυπικές τιμές ανακλαστικότητας των πόλεων κυμαίνονται γύρω στα 0.15-0.3. Λόγω της
πυκνότητας τους, οι ευρωπαϊκές πόλεις παρουσιάζουν συγκριτικά μικρότερη ανακλαστικό-
τητα, από τις γύρω από αυτές αγροτικές περιοχές.
Οι συνθήκες θερμικής άνεσης στον υπαίθριο χώρο εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την α-
κτινοβολούμενη επιφανειακή θερμοκρασία του εδάφους και των κτιριακών κατασκευών που
τον περιβάλλουν, δεδομένου ότι η ηλιακή ακτινοβολία αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα
διαμόρφωσης μικροκλιματικών συνθηκών.
Επομένως, στο πλαίσιο ένταξης βιοκλιματικών παραμέτρων στο σχεδιασμό των υπαίθριων
χώρων, πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στα υλικά επίστρωσης τους. Κατά κανόνα είναι
σκληρά υλικά με σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση της αισθητικής του χώρου αλλά και του
μικροπεριβάλλοντος του.
Τα υλικά επίστρωσης των αστικών υπαίθριων χώρων διακρίνονται κατά κανόνα από τρεις
παράγοντες:
• την αντοχή τους στη συνεχή χρήση,
• το χαμηλό κόστος και
• τις βιοκλιματικές τους ιδιότητες.
Σε πόλεις με μεσογειακό κλίμα, δηλαδή, επικράτηση υψηλών θερμοκρασιών κατά τους κα-
λοκαιρινούς μήνες, η μειωμένη απορροφητικότητα ως προς την ηλιακή ακτινοβολία είναι ιδιαί-
τερα θεμιτή. Κατά κανόνα τα σκληρά υλικά, χαρακτηρίζονται από υψηλή απορροφητικότητα,
με συνέπεια να εκπέμπουν θερμοκρασία προς το περιβάλλον. Ιδιαίτερα, κατά τις απογευματινές
ώρες οι στενότεροι δρόμοι, συχνά μέσα σε συνθήκες άπνοιας και ατμοσφαιρικής ρύπανσης, α-
ποβάλλουν με πολύ αργό ρυθμό το συσσωρευμένο θερμικό απόθεμα (Δ. Πολυχρονόπουλος, 2002).
Μειωμένη απορροφητικότητα σημαίνει υψηλή ανακλαστικότητα (ανοιχτόχρωμα υλικά) στην
ηλιακή ακτινοβολία. Υλικά υψηλής ανακλαστικότητας θεωρούνται υλικά με συντελεστή ανα-
κλαστικότητας πάνω από 0,6.
Θεμιτή επίσης, είναι η αυξημένη υδατοπερατότητα του υλικού, ούτως ώστε να επιτρέπει τη
συγκράτηση νερού και υγρασίας στο έδαφος. Το τσιμέντο και η άσφαλτος δεν είναι υδατοπερα-
τά υλικά σε αντίθεση με τις φυσικές ή κεραμικές πλάκες, τα βότσαλα, τα υλικά με διάκενα στην
επιφάνεια τους ή με ανοιχτούς αρμούς στις μεταξύ τους συνδέσεις.
Οι σκληρές επιφάνειες είναι προτιμότερο να περιορίζονται στους χώρους κίνησης -
συγκέντρωσης των ανθρώπων, ενώ στους χώρους στάσης είναι προτιμότερα τα πορώδη υλικά ή
υλικά με διάκενα. Ο σωστός συνδυασμός διαφορετικών υλικών, ως προς την υφή και το οπτικό
αποτέλεσμα, συμβάλλει στην αισθητική ποιότητα, του υπό διαμόρφωση χώρου.
Στον υπό μελέτη περιβάλλονται χώρο της οικιστικής ενότητας τα υλικά ανά χώρο είναι :
Δάπεδα πλατείας –δρόμων –πεζοδρόμων –πεζοδρομίων
Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στον οικισμό έχουν επιλεγεί βάση των φυσικών τους χα-
ρακτηριστικών, της αισθητικής τους και της κλίμακας τους, επισημαίνοντας τα λειτουργικά χα-
ρακτηριστικά του χώρου, και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της γενικότερης αισθητικής του.
Ο χώρος συγκέντρωσης (σχέδιο 2) διαστρώνεται με πιεσμένο χώμα. Ο κυκλικός χώρος με
την πέργκολα σκίασης και το σιντριβάνι καθώς και το υπερυψωμένο δάπεδο του μικρού αμφι-
θεάτρου διαστρώνεται με εμποτισμένη ξυλεία . Τα περιβάλλοντα της πλατείας πεζοδρόμια ό-
πως και τα υπόλοιπα του οικισμού διαστρώνονται με κυβόλιθο χρώματος γκρι εν ξηρώ.
Οι χώροι μπροστά από τις εισόδους των κτιρίων διαστρώνονται με γκρι και χρώματος ώ-
χρας κυβόλιθους .
Ο ποδηλατόδρομος διαστρώνεται με κυβόλιθο χρώματος ανοιχτής ώχρας .Οι πεζοδρομη-
μένοι οδοί της οικιστικής ενότητας διαστρώνονται με χρώματος ώχρας κυβόλιθο πάντα εν ξη-
ρώ.
Οι θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων διαστρώνονται με γκρι χαλίκι και οι θέσεις στάθμευσης
ποδηλάτων με ανοιχτό γκρι χαλίκι.
Σε ορισμένους χώρους φύτευσης διαστρώνεται πλευρικά του πεζοδρομίου λευκό βότσαλο.
Τα παραπάνω επιλεγμένα υλικά είναι φυσικά, ψυχρά υλικά, με υψηλή θερμοχωρητικότητα
και μικρή εμπεριεχόμενη ενέργεια. Επίσης είναι υδροπερατά δια των αρμών τους και έτσι δια-
σφαλίζεται μέρος του κύκλου του νερού στον οικισμό . (Πινακίδα 2)
Πασχαλίδου Αννούλα 26

27. 5.4 Εξοπλισμός
α.Καθιστικά
Τα καθιστικά που προτείνονται είναι:
Ξύλινα παγκάκια με υψηλή αισθητική, αντοχή σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες και ασφαλή
στη χρήση. Τα καθιστικά θα τοποθετηθούν σε κομβικά σημεία όλων των χώρων που θα δια-
μορφωθούν (Σχέδιο 2) (Πινακίδα 3)
β.Στέγαστρα-Πέργκολες
Οι πέργκολες είναι κατασκευές πάνω στις οποίες στηρίζονται και αναπτύσσονται αναρριχώ-
μενα φυτά.. Οι πέργκολες μπορούν μεταξύ άλλων να χρησιμοποιηθούν για να προστατέψουν
ένα μονοπάτι. Είναι κατασκευασμένες από ξύλο, μέταλλο, ή πλαίσιο από συρματόπλεγμα.
Χρησιμοποιούμε αναρριχώμενα φυτά, κατά προτίμηση φυλλοβόλα (κλίμα, αμπέλοψη κ.α.), ώ-
στε να επιτυγχάνουμε το θερινό σκιασμό και αντίστοιχα τον χειμερινό ηλιασμό του χώρου που
καλύπτουν. (www.evergreen.ca)
Πέργκολες προτείνονται μπροστά από τις οικοδομές του οικισμού κατασκευασμένες από ξύ-
λο ανθεκτικό και μέταλλο.(σχέδιο 1,2) (Πινακίδα 2)
γ.Κάδοι απορριμμάτων-ανακύκλωση
Είναι πολύ σημαντικό για τους δημότες να μάθουν να σέβονται το περιβάλλον τους και να
μην προκαλούν σ’ αυτό οποιασδήποτε μορφής ρύπανση.
Στο χώρο του οικισμού χρειάζονται διαφορετικοί κάδοι για διαφορετικές χρήσεις:
- Οι κάδοι συλλογής χαρτιού, γυαλιού και πλαστικών οι οποίοι θα πρέπει να είναι μεγα-
λύτεροι και διαφορετικού χρώματος.
- Οι κάδοι των κοινών απορριμμάτων, οι οποίοι είναι μικρότεροι σε μέγεθος και πρέπει
να βρίσκονται κυρίως όπου υπάρχουν καθιστικά. Πρέπει να είναι υψηλής αισθητικής και ευ-
διάκριτοι καθώς και λειτουργικοί. (σχέδιο 1, 2) (Πινακίδα 3)
δ.Εξοπλισμός αθλητικών και λοιπών δράσεων
Σε έναν χώρο (3) προτείνεται η κατασκευή υπαίθριου παιχνιδιού σκάκι με καθιστικά για
παρακολούθηση. Επίσης στο χώρο δραστηριοτήτων (1) προτείνεται η τοποθέτηση μαρμάρινων
παιχνιδιών –αγαλμάτων αλλά και ιδιαίτερων κατασκευών για αναψυχή μικρών παιδιών. (σχέδιο
1,2) (Πινακίδα 2)
η.Σήμανση
Η μελέτη σήμανσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και ιδιαιτερότητες όλων των α-
τόμων, ιδιαίτερα δε των εμποδιζόμενων ατόμων στα οποία περιλαμβάνονται και τα άτομα με
ειδικές ανάγκες. Από την παραπάνω κατηγορία τα άτομα που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα
προβλήματα στην ανεμπόδιστη, αυτόνομη και ασφαλή διακίνηση είναι αυτά που έχουν κινητι-
κές κι αισθητήριες αναπηρίες. Αν για τους υπόλοιπους πολίτες η ύπαρξη σήμανσης και παροχής
πληροφοριών συμβάλλει στον καλύτερο προσανατολισμό και ασφάλειά τους, για τα άτομα με
ειδικές ανάγκες αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη δυνατότητα πρόσβασης, κίνησης και
παραμονής τους στους δημόσιους χώρους. Όταν υπάρχει σήμανση αναφερόμενη σε προσφερό-
μενες εξυπηρετήσεις σε άτομα με ειδικές ανάγκες πρέπει απαραίτητα να συνοδεύεται από το
Διεθνές Σύμβολο Πρόσβασης Αναπήρων (ΔΣΠ). Πάντως το πρόβλημα της πρόσβασης δεν εί-
ναι κάτι που σχετίζεται ιδιαίτερα με τους ανάπηρους. Η προσβασιμότητα πρέπει να θεωρείται
μία βασική ποιότητα του δομημένου περιβάλλοντος. Η παροχή πληροφοριών μόνο με χρωματι-
κό κώδικα πρέπει να αποφεύγεται. Άτομα με αχρωματοψία μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολία
στην κατανόησή της. Σήμανση που αφορά μία συγκεκριμένη πληροφορία πρέπει να εμφανίζε-
ται πάντα με τον ίδιο τρόπο, ώστε να είναι εύκολα αναγνωρίσιμη. Η πολυσήμανση, τα εκτενή
κείμενα, ο συνδυασμός ή η παράθεση διαφημιστικών πινακίδων και πινακίδων σήμανσης πρέ-
πει να αποφεύγονται γιατί προκαλούν σύγχυση. Επίσης οι επιφάνειες των πινακίδων πρέπει να
είναι μη ανακλαστικές (ματ) σε έντονη χρωματική αντίθεση με τον περιβάλλοντα χώρο.
Προτείνονται εκτός των μεμονωμένων σημάτων στο χώρο και τέσσερις πινακίδες παροχής
πληροφοριών για τον οικισμό σε τέσσερα κομβικά σημεία εισόδου Βόρεια (δύο) προς την
πλευρά της Γεωργούλα, Δυτικά προς την πλευρά της Φλώρου και Νότια προς την Λάμψα. (Πι-
νακίδα 2)
Πασχαλίδου Αννούλα 27

28. 5.5 Φωτισμός
Ο φωτισμός ενός εξωτερικού χώρου, είτε αυτός είναι ιδιωτικός είτε δημόσιος, αποτελεί
στοιχείο πολύ σημαντικό, το οποίο διαφοροποιείται σημαντικά από διάφορα άλλα τεχνικά στοι-
χεία. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των στοιχείων που τον απαρτίζουν (φωτιστικά), την ημέ-
ρα αποτελεί αρχιτεκτονικό στοιχείο που ολοκληρώνει την αισθητική εικόνα του χώρου και που
εντάσσεται στο γενικότερο αρχιτεκτονικό πλέγμα. Κατά τις νυχτερινές ώρες όμως, ο φωτισμός
ενός εξωτερικού χώρου, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς επιτρέπει να γίνονται ορα-
τά τα υπόλοιπα στοιχεία του χώρου, αναδεικνύει ορισμένα αξιόλογα και ουσιώδη στοιχεία (ό-
πως μνημεία, εντυπωσιακά φυτά κ.λ.π.), διευκολύνει τη μετακίνηση των περαστικών και γενι-
κά, δίνει μια ιδιαίτερη νότα στη συνολική εικόνα του χώρου. (Κανταρτζής Ν. Α,2003)
Τα φωτιστικά που χρησιμοποιούνται στους εξωτερικούς χώρους, είναι ειδικά κατασκευα-
σμένα και χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα μεγάλη ανθεκτικότητα στις καιρικές συνθήκες. Άλλο
χαρακτηριστικό τους είναι η στεγανότητα τους, που ορίζεται από το βαθμό προστασίας IP και
που αποτελεί κύριο κριτήριο επιλογής ενός φωτιστικού.
Οι λάμπες, που χρησιμοποιούνται για το φωτισμό, είναι λευκού χρώματος (Λάμπες Ατμών
Υδραργύρου/ MBP) ή κίτρινου φωτός (Λάμπες Ατμών Νατρίου/ SAP). Το κίτρινο φως χρησι-
μοποιείται κυρίως για τη φωταγώγηση μνημείων ή κτηρίων, λόγω της υφής του δομικού υλι-
κού, ενώ το λευκό για τη φωταγώγηση δρόμων.
Ανάλογα με την ένταση του φωτισμού που παράγουν και το σκοπό για τον οποίο χρησιμο-
ποιούνται, τα φωτιστικά σώματα μπορούν να διακριθούν στις παρακάτω κατηγορίες:
Σώματα χαμηλού φωτισμού, με τον οποίο αναδεικνύονται ιδιαίτεροι χώροι ή εντυπωσι-
ακά στοιχεία.
Σώματα μέσου φωτισμού, με τον οποίο σηματοδοτούνται και ορίζονται οι κεντρικές πο-
ρείες του χώρου.
Σώματα υψηλού φωτισμού, με τον οποίο δημιουργείται συνεχής ζώνη φωτός και εξασφα-
λίζεται ασφαλής και άνετη μετακίνηση. (Κανταρτζής Ν. Α,2003)
Σώματα σημειακού φωτισμού, δηλαδή προβολέων. Είναι η κύρια πηγή φωτισμού που
χρησιμοποιείται για την ανάδειξη σημείων αναφοράς, όπως εντυπωσιακά φυτά και άλλα.
Μια καλή επιλογή θα ήταν να τοποθετηθούν «φωτιστικά ηλιακής ενέργειας». Στο εμπόριο
υπάρχει μεγάλη ποικιλία με τέτοιου τύπου φωτιστικά σώματα εξωτερικού χώρου (Κανταρτζής Ν.
Α,2003) (Πινακίδα 3) (σχέδιο 2)
5.6 Φύτευση
Η παρουσία βλάστησης στους υπαίθριους χώρους έχει πολλαπλή σημασία και είναι ανα-
γκαία για τους εξής λόγους:
Διευκολύνει τη λειτουργία της φύσης στο αστικό περιβάλλον.
Λειτουργεί σαν προπετάσματα ή φίλτρο προστασίας από το θόρυβο, τη ρύπανση και τον
άνεμο, για τους ανθρώπους που κινούνται στους ελεύθερους χώρους. Η βλάστηση λειτουρ-
γεί ηχοπροστατευτικά γιατί απορροφά μέρος του εκπεμπόμενου θορύβου, ανεμοπροστατευ-
τικά, διότι ελαττώνει την ταχύτητα του ανέμου στα χαμηλά ύψη και βοήθα στην ανακατεύ-
θυνση των αέριων ρευμάτων και τέλος, ως απορρυπαντικό στοιχείο γιατί κατακρατά τη
σκόνη, συμβάλλει στην οξυγόνωση του αέρα της πόλης
Λειτουργεί ως ρυθμιστής της θερμοκρασίας, διότι απορροφά σε υψηλό ποσοστό την ηλιακή
ακτινοβολία και συμβάλλει στον αερισμό της πόλης και το δροσισμό της.
Έχει χαμηλή θερμοχωρητικότητα σε σχέση με τα δομικά υλικά των κτιρίων.
Λειτουργεί ως ηλιοπροστασία, εξασφαλίζοντας σκίαση σε επιφάνειες κίνησης
και στάσης.
Λειτουργεί ως συνδετικό αντιληπτικό και λειτουργικό στοιχείο στον ιστό της πόλης (ΕΠΑ/
τόμος β σελ. 133).
Η βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών στους αστικούς υπαίθριους χώρους, διαμέσου
των οργανωμένων φυτεύσεων, σχετίζεται κυρίως με το σκιασμό που προσφέρει η βλάστη-
ση.
Η επιλογή των κατάλληλων φυτικών στοιχείων, σε σχέση με το είδος, τη μορφή, το μέγεθος
και το τρόπο που εντάσσονται στο χώρο, είναι καθοριστική για την επιτυχή αξιοποίηση των βι-
οκλιματικών χαρακτηριστικών της βλάστηση, στους ελευθέρους χώρους.
Πασχαλίδου Αννούλα 28

29. Όσον αφορά το είδος της φύτευσης, τα στοιχεία της καταλληλότητας του είναι τα εξής:
Η αντοχή του επιλεγμένου είδους στην αστική ρύπανση.
Η αντοχή στις τοπικές κλιματικές συνθήκες. Στην περίπτωση της Αθήνας, όπου το κλίμα
κατά τους καλοκαιρινούς μήνες είναι θερμό και ξηρό, καταλληλότερα θεωρούνται τα
φυτά με δυνατότητα προσαρμογής σε θερμοκρασίες υψηλότερες των 30- 35 ^ και με
περιορισμένη ανάγκη για νερό.
Η διεποχική παρουσία του φυλλώματος -αειθαλή ή φυλλοβόλα δέντρα-, συμβάλλει αισθητά
στον έλεγχο των περιβαλλοντικών συνθηκών σε κάθε εποχή. Το ποσοστό του ηλιακού φω-
τός που διαπερνά το δέντρο, μειώνεται ή αυξάνεται ανάλογα με την πυκνότητα του φυλλώ-
ματος και των κλαδιών. Κατά μέσο όρο η διαπερατότητα κατά την χειμερινή περίοδο κυ-
μαίνεται γύρω στο 45-55%, ενώ την άνοιξη 15-25% και 10% το καλοκαίρι, ανάλογα με το
δέντρο.
Η ταχύτητα ανάπτυξης του φυτού.
Η δυνατότητα προσαρμογής του φυτού σε συγκεκριμένη ποιότητα εδάφους (υγρό, ξηρό,
όξινο κτλ).
Η δυνατότητα αποφυγής εμπλοκής του ριζικού συστήματος του δέντρου με υπόγεια δίκτυα
υποδομής της πόλης.
Η εύκολη προσαρμογή του στην έντονη ηλιοφάνεια και ανάγκη για σκιασμό.
Όσον αφορά την επιλογή της μορφής- σχήματος, η επιλογή της φύτευσης έγκειται στις εξής
παραμέτρους:
Το σχήμα της κόμης.
Τις αναλογίες (σχέση ύψους κορμού και φυλλώματος).
Το μέγεθος του φυτού.
Την πυκνότητα του φυλλώματος.
Τη δυνατότητα ή μη απόρριψης του φυλλώματος κατά τους χειμερινούς μήνες.
Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει η γεωμετρική συγκρότηση της φύτευσης στον αστικό χώρο:
Πρέπει να ελεγχθεί η καταλληλότητα των γεωμετρικών χαρακτηριστικών ενός δέντρου σε
σχέση με τον προσανατολισμό και ιδιαίτερα σε σχέση με τη ηλιακή
πορεία και τις κλιματικές συνθήκες, σε όλο το μήκος του έτους και στη διάρκεια της ημέρας για
το συγκεκριμένο σημείο αναφοράς.
Οι αποστάσεις των φυτεύσεων, έτσι ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή σκίαση (σε καθιστικά,
σε πεζόδρομους και πεζοδρόμια κτλ.).
Με τις επιλογές κατάλληλων φυτεύσεων και την κατάλληλη χωροθέτησή τους, είναι δυνατό
να επιτευχθεί μείωση της διάρκειας της ανεπιθύμητης ακτινοβολίας στο επίπεδο κίνηση των
πεζών σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50%, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την εισαγω-
γή βιοκλιματικών παραμέτρων στον σχεδιασμό υπαιθρίων χώρων. (Πολυχρονόπουλος, 2002)
Οι φυτεύσεις που προτείνονται στους χώρους του οικισμού της οικιστικής ενότητας είναι
(σχέδιο3)( πινακίδα 1):
1. Χώρος αναψυχής –δραστηριοτήτων
Στο χώρο αναψυχής κυριαρχεί ο φυσικός χλοοτάπητας με σημειακή κεντρική φύτευση
στον καθιστικό χώρο μιας σοφόρας (Sophora japonica) (εικόνα 9.20 ) αλλά και πλευρικά του πο-
δηλατόδρομου προσφέρουν σκίαση .Πλάγια των ιαπωνικών βημάτων στον χλοοτάπητα προ-
τείνεται φύτευση λεβάντας (Lavandula angustifolia) (εικόνα 9.4) για χρώμα και άρωμα. Προς τα
Βόρεια του χώρου οι δαμασκηνιές (Prunus ceracifera) (εικόνα 9.2 ) οι καλλωπιστικές προσφέ-
ρουν χρώμα αλλά και σκίαση .Η εποχιακή φύτευση στο Νοτιοανατολικό άκρο του χώρου δίνει
εποχιακό χρώμα στο χώρο.
Στη Νότια πλευρά η φύτευση δαφνοκερασιάς (Prunus laurocerasus) (εικόνα 9.6 ) αλλά και
δάφνης (Laurus nibilis) (εικόνα 9.18 ) προσφέρουν ηχομόνωση και αντιρρύπανση από το κυ-
κλοφοριακό φόρτο της οδού Λάμψα.
2. Χώρος συγκέντρωσης-πλατεία
Στην πλατεία κυριαρχεί η αναρριχώμενη βουκαμβίλια (Biouganvillea spectabilis) (εικόνα
9.30 ) στο χώρο συγκέντρωσης δίπλα στο σιντριβάνι. Τα αρωματικά τεύκρο (Teucrium
fruticans) (εικόνα 9.3) και σαντολίνα (Santolina chamaecyparissus) (εικόνα 9.8 ) δίνουν άρωμα
στο μικρό αμφιθέατρο. Η φύτευση της σοφόρας παρέχει σκίαση και οι νεραντζιές (Citrus au-
Πασχαλίδου Αννούλα 29

30. rantium) (εικόνα 9.27 ) και ιβίσκοι (Hibiskus syriacus) (εικόνα 9.26 ) δίνουν αναφορές στις παρα-
δοσιακές φυτεύσεις των Αθηνών. Τα παρτέρια με ετήσιες ή πολυετείς πόες δίνουν εποχιακό
χρώμα.
3. Χώρος κεντρικός χλόης.
Στο χώρο επικρατεί ο φυσικός χλοοτάπητας με εποχιακά παρτέρια στα δύο ανατολικά άκρα
του. Τα σφενδάμια (Acer pseudoplatanum) (εικόνα 9.12 ) σκιάζουν τους διερχόμενους διαβάτες
το καλοκαίρι και ηλιάζουν με το φυλλοβόλο χαρακτήρα τους το χειμώνα.
Στη Νότια πλευρά η φύτευση δαφνοκερασιάς αλλά και δάφνης προσφέρουν ηχομόνωση
και αντιρρύπανση από το κυκλοφοριακό φόρτο της οδού Λάμψα.
4. Χώρος κατοικίας
Στις ανατολικές και δυτικές πλευρές των οικοδομών του οικισμού που δε φέρουν ανοίγμα-
τα η φύτευση αριζόνικας αλλά και κυπαρισσιού (Cupressus sempervierens) (εικόνα 9.15) παρέ-
χει ηλιοπροστασία το καλοκαίρι.
Οι ελιές (Olea europaea) (εικόνα 9.11) στους χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων προσφέρουν
σκιά αλλά και παραπέμπουν συμβολικά στο ιερό δέντρο της Αθηνάς και των Ολυμπιακών α-
γώνων στην Αθήνα. Καλλωπιστικές φυτεύσεις στον περιβάλλοντα χώρο κατοικίας δίνουν
χρώμα και αίσθηση εναλλαγής των εποχών .Στις πέργκολες που φέρουν οι οικοδομές στη νότια
πλευρά αναρριχώνται φυτά φυλλοβόλα κάμψις (Bignonia radicans) (εικόνα 9.29 ), βιστέρια
(Wisteria synensis) (εικόνα 9.25 ), κληματίδα (Climatis alpina) (εικόνα 9.27), τριανταφυλλιά (Rosa
spp) (εικόνα 9.7), με πλούσια ανθοφορία τα οποία ηλιοπροστατεύουν το καλοκαίρι και ηλιάζουν
το χειμώνα.
5. Χώρος λαχανόκηπων -ανακύκλωσης
Στο χώρο προτείνεται η διαμόρφωση μικρής έκτασης λαχανόκηπων .Στη Βόρεια και Βο-
ρειοδυτική πλευρά προτείνεται ανεμοφράκτης με λεμονοκυπάρισσο (Cupressus macrocarpa)
(εικόνα 9.14) και αριζόνικα (Cupressus arizonica) (εικόνα 9.13 ).
5.7 Κυκλοφορία- επίπεδα
Α) Πεζοί -ποδηλάτες
Η κυκλοφορία στον οικισμό είναι κυρίως για τους πεζούς και ποδηλάτες. Όπως φαίνεται
στο σχέδιο 4 υπάρχει περιφερειακός πεζόδρομος-ποδηλατόδρομος στα Βορειοδυτικά ,Βόρεια,
Βόρεια Ανατολικά .Υπάρχουν δύο πεζόδρομοι που διασχίζουν τον χώρο κατοικίας από Ανατο-
λή προς Δύση . Επίσης προς τα Νότιο δυτικά ,Νότια υπάρχει περιφερειακά πεζόδρομος -
ποδηλατόδρομος.
Η κυκλοφορία των ΑΜΕΑ είναι ανεμπόδιστη στην πλατεία γιατί διαμορφώνονται ομαλές
κλίσεις εισόδου-εξόδου σε αυτήν αλλά και δυνατότητας κυκλοφορίας εντός αυτής.
Β) Κυκλοφορία οχημάτων
Η κυκλοφορία οχημάτων προτείνεται να περιορισθεί μόνο επί της κεντρικής οδού που δια-
σχίζει το οικισμό ,των πλευρικών οδών που οδηγούν σε χώρους στάθμευσης περιφερειακά της
πλατείας για ανεφοδιασμό των εμπορικών καταστημάτων και Νότιο Δυτικά .
Γ) Επίπεδα
Η κλίση του οικοπέδου προς τα Νότια είναι περίπου 5% ομαλά διαμορφωμένη. Τα επίπεδα
των δρόμων (Α-Δ) είναι σχεδόν επίπεδα με κλιμάκωση της παραπάνω κλίσης στους χώρους
μπροστά και πίσω από τις οικοδομές (σχέδιο 8)
5.8 Άρδευση του χώρου
Η εγκατάσταση αυτόματου αρδευτικού συστήματος είναι αναγκαία αφού μόνον έτσι μπο-
ρεί να ελεγχθεί η ποσότητα του νερού άρδευσης αλλά και η άνετη οικονομική άρδευση του
εξωτερικού περιβάλλοντος του οικισμού. Επιπλέον, η άρδευση με αυτόματο σύστημα είναι πιο
αποδοτική γιατί διανέμει τις απαραίτητες ποσότητες νερού σε όλη την επιφάνεια του εδάφους
χωρίς να καταστρέφει τη δομή του (σε αντίθεση με το λάστιχο του ποτίσματος, που τροφοδοτεί
το έδαφος με νερό σημειακά και σε μεγάλη πίεση νερού καταστρέφει τη δομή του εδάφους).
Ο σχεδιασμός του δικτύου άρδευσης πρέπει να είναι σωστός και ακριβής έτσι ώστε το νερό
να διατίθεται στα φυτά του κήπου και να μη σπαταλιέται βρέχοντας διαδρόμους και καθιστι-
κά.(http://www.gardenguide.gr/articles/ardeyshlipansh/85-ligoteronero.html) (http://www.valentine.gr/sprinkler-system1_
gr.php)
Ο αρδευτικός σχεδιασμός θα πρέπει να είναι ένας συνδυασμός των παρακάτω παραγόντων:
Πασχαλίδου Αννούλα 30

31. Εξοικονόμηση νερού
Απόδοση εξοπλισμού
Τοπικές συνθήκες
Κόστος εγκατάστασης
Η άρδευση ενός χώρου με φυτά γίνεται με δυο τρόπους.
Τεχνητή βροχή
Αρδεύονται με τεχνητή βροχή όλα τα είδη των χλοοταπήτων. Ο πιο σημαντικός παράγο-
ντας για ένα αποδοτικό και οικονομικό στην κατανάλωση νερού αρδευτικό δίκτυο για χλοοτά-
πητα είναι η ομοιομορφία διαβροχής η οποία εξασφαλίζει:
Ομοιόμορφη κάλυψη των αναγκών που έχουν τα φυτά σε νερό, άρα και την ομοιόμορφη
ανάπτυξη
Τη μείωση του κόστους κατανάλωσης νερού
Τη μείωση του κόστους συντήρησης του αρδευτικού δικτύου
Τη διάρκεια αύξησης ζωής του αρδευτικού εξοπλισμού
Υπόγεια στάγδην άρδευση.
Πρωτοποριακή άρδευση με σταγόνες υπογείως για όλα τα είδη των δέντρων και θάμνων.
Αποτελεί καινοτομία στο χώρο της άρδευσης γιατί:
Δεν επηρεάζεται καθόλου από τις καιρικές συνθήκες, π.χ. δυνατός αέρας (που συνήθως
στέλνει το νερό έξω από τους χώρους που θέλουμε να ποτίσουμε.), ήλιος (εξάτμιση), κτλ.
Εγγυάται ομοιομορφία άρδευσης σε κάθε είδος εδάφους ανεξαρτήτως των καιρικών φαι-
νομένων (π.χ άνεμος)
Είναι δυνατή η εργασία στο χώρο (κούρεμα γκαζόν, κλάδεμα κτλ.) ακόμα και κατά τη
διάρκεια της άρδευσης
Είναι δυνατή η άρδευση του χλοοτάπητα σε νησίδες, στενόμακρα σχήματα και χώρους με
ακανόνιστο γεωμετρικό σχήμα.
Είναι το μοναδικό σύστημα που επιτρέπει την χρήση ανακυκλωμένου νερού, (βιολογικός
καθαρισμός 3ου βαθμού) ακόμα και για το πότισμα του γκαζόν.
(http://www.greenplan.gr/default.asp)
5.9 Το νερό
Το νερό ανέκαθεν αποτελούσε σημαντικό στοιχείο στη διαμόρφωση των υπαίθριων χώρων
μέσα στην πόλη, τόσο ως λειτουργικό στοιχείο για την επιβίωση και την καθημερινή ζωή των
οικισμών, όσο και ως στοιχείο με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά, όπως ο δροσισμός.
Το νερό διαθέτει χαμηλή ανακλαστικότητα και κατ' επέκταση μεγάλη θερμοχωρητικότητα,
με αποτέλεσμα να απορροφά σημαντικό μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας.
Επιπλέον, διαθέτει την ιδιότητα της εξάτμισης, που συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρα-
σίας του περιβάλλοντος.
Τέλος, το υγρό στοιχείο δημιουργεί μια αίσθηση ευχαρίστησης για το χρήστη του χώρου,
ενώ με τον κατάλληλο σχεδιασμό μπορεί συμβάλλει στην αναβάθμιση της αισθητικής εικόνας
των αστικών ελεύθερων χώρων.
Στον υπό μελέτη οικισμό προτείνεται η δημιουργία σιντριβανιού στην πλατεία του οικι-
σμού.
5.10 Αερισμός του χώρου
Στον αστικό σχεδιασμό υπαίθριων χώρων, μεγάλη σημασία έχει η επιδίωξη μεταβολής των
ανεπιθύμητων συνθηκών του ανέμου, μέσω των στοιχείων του σχεδιασμού. Περισσότερο από
κάθε άλλο κλιματικό παράγοντα, οι ανεμικές συνθήκες μπορούν να ελεγχθούν και να τροπο-
ποιηθούν με τον κατάλληλο σχεδιασμό.
Δυο παράμετροι χαρακτηρίζουν τον άνεμο: η μέση ταχύτητα του ανέμου και το φάσμα
στροβιλισμών. Και τα δυο επηρεάζονται από την τοπιογραφία της περιοχής και από τη διάρ-
θρωση της αστικής δόμησης.
Η ταχύτητα του ανέμου στο επίπεδο του δρόμου, μπορεί να ελαττωθεί ή να αυξηθεί ανάλο-
γα με τον τρόπο που τοποθετούνται τα στοιχεία του αστικού σχεδιασμού, τα οποία πρέπει να
υπηρετούν τις διαφορετικές ανάγκες για άνεση σε διαφορετικές κλιματικές συνθήκες.
Τα δέντρα, παίζουν σημαντικό ρόλο στο σχεδιασμό αστικών υπαιθρίων χώρων σε σχέση με
τον άνεμο. Επειδή δεν είναι άκαμπτα όπως τα κτίρια, δεν παρεμποδίζουν το πέρασμα του αέρα.
Πασχαλίδου Αννούλα 31

32. Η αντίσταση τους στο αέρα είναι πιο μικρή από την αντίσταση που ασκούν τα κτίρια. Επομέ-
νως, προκαλούν επιβράδυνση στην ταχύτητα του αέρα και ανακατανέμουν τη διεύθυνση των
αέριων ρευμάτων.
Λόγοι που σχετίζονται με τις συνθήκες άνεσης έναντι του αέρα:
Ο προσανατολισμός των δρόμων, σε σχέση με την διεύθυνση του ανέμου.
Το μέγεθος και το ύψος των κτιρίων.
Η πυκνότητα του δομημένου χώρου.
Ο τρόπος που τοποθετούνται μέσα στην πόλη οι ουρανοξύστες και η σχέση
που έχουν με τα χαμηλά κτίρια.
Ο τρόπος που σχεδιάζονται οι ελεύθεροι χώροι μέσα στην πόλη.
Οι αστικές συνθήκες του αέρα, ιδιαίτερα κοντά στο επίπεδο του δρόμου, έχουν άμεση επί-
δραση:
στην υγειά των ανθρώπων.
στις συνθήκες άνεσης.
στην κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και δροσισμό.
στη συγκέντρωση των ατμοσφαιρικών ρύπων. (Αττάρτ Βίλλυ , 2004)
Ο σχεδιασμός του οικισμού έλαβε υπόψη τις παραπάνω παραμέτρους με τον κατάλληλο
προσανατολισμό των δρόμων αλλά και φυτεύσεων, όπως και αποστάσεων μεταξύ των οικοδο-
μών, διασφαλίζεται ο αερισμός του οικισμού .
5.11 Συμπεράσματα
Στην πρόταση σχεδιασμού του νέου οικισμού έγινε προσπάθεια να ενσωματωθούν τα κρι-
τήρια βιοκλιματικού σχεδιασμού, τόσο για τη δημιουργία των οικοδομών κατοικίας, όσο και
για τον περιβάλλοντα χώρο. Δόθηκε μέριμνα στο να δημιουργηθεί ένας οικισμός φιλικός στο
χρήστη, καλύπτοντας τις ανάγκες για στέγαση ,στάθμευση, αναψυχή, αλλά και πρόσβαση σε
βασικά εμπορικά αγαθά. Επίσης με την πολύ περιορισμένη κυκλοφορά οχημάτων στο χώρο δι-
ασφαλίζεται ένα ποιοτικό επίπεδο περιβάλλοντος από πλευράς άνεσης, ασφάλειας και αισθητι-
κής .
Οι οικοδομές-κατοικίες του οικισμού ακολουθούν ως προς το ύψος την κλίση του εδάφους,
και έχοντας ΝΔ και ΝΑ προσανατολισμό (14ο ) και απόσταση μεταξύ τους 15 μέτρων διασφα-
λίζεται ο ηλιασμός τους. Στις οικοδομές έχουν ενσωματωθεί όλα τα βιοκλιματικά μέσα για την
διασφάλιση της οπτικής και θερμικής άνεσης των κατοίκων.
Η ανάγκη για στέγαση 450 τουλάχιστον ατόμων κρίνει απαραίτητη τη δημιουργία πολυώ-
ροφων οικοδομών οι οποίες θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν το οικόπεδο ήταν μεγαλύτερης
έκτασης.
Το μικροκλίμα της οικιστικής ενότητας εκτός της μέριμνας για Βόρεια ανεμοπροστασία ευ-
νοείται με τη χρήση υλικών υδροπερατών , εκτεταμένης φύτευσης και παρουσίας νερού.
Η ηχητική και αντιρρυπαντική προστασία του οικισμού διασφαλίζεται με την περιφερειακή
φύτευση αειθαλών φυτών προς τις οδούς που φέρουν βαρύ κυκλοφοριακό φορτίο.
Η εφαρμογή βιοκλιματικών κριτηρίων για το σχεδιασμό ενός οικισμού δεν επαρκούν για τη
διασφάλιση ενός υψηλής στάθμης περιβάλλοντος αν δεν συνοδεύεται με σχετική περιβαλλοντι-
κή ευαισθητοποίηση των χρηστών του.
Πασχαλίδου Αννούλα 32

33. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Α.ΒΙΒΛΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ
Αθανασούλης Ρογκάκος Α., Αραβαντινός Α., Βλαστός, Θ. Κοσμάκη Π., Μπιρμίλη
Κ.,Παπαγιάννης Θ., Πολυζο Ι., Σκίκος Γ.,Στάμου Α. 1999, «Σχεδιασμός Περιβαλλοντικές Επι-
πτώσεις και Μέθοδοι Εκτίμησής τους» ,Τόμος Α Εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Πά-
τρα. Σελ. 376.
Αξαρλή Κ., Γιάννας Σ., Ευαγγελινός Ε., Ζαχαρόπουλος Η., Μάρδα Ν. , Βιοκλιματικός Σχε-
διασμός Κτιρίων, ΕΑΠ, Πάτρα 2001.
Αραβαντινός Ι. Α., 2007. Πολεοδομικός σχεδιασμός για μια βιώσιμη ανάπτυξη του αστικού
χώρου. Εκδόσεις Συμμετρία. Αθήνα. Σελ. 636.
Αττάρτ Βίλλυ , 2004, «Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΕΩΝ ΤΩΝ Υ-
ΠΑΙΘΡΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ
ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΥ». ΕΜΠ - ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Αθήνα.
Κανταρτζής Ν. Αλέξανδρος, «Φωτισμός κήπων», Εκδόσεις Γραφικές Τέχνες, Αφοι
ΡΟΗ Α.Ε. Αθήνα 2003
Μπουγουλιά Σ.Κ. ( 2006) « Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
ΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΙΘΡΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΥ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ.
ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΤΕΙ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ » Διπλωματική Εργασία, ΕΑΠ
Πολυχρονόπουλος Δ., «Η ένταξη βιοκλιματικών αρχών στον αστικό σχεδιασμό. Ο έλεγχος
του ηλιασμού και σκιασμού στον αστικό ιστό», Διδακτορική Διατριβή, ΕΜΠ, 2002, σελ. 206.
Γ. ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΙΔΟΥ ΝΙΟΒΗ Αρχιτέκτονος Μηχ., Aναπληρώτρια Καθηγήτρια,του Τομέα
Επιστήμης Τεχνολογίας των Κατασκευών στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΑΠΘ
http://www.evonymos.org/greek/viewarticle.asp?id=1808 (09/04/2012)
Δ. ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΧΩΡΙΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
• http://www.ideografhmata.gr/forum/viewtopic.php?f=12t=7589(http://www.meteo-news.
gr/site/article/Climate_of_Athens/(21/03/2012)
• http://www.cres.gr/energy-saving/enimerosi_bioclimatikos.htm(21/03/2012)
• http://anelixi.org/index.php?cid=2(21/03/2012)
• http://www.ecoarchitects.gr/images/FINAL/Pathitika_Hliaka_Systimata.pdf(21/03/2012)
• https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-t-e-e(
12/04/2012)
• http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakoi
_toixoi.htm (14/03/2012)
• http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakos
_xoros.htm(21/03/2012)
• http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/thermiki_prostasia_kelyfous_xrisi_yalopinakon.ht
m
Πασχαλίδου Αννούλα 33

34. • http://la.teikav.edu.gr/land2010/proceedings/georgi_antwnara.pdf(21/03/2012)
• http://www.econews.gr/2011/12/10/fwtovoltaika-steges-karditsa/(11/04/2012)
• http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf (20/04/2012)
• http://www.evergreen.ca(21/03/2012)
• http://www.gardenguide.gr/articles/ardeyshlipansh/85-ligoteronero.html) (21/04/2012)
• http://www.valentine.gr/sprinkler-system1_gr.php(2/04/2012)
• http://www.greenplan.gr/default.asp (21/04/2012)
• http://www.minenv.gr/3/31/313/31303/g3130303.html (21/04/2012)
• http://www.hellenica.de/Griechenland/Geo/GR/Athina.html) (09/04/2012)
• http://www.monumenta.org/article.php?IssueID=2lang=grCategoryID=3ArticleID=88
(09/04/2012)
Σημείωση
Η μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο των μεταπτυχιακών σπουδών της συγγραφέως στο ΕΛΛΗΝΙ-
ΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ-ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ- ΜΕ-
ΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ: «Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός Πόλεων και Κτιρί-
ων» ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΣΠ 60 «Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός πόλεων και Ανοιχτών χώ-
ρων» το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας κας Αλκμήνης Πάκα.
Πασχαλίδου Αννούλα 34

35. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι –ΧΑΡΤΕΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ – ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ
-ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ-ΠΙΝΑΚΕΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV-ΣΧΗΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V- ΕΙΚΟΝΕΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ- ΣΧΕΔΙΑ
Πασχαλίδου Αννούλα 35

36. ΠΠΠΑΑΑΡΡΡΑΑΑΡΡΡΤΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ Ι ΙΙ –––ΧΧΧΑΑΑΡΡΡΤΤΤΕΕΕΣΣΣ
Χάρτης 1 Νομός Αττικής
Πασχαλίδου Αννούλα 36

37. Χάρτης 2 Περιοχή Αμπελοκήπων
Πασχαλίδου Αννούλα 37

38. ΠΠΠΑΑΑΡΡΡΑΑΑΡΡΡΤΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ Ι ΙΙΙ ΙΙ –––ΔΔΔΟΟΟΡΡΡΥΥΥΦΦΦΟΟΟΡΡΡΙ ΙΙΚΚΚΕΕΕΣΣΣ ΕΕΕΙ ΙΙΚΚΚΟΟΟΝΝΝΕΕΕΣΣΣ---ΣΣΣΧΧΧΕΕΕΔΔΔΙ ΙΙΑΑΑΓΓΓΡΡΡΑΑΑΜΜΜΜΜΜΑΑΑΤΤΤΑΑΑ
Δορυφορική εικόνα 1. Περιοχή μελέτης (πηγή :google earth)
Πασχαλίδου Αννούλα 38

39. Δορυφορική εικόνα 2. Περιοχή μελέτης (πηγή :google earth)
Πασχαλίδου Αννούλα 39

40. Δορυφορική εικόνα 3. Περιοχή μελέτης (πηγή :google earth)
Πασχαλίδου Αννούλα 40

41. Δορυφορική εικόνα 4. Περιοχή μελέτης (πηγή :bing.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 41

42. Δορυφορική εικόνα 5. Περιοχή μελέτης (πηγή :bing.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 42

43. Δορυφορική εικόνα 6. Περιοχή μελέτης (πηγή :bing.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 43

44. Δορυφορική εικόνα 7. Περιοχή μελέτης (πηγή :bing.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 44

45. Δορυφορική εικόνα 8. Περιοχή μελέτης (πηγή :bing.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 45

46. Δορυφορική εικόνα 9. Περιοχή μελέτης (πηγή :ktimatologio.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 46

47. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 1. Παρακείμενες χρήσεις
Πασχαλίδου Αννούλα 47

48. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 2. Γεωγραφική θέση- τοπογραφία
Πασχαλίδου Αννούλα 48

49. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 3. Έκταση οικοπέδου
Πασχαλίδου Αννούλα 49

50. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 4. Πρόσβαση –παρακείμενες χρήσεις γης
Πασχαλίδου Αννούλα 50

51. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 5. Μικροκλίμα περιοχής μελέτης
Πασχαλίδου Αννούλα 51

52. Σχεδιάγραμμα 1. Χαρακτήρας –χώροι περιοχής μελέτης (υφιστάμενη κατάσταση)
Πασχαλίδου Αννούλα 52

53. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 7. Κυκλοφορία –θεες-επίπεδα περιοχής μελέτης
Πασχαλίδου Αννούλα 53

54. Δορυφορική εικόνα-σχεδιάγραμμα 8 .Φύτευση περιοχής μελέτης
Πασχαλίδου Αννούλα 54

55. Σχεδιάγραμμα 2 .Ιδεόγραμμα χώρων (σχεδιασμός περιβάλλοντος χώρου οικισμού)
Πασχαλίδου Αννούλα 55

56. Πινακίδα 1 Προτεινόμενη φύτευση περιβάλλοντος χώρου οικισμού
Πασχαλίδου Αννούλα 56

57. Πινακίδα 2 Προτεινόμενες κατασκευές- υλικά περιβάλλοντος χώρου οικισμού
Πασχαλίδου Αννούλα 57

58. Πινακίδα 3 Προτεινόμενος εξοπλισμός περιβάλλοντος χώρου οικισμού
Πασχαλίδου Αννούλα 58

59. ΠΠΠΑΑΑΡΡΡΑΑΑΡΡΡΤΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ Ι ΙΙΙ ΙΙΙ ΙΙ---ΠΠΠΙ ΙΙΝΝΝΑΑΑΚΚΚΕΕΕΣΣΣ
Πίνακας 1 .ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
Σταθμός Αστεροσκοπείου
Γεωγραφικό μή-
κος/πλάτος 23,43 37,58
ύψος σταθμού 107
Μήνας ΄Ώρες ηλιοφά-
νειας
Βαρομε-
τρική
πίεση
Μέση θερ-
μο- κρασία
αέρα
Απόλυτη
μέγιστη
θερμο-
κρασία
Απόλυτη
ελάχιστη
θερμο-
κρασία
Σχετική
Υγρασία Μέση
Νέφωση Βροχό-
πτωση Διεύθυνση
ανέμου
Ολική ηλιακή
ακτινοβολία
σε οριζόντιο
επιπ.
Διάχυτη ηλια-
κή ακτινοβολία
σε οριζόντιο
επιπ.
Ταχύτητα ανέμου
h mm Hg oC oC oC % 8 σε mm m/sec
1 133,9 1017,6 9,5 22,6 -4 69,8 5 32,2 Βορειοδ. 54,93 29,56 2,6
2 149,9 1016,6 9,8 25,3 -4 68,8 5,3 47,8 Βορειοδ. 71,29 35,15 2,7
3 182,4 1015,4 12,1 26,9 -2 66,9 4,9 46,4 Βορειοδ. 108,62 51,52 2,6
4 236,4 1013,1 15,8 29,8 4,3 60,4 4,6 39,6 Νοτιοδ. 142,68 60,04 2,2
5 311,2 1013,7 20,4 35,5 8,1 54,6 4,2 13,5 Νοτιοδ. 186,37 67,90 1,8
6 339,1 1012,4 25,3 41,7 11,8 48,8 2,6 9,1 Νοτιοδ. 196,90 65,95 2,1
7 377,8 1011,8 27,7 42,8 16 46,5 1,8 3,3 Βορειοδ. 213,65 69,69 2,7
8 361,6 1012,2 26,9 40 17 49 1,7 4,8 Βορειοδ. 193,44 60,55 2,6
9 272,5 1015,3 23,7 38,6 12,2 55,2 2,2 6,6 Βορειοδ. 142,50 48,97 2,4
10 221,6 1017,9 18,5 33,5 6,3 64,7 3,8 48 Βορειοδ. 126,48 32,70 2,5
11 174,6 1017,8 14,1 27,3 0,9 71,6 4,9 56,3 Βορειοδ. 67,86 29,63 2
12 136,2 1017,2 11,2 21,6 0,2 72,4 5,1 60,9 Βορειοδ. 50,78 26,03 2,4
Σύν. 1555,51 577,68
Σταθμοί: Ελληνικού Αττικής, Φιλαδέλφειας Αττικής, Αλεξανδρούπολης, Αργοστολίου, Άρτας, Βόλου, Ηρακλείου
Κρήτης, Ιεράπετρας Κρήτης, Ιωαννίνων, Καλαμάτας, Κέρκυρας, Κυθήρων, Λάρισας, Μεθώνης Μεσσηνί-
ας, Μήλου, Μίκρας Θεσσαλονίκης, Μυτιλήνης, Νάξου, Πάρου, Πάτρας, Ρεθύμνου Κρή-
της, Ρόδου, Σάμου,Σαντορίνης, Σερρών, Χανίων Κρήτης, Χίου
Πασχαλίδου Αννούλα 59

60. Πίνακας 2. Χαρακτηριστικά διαμερισμάτων
Α/Α Α.ΔΙΑΜΕΡ./ΚΑΤΑΣΤΗΜ
m2
Β.ΔΙΑΜΕΡ./ΚΑΤΑΣΤΗΜ
m2
Γ.ΔΙΑΜΕΡ./ΚΑΤΑΣΤΗΜ
m2
ΣΥΝ.ΔΙΑΜΕΡ./ΚΑΤΑΣΤΗΜ.
m2
ΟΡΟΦΟΙ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΥΝΟΛΟ
m2
1 72 105 145 322 7 1 2254
2 72 105 145 322 7 1 2254
3 72 105 145 322 6 1 1932
4 72 105 145 322 6 1 1932
5 72 105 145 322 5 1 1610
6 72 105 145 322 5 1 1610
7 72 105 145 322 3 1 966
ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ 322 1 322
9 - 105 145 250 3 1 750
ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ 250 1 250
9 - 105 145 250 2 1 500
ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ 250 1 250
ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ 13808
ΣΥΝΟΛΟ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ 822
Πίνακας 3. Χαρακτηριστικά κατοικιών
Α/Α Α.ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ
m2
Β.ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ
m2
Γ.ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ
m2
ΣΥΝ.ΔΙΑΜ.
m2
ΚΛΙΜΑΚΟΣΤΑΣΙΟ
m2
Σ.ΟΡΟΦΟΥ ΟΡΟΦΟΙ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΥΝΟΛΟ
m2
1 72 105 145 322 91 413 7 1 2891
2 72 105 145 322 91 413 7 1 2891
3 72 105 145 322 91 413 6 1 2478
4 72 105 145 322 91 413 6 1 2478
5 72 105 145 322 91 413 5 1 2065
6 72 105 145 322 91 413 5 1 2065
7 72 105 145 322 91 413 3 1 1239
8 - 105 145 250 45,5 295,5 3 1 886.5
9 - 105 145 250 45,5 295,5 2 1 591
ΣΥΝΟΛΟ 9 15519.5
Πασχαλίδου Αννούλα 60

61. Πίνακας 4. Χαρακτηριστικά εξωστών
Α/Α ΜΠΑΛΚΟΝΙΑ OΡΟΦΟΥ
m2
ΟΡΟΦΟΙ ΣΥΝΟΛΟ
m2
1 120 7 840
2 120 7 840
3 120 6 720
4 120 6 720
5 120 5 600
6 120 5 600
7 120 3 360
8 88 3 264
9 88 2 176
ΣΥΝΟΛΟ 5240
Πασχαλίδου Αννούλα 61

62. ΠΠΠΑΑΑΡΡΡΑΑΑΡΡΡΤΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ Ι ΙΙVVV---ΣΣΣΧΧΧΗΗΗΜΜΜΑΑΑΤΤΤΑΑΑ
Σχήμα 1. Θερμοσιφωνικά πανέλα
(πηγή : (http://la.teikav.edu.gr/land2010/proceedings/georgi_antwnara.pdf)
Σχήμα 1α. Νότια προσανατολισμένα ανοίγματα (roof monitors)
(πηγή : (http://la.teikav.edu.gr/land2010/proceedings/georgi_antwnara.pdf)
Σχήμα 2. Αρχή λειτουργίας τοίχου θερμικής αποθήκευσης
(πηγή:https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-
t-e-e)
Πασχαλίδου Αννούλα 62

63. Σχήμα 3. Αρχή λειτουργίας θερμοκηπίου (χειμώνας)
(πη-
γή:http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakos_x
oros.htm)
Σχήμα 4. Αρχή λειτουργίας θερμοκηπίου (καλοκαίρι)
(πη-
γή:http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakos_x
oros.htm)
Σχήμα 5. Αρχή λειτουργίας θερμοκηπίου (καλοκαίρι)
Πασχαλίδου Αννούλα 63

64. (πη-
γή:http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakos_x
oros.htm)
Σχήμα 6 Λειτουργία ειδικών θερμομονωτικών υαλοπινάκων
(πη-
γή:http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/thermiki_prostasia_kelyfous_xrisi_yalopinakon.htm)
Σχήμα 7 Λειτουργία εξωτερικών και εσωτερκών ηλιακών ραφιών
(πηγή: www.energysmartschools.gov)
Σχήμα 8 .Γωνίες προσπτώσεις ηλιακού φωτός και σχέση ύψους ανοίγματος και πλάτους ο-
ριζόντιου σκίαστρου.
(πηγή: www.azsolarcenter.com)
Πασχαλίδου Αννούλα 64

65. Σχήμα 8: Φυλλοβόλα δέντρα προσφέρουν σκιά το καλοκαίρι και, αν επιλε-
γούν κατάλληλα μπορούν να ενισχύσουν το δροσισμό με εξατμισοδιαπνοή. Το
χειμώνα επιτρέπουν τον ηλιασμό του χώρου.
(πηγή: http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Σχήμα 9: Στοές κατά μήκος πεζοδρόμων παρέχουν σκιά και προστασία από
τη βροχή.
(πηγή: http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Σχήμα 10: Δέντρα με πυκνά φυλλώματα μπορούν να λειτουργήσουν ως ανε-
μοφράγματα το χειμώνα όταν τοποθετούνται στην πλευρά του επικρατούντος ανέ-
μου.
(πηγή: http://www.cres.gr/kape/education/design_guidelines_el.pdf)
Πασχαλίδου Αννούλα 65

66. Σχήμα 11 Σχεδιασμός σκιάστρου για χειμερινό ηλιασμό / θερινή ηλιοπροστασία και ενίσχυ-
ση του φυσικού φωτισμού
(πηγή :
http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/thermiki_prostasia_kelyfous_hlioprostasia.htm)
Πασχαλίδου Αννούλα 66

67. Σχήματα 12. Οριζόντιες προεξοχές για σκίαση νότιας όψης
(πηγή:https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-
t-e-e)
Σχήμα 13 . Σκίαστρα κεκλιμένα, διακοπτόμενα σε νότια όψη
(πηγή:https://sites.google.com/site/wildwaterwall/eliaka-spitia/bioklimatikos-schediasmos-t-o-
t-e-e)
Πασχαλίδου Αννούλα 67

68. Σχήμα 14. ΟΡΙΖΟΝΤΙΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ ΥΔΡΕΥΣΗΣ
(πηγή :http://www.gaiasa.gr/services.asp?sid=90#) (15/11/2010)
α) β)
Σχήμα 15. α) Μικτό δίκτυο υδατοδιανομής, β) Ακτινωτό δίκτυο υδατοδιανομής
(πηγή :Πολεοδομικός Σχεδιασμός Α. Αραβαντινός 2007)
Σχήμα 16. Κυκλοφοριακό δίκτυο υδατοδιανομής
Πασχαλίδου Αννούλα 68

69. (πηγή :Πολεοδομικός Σχεδιασμός Α. Αραβαντινός 2007)
Σχήμα 17. Τυπική διάταξη δικτύων σε επισκέψιμη σήραγγα σωληνώσεων
(πηγή :Πολεοδομικός Σχεδιασμός Α. Αραβαντινός 2007)
Πασχαλίδου Αννούλα 69

70. Σχήμα 18.Συνιστώσες αστικού υδροσυστήματος
(Πηγή :Α. Ευστρατιάδης Δ. Κουτσογιάννης ΤΥΠΙΚΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΑ ΕΡΓΑ – Ενότητα 2.1: Εισαγωγή στα δίκτυα
διανομής)
(http://itia.ntua.gr/en/docinfo/717/)(31/12/2010)
Σχήμα 19. Πεζοδρόμιο με προδιαγραφές
(Πηγή :http://www.jlrichards.ca/services.php?p=16) (15/12/2010)
Πασχαλίδου Αννούλα 70

71. ΠΠΠΑΑΑΡΡΡΑΑΑΡΡΡΤΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ VVV--- ΕΕΕΙ ΙΙΚΚΚΟΟΟΝΝΝΕΕΕΣΣΣ
Εικόνα 4 .Θερμοσιφωνικά πανέλα.
(πηγή : http://www.cres.gr/energy_saving/Ktiria/pathitika_iliaka_systimata_emmeso_kerdos_iliakoi_toixoi.htm)
Εικόνα 1.Εξωτερικά κατακόρυφα σκίαστρα σε σχολικό κτίριο
(πηγή:http://www.osk.gr/index.php?menu_id=128)
Εικόνα 2.Εξωτερικά οριζόντια σκίαστρα σε κτίριο
(Πηγή:http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/stef/sdfp/2011/TheofanoudiIoanna/attached-document-1303971764-
471547-10676/Theofanoudi2011.pdf)
Εικόνα 3.Σκίαση με πέργκολα σε δώμα κτηρίου
(Πηγή:http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/stef/sdfp/2011/TheofanoudiIoanna/attached-document-1303971764-
471547-10676/Theofanoudi2011.pdf)
Πασχαλίδου Αννούλα 71

72. Εικόνα 4.Πάρκο οδού Λάμψα
Εικόνα 5.Πάρκο οδού Λάμψα
Πασχαλίδου Αννούλα 72

73. Εικόνα 6.Γηροκομείο Αθηνών.
Στην επιγραφή βλέπουμε τα ονόματα του Ευστάθιου και της Παλμύρας Λάμψα.
Ο Ευστάθιος Λάμψας ήταν και ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου Μεγ. Βρετανία και της βίλας Μαργαρίτα.
Ο παράπλευρος ,στο Γηροκομείο, δρόμος φέρει το όνομα του.
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1479377
Εικόνα 7. Πεζόδρομος
(Πηγή: http://www.backyardmn.com/Diduknow.html) (22/12/2010)
Πασχαλίδου Αννούλα 73

74. Εικόνα 8. Πεζοδρόμια με δυνατότητες εξοικονόμησης νερού
(Πηγή : http://www.unisa.edu.au/water/research/WaterRecyclied/)(22/12/2010)
Πασχαλίδου Αννούλα 74

75. ΦΥΤΕΥΣΗ ΟΙΚΙΣΜΟΥ
Εικόνα 9.1
Φωτίνια
Photinia serrulata Red Robin
Οικογένεια: Rosaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 5 m
Μεγ. πλάτος: 4 m
Εικόνα 92
Δαμασκηνιά καλλωπιστική
Prunus cerasifera
Family: Rosaceae
Classification: Dicotyledonous
folliage tyle: Deciduous
Sun position:
Water: Moderately moist soils
Hardines:
Max. height: 8 m / 26.2 ft
Max. width: 6 m / 19.7 ft
Εικόνα 93
Τεύκριο θαμνώδες
Teucrium fruticans
Οικογένεια: Lamiaceae (Labiatae)
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Ξηρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 1.5 m Μεγ. πλάτος: 2 m
Εικόνα 9.4
Λεβάντα
Lavandula angustifolia
Οικογένεια: Lamiaceae (Labiatae)
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Ξηρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 0.6 m
Μεγ. πλάτος: 1 m
Πασχαλίδου Αννούλα 75

76. Εικόνα 9.5
Αγγελική, Πιττόσπορο
Pittosporum tobira
Οικογένεια: Pittosporaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 4 m
Μεγ. πλάτος: 4 m
Εικόνα 9.6
Δαφνοκέρασος
Laurus cerassus Rotundifolia
Οικογένεια: Rosaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 4 m
Μεγ. πλάτος: 4 m
Εικόνα 9.7
Τριανταφυλλιά
Rosa spp
Οικογένεια: Rosaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 5 m
Εικόνα 9.8
Λεβαντίνη
Santolina incana
Οικογένεια: Asteraceae (Compositae)
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Ξηρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 0.5 m
Μεγ. πλάτος: 1 m
Πασχαλίδου Αννούλα 76

77. Εικόνα 9.9
Βιβούρνο
Viburnum tinus Lucidum
Οικογένεια: Caprifoliaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 3 m
Μεγ. πλάτος: 3 m
Εικόνα 9.10
Τούγια
Platycladus orientalis Golden Ball
Συνώνυμα:
Thuja orientalis Golden Ball
Οικογένεια: Cupressaceae
Κατάταξη: Κωνοφόρο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 2 m
Μεγ. πλάτος: 1 m
Εικόνα 9.11
ελιά
Olea europaea,
Ανήκει στην οικογένεια Oleaceae
Η ελιά είναι η καλλιεργούμενη ποικιλία
(var. Europaea) του ιδίου είδους..
Εικόνα 9.12
Σφενδάμι ψευδοπλάτανος
Acer pseudoplatanus
Οικογένεια: Aceraceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Υγρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 30 m
Μεγ. πλάτος: 15 m
Πασχαλίδου Αννούλα 77

78. Εικόνα 9.13
Cupressus arizonica
Κυπαρίσσι Αριζόνας, Αριζόνα
Οικογένεια: Cupressaceae
Κατάταξη: Κωνοφόρο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 12 m
Μεγ. πλάτος: 5 m
Εικόνα 9.14
Cupressus macrocarpa
Κυπαρίσσι μακρόκαρπο Γκολντ κρεστ,
Γκολντ κρεστ
Οικογένεια: Cupressaceae
Κατάταξη: Κωνοφόρο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 10 m
Μεγ. πλάτος: 3 m
Εικόνα 9.15
Cupressus sempervirens
Κυπαρίσσι αειθαλές
Οικογένεια: Cupressaceae
Κατάταξη: Κωνοφόρο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Ξηρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 30 m
Μεγ. πλάτος: 4 m
Εικόνα 9.16
Forsythia x intermedia Spring Glory
Φορσύθια
Οικογένεια: Oleaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 2.5 m
Μεγ. πλάτος: 2.5 m
Πασχαλίδου Αννούλα 78

79. Εικόνα 9.17
Koelreuteria paniculata
Κερλεουτέρια
Συνώνυμα:
Koerleuteria japonica
Οικογένεια: Sapindaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 8 m
Μεγ. πλάτος: 6 m
Εικόνα 9.18
Laurus nobilis
Δάφνη ευγενής, Δάφνη Απόλλωνος
Οικογένεια: Lauraceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Ξηρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 10 m
Μεγ. πλάτος: 8 m
Εικόνα 9.19
Rosmarinus officinalis
Δενδρολίβανο έρπων
Συνώνυμα:
Rosmarinus officinalis Lavandulaceus, Rosmarinus
eriocalyx
Οικογένεια: Lamiaceae (Labiatae)
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Ξηρά εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 0.5 m Μεγ. πλάτος: 2 m
Εικόνα 9.20
Sophora japonica
Σοφόρα κρεμοκλαδής
Οικογένεια: Fabaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 5 m
Μεγ. πλάτος: 5 m
Πασχαλίδου Αννούλα 79

80. Εικόνα 9.21
Viburnum tinus
Βιβούρνο το κοινό, Άγρια δάφ-
νη,Ψευδοδάφνη
Οικογένεια: Caprifoliaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Αειθαλές
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 3 m
Μεγ. πλάτος: 3 m
Εικόνα 9.22
Spiraea aquilegifolium
Σπειραία
Οικογένεια: Rosaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 2 m
Μεγ. πλάτος: 2 m
Εικόνα 9.23
Syringa vulgaris
Πασχαλιά
Οικογένεια: Oleaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 5 m
Μεγ. πλάτος: 5 m
Εικόνα 9.24
Viburnum opulus
Βιβούρνο χιονανθές, Χιονόσφαιρα
Συνώνυμα:
Viburnum opulus Sterile
Οικογένεια: Caprifoliaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 3 m
Μεγ. πλάτος: 3 m
Πασχαλίδου Αννούλα 80

81. Εικόνα 9.25
Wisteria sinensis
Γλυτσίνα
Συνώνυμα:
Wisteria chinensis,Glicine sinensis, Glicine chinensis
Οικογένεια: Fabaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Ανθεκτικότητα:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη Μεγ. ύψος: 20 m
Εικόνα 9.26
Hibiscus syriacus
Υβίσκος
Οικογένεια: Malvaceae
Κατάταξη: Δικοτυλήδονο
Είδος φυλλώματος: Φυλλοβόλο
Έκθεση στον ήλιο:
Απαιτήσεις σε νερό: Μέτρια εδάφη
Ανθεκτικότητα:
Μεγ. ύψος: 4 m
Μεγ. πλάτος: 3 m
Εικόνα 9.27
Citrus aurantium Νερα-
τζιά
Αντοχή στον πάγο:
Απαιτήσεις σε νερό:
Απαιτήσεις σε φως: Φωτόφιλα
Είδος Φυλλώματος: Αειθαλή
Είδος Φυτού: Καρποφόρα
Εποχή ανθοφορίας: Άνοιξη, Καλοκαίρι
Κοινό όνομα: Νερατζιά
Οικογένεια φυτού: Rutaceae
Χρώμα άνθους: Λευκό
Μέγιστο Ύψος: 10m
Μέγιστη Διάμετρος: 6m
Εικόνα 9.28
Climatis alpine
κληματίδα
Αντοχή στον πάγο:
Απαιτήσεις σε νερό:
Απαιτήσεις σε φως: Ημισκυόφυτα, Φωτόφιλα
Είδος Φυλλώματος: Φυλλοβόλα
Είδος Φυτού: Αναρριχώμενα
Εποχή ανθοφορίας: Άνοιξη, Καλοκαίρι
Κοινό όνομα: Κληματίδα
Οικογένεια φυτού: Raunculaceae
Χρώμα άνθους: Ροζ
Μέγιστο Ύψος: 5m
Μέγιστη Διάμετρος: 3m
Πασχαλίδου Αννούλα 81

82. Εικόνα 9.29
Bignonia campsis
κάμψις
Οικογένεια : Bignoniaceae
Καταγωγή : Βόρεια Αμερική
Περιγραφή : Φυτό αναρριχώμενο , φυλλοβόλο . Ταχύτητα
ανάπτυξης γρήγορη . Ύψος αναρρίχησης μέχρι 15 m , φύλλα
σύνθετα, αποτελούμενα από 7-9 οδοντωτά φυλλάρια , ανοι-
χτοπράσινα , φωτεινά . Βλαστοί μεγάλοι ζωηροί ξυλώδεις
που γαντζώνουν στους τοίχους με εναέρια ριζίδια .
Ανθοφορία : Άνθη μεγάλα 10-15 cm , μορφής χωνιού η
σάλπιγγας , κόκκινου η πορτοκαλοκόκκινου χρώματος , σε
μεγάλες επάκριες ταξιανθίες τύπου ΄΄στάχεις΄΄ . Ανθίζει από
Ιούνιο μέχρι Σεπτέμβριο . Τα άνθη καταλήγουν σε καρπούς
τύπου λοβού.
Πολλαπλασιασμός : Πολλαπλασιάζετε με σπόρο , καταβο-
λάδες και μοσχεύματα .
Απαιτήσεις : Χρειάζεται γόνιμα , βαθειά καλά στραγγιζόμε-
να εδάφη και ηλιόλουστες θέσεις . Αντέχει σε αλκαλικά εδά-
φη . Ανθεκτικό στο κρύο . Μαζεύει πολλά μυρμήγκια που
ανεβαίνουν επάνω της με σκοπό να φάνε αφίδες , που προ-
σβάλουν το φυτό .
Διακοσμητική αξία : Τα πορτοκαλοκόκκινα άνθη του , το
φωτεινό του φύλλωμα και η δυνατότητα αναρρίχησης .
Χρησιμότητα : Χρησιμοποιείται για κάλυψη φρακτών ,
συρματοπλεγμάτων και τοίχων .
Εικόνα 9.30
Bougainvillea spectabilis (B. speciosa)
Μπουκανβίλλια
Οικογένεια : Nyctaginaceae
Καταγωγή : Βραζιλία
Περιγραφή : Αναρριχώμενος θάμνος ,ημιαειθαλής , πολύ
γρήγορης ανάπτυξης που μπορεί να φθάσει σε ύψος 8-10 m .
Κορμός και διακλαδώσεις ξυλοποιημένα, με μεγάλου μήκους
και πολύ πυκνούς βλαστούς , που φέρουν αγκάθια . Φύλλα
σκουροπράσινα , γυαλιστερά, ωοειδή οξύληκτα , κατ’ εναλ-
λαγή .
Ανθοφορία : Άνθη μικρά , κιτρινωπά, ανά τρία, μορφής
χωνιού η σωληνοειδή , ασήμαντα . Τα άνθη περιβάλλονται
από πολύ εντυπωσιακά βράκτια φύλλα , με ιδιαίτερα έντονα
χρώματα (κόκκινα , ιώδη , λευκά , ρόδινα , πορτοκαλί , πορ-
φυρά) , τα οποία βρίσκονται σε επάκριες ταξιανθίες που
σχεδόν καλύπτουν όλο το φυτό , δίνοντας έτσι ένα πολύ
εντυπωσιακό αποτέλεσμα και για πολύ παρατεταμένη περίο-
δο του έτους (από νωρίς την Άνοιξη μέχρι αργά το φθινόπω-
ρο ) .
Πολλαπλασιασμός : Πολλαπλασιάζετε με ημιξυλοποιημένα
μοσχεύματα η καταβολάδες .
Απαιτήσεις : Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις , προτιμά όμως
τα πλούσια καλά στραγγιζόμενα εδάφη . Είναι ευαίσθητο στο
κρύο και αναπτύσσεται καλύτερα σε ηλιόλουστα , προφυλα-
μένα σημεία του κήπου από τους ανέμους . Τοποθετείται
κοντά σε φράχτες και τοίχους με σκοπό την αναρρίχησή του
, η οποία γίνεται μόνο με υποστήριξη. Φυτό που αντέχει στις
παραθαλάσσιες περιοχές . Χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις σε
ανάγκες άρδευσης . Αφαίρεση των ξερών κλαδιών νωρίς την
Άνοιξη είναι επιβεβλημένη .
Διακοσμητική αξία : Το πλούσιο χρώμα των βρακτίων
φύλλων , η ποσότητα και η παρατεταμένη περίοδος άνθισης
προσδίδουν στο φυτό μια εντυπωσιακή παρουσία .
Χρησιμότητα : Χρησιμοποιείται σαν αναρριχώμενο φυτό σε
τοίχους , πέργολες και φράχτες . Πολλές φορές χρησιμοποι-
είται σαν θάμνος . Με κατάλληλο κλάδεμα μπορεί να δια-
μορφωθεί σε μικρό δέντρο . Σε φυτοδοχεία διακοσμεί μπαλ-
κόνια σαν αναρριχώμενο , θάμνος η κρεμαστό φυτό .
Πασχαλίδου Αννούλα 82

83. Εικόνα 9.31
Albizia julibrissin
Ακακία Κωνσταντινουπόλε-
ως
Αντοχή στον πάγο:
Απαιτήσεις σε νερό:
Απαιτήσεις σε φως: Φωτόφιλα
Είδος Φυλλώματος: Φυλλοβόλα
Είδος Φυτού: Δένδρα
Εποχή ανθοφορίας: Καλοκαίρι
Κοινό όνομα: Ακακία Κωνσταντινουπόλεως
Οικογένεια φυτού: Fabaceae
Χρώμα άνθους: Ροζ
Μέγιστο Ύψος: 10m
Μέγιστη Διάμετρος: 6m
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΠΟΣ/ΣΤΡ
ΓΚΑΖΟΝ ΜΙΓΜΑ Νο 21 (MISTRAL) – Οικονομικό μίγμα γενικής χρήσης για
όλες τις περιοχές της χώρας.25% Lolium perenne Mathilde / 20% Festuca
rubra Gondolin 10% Festuca ovina Ridu / 45% Festuca arundinacea Fawn
Σακ/25 κιλών 40-50 κιλά/στρ.
Πασχαλίδου Αννούλα 83

84. ΠΠΠΑΑΑΡΡΡΑΑΑΡΡΡΤΤΤΗΗΗΜΜΜΑΑΑ VVVΙ ΙΙ--- ΣΣΣΧΧΧΕΕΕΔΔΔΙ ΙΙΑΑΑ
Σχέδιο 1. Γενική οργάνωση αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων

85. Σχέδιο 2. Κατασκευές –υλικά –εξοπλισμός –φωτισμός αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 85

86. Σχέδιο 3. Φύτευση αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 86

87. Σχέδιο 4. Κυκλοφορία οχημάτων –ροές πεζών αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 87

88. Σχέδιο 5. Κατόψεις οικοδομών και διαμερισμάτων αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 88

89. Σχέδιο 6.1. Μελέτη ηλιασμού (21 Ιουνίου και ώρα 12:00) αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 89

90. Σχέδιο 6.2. Μελέτη ηλιασμού (21 Ιουνίου και ώρα 15:00) αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 90

91. Σχέδιο 6.3. Μελέτη ηλιασμού (21 Δεκεμβρίου και ώρα 12:00) αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 91

92. Σχέδιο 6.4. Μελέτη ηλιασμού (21 Δεκεμβρίου και ώρα 15:00) αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 92

93. Σχέδιο 7. Κατοικίες και διαμερίσματα αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 93

94. Σχέδιο 8. Τομή στον άξονα Β-Ν του αειφορικού οικισμού Αμαδρυάδων
Πασχαλίδου Αννούλα 94

95. ISBN 978-618-81599-1-4
Πασχαλίδου Αννούλα 95