Παρουσίαση της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής γ΄γυμνασίου

1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ
ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ
2. ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ
3. ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
4. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ
Πιπεράκη Ελένη – Οικιακής Οικονομίας

2. 1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ
Το Σύνταγμα ορίζει ότι
 «θεμέλιο του
πολιτεύματος είναι η λαϊκή
κυριαρχία».
 «Όλες οι εξουσίες
πηγάζουν από τον λαό και
ασκούνται υπέρ αυτού και
του έθνους»

4. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ
Η εξουσία του λαού ασκείται από το εκλογικό σώμα.
Το εκλογικό σώμα είναι το σύνολο των Ελλήνων πολιτών που έχουν
το δικαίωμα της ψήφο
 Το δικαίωμα αυτό διαθέτουν όσοι
-έχουν την ελληνική ιθαγένεια,
-έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους (ή
πρόκειται να το συμπληρώσουν εντός του έτους στο οποίο
διεξάγονται οι εκλογές),
-έχουν ικανότητα για δικαιοπραξία και δεν έχουν υποστεί
αμετάκλητη ποινική καταδίκη για ορισμένα εγκλήματα
Για να ασκηθεί το εκλογικό δικαίωμα πρέπει ο εκλογέας να έχει
εγγραφεί στους εκλογικούς καταλόγους

5. Διατάξεις του Συντάγματος που κατοχυρώνουν τη Λαϊκή Κυριαρχία
αναφέρουν:
 Κάθε 4 χρόνια ο λαός εκλέγει τους αντιπροσώπους του
(Βουλευτές, Δημάρχους και Νομάρχες)
 Όλοι οι Έλληνες πολίτες (κάτω από προϋποθέσεις)
κατοχυρώνουν το δικαίωμα να εκλέγονται ως Πρόεδρος της
Δημοκρατίας, Βουλευτής, Δήμαρχος ή Νομάρχης)

6.  Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να ζητήσει δημοψήφισμα
 Οι πολίτες έχουν δικαίωμα συλλογικής δράσης (συνεταιρισμός,
συνδικαλισμός, συγκέντρωση, απεργία)
 Τα όργανα του κράτους έχουν την υποχρέωση να σέβονται τη
λαϊκή κυριαρχία και να ασκούν τις αρμοδιότητες τους ως
ορίζεται από το Σύνταγμα

7. 'Αρθρο 11: (Δικαίωμα του συνέρχεσθαι)
 1. Oι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνέρχονται ήσυχα και
χωρίς όπλα.
 2. Mόνο στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις μπορεί να
παρίσταται η αστυνομία. Oι υπαίθριες συναθροίσεις μπορούν να
απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής
αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για
τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται
σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής, όπως νόμος
ορίζει.

8. Άρθρο 12: (Δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι)
 1. Oι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνιστούν ενώσεις και μη
κερδοσκοπικά σωματεία, τηρώντας τους νόμους, που ποτέ όμως
δεν μπορούν να εξαρτήσουν την άσκηση του δικαιώματος αυτού
από προηγούμενη άδεια.
 2. Tο σωματείο δεν μπορεί να διαλυθεί για παράβαση του νόμου
ή ουσιώδους διάταξης του καταστατικού του, παρά μόνο με
δικαστική απόφαση.
 3. Oι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται
αναλόγως και σε ενώσεις προσώπων που δεν συνιστούν
σωματείο.

9.  4. Oι γεωργικοί και αστικοί συνεταιρισμοί κάθε είδους
αυτοδιοικούνται σύμφωνα με τους όρους του νόμου και του
καταστατικού τους και προστατεύονται και εποπτεύονται από το
Kράτος, που είναι υποχρεωμένο να μεριμνά για την ανάπτυξή
τους.
 5. Eπιτρέπεται η σύσταση με νόμο αναγκαστικών συνεταιρισμών
που αποβλέπουν στην εκπλήρωση σκοπών κοινής ωφέλειας ή
δημόσιου ενδιαφέροντος ή κοινής εκμετάλλευσης γεωργικών
εκτάσεων ή άλλης πλουτοπαραγωγικής πηγής, εφόσον πάντως
εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση αυτών που συμμετέχουν.

10. Άρθρο 44: (Παρ.2 δημοψήφισμα )
 2. O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα
δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της
απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που
λαμβάνεται με πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό
κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό
αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών,
ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως
ορίζουν ο Kανονισμός της Bουλής και νόμος για την εφαρμογή της
παραγράφου αυτής.

11. Άρθρο 44: (Παρ.2 δημοψήφισμα )
Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που
ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα
δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα
του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο
πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Kανονισμός της
Bουλής και νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής.

12. Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Bουλής περισσότερες
από δύο προτάσεις δημοψηφίσματος για νομοσχέδιο.
Aν νομοσχέδιο υπερψηφιστεί, η προθεσμία του άρθρου 42
παράγραφος 1 αρχίζει από τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.

13. ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ
Τα κρατικά όργανα είναι
υποχρεωμένα να ασκούν την
εξουσία με βάση τους νόμους
Αποτρέπεται έτσι η αυθαίρετη
άσκηση εξουσίας εις βάρος των
πολιτών

14. ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ
Η αρχή του Κράτους Δικαίου διασφαλίζεται με:
 Την αρχή της Νομιμότητας:
Τα κρατικά όργανα ενεργούν μόνον όταν και όπως προβλέπει ο
νόμος (π.χ. ο τρόπος σύλληψης ενός
πολίτη περιγράφεται επακριβώς στον ποινικό κώδικα)

15.  Την κατοχύρωση της προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων
του πολίτη.
Με βάση το περιεχόμενό τους χωρίζονται σε:
- Ατομικά δικαιώματα
- Πολιτικά δικαιώματα
- Κοινωνικά δικαιώματα
Η ελευθερία είναι δικαίωμα, αλλά ταυτόχρονα, ευθύνη και
υποχρέωση σεβασμού της ελευθερίας των άλλων. Προϋποθέτει
ωριμότητα, αυτογνωσία, συνειδητοποίηση των ευθυνών και των
υποχρεώσεων.

16.  Την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας των δικαστών από την
επιρροή άλλων κρατικών οργάνων.
Οι πράξεις της κρατικής διοίκησης ή οποιουδήποτε διαθέτει
πολιτική εξουσία ή άλλης μορφής πολιτική ή οικονομική ισχύ,
ελέγχονται από ανεξάρτητες δικαστικές αρχές

17. Άρθρο 25: (Αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου,
προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων)
 1. Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του
κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου
τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα
υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και
αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και
στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν

18. Άρθρο 25: (Αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου,
προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων)
Oι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να
επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε
απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει
επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της
αναλογικότητας.

19.  2. H αναγνώριση και η προστασία των θεμελιωδών και
απαράγραπτων δικαιωμάτων του ανθρώπου από την Πολιτεία
αποβλέπει στην πραγμάτωση της κοινωνικής προόδου μέσα σε
ελευθερία και δικαιοσύνη.
 3. H καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν επιτρέπεται.
 4. Το Κράτος δικαιούται να αξιώνει από όλους τους πολίτες την
εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης.
Πιπεράκη Ελένη – Οικιακής Οικονομίας

21. ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Το Κοινωνικό κράτος ή Κράτος Πρόνοιας εξασφαλίζει
σε όλους τους πολίτες ορισμένα
βασικά κοινωνικά αγαθά

22. Στόχος του Κοινωνικού Κράτους
 Στόχος του κοινωνικού κράτους είναι η μείωση των
κοινωνικών ανισοτήτων δημιουργώντας κλίμα
κοινωνικής δικαιοσύνης

23. Σύνταγμα
Το Σύνταγμα κατοχυρώνει τα κοινωνικά δικαιώματα:
 Δωρεάν Εκπαίδευσης (Υποχρεωτική Εκπαίδευση)
 Εργασίας (Δημιουργία συνθηκών απασχόλησης)
 Υγείας
 Περιβάλλοντος
 Κοινωνικής Πρόνοιας
 Στέγασης
 Κοινωνικής Ασφάλισης
 Προστασίας της Οικογένειας και της Μητρότητας
 Προστασία Ευάλωτων κοινωνικών ομάδων

24. Ερωτήματα
Τίθενται όμως πολλά ερωτήματα:
 Ποιους & σε ποιο βαθμό πρέπει να καλύπτει το κράτος
 Με ποια μέσα θα καλύπτονται
 Διορθώνεται με αυτόν τον τρόπο η κοινωνική αδικία
 Ποια είναι τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα

25. Άρθρο 16: (Παιδεία, τέχνη, επιστήμη)
1. H τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι
ελεύθερες η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί
υποχρέωση του Kράτους. H ακαδημαϊκή ελευθερία και η
ελευθερία της διδασκαλίας δεν απαλλάσσουν από το
καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα.
2. H παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και
έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και
φυσική αγωγή των Eλλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και
θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε
ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.

26. 3. Tα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι
λιγότερα από εννέα.
4. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας,
σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια.
Tο Kράτος ενισχύει τους σπουδαστές που
διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη
από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με τις
ικανότητές τους.
.
.
.

27. 'Αρθρο 24: (Προστασία του περιβάλλοντος)
1. Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού
περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και
δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος
έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή
κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της
αειφορίας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία
των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η σύνταξη
δασολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους.
Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών
και των δασικών εκτάσεων, εκτός αν προέχει για την
Εθνική Oικονομία η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη
τους χρήση, που την επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον…

28. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ
Με τη διάκριση λειτουργιών η κρατική εξουσία
μοιράζεται σε διαφορετικά όργανα προς αποφυγή
αυθαιρεσιών και κατάχρησης εξουσίας

29. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ
 H νομοθετική λειτουργία
 H εκτελεστική λειτουργία
 H δικαστική λειτουργία

30. Η νομοθετική
λειτουργία
Ασκείται από
- Τη Βουλή
- Τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας
Η εκτελεστική λειτουργία
- Τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας
- Την Κυβέρνηση
Η δικαστική λειτουργία - Τα δικαστήρια

31. Σχετική Διάκριση Λειτουργιών
Με την αρχή της Σχετικής Διάκρισης στα σύγχρονα
δημοκρατικά κράτη πραγματοποιείται συνεργασία
των οργάνων για ταχύτερη και αποτελεσματικότερη
άσκηση της εξουσίας.

32. Έτσι μερικές φορές
 Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συμμετέχει στην
άσκηση νομοθετικής και εκτελεστικής λειτουργίας
 Η Βουλή αποκτά δικαστικές αρμοδιότητες
(π.χ.δικάζει Υπουργούς)
 Η Κυβέρνηση νομοθετεί
Πιπεράκη Ελένη – Οικιακής Οικονομίας