Σταύρος ΓρόσδοςΣταύρος Γρόσδος
Παιδιά με ΔιαταραχήΠαιδιά με Διαταραχή
Ελλειμματικής ΠροσοχήςΕλλειμματικής Προσοχής
ΥπερκινητικότηταΥπερκινητικότητα
Τι θέλουν να κάνουνΤι θέλουν να κάνουν
ήή
τι μπορούν νατι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Παιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – ΥπερκινητικότηταΠαιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα
Ένα παιδί με ADHD λέγεται ότι είναι "TOAD". Δηλαδή:
T Talking - Φλύαρος
O Out of his seat - Περιφέρεται εκτός της θέσης του
A Attention-seeking - Έντονη διάσπαση προσοχής
D Disruptive - Αποδιοργανωτικός
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder)
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουνΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν
να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;
 Αναπτυξιακή διαταραχή, γενετικής και νευρολογικήςΑναπτυξιακή διαταραχή, γενετικής και νευρολογικής
κυρίως αιτιολογίας, η οποία εμφανίζεται κατά τηκυρίως αιτιολογίας, η οποία εμφανίζεται κατά τη νηπιακήνηπιακή
ηλικίαηλικία, επιμένει στο χρόνο και στις διαφορετικές, επιμένει στο χρόνο και στις διαφορετικές
περιβαλλοντικές συνθήκες και δεν είναι το αποτέλεσμαπεριβαλλοντικές συνθήκες και δεν είναι το αποτέλεσμα
κάποιας σοβαρής αισθητηριακής βλάβης, καθυστέρησηςκάποιας σοβαρής αισθητηριακής βλάβης, καθυστέρησης
στη γλωσσική ανάπτυξη, αυτισμού ή παιδικής ψύχωσηςστη γλωσσική ανάπτυξη, αυτισμού ή παιδικής ψύχωσης
((ΒΒarkley,199arkley,19988))..
 Οφείλεται σε ένα συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικώνΟφείλεται σε ένα συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών
και κοινωνικών παραγόντωνκαι κοινωνικών παραγόντων
((DuPaul, Power, Anastopoulos & Reid, 1998)DuPaul, Power, Anastopoulos & Reid, 1998)
ΟρισμόςΟρισμός
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
Το ποσοστό των παιδιών που εμφανίζουν ΔΕΠ/Υ διαφέρει από
τόπο σε τόπο γιατί έχει μεγάλη σημασία ο τόπος καταγωγής και το
πολιτισμικό περιβάλλον.
Π.χ. στις ΗΠΑ 9% των παιδιών έχουν διαγνωσθεί ότι έχουν ΔΕΠ/Υ,
ενώ στη Βρετανία μόλις 0,03% των παιδιών).
Τα διαγνωστικά κριτήρια τα οποία
χρησιμοποιούνται σε κάθε χώρα είναι
διαφορετικά.
1
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
• 3% - 10% παιδιά και έφηβοι, διεθνώς3% - 10% παιδιά και έφηβοι, διεθνώς
((Barkley, 2002)Barkley, 2002)
• Ελλάδα: 12,4% των μαθητών/τριώνΕλλάδα: 12,4% των μαθητών/τριών
εμφανίζουν συμπτώματα ΔΕΠΥεμφανίζουν συμπτώματα ΔΕΠΥ
((Zournatzis, Kakouros, Karamba, Papaeliou & Badikian, 2001)Zournatzis, Kakouros, Karamba, Papaeliou & Badikian, 2001)
ΕπιδημιολογίαΕπιδημιολογία
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
Το ποσοστό με ΔΕΠ/Υ είναι μεγαλύτερο στα αγόρια.
2
Συχνότερη εμφάνιση στα αγόρια,
2:1 έως 5:1
(Fowler, 1994; Barkley, 1998)
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
3
Υπάρχουν τρεις τύποι παιδιών:
 ΔΕΠ-Υ με προεξάρχοντα τον Απρόσεκτο τύπο
 ΔΕΠ-Υ με προεξάρχοντα τον Υπερκινητικό/ Παρορμητικό
 ΔΕΠ-Υ Συνδυασμένος τύπος
Ορίζονται δύο ομάδες κριτηρίων:
 Απροσεξίας
 Υπερκινητικότητας/Παρορμητικότητας.
Σχεδόν πάντοτε τα παιδιά με ελλειμματική προσοχή
εμφανίζουν και υπερκινητικότητα
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
4
Η πρώιμη διάγνωση και θεραπεία αποδυναμώνει
τα συμπτώματα, αλλά και μειώνει τις πιθανότητες
εμφάνισης συνοσηρότητας.
Τα πρώτα χρόνια της φοίτησης στο δημοτικό σχολείο
είναι η καταλληλότερη εποχή για οποιαδήποτε
παρέμβαση
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
5
Δεν μειώνονται απαραίτητα ή ούτε μειώνονται στο
τέλος δημοτικού. Εκτείνονται και στην ενήλικη ζωή.
Είναι διαχειρίσιμη, όχι θεραπεύσιμη.
Με το πέρασμα των χρόνων, καθώς το παιδί μεγαλώνει
και «ωριμάζει», τα συμπτώματα μειώνονται θεαματικά.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
6
Συνοσηρότητα
Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποτελεσματικά:
 Αυξημένος κίνδυνος για προβλήματα μάθησης – σχολική
αποτυχία
 Αυξημένος κίνδυνος για κοινωνικές δυσκολίες και
διαταρακτική συμπεριφορά.
Με το πέρασμα των χρόνων, καθώς το παιδί μεγαλώνει
και «ωριμάζει», τα συμπτώματα μειώνονται θεαματικά.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
• Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες,Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες,
έχουν ελλιπή κίνητρα, χαμηλή αυτοεκτίμηση και βιώνουν τηνέχουν ελλιπή κίνητρα, χαμηλή αυτοεκτίμηση και βιώνουν την
απόρριψη (απόρριψη (Fowler, 1994)Fowler, 1994)
• Κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, επιθετικότητα, διαταραχέςΚατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, επιθετικότητα, διαταραχές
συμπεριφοράς και προβλήματα προσαρμοστικότητας παρατηρούνταισυμπεριφοράς και προβλήματα προσαρμοστικότητας παρατηρούνται
σε παιδιά με ΔΕΠΥ σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από ό,τι σεσε παιδιά με ΔΕΠΥ σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από ό,τι σε
παιδιά χωρίς ΔΕΠΥ (παιδιά χωρίς ΔΕΠΥ (Wilens, 1994)Wilens, 1994)
• Η συνύπαρξη ΔΕΠΥ και μαθησιακών δυσκολιών είναι αρκετά συχνή.Η συνύπαρξη ΔΕΠΥ και μαθησιακών δυσκολιών είναι αρκετά συχνή.
Έχει καταγραφεί ότι το ¼ έως και το 1/3 των παιδιών παρουσιάζουνΈχει καταγραφεί ότι το ¼ έως και το 1/3 των παιδιών παρουσιάζουν
δυσκολίες σε καθήκοντα που απαιτούν πολύπλοκες στρατηγικές καιδυσκολίες σε καθήκοντα που απαιτούν πολύπλοκες στρατηγικές και
δυσκολίες οργάνωσης (δυσκολίες οργάνωσης (Barkley et al., 1990)Barkley et al., 1990)
Συνέπειες της ΔΕΠΥΣυνέπειες της ΔΕΠΥ
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
7
Η παραπάνω αντιμετώπιση είναι αποσπασματική.
Απαιτείται μακροχρόνια συνδιασμένη παρέμβαση
με τη συνεργασία: γονέων, εκπαιδευτικών (της
τάξης και του σχολείου), Σχολικών Συμβούλων,
Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου, συμμαθητών και του
ίδιου του παιδιού)
Η παρακολούθηση του παιδιού από αναπτυξιολόγο, η
λογοθεραπεία και η εργοθεραπεία αρκούν για μια πολύ
καλή αντιμετώπιση.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
8
Η αντιμετώπιση των παιδιών με ΔΕΠ/Υ είναι ευκολότερη σε μία
τάξη:
 όπου εφαρμόζονται πολύ αυστηροί κανόνες πειθαρχίας
 ο εκπαιδευτικός υιοθετεί αυταρχικό στυλ
 εφαρμόζονται δασκαλοκεντρικές μέθοδοι διδασκαλίας
 οι μαθητές εργάζονται συνήθως ατομικά και όχι ομαδικά,
ενθαρρύνεται ο ανταγωνισμός
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθος ή Πραγματικότητα
9
Ο/Η εκπαιδευτικός, αν και είναι ο καθημερινός αποδέκτης των
συμπτωμάτων παιδιών με ΔΕΠ/Υ, συμμετέχει λιγότερο στην
αντιμετώπιση αυτών των συμπτωμάτων.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Εντοπισμός -Εντοπισμός -
αναγνώρισηαναγνώριση
ΓονείςΓονείς
ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
ΠαραπομπήΠαραπομπή ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος
ΓονείςΓονείς
ΔιάγνωσηΔιάγνωση
ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
ΓονείςΓονείς
ΠαιδίΠαιδί
ΘεραπείαΘεραπεία Σχολικός ΨυχολόγοςΣχολικός Ψυχολόγος
Εκπαιδευτικός/οίΕκπαιδευτικός/οί
ΓονείςΓονείς
ΠαιδίΠαιδί
Συμμαθητές/τριεςΣυμμαθητές/τριες
ΙατροπαιδαγωγικόΙατροπαιδαγωγικό
ΚέντροΚέντρο
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
 συχνά απομακρύνεται από τη θέση του σε ακατάλληλες στιγμές καισυχνά απομακρύνεται από τη θέση του σε ακατάλληλες στιγμές και
περιστάσεις,περιστάσεις,
 δεν κάνει ό,τι η υπόλοιπη τάξη/ κάνει κάτι διαφορετικό,δεν κάνει ό,τι η υπόλοιπη τάξη/ κάνει κάτι διαφορετικό,
 δεν ακολουθεί τις οδηγίες δασκάλου/ας,δεν ακολουθεί τις οδηγίες δασκάλου/ας,
 δεν περιμένει τη σειρά του ή πετιέται συνεχώς,δεν περιμένει τη σειρά του ή πετιέται συνεχώς,
 είναι επιθετικός απέναντι στους συμμαθητές/τριες,είναι επιθετικός απέναντι στους συμμαθητές/τριες,
 έχει μικρό εύρος προσοχής, αποσπάται πολύ εύκολαέχει μικρό εύρος προσοχής, αποσπάται πολύ εύκολα
 ενοχλεί συμμαθητές/τριες, εμποδίζει την εργασία τους,ενοχλεί συμμαθητές/τριες, εμποδίζει την εργασία τους,
 είναι αφηρημένο και ονειροπολεί συχνά,είναι αφηρημένο και ονειροπολεί συχνά,
 χάνει ή ξεχνάει τα πράγματά τουχάνει ή ξεχνάει τα πράγματά του
 δεν κάνει τις εργασίες του ή τις παραδίδει πολύ αργάδεν κάνει τις εργασίες του ή τις παραδίδει πολύ αργά
 οι εργασίες του είναι ημιτελείς ή ακατάστατεςοι εργασίες του είναι ημιτελείς ή ακατάστατες
Προβλεπτικοί παράγοντες – ΕνδείξειςΠροβλεπτικοί παράγοντες – Ενδείξεις
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Η επίδραση των συμπεριφορικών συμπτωμάτων ΔΕΠΥ
στην τάξη
 Δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις συζητήσεις στην
τάξη Απροσεξία
 Οι σημειώσεις του είναι ακατάστατες και ελλιπείς
Απροσεξία
 Αγνοεί σημαντικές λεπτομέρειες στις εργασίες
Απροσεξία
 Σπάνια ολοκληρώνει τις εργασίες του
Απροσεξία
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Η επίδραση των συμπεριφορικών συμπτωμάτων ΔΕΠΥ
στην τάξη
 Χάνει αντικείμενα, βιβλία, τετράδια –στην τσάντα του
επικρατεί χάος Απροσεξία
 Διακόπτει το δάσκαλο ή τους συμμαθητές του
Παρορμητικότητα
 Παίζει με αντικείμενα, κουνάει τα πόδια,
στριφογυρίζει Υπερκινητικότητα
 Δυσκολεύεται να παραμείνει καθιστός
Υπερκινητι-κότητα
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Εντοπισμός -Εντοπισμός -
αναγνώρισηαναγνώριση
ΓονείςΓονείς
ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
ΠαραπομπήΠαραπομπή ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος
ΓονείςΓονείς
ΔιάγνωσηΔιάγνωση
ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
ΓονείςΓονείς
ΠαιδίΠαιδί
ΘεραπείαΘεραπεία Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος
ΕκπαιδευτικόςΕκπαιδευτικός
ΓονείςΓονείς
ΠαιδίΠαιδί
Συμμαθητές/τριεςΣυμμαθητές/τριες
ΙατροπαιδαγωγικόΙατροπαιδαγωγικό
ΚέντροΚέντρο
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Συμπτωματολογία – ΚριτήριαΣυμπτωματολογία – Κριτήρια
((Cooper & O’ Regan, 2001)Cooper & O’ Regan, 2001)
Απροσεξία/Ελλειματική προσοχήΑπροσεξία/Ελλειματική προσοχή
 δεν προσέχει λεπτομέρειες ή κάνει λάθη από απροσεξίαδεν προσέχει λεπτομέρειες ή κάνει λάθη από απροσεξία
 δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή (μαθήματα, παιχνίδι)δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή (μαθήματα, παιχνίδι)
 αποσπάται εύκολα η προσοχή του (μαθήματα, παιχνίδι)αποσπάται εύκολα η προσοχή του (μαθήματα, παιχνίδι)
 δείχνει να μη προσέχει, όταν του μιλάνεδείχνει να μη προσέχει, όταν του μιλάνε
 δεν ακολουθεί τις οδηγίες και δεν ολοκληρώνει εργασίες (όχι λόγωδεν ακολουθεί τις οδηγίες και δεν ολοκληρώνει εργασίες (όχι λόγω
ελλιπούς κατανόησης)ελλιπούς κατανόησης)
 δυσκολεύεται να οργανώσει τη μελέτη ή τις εργασίεςδυσκολεύεται να οργανώσει τη μελέτη ή τις εργασίες
 αποφεύγει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που απαιτούν εντατικήαποφεύγει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που απαιτούν εντατική
πνευματική εργασίαπνευματική εργασία
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Συμπτωματολογία – ΚριτήριαΣυμπτωματολογία – Κριτήρια
((Cooper & O’ Regan, 2001)Cooper & O’ Regan, 2001)
Υπερκινητικότητα/ΠαρορμητικότηταΥπερκινητικότητα/Παρορμητικότητα
 παίζει νευρικά τα χέρια/πόδια ή κουνιέται στην καρέκλαπαίζει νευρικά τα χέρια/πόδια ή κουνιέται στην καρέκλα
 σηκώνεται από τη θέση του σε στιγμές που θα έπρεπε νασηκώνεται από τη θέση του σε στιγμές που θα έπρεπε να
παραμείνει καθισμένοπαραμείνει καθισμένο
 τρέχει ή σκαρφαλώνει σε ακατάλληλο τόπο και χρόνοτρέχει ή σκαρφαλώνει σε ακατάλληλο τόπο και χρόνο
 δυσκολεύεται να παίξει/ να κάνει δραστηριότητα ήσυχαδυσκολεύεται να παίξει/ να κάνει δραστηριότητα ήσυχα
 βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση, σα να έχει μηχανή μέσα τουβρίσκεται συνεχώς σε κίνηση, σα να έχει μηχανή μέσα του
 μιλάει υπερβολικάμιλάει υπερβολικά
 πετιέται και δίνει απαντήσεις πριν ολοκληρωθεί η ερώτησηπετιέται και δίνει απαντήσεις πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση
 διακόπτει τους άλλους όταν παίζουν ή μιλούνδιακόπτει τους άλλους όταν παίζουν ή μιλούν
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Προκειμένου να τεθεί η διάγνωση:Προκειμένου να τεθεί η διάγνωση:
 πρέπει να πληρούνται τουλάχιστονπρέπει να πληρούνται τουλάχιστον έξι κριτήριαέξι κριτήρια,,
 τα συμπτώματα πρέπει να έχουν κάνει την πρώτητα συμπτώματα πρέπει να έχουν κάνει την πρώτη
εμφάνισή τουςεμφάνισή τους πριν το 7πριν το 7οο
έτος της ηλικίαςέτος της ηλικίας,,
 τα συμπτώματα να έχουντα συμπτώματα να έχουν διάρκεια τουλάχιστονδιάρκεια τουλάχιστον
έξι μήνεςέξι μήνες
 τα συμπτώματα να εμφανίζονταιτα συμπτώματα να εμφανίζονται σε δύο ήσε δύο ή
περισσότερα περιβάλλονταπερισσότερα περιβάλλοντα
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Προσοχή!Προσοχή!
Υποψιαζόμαστε σοβαρά την ύπαρξη ΔΕΠΥ,Υποψιαζόμαστε σοβαρά την ύπαρξη ΔΕΠΥ,
όταν…όταν…
 ……πολλές από τις παραπάνω συμπεριφορές είναι συχνές καιπολλές από τις παραπάνω συμπεριφορές είναι συχνές και
επίμονες και εμποδίζουν σοβαρά τη συμμετοχή του παιδιού ήεπίμονες και εμποδίζουν σοβαρά τη συμμετοχή του παιδιού ή
των συμμαθητών/τριών στις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρατων συμμαθητών/τριών στις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα
μέσα στην τάξη.μέσα στην τάξη.
 ……υπάρχει εμφάνιση ανάλογων συμπτωμάτων και σε άλλαυπάρχει εμφάνιση ανάλογων συμπτωμάτων και σε άλλα
περιβάλλοντα.περιβάλλοντα.
Αποφεύγουμε την κλινική ορολογίαΑποφεύγουμε την κλινική ορολογία
 Το ζωηρό, εύθυμο, άτακτο, απρόσεκτο, αφηρημένο ή επιθετικόΤο ζωηρό, εύθυμο, άτακτο, απρόσεκτο, αφηρημένο ή επιθετικό
παιδί δεν είναι «υπερκινητικό» αν δεν διαγνωστεί ως τέτοιο απόπαιδί δεν είναι «υπερκινητικό» αν δεν διαγνωστεί ως τέτοιο από
τους ειδικούς. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν υπάρχουντους ειδικούς. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν υπάρχουν
υπερκινητικά παιδιά αλλά ΠΑΙΔΙΑ με υπερκινητικότητα.υπερκινητικά παιδιά αλλά ΠΑΙΔΙΑ με υπερκινητικότητα.
 Λαμβάνουμε υπόψη τα μειονεκτήματα του σχ.Λαμβάνουμε υπόψη τα μειονεκτήματα του σχ.
συστήματοςσυστήματος
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Εντοπισμός -Εντοπισμός -
αναγνώρισηαναγνώριση
ΓονείςΓονείς
ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
ΠαραπομπήΠαραπομπή ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος
ΓονείςΓονείς
ΔιάγνωσηΔιάγνωση
ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί
ΓονείςΓονείς
ΠαιδίΠαιδί
ΘεραπείαΘεραπεία Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος
ΕκπαιδευτικόςΕκπαιδευτικός
ΓονείςΓονείς
ΠαιδίΠαιδί
Συμμαθητές/τριεςΣυμμαθητές/τριες
ΙατροπαιδαγωγικόΙατροπαιδαγωγικό
ΚέντροΚέντρο
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Τι δεν κάνουμε;Τι δεν κάνουμε;
Αντιμετώπιση – ΠαρεμβάσειςΑντιμετώπιση – Παρεμβάσεις
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
"τι δεν θέλει να κάνει το παιδί"
ή
"τι δεν μπορεί να κάνει το παιδί"
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
• Ιατρική παρέμβαση: Φαρμακευτική αγωγήΙατρική παρέμβαση: Φαρμακευτική αγωγή
(ριταλίνη)(ριταλίνη)
• Παιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβαση:Παιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβαση:
Μοντέλο της αυτορρύθμισης και της λεκτικήςΜοντέλο της αυτορρύθμισης και της λεκτικής
αυτοκαθοδήγησηςαυτοκαθοδήγησης
Η συνδυασμένη αντιμετώπιση με ιατρική,Η συνδυασμένη αντιμετώπιση με ιατρική,
παιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβασηπαιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβαση
μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμαμπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα
επιτυχήςεπιτυχής
Αντιμετώπιση – ΠαρεμβάσειςΑντιμετώπιση – Παρεμβάσεις
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Πολυ-μεθοδολογικό μοντέλο
(Cooper & O’ Regan, 2001)
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
οργάνωση της τάξηςοργάνωση της τάξης
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας
Αλλάξτε τον τρόποΑλλάξτε τον τρόπο
διδασκαλίαςδιδασκαλίας
Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου
Πώς μπορεί να
βοηθηθεί ένα παιδί στο
σχολείο;
Διαχείριση τηςΔιαχείριση της
συμπεριφοράς απόσυμπεριφοράς από
το παιδίτο παιδί
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
οργάνωση της τάξηςοργάνωση της τάξης
Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου
Πώς μπορεί να
βοηθηθεί ένα παιδί στο
σχολείο;
Η οργάνωση της τάξηςΗ οργάνωση της τάξης
 Αλλάξτε όλη την τάξη. Δημιουργία καλού ψυχολογικού κλίματος,
διάθεση για συνεργασία, ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες, έμφαση
στις κοινωνικές σχέσεις. Συμβόλαιο συμπεριφοράς.
 Το περιβάλλον της τάξης θα πρέπει να είναι άνετο, ευρύχωρο,
ασφαλές με καλή οπτική θέση για το παιδί.
 Το παιδί κάθεται σε μπροστινή θέση, μεταξύ δύο "ήσυχων"
μαθητών, ποτέ μόνος ή απομονωμένος.
 Το παιδί θα πρέπει να βρίσκεται σε κοντινή από τον δάσκαλο
θέση, ώστε ο δάσκαλος να το πλησιάζει γρήγορα ή να
ανταλλάσσουν βλέμματα.
 Μακριά από παράθυρα, πόρτες και οτιδήποτε αποσπά την
προσοχή του.
 Δημιουργία ήσυχης γωνιάς στην τάξη, π.χ. η γωνιά της
βιβλιοθήκης, η οποία εξοπλίζεται με παιχνίδια για διαλλείματα
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
οργάνωση της τάξηςοργάνωση της τάξης
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας
Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου
Πώς μπορεί να
βοηθηθεί ένα παιδί στο
σχολείο;
Αναπλαισίωση
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε την συμπεριφορά σαςΑλλάξτε την συμπεριφορά σας
 Αναπλαισίωση με έμφαση στη θετική ερμηνεία της
συμπεριφοράς
 Δεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί ναΔεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί να
θυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, ναθυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, να
τιμωρούμε κ.λπ.τιμωρούμε κ.λπ. Ο δάσκαλος δεν χρησιμοποιεί οποιασδήποτε
μορφής κοροϊδία, κριτική και αρνητική συμπεριφορά απέναντι στο
παιδί.
 Θέτει μια σειρά από προτεραιότητες στα πλαίσια της
διαφοροποιημένης διδασκαλίας, π.χ. Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να
κάνει το παιδί.
 Αναθέτει διάφορες αρμοδιότητες ενεργοποιώντας τα κίνητρα του,
π.χ. "Μοίρασε αυτά τα φυλλάδια". Κατόπιν επιβραβεύει την
προσπάθεια του παιδιού, προκειμένου να αναπτερωθεί το ηθικό
του, για να έχει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον
εαυτό του.
 Επαινέστε, επιδοκιμάστε, ενθαρρύνετε.
 Να υπάρχει οπωσδήποτε συνεργασία και τακτικές συναντήσεις
ανάμεσα στους δασκάλους και στους γονείς του παιδιού.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Ελέγχουμε τα δικά μας επίπεδα αυτογνωσίας, ώστε ναΕλέγχουμε τα δικά μας επίπεδα αυτογνωσίας, ώστε να
συνειδητοποιούμε και να ελέγχουμε συναισθήματα και αντιδράσειςσυνειδητοποιούμε και να ελέγχουμε συναισθήματα και αντιδράσεις
απέναντι στο παιδίαπέναντι στο παιδί
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε την συμπεριφορά σαςΑλλάξτε την συμπεριφορά σας
 Αναπλαισίωση με έμφαση στη θετική ερμηνεία της
συμπεριφοράς
 Δεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί ναΔεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί να
θυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, ναθυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, να
τιμωρούμε κ.λπ.τιμωρούμε κ.λπ. Ο δάσκαλος δεν χρησιμοποιεί οποιασδήποτε
μορφής κοροϊδία, κριτική και αρνητική συμπεριφορά απέναντι στο
παιδί.
 Θέτει μια σειρά από προτεραιότητες στα πλαίσια της
διαφοροποιημένης διδασκαλίας, π.χ. Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να
κάνει το παιδί.
 Αναθέτει διάφορες αρμοδιότητες ενεργοποιώντας τα κίνητρα του,
π.χ. "Μοίρασε αυτά τα φυλλάδια". Κατόπιν επιβραβεύει την
προσπάθεια του παιδιού, προκειμένου να αναπτερωθεί το ηθικό
του, για να έχει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον
εαυτό του.
 Επαινέστε, επιδοκιμάστε, ενθαρρύνετε.
 Να υπάρχει οπωσδήποτε συνεργασία και τακτικές συναντήσεις
ανάμεσα στους δασκάλους και στους γονείς του παιδιού.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
οργάνωση της τάξηςοργάνωση της τάξης
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας
Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου
Πώς μπορεί να
βοηθηθεί ένα παιδί στο
σχολείο;
Διαχείριση τηςΔιαχείριση της
συμπεριφοράς απόσυμπεριφοράς από
το παιδίτο παιδί
 Του επιτρέπουμε να κινείται στην τάξη με κάποιο αποδεκτόΤου επιτρέπουμε να κινείται στην τάξη με κάποιο αποδεκτό
τρόπο (π.χ. μάζεμα τετραδίων) ή να κάθεται στην ήσυχη γωνιά.τρόπο (π.χ. μάζεμα τετραδίων) ή να κάθεται στην ήσυχη γωνιά.
 Οργάνωση παιχνιδιών ρόλων και δραστηριοτήτων κίνησης.Οργάνωση παιχνιδιών ρόλων και δραστηριοτήτων κίνησης.
 Του διδάσκουμε πώς να προσελκύει την προσοχή των άλλων μεΤου διδάσκουμε πώς να προσελκύει την προσοχή των άλλων με
θετικούς τρόπους, αντί να ενοχλεί (π.χ. προστασία πιο αδύναμων,θετικούς τρόπους, αντί να ενοχλεί (π.χ. προστασία πιο αδύναμων,
αρχηγός ομάδας στα αθλήματα)αρχηγός ομάδας στα αθλήματα)
 Του διδάσκουμε κοινωνικές δεξιότητες και δεξιότητεςΤου διδάσκουμε κοινωνικές δεξιότητες και δεξιότητες
αυτορρύθμισης (μία δεξιότητα κάθε φορά).αυτορρύθμισης (μία δεξιότητα κάθε φορά).
 Επιβραβεύουμε κάθε θετική προσπάθεια (όχι μόνο τοΕπιβραβεύουμε κάθε θετική προσπάθεια (όχι μόνο το
αποτέλεσμα).αποτέλεσμα).
Κατάλληλη διαχείριση συμπεριφοράςΚατάλληλη διαχείριση συμπεριφοράς
(τεχνικές)(τεχνικές)
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
οργάνωση της τάξηςοργάνωση της τάξης
Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την
συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας
Αλλάξτε τον τρόποΑλλάξτε τον τρόπο
διδασκαλίαςδιδασκαλίας
Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου
Πώς μπορεί να
βοηθηθεί ένα παιδί στο
σχολείο;
Διαχείριση τηςΔιαχείριση της
συμπεριφοράς απόσυμπεριφοράς από
το παιδίτο παιδί
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Αλλάξτε τον τρόπο διδασκαλίαςΑλλάξτε τον τρόπο διδασκαλίας
Το μάθημα
 Ακριβής διδασκαλία. Ένας στόχος κάθε φορά. Δεν
προχωράμε στον επόμενο, αν δεν επιτύχουμε τον προηγούμενο.
 Επιβράβευση κάθε φορά που πετυχαίνουμε τον στόχο.
 Μάθηση με επανάληψη.
 Σπάστε τις μεγάλες εργασίες σε μικρότερες.
 Χρησιμοποιήστε σχεδιαγράμματα.
 Απλοποιήστε τις οδηγίες με εύκολο λεξιλόγιο.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Διευκόλυνση της μάθησης: Στρατηγικές- πρακτικέςΔιευκόλυνση της μάθησης: Στρατηγικές- πρακτικές
 Ενημέρωση εκ των προτέρων του περιεχομένου και τωνΕνημέρωση εκ των προτέρων του περιεχομένου και των
στόχων του μαθήματος (προοργανωτές)στόχων του μαθήματος (προοργανωτές)
 Σαφείς και συγκεκριμένες οδηγίεςΣαφείς και συγκεκριμένες οδηγίες
Φύλλο εργασίας με διαδοχικά βήματαΦύλλο εργασίας με διαδοχικά βήματα
 Βλεμματική επαφή όταν δίνουμε οδηγίεςΒλεμματική επαφή όταν δίνουμε οδηγίες
 Χρήση/αξιοποίηση οπτικοακουστικών ερεθισμάτωνΧρήση/αξιοποίηση οπτικοακουστικών ερεθισμάτων
 Χρήση/αξιοποίηση Η/ΥΧρήση/αξιοποίηση Η/Υ
Αποφυγή ανάθεσης μεγάλων εργασιών (κατατμήσεις)Αποφυγή ανάθεσης μεγάλων εργασιών (κατατμήσεις)
 Έλεγχος της προόδου σε κάθε βήμα εργασίαςΈλεγχος της προόδου σε κάθε βήμα εργασίας
 Έπαινος κάθε επιτυχημένης προσπάθειαςΈπαινος κάθε επιτυχημένης προσπάθειας
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
 Βοήθεια στην τήρηση ημερολογίου εργασιών και επίβλεψηΒοήθεια στην τήρηση ημερολογίου εργασιών και επίβλεψη
 Υπενθύμιση της ώρας και των χρονικών περιθωρίωνΥπενθύμιση της ώρας και των χρονικών περιθωρίων
 Ανάθεση εργασιών σε ζεύγη μαθητών/τριώνΑνάθεση εργασιών σε ζεύγη μαθητών/τριών
 Ανάθεση υπευθυνοτήτων (μάζεμα τετραδίων, σβήσιμο πίνακα,Ανάθεση υπευθυνοτήτων (μάζεμα τετραδίων, σβήσιμο πίνακα,
ευθύνη για ανακύκλωση, κ.λπ.)ευθύνη για ανακύκλωση, κ.λπ.)
 Επιμονή στην ολοκλήρωση μιας εργασίας πριν ξεκινήσει μιαΕπιμονή στην ολοκλήρωση μιας εργασίας πριν ξεκινήσει μια
άλληάλλη
 Συχνός έλεγχος των τετραδίων για να τα διατηρεί σε καλήΣυχνός έλεγχος των τετραδίων για να τα διατηρεί σε καλή
κατάστασηκατάσταση
 Βοήθεια να φτιάχνει κατάλογο με τα πράγματα που χρειάζεταιΒοήθεια να φτιάχνει κατάλογο με τα πράγματα που χρειάζεται
 Πριν φύγει από την τάξη, βεβαιωνόμαστε ότι έχει καταγράψειΠριν φύγει από την τάξη, βεβαιωνόμαστε ότι έχει καταγράψει
στο ημερολόγιο όλα τα βήματα μελέτης στο σπίτιστο ημερολόγιο όλα τα βήματα μελέτης στο σπίτιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Συμβουλές τροποποίησης της διδακτικής
γλώσσας
• Δίνετε μία οδηγία τη φορά
• Η οδηγία είναι σαφής, σύντομη και συγκεκριμένη
• Χωρίστε σε μικρότερα κομμάτια και επαναλαμβάνετε τα
σημαντικά σημεία
• Περιγράψτε την εργασία και κατευθύνετε τον μαθητή
βήμα-βήμα
• Παρέχετε οπτικά βοηθήματα για τις οδηγίες
• Ελέγχετε την κατανόηση (ο μαθητής επαναλαμβάνει την
οδηγία)
• Ανατροφοδοτείτε συχνά το μαθητή κατά την
ολοκλήρωση του κάθε βήματος της εργασίαςΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί από τους γονείς
του;
 Η αυτοεκτίμηση του γονιού – Θετική στάση
Ο γονιός είναι πιθανό να αισθάνεται αδυναμία, ανασφάλεια,
απογοήτευση ή θυμό. Σ' αυτή την περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να
είναι γεμάτοι με κατανόηση, υποστήριξη, αυτοπεποίθηση και θετική
στάση απέναντι στο παιδί τους. Θα πρέπει να είναι ήρεμοι και χωρίς
στρες, να ξεπεράσουν τις ενοχές και τον φόβο τους. Η βοήθεια από
ειδικούς είναι απαραίτητη.
 Όχι τιμωρίες
 Ενθάρρυνση – ανταμοιβή – Το χτίσιμο της αυτοεκτίμησης
του παιδιού
Οι γονείς θα πρέπει να το στηρίζουν και να ανταμείβουν την προσπάθειά
του παιδιού. Να μην αντιμετωπίζουν θετικά μόνο την πολύ μεγάλη
προσπάθεια του παιδιού. Να είναι θετικοί απέναντί του ανεξάρτητα από
το βαθμό προσπάθειας του παιδιού. Οι τρόποι ανταμοιβής είναι πολλοί.
Για παράδειγμα: να επικροτούν την προσπάθειά του, μιλώντας του
θετικά, να το φιλούν, να του ρίχνουν βλέμματα επιδοκιμασίας, να το
αγκαλιάζουν.
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί από τους γονείς
του;
 Επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες
Προωθούμε ένα πρόγραμμα στο παιδί εφαρμόζοντάς το κάθε
μέρα, π.χ. σταθερές ώρες ανάγνωσης
 Ξεκάθαρες εντολές
Επίσης οι γονείς θα πρέπει να δίνουν ξεκάθαρες εντολές στο
παιδί. Για παράδειγμα: "Βάλε τα πόδια σου στο πάτωμα", ή "Μην
ακουμπάς τα πόδια σου πάνω στο τραπέζι" (όχι με σαρκασμό για
να μην τις εκλαμβάνει ως ένα είδος τιμωρίας.
 Ρεαλιστικές προσδοκίες
Ένα όριο, μία αλλαγή συμπεριφοράς κάθε φορά.
 "Δώστε χρόνο στο παιδί σας" "time out« ή μέτρα μέχρι το
δέκα
Π.χ. σε περίπτωση επιθετικής συμπεριφοράς
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
ΔραστηριότητεςΔραστηριότητες
ενίσχυσης της μνήμηςενίσχυσης της μνήμης
εργασίας;εργασίας;
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Η φαρμακευτική αγωγή;Η φαρμακευτική αγωγή;
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι
θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να
κάνουν;κάνουν;
Σταύρος ΓρόσδοςΣταύρος Γρόσδος
Παιδιά με ΔιαταραχήΠαιδιά με Διαταραχή
Ελλειμματικής ΠροσοχήςΕλλειμματικής Προσοχής
ΥπερκινητικότηταΥπερκινητικότητα
""Τι θέλουν να κάνουν;Τι θέλουν να κάνουν; ""
ήή
««Τι μπορούνΤι μπορούν
νακάνουν;νακάνουν; ""

Σ. Γρόσδος, ΔΕΠΥ

  • 1.
    Σταύρος ΓρόσδοςΣταύρος Γρόσδος Παιδιάμε ΔιαταραχήΠαιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής ΠροσοχήςΕλλειμματικής Προσοχής ΥπερκινητικότηταΥπερκινητικότητα Τι θέλουν να κάνουνΤι θέλουν να κάνουν ήή τι μπορούν νατι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 2.
    Παιδιά με ΔιαταραχήΕλλειμματικής Προσοχής – ΥπερκινητικότηταΠαιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα Ένα παιδί με ADHD λέγεται ότι είναι "TOAD". Δηλαδή: T Talking - Φλύαρος O Out of his seat - Περιφέρεται εκτός της θέσης του A Attention-seeking - Έντονη διάσπαση προσοχής D Disruptive - Αποδιοργανωτικός ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουνΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;
  • 3.
     Αναπτυξιακή διαταραχή,γενετικής και νευρολογικήςΑναπτυξιακή διαταραχή, γενετικής και νευρολογικής κυρίως αιτιολογίας, η οποία εμφανίζεται κατά τηκυρίως αιτιολογίας, η οποία εμφανίζεται κατά τη νηπιακήνηπιακή ηλικίαηλικία, επιμένει στο χρόνο και στις διαφορετικές, επιμένει στο χρόνο και στις διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες και δεν είναι το αποτέλεσμαπεριβαλλοντικές συνθήκες και δεν είναι το αποτέλεσμα κάποιας σοβαρής αισθητηριακής βλάβης, καθυστέρησηςκάποιας σοβαρής αισθητηριακής βλάβης, καθυστέρησης στη γλωσσική ανάπτυξη, αυτισμού ή παιδικής ψύχωσηςστη γλωσσική ανάπτυξη, αυτισμού ή παιδικής ψύχωσης ((ΒΒarkley,199arkley,19988))..  Οφείλεται σε ένα συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικώνΟφείλεται σε ένα συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντωνκαι κοινωνικών παραγόντων ((DuPaul, Power, Anastopoulos & Reid, 1998)DuPaul, Power, Anastopoulos & Reid, 1998) ΟρισμόςΟρισμός Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 4.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα Το ποσοστό των παιδιών που εμφανίζουν ΔΕΠ/Υ διαφέρει από τόπο σε τόπο γιατί έχει μεγάλη σημασία ο τόπος καταγωγής και το πολιτισμικό περιβάλλον. Π.χ. στις ΗΠΑ 9% των παιδιών έχουν διαγνωσθεί ότι έχουν ΔΕΠ/Υ, ενώ στη Βρετανία μόλις 0,03% των παιδιών). Τα διαγνωστικά κριτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται σε κάθε χώρα είναι διαφορετικά. 1 Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 5.
    • 3% -10% παιδιά και έφηβοι, διεθνώς3% - 10% παιδιά και έφηβοι, διεθνώς ((Barkley, 2002)Barkley, 2002) • Ελλάδα: 12,4% των μαθητών/τριώνΕλλάδα: 12,4% των μαθητών/τριών εμφανίζουν συμπτώματα ΔΕΠΥεμφανίζουν συμπτώματα ΔΕΠΥ ((Zournatzis, Kakouros, Karamba, Papaeliou & Badikian, 2001)Zournatzis, Kakouros, Karamba, Papaeliou & Badikian, 2001) ΕπιδημιολογίαΕπιδημιολογία Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 6.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα Το ποσοστό με ΔΕΠ/Υ είναι μεγαλύτερο στα αγόρια. 2 Συχνότερη εμφάνιση στα αγόρια, 2:1 έως 5:1 (Fowler, 1994; Barkley, 1998) Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 7.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 3 Υπάρχουν τρεις τύποι παιδιών:  ΔΕΠ-Υ με προεξάρχοντα τον Απρόσεκτο τύπο  ΔΕΠ-Υ με προεξάρχοντα τον Υπερκινητικό/ Παρορμητικό  ΔΕΠ-Υ Συνδυασμένος τύπος Ορίζονται δύο ομάδες κριτηρίων:  Απροσεξίας  Υπερκινητικότητας/Παρορμητικότητας. Σχεδόν πάντοτε τα παιδιά με ελλειμματική προσοχή εμφανίζουν και υπερκινητικότητα Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 8.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 4 Η πρώιμη διάγνωση και θεραπεία αποδυναμώνει τα συμπτώματα, αλλά και μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης συνοσηρότητας. Τα πρώτα χρόνια της φοίτησης στο δημοτικό σχολείο είναι η καταλληλότερη εποχή για οποιαδήποτε παρέμβαση Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 9.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 5 Δεν μειώνονται απαραίτητα ή ούτε μειώνονται στο τέλος δημοτικού. Εκτείνονται και στην ενήλικη ζωή. Είναι διαχειρίσιμη, όχι θεραπεύσιμη. Με το πέρασμα των χρόνων, καθώς το παιδί μεγαλώνει και «ωριμάζει», τα συμπτώματα μειώνονται θεαματικά. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 10.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 6 Συνοσηρότητα Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποτελεσματικά:  Αυξημένος κίνδυνος για προβλήματα μάθησης – σχολική αποτυχία  Αυξημένος κίνδυνος για κοινωνικές δυσκολίες και διαταρακτική συμπεριφορά. Με το πέρασμα των χρόνων, καθώς το παιδί μεγαλώνει και «ωριμάζει», τα συμπτώματα μειώνονται θεαματικά. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 11.
    • Τα παιδιάμε ΔΕΠΥ συχνά αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες,Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, έχουν ελλιπή κίνητρα, χαμηλή αυτοεκτίμηση και βιώνουν τηνέχουν ελλιπή κίνητρα, χαμηλή αυτοεκτίμηση και βιώνουν την απόρριψη (απόρριψη (Fowler, 1994)Fowler, 1994) • Κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, επιθετικότητα, διαταραχέςΚατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, επιθετικότητα, διαταραχές συμπεριφοράς και προβλήματα προσαρμοστικότητας παρατηρούνταισυμπεριφοράς και προβλήματα προσαρμοστικότητας παρατηρούνται σε παιδιά με ΔΕΠΥ σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από ό,τι σεσε παιδιά με ΔΕΠΥ σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από ό,τι σε παιδιά χωρίς ΔΕΠΥ (παιδιά χωρίς ΔΕΠΥ (Wilens, 1994)Wilens, 1994) • Η συνύπαρξη ΔΕΠΥ και μαθησιακών δυσκολιών είναι αρκετά συχνή.Η συνύπαρξη ΔΕΠΥ και μαθησιακών δυσκολιών είναι αρκετά συχνή. Έχει καταγραφεί ότι το ¼ έως και το 1/3 των παιδιών παρουσιάζουνΈχει καταγραφεί ότι το ¼ έως και το 1/3 των παιδιών παρουσιάζουν δυσκολίες σε καθήκοντα που απαιτούν πολύπλοκες στρατηγικές καιδυσκολίες σε καθήκοντα που απαιτούν πολύπλοκες στρατηγικές και δυσκολίες οργάνωσης (δυσκολίες οργάνωσης (Barkley et al., 1990)Barkley et al., 1990) Συνέπειες της ΔΕΠΥΣυνέπειες της ΔΕΠΥ Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 12.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 7 Η παραπάνω αντιμετώπιση είναι αποσπασματική. Απαιτείται μακροχρόνια συνδιασμένη παρέμβαση με τη συνεργασία: γονέων, εκπαιδευτικών (της τάξης και του σχολείου), Σχολικών Συμβούλων, Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου, συμμαθητών και του ίδιου του παιδιού) Η παρακολούθηση του παιδιού από αναπτυξιολόγο, η λογοθεραπεία και η εργοθεραπεία αρκούν για μια πολύ καλή αντιμετώπιση. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 13.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 8 Η αντιμετώπιση των παιδιών με ΔΕΠ/Υ είναι ευκολότερη σε μία τάξη:  όπου εφαρμόζονται πολύ αυστηροί κανόνες πειθαρχίας  ο εκπαιδευτικός υιοθετεί αυταρχικό στυλ  εφαρμόζονται δασκαλοκεντρικές μέθοδοι διδασκαλίας  οι μαθητές εργάζονται συνήθως ατομικά και όχι ομαδικά, ενθαρρύνεται ο ανταγωνισμός Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 14.
    Μύθος ή ΠραγματικότηταΜύθοςή Πραγματικότητα 9 Ο/Η εκπαιδευτικός, αν και είναι ο καθημερινός αποδέκτης των συμπτωμάτων παιδιών με ΔΕΠ/Υ, συμμετέχει λιγότερο στην αντιμετώπιση αυτών των συμπτωμάτων. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 15.
    Εντοπισμός -Εντοπισμός - αναγνώρισηαναγνώριση ΓονείςΓονείς ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί ΠαραπομπήΠαραπομπήΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος ΓονείςΓονείς ΔιάγνωσηΔιάγνωση ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί ΓονείςΓονείς ΠαιδίΠαιδί ΘεραπείαΘεραπεία Σχολικός ΨυχολόγοςΣχολικός Ψυχολόγος Εκπαιδευτικός/οίΕκπαιδευτικός/οί ΓονείςΓονείς ΠαιδίΠαιδί Συμμαθητές/τριεςΣυμμαθητές/τριες ΙατροπαιδαγωγικόΙατροπαιδαγωγικό ΚέντροΚέντρο Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 16.
     συχνά απομακρύνεταιαπό τη θέση του σε ακατάλληλες στιγμές καισυχνά απομακρύνεται από τη θέση του σε ακατάλληλες στιγμές και περιστάσεις,περιστάσεις,  δεν κάνει ό,τι η υπόλοιπη τάξη/ κάνει κάτι διαφορετικό,δεν κάνει ό,τι η υπόλοιπη τάξη/ κάνει κάτι διαφορετικό,  δεν ακολουθεί τις οδηγίες δασκάλου/ας,δεν ακολουθεί τις οδηγίες δασκάλου/ας,  δεν περιμένει τη σειρά του ή πετιέται συνεχώς,δεν περιμένει τη σειρά του ή πετιέται συνεχώς,  είναι επιθετικός απέναντι στους συμμαθητές/τριες,είναι επιθετικός απέναντι στους συμμαθητές/τριες,  έχει μικρό εύρος προσοχής, αποσπάται πολύ εύκολαέχει μικρό εύρος προσοχής, αποσπάται πολύ εύκολα  ενοχλεί συμμαθητές/τριες, εμποδίζει την εργασία τους,ενοχλεί συμμαθητές/τριες, εμποδίζει την εργασία τους,  είναι αφηρημένο και ονειροπολεί συχνά,είναι αφηρημένο και ονειροπολεί συχνά,  χάνει ή ξεχνάει τα πράγματά τουχάνει ή ξεχνάει τα πράγματά του  δεν κάνει τις εργασίες του ή τις παραδίδει πολύ αργάδεν κάνει τις εργασίες του ή τις παραδίδει πολύ αργά  οι εργασίες του είναι ημιτελείς ή ακατάστατεςοι εργασίες του είναι ημιτελείς ή ακατάστατες Προβλεπτικοί παράγοντες – ΕνδείξειςΠροβλεπτικοί παράγοντες – Ενδείξεις Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 17.
    Η επίδραση τωνσυμπεριφορικών συμπτωμάτων ΔΕΠΥ στην τάξη  Δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις συζητήσεις στην τάξη Απροσεξία  Οι σημειώσεις του είναι ακατάστατες και ελλιπείς Απροσεξία  Αγνοεί σημαντικές λεπτομέρειες στις εργασίες Απροσεξία  Σπάνια ολοκληρώνει τις εργασίες του Απροσεξία Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 18.
    Η επίδραση τωνσυμπεριφορικών συμπτωμάτων ΔΕΠΥ στην τάξη  Χάνει αντικείμενα, βιβλία, τετράδια –στην τσάντα του επικρατεί χάος Απροσεξία  Διακόπτει το δάσκαλο ή τους συμμαθητές του Παρορμητικότητα  Παίζει με αντικείμενα, κουνάει τα πόδια, στριφογυρίζει Υπερκινητικότητα  Δυσκολεύεται να παραμείνει καθιστός Υπερκινητι-κότητα Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 19.
    Εντοπισμός -Εντοπισμός - αναγνώρισηαναγνώριση ΓονείςΓονείς ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί ΠαραπομπήΠαραπομπήΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος ΓονείςΓονείς ΔιάγνωσηΔιάγνωση ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί ΓονείςΓονείς ΠαιδίΠαιδί ΘεραπείαΘεραπεία Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος ΕκπαιδευτικόςΕκπαιδευτικός ΓονείςΓονείς ΠαιδίΠαιδί Συμμαθητές/τριεςΣυμμαθητές/τριες ΙατροπαιδαγωγικόΙατροπαιδαγωγικό ΚέντροΚέντρο Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 20.
    Συμπτωματολογία – ΚριτήριαΣυμπτωματολογία– Κριτήρια ((Cooper & O’ Regan, 2001)Cooper & O’ Regan, 2001) Απροσεξία/Ελλειματική προσοχήΑπροσεξία/Ελλειματική προσοχή  δεν προσέχει λεπτομέρειες ή κάνει λάθη από απροσεξίαδεν προσέχει λεπτομέρειες ή κάνει λάθη από απροσεξία  δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή (μαθήματα, παιχνίδι)δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή (μαθήματα, παιχνίδι)  αποσπάται εύκολα η προσοχή του (μαθήματα, παιχνίδι)αποσπάται εύκολα η προσοχή του (μαθήματα, παιχνίδι)  δείχνει να μη προσέχει, όταν του μιλάνεδείχνει να μη προσέχει, όταν του μιλάνε  δεν ακολουθεί τις οδηγίες και δεν ολοκληρώνει εργασίες (όχι λόγωδεν ακολουθεί τις οδηγίες και δεν ολοκληρώνει εργασίες (όχι λόγω ελλιπούς κατανόησης)ελλιπούς κατανόησης)  δυσκολεύεται να οργανώσει τη μελέτη ή τις εργασίεςδυσκολεύεται να οργανώσει τη μελέτη ή τις εργασίες  αποφεύγει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που απαιτούν εντατικήαποφεύγει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που απαιτούν εντατική πνευματική εργασίαπνευματική εργασία Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 21.
    Συμπτωματολογία – ΚριτήριαΣυμπτωματολογία– Κριτήρια ((Cooper & O’ Regan, 2001)Cooper & O’ Regan, 2001) Υπερκινητικότητα/ΠαρορμητικότηταΥπερκινητικότητα/Παρορμητικότητα  παίζει νευρικά τα χέρια/πόδια ή κουνιέται στην καρέκλαπαίζει νευρικά τα χέρια/πόδια ή κουνιέται στην καρέκλα  σηκώνεται από τη θέση του σε στιγμές που θα έπρεπε νασηκώνεται από τη θέση του σε στιγμές που θα έπρεπε να παραμείνει καθισμένοπαραμείνει καθισμένο  τρέχει ή σκαρφαλώνει σε ακατάλληλο τόπο και χρόνοτρέχει ή σκαρφαλώνει σε ακατάλληλο τόπο και χρόνο  δυσκολεύεται να παίξει/ να κάνει δραστηριότητα ήσυχαδυσκολεύεται να παίξει/ να κάνει δραστηριότητα ήσυχα  βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση, σα να έχει μηχανή μέσα τουβρίσκεται συνεχώς σε κίνηση, σα να έχει μηχανή μέσα του  μιλάει υπερβολικάμιλάει υπερβολικά  πετιέται και δίνει απαντήσεις πριν ολοκληρωθεί η ερώτησηπετιέται και δίνει απαντήσεις πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση  διακόπτει τους άλλους όταν παίζουν ή μιλούνδιακόπτει τους άλλους όταν παίζουν ή μιλούν Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 22.
    Προκειμένου να τεθείη διάγνωση:Προκειμένου να τεθεί η διάγνωση:  πρέπει να πληρούνται τουλάχιστονπρέπει να πληρούνται τουλάχιστον έξι κριτήριαέξι κριτήρια,,  τα συμπτώματα πρέπει να έχουν κάνει την πρώτητα συμπτώματα πρέπει να έχουν κάνει την πρώτη εμφάνισή τουςεμφάνισή τους πριν το 7πριν το 7οο έτος της ηλικίαςέτος της ηλικίας,,  τα συμπτώματα να έχουντα συμπτώματα να έχουν διάρκεια τουλάχιστονδιάρκεια τουλάχιστον έξι μήνεςέξι μήνες  τα συμπτώματα να εμφανίζονταιτα συμπτώματα να εμφανίζονται σε δύο ήσε δύο ή περισσότερα περιβάλλονταπερισσότερα περιβάλλοντα Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 23.
    Προσοχή!Προσοχή! Υποψιαζόμαστε σοβαρά τηνύπαρξη ΔΕΠΥ,Υποψιαζόμαστε σοβαρά την ύπαρξη ΔΕΠΥ, όταν…όταν…  ……πολλές από τις παραπάνω συμπεριφορές είναι συχνές καιπολλές από τις παραπάνω συμπεριφορές είναι συχνές και επίμονες και εμποδίζουν σοβαρά τη συμμετοχή του παιδιού ήεπίμονες και εμποδίζουν σοβαρά τη συμμετοχή του παιδιού ή των συμμαθητών/τριών στις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρατων συμμαθητών/τριών στις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα μέσα στην τάξη.μέσα στην τάξη.  ……υπάρχει εμφάνιση ανάλογων συμπτωμάτων και σε άλλαυπάρχει εμφάνιση ανάλογων συμπτωμάτων και σε άλλα περιβάλλοντα.περιβάλλοντα. Αποφεύγουμε την κλινική ορολογίαΑποφεύγουμε την κλινική ορολογία  Το ζωηρό, εύθυμο, άτακτο, απρόσεκτο, αφηρημένο ή επιθετικόΤο ζωηρό, εύθυμο, άτακτο, απρόσεκτο, αφηρημένο ή επιθετικό παιδί δεν είναι «υπερκινητικό» αν δεν διαγνωστεί ως τέτοιο απόπαιδί δεν είναι «υπερκινητικό» αν δεν διαγνωστεί ως τέτοιο από τους ειδικούς. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν υπάρχουντους ειδικούς. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν υπάρχουν υπερκινητικά παιδιά αλλά ΠΑΙΔΙΑ με υπερκινητικότητα.υπερκινητικά παιδιά αλλά ΠΑΙΔΙΑ με υπερκινητικότητα.  Λαμβάνουμε υπόψη τα μειονεκτήματα του σχ.Λαμβάνουμε υπόψη τα μειονεκτήματα του σχ. συστήματοςσυστήματος Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 24.
    Εντοπισμός -Εντοπισμός - αναγνώρισηαναγνώριση ΓονείςΓονείς ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί ΠαραπομπήΠαραπομπήΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος ΓονείςΓονείς ΔιάγνωσηΔιάγνωση ΕκπαιδευτικοίΕκπαιδευτικοί ΓονείςΓονείς ΠαιδίΠαιδί ΘεραπείαΘεραπεία Σχολικός ΣύμβουλοςΣχολικός Σύμβουλος ΕκπαιδευτικόςΕκπαιδευτικός ΓονείςΓονείς ΠαιδίΠαιδί Συμμαθητές/τριεςΣυμμαθητές/τριες ΙατροπαιδαγωγικόΙατροπαιδαγωγικό ΚέντροΚέντρο Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 25.
    Τι δεν κάνουμε;Τιδεν κάνουμε; Αντιμετώπιση – ΠαρεμβάσειςΑντιμετώπιση – Παρεμβάσεις Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 26.
    "τι δεν θέλεινα κάνει το παιδί" ή "τι δεν μπορεί να κάνει το παιδί" Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 27.
    • Ιατρική παρέμβαση:Φαρμακευτική αγωγήΙατρική παρέμβαση: Φαρμακευτική αγωγή (ριταλίνη)(ριταλίνη) • Παιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβαση:Παιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβαση: Μοντέλο της αυτορρύθμισης και της λεκτικήςΜοντέλο της αυτορρύθμισης και της λεκτικής αυτοκαθοδήγησηςαυτοκαθοδήγησης Η συνδυασμένη αντιμετώπιση με ιατρική,Η συνδυασμένη αντιμετώπιση με ιατρική, παιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβασηπαιδαγωγική και ψυχολογική παρέμβαση μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμαμπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα επιτυχήςεπιτυχής Αντιμετώπιση – ΠαρεμβάσειςΑντιμετώπιση – Παρεμβάσεις Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 28.
    Πολυ-μεθοδολογικό μοντέλο (Cooper &O’ Regan, 2001) Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 29.
    Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την οργάνωσητης τάξηςοργάνωση της τάξης Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας Αλλάξτε τον τρόποΑλλάξτε τον τρόπο διδασκαλίαςδιδασκαλίας Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί στο σχολείο; Διαχείριση τηςΔιαχείριση της συμπεριφοράς απόσυμπεριφοράς από το παιδίτο παιδί
  • 30.
    Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την οργάνωσητης τάξηςοργάνωση της τάξης Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί στο σχολείο;
  • 31.
    Η οργάνωση τηςτάξηςΗ οργάνωση της τάξης  Αλλάξτε όλη την τάξη. Δημιουργία καλού ψυχολογικού κλίματος, διάθεση για συνεργασία, ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες, έμφαση στις κοινωνικές σχέσεις. Συμβόλαιο συμπεριφοράς.  Το περιβάλλον της τάξης θα πρέπει να είναι άνετο, ευρύχωρο, ασφαλές με καλή οπτική θέση για το παιδί.  Το παιδί κάθεται σε μπροστινή θέση, μεταξύ δύο "ήσυχων" μαθητών, ποτέ μόνος ή απομονωμένος.  Το παιδί θα πρέπει να βρίσκεται σε κοντινή από τον δάσκαλο θέση, ώστε ο δάσκαλος να το πλησιάζει γρήγορα ή να ανταλλάσσουν βλέμματα.  Μακριά από παράθυρα, πόρτες και οτιδήποτε αποσπά την προσοχή του.  Δημιουργία ήσυχης γωνιάς στην τάξη, π.χ. η γωνιά της βιβλιοθήκης, η οποία εξοπλίζεται με παιχνίδια για διαλλείματα Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 32.
    Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την οργάνωσητης τάξηςοργάνωση της τάξης Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί στο σχολείο;
  • 33.
    Αναπλαισίωση Σταύρος Γρόσδος, Παιδιάμε ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 34.
    Αλλάξτε την συμπεριφοράσαςΑλλάξτε την συμπεριφορά σας  Αναπλαισίωση με έμφαση στη θετική ερμηνεία της συμπεριφοράς  Δεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί ναΔεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί να θυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, ναθυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, να τιμωρούμε κ.λπ.τιμωρούμε κ.λπ. Ο δάσκαλος δεν χρησιμοποιεί οποιασδήποτε μορφής κοροϊδία, κριτική και αρνητική συμπεριφορά απέναντι στο παιδί.  Θέτει μια σειρά από προτεραιότητες στα πλαίσια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, π.χ. Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει το παιδί.  Αναθέτει διάφορες αρμοδιότητες ενεργοποιώντας τα κίνητρα του, π.χ. "Μοίρασε αυτά τα φυλλάδια". Κατόπιν επιβραβεύει την προσπάθεια του παιδιού, προκειμένου να αναπτερωθεί το ηθικό του, για να έχει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον εαυτό του.  Επαινέστε, επιδοκιμάστε, ενθαρρύνετε.  Να υπάρχει οπωσδήποτε συνεργασία και τακτικές συναντήσεις ανάμεσα στους δασκάλους και στους γονείς του παιδιού. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 35.
    Ελέγχουμε τα δικάμας επίπεδα αυτογνωσίας, ώστε ναΕλέγχουμε τα δικά μας επίπεδα αυτογνωσίας, ώστε να συνειδητοποιούμε και να ελέγχουμε συναισθήματα και αντιδράσειςσυνειδητοποιούμε και να ελέγχουμε συναισθήματα και αντιδράσεις απέναντι στο παιδίαπέναντι στο παιδί Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 36.
    Αλλάξτε την συμπεριφοράσαςΑλλάξτε την συμπεριφορά σας  Αναπλαισίωση με έμφαση στη θετική ερμηνεία της συμπεριφοράς  Δεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί ναΔεν ευθύνεται το παιδί για το πρόβλημά του, άρα δεν ωφελεί να θυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, ναθυμώνουμε, να επαναλαμβάνουμε οδηγίες με ύφος απόγνωσης, να τιμωρούμε κ.λπ.τιμωρούμε κ.λπ. Ο δάσκαλος δεν χρησιμοποιεί οποιασδήποτε μορφής κοροϊδία, κριτική και αρνητική συμπεριφορά απέναντι στο παιδί.  Θέτει μια σειρά από προτεραιότητες στα πλαίσια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, π.χ. Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει το παιδί.  Αναθέτει διάφορες αρμοδιότητες ενεργοποιώντας τα κίνητρα του, π.χ. "Μοίρασε αυτά τα φυλλάδια". Κατόπιν επιβραβεύει την προσπάθεια του παιδιού, προκειμένου να αναπτερωθεί το ηθικό του, για να έχει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον εαυτό του.  Επαινέστε, επιδοκιμάστε, ενθαρρύνετε.  Να υπάρχει οπωσδήποτε συνεργασία και τακτικές συναντήσεις ανάμεσα στους δασκάλους και στους γονείς του παιδιού. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 37.
    Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την οργάνωσητης τάξηςοργάνωση της τάξης Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί στο σχολείο; Διαχείριση τηςΔιαχείριση της συμπεριφοράς απόσυμπεριφοράς από το παιδίτο παιδί
  • 38.
     Του επιτρέπουμενα κινείται στην τάξη με κάποιο αποδεκτόΤου επιτρέπουμε να κινείται στην τάξη με κάποιο αποδεκτό τρόπο (π.χ. μάζεμα τετραδίων) ή να κάθεται στην ήσυχη γωνιά.τρόπο (π.χ. μάζεμα τετραδίων) ή να κάθεται στην ήσυχη γωνιά.  Οργάνωση παιχνιδιών ρόλων και δραστηριοτήτων κίνησης.Οργάνωση παιχνιδιών ρόλων και δραστηριοτήτων κίνησης.  Του διδάσκουμε πώς να προσελκύει την προσοχή των άλλων μεΤου διδάσκουμε πώς να προσελκύει την προσοχή των άλλων με θετικούς τρόπους, αντί να ενοχλεί (π.χ. προστασία πιο αδύναμων,θετικούς τρόπους, αντί να ενοχλεί (π.χ. προστασία πιο αδύναμων, αρχηγός ομάδας στα αθλήματα)αρχηγός ομάδας στα αθλήματα)  Του διδάσκουμε κοινωνικές δεξιότητες και δεξιότητεςΤου διδάσκουμε κοινωνικές δεξιότητες και δεξιότητες αυτορρύθμισης (μία δεξιότητα κάθε φορά).αυτορρύθμισης (μία δεξιότητα κάθε φορά).  Επιβραβεύουμε κάθε θετική προσπάθεια (όχι μόνο τοΕπιβραβεύουμε κάθε θετική προσπάθεια (όχι μόνο το αποτέλεσμα).αποτέλεσμα). Κατάλληλη διαχείριση συμπεριφοράςΚατάλληλη διαχείριση συμπεριφοράς (τεχνικές)(τεχνικές) Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 39.
    Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την οργάνωσητης τάξηςοργάνωση της τάξης Αλλάξτε τηνΑλλάξτε την συμπεριφορά σαςσυμπεριφορά σας Αλλάξτε τον τρόποΑλλάξτε τον τρόπο διδασκαλίαςδιδασκαλίας Παρέμβαση στα πλαίσια του σχολείουΠαρέμβαση στα πλαίσια του σχολείου Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί στο σχολείο; Διαχείριση τηςΔιαχείριση της συμπεριφοράς απόσυμπεριφοράς από το παιδίτο παιδί
  • 40.
    Σταύρος Γρόσδος, Παιδιάμε ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 41.
    Αλλάξτε τον τρόποδιδασκαλίαςΑλλάξτε τον τρόπο διδασκαλίας Το μάθημα  Ακριβής διδασκαλία. Ένας στόχος κάθε φορά. Δεν προχωράμε στον επόμενο, αν δεν επιτύχουμε τον προηγούμενο.  Επιβράβευση κάθε φορά που πετυχαίνουμε τον στόχο.  Μάθηση με επανάληψη.  Σπάστε τις μεγάλες εργασίες σε μικρότερες.  Χρησιμοποιήστε σχεδιαγράμματα.  Απλοποιήστε τις οδηγίες με εύκολο λεξιλόγιο. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 42.
    Διευκόλυνση της μάθησης:Στρατηγικές- πρακτικέςΔιευκόλυνση της μάθησης: Στρατηγικές- πρακτικές  Ενημέρωση εκ των προτέρων του περιεχομένου και τωνΕνημέρωση εκ των προτέρων του περιεχομένου και των στόχων του μαθήματος (προοργανωτές)στόχων του μαθήματος (προοργανωτές)  Σαφείς και συγκεκριμένες οδηγίεςΣαφείς και συγκεκριμένες οδηγίες Φύλλο εργασίας με διαδοχικά βήματαΦύλλο εργασίας με διαδοχικά βήματα  Βλεμματική επαφή όταν δίνουμε οδηγίεςΒλεμματική επαφή όταν δίνουμε οδηγίες  Χρήση/αξιοποίηση οπτικοακουστικών ερεθισμάτωνΧρήση/αξιοποίηση οπτικοακουστικών ερεθισμάτων  Χρήση/αξιοποίηση Η/ΥΧρήση/αξιοποίηση Η/Υ Αποφυγή ανάθεσης μεγάλων εργασιών (κατατμήσεις)Αποφυγή ανάθεσης μεγάλων εργασιών (κατατμήσεις)  Έλεγχος της προόδου σε κάθε βήμα εργασίαςΈλεγχος της προόδου σε κάθε βήμα εργασίας  Έπαινος κάθε επιτυχημένης προσπάθειαςΈπαινος κάθε επιτυχημένης προσπάθειας Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 43.
     Βοήθεια στηντήρηση ημερολογίου εργασιών και επίβλεψηΒοήθεια στην τήρηση ημερολογίου εργασιών και επίβλεψη  Υπενθύμιση της ώρας και των χρονικών περιθωρίωνΥπενθύμιση της ώρας και των χρονικών περιθωρίων  Ανάθεση εργασιών σε ζεύγη μαθητών/τριώνΑνάθεση εργασιών σε ζεύγη μαθητών/τριών  Ανάθεση υπευθυνοτήτων (μάζεμα τετραδίων, σβήσιμο πίνακα,Ανάθεση υπευθυνοτήτων (μάζεμα τετραδίων, σβήσιμο πίνακα, ευθύνη για ανακύκλωση, κ.λπ.)ευθύνη για ανακύκλωση, κ.λπ.)  Επιμονή στην ολοκλήρωση μιας εργασίας πριν ξεκινήσει μιαΕπιμονή στην ολοκλήρωση μιας εργασίας πριν ξεκινήσει μια άλληάλλη  Συχνός έλεγχος των τετραδίων για να τα διατηρεί σε καλήΣυχνός έλεγχος των τετραδίων για να τα διατηρεί σε καλή κατάστασηκατάσταση  Βοήθεια να φτιάχνει κατάλογο με τα πράγματα που χρειάζεταιΒοήθεια να φτιάχνει κατάλογο με τα πράγματα που χρειάζεται  Πριν φύγει από την τάξη, βεβαιωνόμαστε ότι έχει καταγράψειΠριν φύγει από την τάξη, βεβαιωνόμαστε ότι έχει καταγράψει στο ημερολόγιο όλα τα βήματα μελέτης στο σπίτιστο ημερολόγιο όλα τα βήματα μελέτης στο σπίτιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 44.
    Συμβουλές τροποποίησης τηςδιδακτικής γλώσσας • Δίνετε μία οδηγία τη φορά • Η οδηγία είναι σαφής, σύντομη και συγκεκριμένη • Χωρίστε σε μικρότερα κομμάτια και επαναλαμβάνετε τα σημαντικά σημεία • Περιγράψτε την εργασία και κατευθύνετε τον μαθητή βήμα-βήμα • Παρέχετε οπτικά βοηθήματα για τις οδηγίες • Ελέγχετε την κατανόηση (ο μαθητής επαναλαμβάνει την οδηγία) • Ανατροφοδοτείτε συχνά το μαθητή κατά την ολοκλήρωση του κάθε βήματος της εργασίαςΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 45.
    Πώς μπορεί ναβοηθηθεί ένα παιδί από τους γονείς του;  Η αυτοεκτίμηση του γονιού – Θετική στάση Ο γονιός είναι πιθανό να αισθάνεται αδυναμία, ανασφάλεια, απογοήτευση ή θυμό. Σ' αυτή την περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να είναι γεμάτοι με κατανόηση, υποστήριξη, αυτοπεποίθηση και θετική στάση απέναντι στο παιδί τους. Θα πρέπει να είναι ήρεμοι και χωρίς στρες, να ξεπεράσουν τις ενοχές και τον φόβο τους. Η βοήθεια από ειδικούς είναι απαραίτητη.  Όχι τιμωρίες  Ενθάρρυνση – ανταμοιβή – Το χτίσιμο της αυτοεκτίμησης του παιδιού Οι γονείς θα πρέπει να το στηρίζουν και να ανταμείβουν την προσπάθειά του παιδιού. Να μην αντιμετωπίζουν θετικά μόνο την πολύ μεγάλη προσπάθεια του παιδιού. Να είναι θετικοί απέναντί του ανεξάρτητα από το βαθμό προσπάθειας του παιδιού. Οι τρόποι ανταμοιβής είναι πολλοί. Για παράδειγμα: να επικροτούν την προσπάθειά του, μιλώντας του θετικά, να το φιλούν, να του ρίχνουν βλέμματα επιδοκιμασίας, να το αγκαλιάζουν. Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 46.
    Πώς μπορεί ναβοηθηθεί ένα παιδί από τους γονείς του;  Επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες Προωθούμε ένα πρόγραμμα στο παιδί εφαρμόζοντάς το κάθε μέρα, π.χ. σταθερές ώρες ανάγνωσης  Ξεκάθαρες εντολές Επίσης οι γονείς θα πρέπει να δίνουν ξεκάθαρες εντολές στο παιδί. Για παράδειγμα: "Βάλε τα πόδια σου στο πάτωμα", ή "Μην ακουμπάς τα πόδια σου πάνω στο τραπέζι" (όχι με σαρκασμό για να μην τις εκλαμβάνει ως ένα είδος τιμωρίας.  Ρεαλιστικές προσδοκίες Ένα όριο, μία αλλαγή συμπεριφοράς κάθε φορά.  "Δώστε χρόνο στο παιδί σας" "time out« ή μέτρα μέχρι το δέκα Π.χ. σε περίπτωση επιθετικής συμπεριφοράς Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 47.
    ΔραστηριότητεςΔραστηριότητες ενίσχυσης της μνήμηςενίσχυσηςτης μνήμης εργασίας;εργασίας; Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 48.
    Η φαρμακευτική αγωγή;Ηφαρμακευτική αγωγή; Σταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 49.
    Σταύρος Γρόσδος, Παιδιάμε ΔΕΠΥ: ΤιΣταύρος Γρόσδος, Παιδιά με ΔΕΠΥ: Τι θέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν ναθέλουν να κάνουν ή Τι μπορούν να κάνουν;κάνουν;
  • 50.
    Σταύρος ΓρόσδοςΣταύρος Γρόσδος Παιδιάμε ΔιαταραχήΠαιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής ΠροσοχήςΕλλειμματικής Προσοχής ΥπερκινητικότηταΥπερκινητικότητα ""Τι θέλουν να κάνουν;Τι θέλουν να κάνουν; "" ήή ««Τι μπορούνΤι μπορούν νακάνουν;νακάνουν; ""