จำหน่ายหนังสือทุเรียน การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว โดย ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว

2. ทุเรียน
การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. จริงแท้ ศิริพานิช
บรรณาธิการ
ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว
สำ�นักง�นโครงก�รพัฒน�บัณฑิตศึกษ�และวิจัยด้�นวิทย�ศ�สตร์และเทคโนโลยี
กองส่งเสริมและประส�นเพื่อประโยชน์ท�งวิทย�ศ�สตร์ วิจัยและนวัตกรรม
สำ�นักง�นปลัดกระทรวงก�รอุดมศึกษ� วิทย�ศ�สตร์ วิจัยและนวัตกรรม

3. ทุเรียน การจัดการหลัังการเก็บเกี�ยว
บรรณาธิิการ : ศาสตราจารย์์เกีย์รติคุุณ ดร. จริงแท้้ ศิริพานิิช
ISBN 978-616-398-943-7
พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2567 จำ�นวน 1,000 เล่ม
สงวนลิขสิทธิ์ิ�ในประเทศไทยต�ม พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ิ� © พ.ศ. 2566 โดย ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลัง
ก�รเก็บเกี่ยว มห�วิทย�ลัยเชีียงใหม่ ห้�มคัดลอก ลอกเลียน ดัดแปลง ทำซ้้ำ จัดพิมพ์ หรือ กระทำ
อื่นใด โดยวิธิ์ีก�รใด ๆ ในรูปแบบใด ๆ ไม่ว่�ส่วนหน่่งส่วนใดของหนังสือเล่มนี้ เพื่อเผยแพร่ ในสื่อ
ทุกประเภท หรือเพื่อวัตถุุประสงค์ใด ๆ นอกจ�กจะได้รับอนุญ�ต
จัดพิมพ์และเผย์แพร่โดย์
ข้อมูลบรรณานิุกรมของสำานิักหอสมุดแห่งชาติ
ออกแบบและเรีย์งพิมพ์โดย์
พิมพ์ท้ี่
ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังก�รเก็บเกี่ยว
มห�วิทย�ลัยเชีียงใหม่
239 ถุนนห้วยแก้ว ตำ�บลสุเทพ
อำ�เภอเมืองเชีียงใหม่ จังหวัดเชีียงใหม่ 52000
โทรศัพท์ 053-941448
บริษัท ยู เค ที พับลิชีชีิ่ง จำ�กัด
554 ถุนนมห�จักรพรรดิ� ตำ�บลหน้�เมือง
อำ�เภอเมืองฉะเชีิงเทร� จังหวัดฉะเชีิงเทร� 24000
โทร. 098 8293909 www.uktpublishing.com
บริษัท เพชีรเกษมพริ้นติ้ง กรุ๊ป จำ�กัด
18/49 ถุนนทรงพล ตำ�บลลำ�พย�
อำ�เภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม 73000
โทร 034 259 759 โทรส�ร 034 253 465
จริงแท้ ศิริพ�นิชี.
ทุเรียน ก�รจัดก�รหลังก�รเก็บเกี่ยว.--เชีียงใหม่. : ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังก�รเก็บเกี่ยว
มห�วิทย�ลัยเชีียงใหม่, 2567.
430 หน้�.
1. ทุเรียน. I. ชีื่อเรื่อง.
634
ISBN 978-616-398-943-7

4. ศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัมหาวัิทย์าลัย์เชีีย์งใหม่ซึ่่�งเป็็นหน่วัย์งานควัามร่วัม
มือระหวั่าง มหาวัิทย์าลัย์เชีีย์งใหม่ มหาวัิทย์าลัย์เกษตรศูาสตร์ มหาวัิทย์าลัย์ขอนแก่น และ
มหาวัิทย์าลัย์เทคโนโลย์ีพระจอมเกล้าธนบุรีดำำาเนินการภาย์ใต้กองส่งเสริมและป็ระสานเพื�อป็ระโย์ชีน์
ทางวัิทย์าศูาสตร์ วัิจัย์และนวััตกรรม สำานักงานป็ลัดำกระทรวังอุดำมศู่กษา วัิทย์าศูาสตร์ วัิจัย์และ
นวััตกรรมศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัมีพันธกิจที�รวับรวัมองค์ควัามรู้และเทคโนโลย์ี
จากสถาบันการศู่กษา/วัิจัย์ และจากแหล่งข้อมูลอื�น ๆ เพื�อถ่าย์ทอดำผ่่านการบริการวัิชีาการในรูป็
แบบต่าง ๆ รวัมทั�งการจัดำพิมพ์หนังสือที�รวับรวัมควัามรู้ในดำ้านเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วั ต่อมา
ศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัไดำ้รับการสนับสนุนให้จัดำตั�งศููนย์์รวัมผู่้เชีี�ย์วัชีาญทางดำ้าน
เทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัจากสำานักงานการวัิจัย์แห่งชีาติ (วัชี.) โดำย์มีพันธกิจในการให้การ
สนับสนุนดำ้านการจัดำการหลังการเก็บเกี�ย์วัทุเรีย์นดำังนั�นศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วั
และศููนย์์รวัมผู่้เชีี�ย์วัชีาญทางดำ้านเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วั จ่งเห็นควัรให้จัดำทำาองค์ควัามรู้ดำ้าน
การจัดำการหลังการเก็บเกี�ย์วัทุเรีย์น โดำย์รวับรวัมองค์ควัามรู้จากผู่้เชีี�ย์วัชีาญและนักวัิจัย์ที�เกี�ย์วัข้อง
กับการจัดำการหลังการเก็บเกี�ย์วัทุเรีย์น เพื�อเผ่ย์แพร่แก่ผู่้สนใจ โดำย์เฉพาะนักวัิชีาการ เกษตรกร
นักศู่กษาและป็ระชีาชีนทั�วัไป็ ศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัและศููนย์์รวัมผู่้เชีี�ย์วัชีาญ
ทางดำ้านเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัไดำ้รับควัามร่วัมมือจากท่านศูาสตราจารย์์เกีย์รติคุณ ดำร. จริงแท้
ศูิริพานิชีเป็็นบรรณาธิการและมีนักวัิชีาการรวัม6สถาบันร่วัมกันเขีย์นหนังสือ ทุุเรีียน การีจััดการี
หลัังการีเก็บเกี�ยว หนังสือเล่มนี�ทุกบทไดำ้ผ่่านการป็ระเมินคุณภาพจากผู่้ทรงคุณวัุฒิิ บทละ 2 ท่าน
จากต่างสถาบัน รวัม 18 ท่านเพื�อให้หนังสือมีควัามสมบูรณ์มากย์ิ�งข่�น หนังสือเล่มนี�ไดำ้ให้ภาพรวัม
องค์ควัามรู้ดำ้านการจัดำการหลังการเก็บเกี�ย์วัทุเรีย์นไวั้ตั�งแต่ป็ัจจัย์ก่อนการเก็บเกี�ย์วัการจัดำการและ
สรีรวัิทย์าหลังการเก็บเกี�ย์วั โรคหลังเก็บเกี�ย์วั การตลาดำและการส่งออกทุเรีย์น
ศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัและศููนย์์รวัมผู่้เชีี�ย์วัชีาญทางดำ้านเทคโนโลย์ีหลัง
การเก็บเกี�ย์วัหวัังเป็็นอย์่างย์ิ�งวั่าหนังสือ ทุุเรีียน การีจััดการีหลัังการีเก็บเกี�ยว จะเป็็นป็ระโย์ชีน์แก่
วังวัิชีาการ เกษตรกร และผู่้ป็ระกอบการ ทางศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัและศููนย์์
รวัมผู่้เชีี�ย์วัชีาญเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัขอขอบพระคุณผู่้เขีย์นทุกท่านที�ไดำ้สละเวัลาในการเขีย์น
หนังสือเล่มนี�ตลอดำจนขอขอบพระคุณผู่้ทรงคุณวัุฒิิที�ไดำ้ตรวัจสอบควัามถูกต้องเพื�อให้หนังสือมีควัาม
สมบูรณ์มากย์ิ�งข่�น
ศูาสตราจารย์์เกีย์รติคุณ ดำร. ดำนัย์ บุณย์เกีย์รติ
ผู่้อำานวัย์การ
ศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วั
คำ�ปร�รภ

5. คำ�นำ�
ทุเรีย์นเป็็นผ่ลไม้ที�กำาลังรุ่งโรจน์ ทั�งราคาที�เพิ�มข่�นสูงมากและพื�นที�การผ่ลิตขย์าย์ตัวัไป็ทั�วัป็ระเทศู
การส่งออกก็เพิ�มสูงข่�นอย์่างก้าวักระโดำดำ ขณะเดำีย์วักันป็ระเทศูเพื�อนบ้านก็ขย์าย์การผ่ลิตและพัฒินา
คุณภาพจนแข่งขันกับไทย์ไดำ้ในตลาดำจีนทำาให้เกิดำควัามกังวัลถ่งอนาคตที�อาจไม่ย์ั�งย์ืนเหมือนเดำิมอย์่างไร
ก็ตามเป็็นที�ทราบกันดำีวั่า สินค้าที�จะคงอย์ู่ในตลาดำไดำ้ ต้องเป็็นสินค้าที�มีคุณภาพลูกค้าพ่งพอใจ ทุเรีย์นจะ
มีคุณภาพดำีต้องไดำ้รับวัิธีการผ่ลิตที�ดำีมาตั�งแต่อย์ู่ในสวันไม่สามารถเพิ�มคุณภาพให้ดำีข่�นไดำ้หลังจากเก็บเกี�ย์วั
มาแล้วั แต่การป็ฏิิบัติหลังการเก็บเกี�ย์วัก็มีส่วันสำาคัญ ที�จะรักษาคุณภาพที�ดำีนั�นไวั้จนถ่งมือผู่้บริโภค
หนังสือเล่มนี�ไดำ้รวับรวัมข้อมูลจากผ่ลงานศู่กษาค้นควั้าวัิจัย์ของนักวัิชีาการนิสิตนักศู่กษาและจาก
ภูมิป็ัญญาของเกษตรกรและผู่้ป็ระกอบการที�สะสมมาเป็็นเวัลาย์าวันานตั�งแต่เรื�องของพันธุ์องค์ป็ระกอบ
ของคุณภาพของผ่ลทุเรีย์น การพัฒินาและการเป็ลี�ย์นแป็ลงของผ่ลทุเรีย์น ป็ัจจัย์ก่อนการเก็บเกี�ย์วัที�ส่งผ่ล
ต่อคุณภาพ ดำัชีนีการเก็บเกี�ย์วัและการเก็บเกี�ย์วัที�เหมาะสม การจัดำการผ่ลทุเรีย์นในโรงคัดำบรรจุ
กระบวันการผ่ลิตเนื�อทุเรีย์นพร้อมบริโภค ขั�นตอนการป็ฏิิบัติเพื�อการส่งออกไป็ป็ระเทศูต่าง ๆ รวัมทั�งเส้น
ทางการขนส่งและตลาดำทุเรีย์นในป็ระเทศูจีน และนวััตกรรมใหม่ ๆ ที�ต้องการกระบวันการคิดำนอกกรอบ
ที�จะนำาไป็ถ่งการไป็ใชี้ป็ระโย์ชีน์ในทางการค้าบทควัามในทุกบทของหนังสือเล่มนี�เขีย์นในแนวัวัิชีาการแต่
ก็มีหลาย์ส่วันที�เป็็นแนวัป็ฏิิบัติ สามารถนำาไป็ใชี้ในการค้าขาย์ไดำ้โดำย์ตรง ข้อมูลในแต่ละบทอาจมีส่วันซึ่ำ�า
ซึ่้อนกันอย์ู่บ้างเพื�อให้บทนั�นๆมีควัามสมบูรณ์ในบทขณะเดำีย์วักันข้อมูลบางอย์่างอาจขัดำแย์้งกันเนื�องจาก
ในป็ัจจุบันย์ังไม่มีผ่ลงานวัิจัย์ที�สามารถย์ืนย์ันควัามถูกต้องไดำ้แน่นอน ในการเตรีย์มต้นฉบับหนังสือเล่มนี�
ไดำ้รับควัามร่วัมมืออย์่างดำีย์ิ�งจากนักวัิชีาการหลาย์สถาบัน ซึ่่�งต่างพบวั่า ย์ังมีควัามรู้หรือข้อเท็จจริงอีกมาก
ที�จะต้องศู่กษาค้นควั้ากันต่อไป็ จ่งจะทำาให้ทุเรีย์นซึ่่�งป็ัจจุบันเป็็นเพีย์งผ่ลไม้ในภูมิภาคตะวัันออกเฉีย์งใต้
และเอเชีีย์ตะวัันออกเท่านั�น ให้กลาย์เป็็นผ่ลไม้ที�มีแพร่หลาย์ทั�งโลกในอนาคต
ในฐานะตัวัแทนของผู่้เขีย์นทุกท่าน ใคร่ขอขอบคุณผู่้ร่วัมงานศู่กษาวัิจัย์ทุเรีย์น ทั�งนักวัิจัย์และนิสิต
นักศู่กษา ทั�งที�ไดำ้นำาข้อมูลมาอ้างถ่งในหนังสือเล่มนี�และที�มิไดำ้อ้างถ่ง ตลอดำจนหน่วัย์งานของรัฐต่าง ๆ ที�
ให้ทุนสนับสนุนงานวัิจัย์ทุเรีย์นจนไดำ้ข้อมูลมาป็ระกอบการเรีย์บเรีย์งขอขอบคุณศููนย์์นวััตกรรมเทคโนโลย์ี
หลังการเก็บเกี�ย์วัและศููนย์์รวัมผู่้เชีี�ย์วัชีาญทางดำ้านเทคโนโลย์ีหลังการเก็บเกี�ย์วัที�สนับสนุนการจัดำทำาหนังสือ
เล่มนี�ขอขอบคุณผู่้ให้ข้อมูลและรูป็ภาพป็ระกอบโดำย์เฉพาะสมาคมทุเรีย์นไทย์และขอขอบคุณคุณวัรรณิภา
สุขสมบัติ คุณศูศูิย์า ศูิริพานิชี และ ดำร. ธีรนุต ร่มโพธิ�ภักดำิ� ในการเตรีย์มต้นฉบับ ผู่้เขีย์นหวัังเป็็นอย์่างย์ิ�ง
วั่าผู่้อ่านจะไดำ้รับข้อมูลและสามารถนำาไป็ใชี้ป็ระโย์ชีน์ในการพัฒินางานศู่กษาวัิจัย์ต่อเนื�องหรือนำาไป็ป็รับ
ใชี้ในการค้าขาย์ทุเรีย์นโดำย์ตรงหากมีข้อผ่ิดำพลาดำป็ระการใดำในหนังสือเล่มนี�ขอน้อมรับเพื�อนำาไป็ป็รับป็รุง
ให้ดำีข่�นต่อไป็
ศูาสตราจารย์์เกีย์รติคุณ ดำร. จริงแท้ ศูิริพานิชี
บรรณาธิการ

6. ส�รบัญ
1. พฤกษศาสตร์และพันธุ์ทุเรียน
1.1 บทนำ�
1.2 ก�รจำ�แนก
1.3 พฤกษศ�สตร์ของผลทุเรียน
1.4 คุณลักษณะของผลทุเรียน
1.5 ลักษณะทุเรียนแต่ละพันธุ์
1.6 บทสรุป
1.7 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
2. คุณภาพของผลทุเรียน
2.1 บทนำ�
2.2 คุณภ�พด้�นคว�มอภิรมย์
2.3 คุณภ�พด้�นโภชน�ก�ร
2.4 ผลกระทบต่อสุขภ�พของผู้บริโภค
2.5 บทสรุป
2.6 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
3. ปัจจัยก่อนเก็บเกี่ยวทุเรียนที่มีผลต่อคุณภาพของ
ผลทุเรียน
3.1 บทนำ
3.2 แสง
3.3 น้ำ คว�มช้้น และฝน
3.4 อุณหภูมิ
3.5 ธ�ตุอ�ห�ร
3.6 คว�มสมบูรณ์ของต้น
3.7 ก�รจัดก�รผลิตที�มีผลต่อคุณภ�พทุเรียน
3.8 บทสรุป
3.9 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
หน้า
1
2
5
12
19
27
28
31
32
46
56
65
66
71
72
75
79
79
82
83
95
96

7. 4. ดัชนีความบริบูรณ์และการเก็บเกี่ยว
4.1 บทนำ�
4.2 คว�มแก่หร้อคว�มบริบูรณ์
4.3 ดัชนีคว�มแก่ของผลทุเรียน
4.4 เคร้�องม้อตรวจสอบคว�มแก่
4.5 ก�รเก็บเกี�ยว
4.6 บทสรุป
4.7 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
5. การวิจัยและพัฒนาเทคนิคการวัดความแก่ของผลทุเรียน
5.1 บทนำ
5.2 ก�รวัดสมบัติเชิงกลหร้อคว�มแข็งแรงของก้�นและหน�มทุเรียน
5.3 ก�รวิเคร�ะห์เสียงเค�ะผลทุเรียนและก�รส่งผ่�นคล้�นเสียง
อัลตร�โซนิกส์
5.4 ก�รวัดสมบัติท�งไฟฟ้�
5.5 ก�รวัดก�รดูดกล้นแสงอินฟร�เรดย่�นใกล้
5.6 ก�รวัดสีสำหรับก�รประเมินคว�มแก่ทุเรียน
5.7 ก�รสร้�งสมก�รประเมินน้ำหนักเน้้อแห้งทุเรียนจ�กสมบัติ
หล�ยอย่�ง
5.8 เทคนิคเอกซเรย์และนิวเคลียร์แม็กเนติกเรโซแนนซ์
5.9 คว�มถ่่วงจำเพ�ะ
5.10 ภ�พคว�มร้อน
5.11 เทคนิคก�รวัดคว�มสุกทุเรียน
5.12 เปรียบเทียบเทคนิคก�รตรวจสอบคว�มแก่ทุเรียน
5.13 บทสรุป และทิศท�งก�รพัฒน�เทคนิคก�รประเมินคว�มอ่อน
แก่ทุเรียน
5.14 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
หน้า
99
100
101
120
121
124
125
129
130
134
138
143
148
151
154
156
157
157
159
159
163

8. 6. การเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาของผลทุเรียนหลัง
การเก็บเกี่ยว
6.1 บทนำ
6.2 ก�รห�ยใจและก�รผลิตเอทิลีน
6.3 ก�รอ่อนนุ่มของเน้้อทุเรียน
6.4 ก�รเปลี�ยนแปลงสีเปล้อก สีเน้้อ และแคโรทีนอยด์
6.5 ก�รเปลี�ยนแปลงของแป้งและน้ำต�ล กรดอินทรีย์ กรดอะมิโน
และกรดไขมัน
6.6 ก�รเปลี�ยนแปลงของกลิ�นทุเรียน
6.7 ก�รสูญเสียน้ำ
6.8 ก�รแตกของผลทุเรียน
6.9 บทสรุป
6.10 บรรณ�นุุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
7. การจัดการ ณ โรงรวบรวมและโรงคัดบรรจุ
7.1 บทนำ
7.2 โรงรวบรวม และโรงคัดบรรจุ
7.3 ก�รรับทุเรียน
7.4 ก�รจัดก�รผลทุเรียน
7.5 ก�รขนส่ง
7.6 บทสรุป
7.7 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
8. โรคพืชที่สำาคัญต่อการผลิตและการส่งออกทุเรียน
8.1 บทนำ
8.2 โรคร�กเน่�โคนเน่� และผลเน่�
8.3 โรคใบติด
8.4 โรคแอนแทรคโนส
8.5 โรคผลเน่�จ�กเช้้อร�ที�เกิดจ�กเช้้อร� Lasiodiplodia
หน้า
167
168
172
173
175
178
185
186
189
189
195
196
202
207
221
235
235
239
240
244
245
247

9. 8.6 โรคใบจุดและผลเน่�ที�เกิดจ�กเช้้อร� Phomopsis
8.7 แนวโน้มก�รใช้วิธีก�รที�ปลอดจ�กส�รเคมีม�ใช้กับผลิตผล
หลังก�รเก็บเกี�ยว
8.8 ก�รป้องกันและกำจัดโรคทุเรียนแบบผสมผส�น
8.9 บทสรุป
8.10 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
หน้า
249
251
256
259
260
9. การสุก และการบ่มทุเรียน
9.1 บทนำ
9.2 กระบวนก�รสุก
9.3 ก�รบ่มทุเรียน
9.4 ข้อจำกัดและอันตร�ยในก�รใช้ส�รเร่งสุกแต่ละชนิด
9.5 ก�รบ่มทุเรียนในอน�คต
9.6 บทสรุป
9.7 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
10. เนื�อทุเรียนพร้อมบริโภค
10.1 บทนำ
10.2 ก�รตัดสินใจปอกทุเรียนเพ้�อก�รบริโภค
10.3 ก�รปอกเปล้อกทุเรียน
10.4 ก�รผลิตเน้้อทุเรียนพร้อมบริโภค
10.5 ก�รลดเช้้อจุลินทรีย์ในเน้้อทุเรียนพร้อมบริโภคเพ้�อก�รส่งออก
10.6 บทสรุป
10.7 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
11. แนวโน้มตลาดและการขนส่งทุเรียนสดไทยสู่ประเทศจีน
11.1 บทนำ
11.2 สถ่�นก�รณ์ก�รนำเข้�ผลไม้จ�กต่�งประเทศของจีน
11.3 สถ่�นก�รณ์คว�มต้องก�รบริโภคผลไม้สดในตล�ดค้�ปลีกผลไม้
ประเทศจีน
265
266
268
280
285
288
289
293
294
298
305
313
324
325
329
330
332

10. 11.4 สถ่�นก�รณ์คว�มต้องก�รบริโภคทุเรียนไทยในตล�ดประเทศจีน
11.5 เส้นท�งก�รขนส่งและโลจิสติกส์ผลไม้ไทยสู่ตล�ดประเทศจีน
11.6 บทสรุป
11.7 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
หน้า
337
342
354
355
12. ขั�นตอนการส่งออกทุเรียนไปต่างประเทศ
12.1 บทนำ
12.2 ก�รจัดห�ผลทุเรียนที�มีคุณภ�พดี มีม�ตรฐ�น
12.3 ก�รข้้นทะเบียนโรงง�นผลิตสินค้�พ้ช
12.4 ก�รจดทะเบียนเป็นผู้ส่งออกทุเรียนสด
12.5 ก�รขอใบรับรองสุขอน�มัยพ้ช (Phytosanitary Certificate, PC)
12.6 ก�รขอหนังส้อรับรองถ่ิ�นกำเนิดสินค้� (Certificate of Origin)
12.7 ก�รขอใบรับรองสุขอน�มัย (Health Certificate)
12.8 ก�รดำเนินก�รพิธีก�รศุลก�กร
12.9 บทสรุป
12.10 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
13. นวัตกรรมเพื่อคุณภาพผลทุเรียนหลังการเก็บเกี่ยว
13.1 บทนำ
13.2 โจทย์วิจัยเพ้�อสร้�งนวัตกรรม
13.3 ก�รสร้�งแผนที�วิจัยนวัตกรรม
13.4 กระบวนก�รสร้�งนวัตกรรม
13.5 ก�รสร้�งง�นต้นแบบ
13.6 ก�รทดสอบก�รใช้ง�น
13.7 ก�รปรับปรุงนวัตกรรม
13.8 ผลง�นวิจัยนวัตกรรมออกสู่เชิงพ�ณิชย์
13.9 บทสรุป
13.10 บรรณ�นุกรมและเอกส�รอ้�งอิง
357
358
362
366
369
373
377
380
383
384
387
388
391
393
397
398
398
399
404
406

11. ดัชนี
Index
ประวัติผู้เขียน
หนังสือที่จัดพิมพ์โดย
ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว
หน้า
409
421
425
429