• Ο Μακρυγιάννθσ ιταν ζνασ από τουσ κορυφαίουσ αγωνιςτζσ του ’21. Γεννικθκε ςτα 1797 ςτο Αβορίτι τθσ Δωρίδασ από
φτωχοφσ γονείσ. Το πραγματικό του όνομα ιταν Τριανταφφλλου. Κατά τθ διάρκεια του αγϊνα τον αποκαλοφςαν
«Μακρυγιάννθ» για το ψθλό του ανάςτθμα, όνομα που το κράτθςε και με αυτό παρζμεινε ςτθν ιςτορία. Τα παιδικά του
χρόνια τα πζραςε με ςτεριςεισ και κακουχίεσ, ανάμεςα ςτισ περιπζτειεσ και ςτουσ κατατρεγμοφσ των δικϊν του από τουσ
Τουρκαλβανοφσ. Το 1804 κατά το διωγμό των κλεφτϊν ο πατζρασ του ςκοτϊκθκε και ο Μακρυγιάννθσ ,μόλισ εφτά χρονϊν,
άρχιςε να δουλεφει για να ςυντθριςει τον εαυτό του. Στα 1811πάει ςτθν Άρτα όπου και προςλαμβάνεται ςτθ δοφλεψθ του
προφχοντα Ακανάςιου Λιδωρίκθ. Το 1817 επιδόκθκε ςτο εμπόριο και χάρθ ςτο ηιλο και τθν εργατικότθτά του κατάφερε να
αποκτιςει ςθμαντικά κζρδθ και να καλυτερεφςει τθ ηωι του.
• Η εμπορικι του δραςτθριότθτα ςτθν Άρτα κράτθςε ωσ το 1820.Τότε όμωσ τα ςουλτανικά ςτρατεφματα τον ςυνζλαβαν και
τον φυλάκιςαν επειδι τάχα ιταν όργανο του Αλι Παςά. Ωςτόςο, κατόρκωςε να δραπετεφςει, κατζφυγε ςτα βουνά και
ακολοφκθςε τον αρματολό Γϊγο Μπακόλα. Στο μεταξφ είχε ιδθ (1820) μυθκεί ςτθ Φιλικι Εταιρεία και είχε αποφαςίςει με
καρδιά και νου να παλζψει για τθν ανάςταςθ τθσ φυλισ του. Στθ ςυνζχεια ςτρατολόγθςε το πρϊτο του ςϊμα και ζφκαςε
ςτθν Ακινα. Το 1822 διορίςτθκε υποδιοικθτισ του Κάςτρου (τθσ Ακρόπολθσ) με διοικθτι τον Ιωάννθ Γκοφρα και αρχθγό
τθσ Ανατολικισ Ελλάδασ τον Οδυςςζα Ανδροφτςο. Ζνα χρόνο αργότερα διορίςτθκε από τον Άρειο Πάγο Πολιτάρχθσ
(αςτυνόμοσ) των Ακθνϊν.
• Ενϊ διαρκοφςε ο αγϊνασ των Ελλινων κατά των Τοφρκων άρχιςε ο εςωτερικόσ κομματικόσ διχαςμόσ που κατζλθξε ςε
εμφφλιο πόλεμο με οδυνθρά επακόλουκα για τθν επαναςτατθμζνθ Ελλάδα. Ο Μακρυγιάννθσ πολζμθςε και ςτουσ δφο
εμφυλίουσ ωσ αντιπρόςωποσ των διοικιςεων.
• Στο ίδιο χρονικό διάςτθμα, ςυμμετζχει ενεργά ςε μάχεσ που ζκριναν τθν εξζλιξθ τθσ Επανάςταςθσ του ’21. Εξαιρετικά
ςθμαντικι υπιρξε θ ςυμβολι του ςτθν ιςτορικι για τα αποτελζςματά τθσ μάχθ των Μφλων όπου ο Ιμπραιμ Παςάσ υπζςτθ
πανωλεκρία και αναγκάςτθκε να υποχωριςει (Ιοφνιοσ 1825). Ζνα χρόνο αργότερα, όταν ο Κιουταχισ κατζλαβε τθν Ακινα,
ο Μακρυγιάννθσ οχυρϊκθκε ςτον Σερπετηζ ( Ωδείο Ηρϊδθ του Αττικοφ)και αντζταξε ςκεναρι αντίςταςθ. Κατά τθ μάχθ του
Σερπετηζ μετά από φοβερό αγϊνα κατόρκωςε να αποκροφςει τουσ επιτικζμενουσ και να ςϊςει τθν Ακρόπολθ Πολζμθςε
επίςθσ ςτθν εκςτρατεία τθσ Αττικισ, ςτισ επικζςεισ τθσ Καςτζλλασ και του Πειραιά που είχαν ωσ τελικό αποτζλεςμα τθν
ιττα των Ελλινων(Απρίλιοσ 1827)και τθν παράδοςθ τθσ Ακρόπολθσ ςτουσ Τοφρκουσ.
3.
• Βακιά λυπθμζνοσ απ’ όλα αυτά τα γεγονότα ο Μακρυγιάννθσ, απογοθτευμζνοσ με τθν κυβζρνθςθ και τισ διχόνοιεσ,
βαςανιςμζνοσ από τισ πλθγζσ που ζφερε ς’ όλο του το ςϊμα (είχε τραυματιςτεί βαριά και ςτθ μάχθ των Μφλων και ςτθ
μάχθ του Σερπετηζ) απομακρφνκθκε από τθ ςτρατιωτικι και πολιτικι ηωι. Με τθν κάκοδο του Καποδίςτρια διορίηεται
αρχθγόσ τθσ Εκτελεςτικισ δυνάμθσ ςτο Μοριά, κζςθ που του αφαιρζκθκε, όταν παραςυρμζνοσ από τον Ιωάννθ Κωλζττθ
χρθςιμοποίθςε τθ ςτρατιωτικι δφναμθ που διζκετε για να επιβάλει ςυνταγματικό πολίτευμα ςτον Καποδίςτρια, πράγμα
που δυςαρζςτθςε τον κυβερνιτθ.
• Κατά τθν περίοδο τθσ αντιβαςιλείασ του Όκωνα ο Μακρυγιάννθσ κατθγοροφςε τθν κυβζρνθςθ ωσ απολυταρχικι και
ηθτοφςε Σφνταγμα, μ’ όλο που τον περιζβαλλαν με ιδιαίτερθ εκτίμθςθ και του απζνειμαν το βακμό του ςυνταγματάρχθ. Το
1840 άρχιςε να οργανϊνει τον αγϊνα υπζρ τθσ επιβολισ του Συντάγματοσ και πρωτοςτάτθςε ςτθν επανάςταςθ
τθσ 3θσ Σεπτεμβρίου του 1843 για τθν παραχϊρθςι του από τθ βαυαρικι δυναςτεία. Υπιρξε τόςο κατθγορθματικόσ ςτθν
προςπάκειά του για επιβολι των πραγματικϊν ελευκεριϊν ϊςτε κατθγορικθκε για ςυνωμοςία κατά του βαςιλιά ,
ςυνελιφκθ (1851),δικάςτθκε και καταδικάςτθκε ςε κάνατο. Η ποινι του μετριάςτθκε ςταδιακά, ζμεινε ςτθ φυλακι δυο
χρόνια για να αποφυλακιςτεί τελικά (1854) με τθ μεςολάβθςθ του Δθμθτρίου Καλλζργθ. Η υγεία του όμωσ από τισ
κακουχίεσ και τθ βαναυςότθτα τθσ φυλακισ κλονίςτθκε. Ζτςι ο Μακρυγιάννθσ απομονϊκθκε ςτο ςπίτι του κοντά ςτουσ
ςτφλουσ του Ολυμπίου Διόσ (θ ςυνοικία αυτι φζρει μζχρι ςιμερα το όνομά του-"Μακρυγιάννθ"), όπου και πζκανε ςτισ 27
Απριλίου1864. Πριν λίγεσ μζρεσ είχε προαχκεί από τθν τότε κυβζρνθςθ ςτο βακμό του αντιςτράτθγου!
• Εκτόσ όμωσ από τισ θρωικζσ του πράξεισ και το παράδειγμά του αυτόσ ο μεγάλοσ Ζλλθνασ κλθροδότθςε ςτισ νεότερεσ
γενιζσ ζνα ακάνατο μνθμείο φφουσ, ικουσ, λόγου και περιεχομζνου ,τα Απομνημονεφματά του. Άρχιςε να τα γράφει ςτο
Άργοσ (26 Φεβρουαρίου 1829) με ςκοπό να διδάξει και να φρονθματίςει τουσ μεταγενζςτερουσ και ςυνζχιςε μζχρι το 1851
ϊςπου θ καταδίκθ του και οι άλλεσ δραματικζσ περιπζτειεσ τθσ ηωισ του τον ανάγκαςαν να ςταματιςει. Σε όλθ τθ διάρκεια
των δφςκολων καιρϊν φροντίηει με κάκε τρόπο να διαφυλάξει το χειρόγραφό του γιατί πιςτεφει ότι και μ’ αυτό τον τρόπο
κάνει το κακικον του απζναντι ςτον τόπο και τθν ιςτορία του. Η αποκατάςταςθ και δθμοςίευςθ
(1907) των Απομνημονευμάτων οφείλεται ςτον Γιάννθ Βλαχογιάννθ που με εξαιρετικι φροντίδα επιμελικθκε και
εξζδωςε το ζργο του ςτρατθγοφ Μακρυγιάννθ.
4.
• Το ζργο ςτθν αρχι πζραςε ςχεδόν απαρατιρθτο. Εκτόσ από τον Παλαμά κανείσ ςχεδόν δεν αντιλιφκθκε τθ ςθμαςία του.
Ζπρεπε να περάςουν πολλά χρόνια για ν’ αςχολθκοφν μαηί του λογοτζχνεσ και κριτικοί και να φζρουν τον Μακρυγιάννθ και
το ζργο του ςτο προςκινιο τθσ πνευματικισ μασ ηωισ. Τι οδθγεί το Γιϊργο Σεφζρθ να πιςτεφει πωσ ζνα ζργο ςαν του
Μακρυγιάννθ είναι θ ςυνείδθςθ ενόσ ολόκλθρου λαοφ ,πωσ αποτελεί μια πολφτιμθ διακικθ και να κεωρεί τον
Μακρυγιάννθ μαηί με τον Παπαδιαμάντθ ωσ τουσ μεγαλφτερουσ πεηογράφουσ τθσ Ελλθνικισ Λογοτεχνίασ; Το ότι
αποτυπϊνοντασ το βίο του πάνω ςτο χαρτί ξεδιπλϊνει ζνα μεγάλο κομμάτι τθσ ηωισ του ελλθνιςμοφ, ότι θ ιςτορία του
είναι περιςςότερο από μια ιςτορία γεγονότων. Είναι μια ιςτορία των ςυναιςκθμάτων του λαοφ του...πωσ αυτόσ ο
αγράμματοσ και ταπεινόσ για τθν άμακειά του μζςα από αυτό το απελζκθτο γράψιμο αναδεικνφει μια ςπάνια καλλιζργεια
και ευαιςκθςία...πωσ πζρα από τθν καταγραφι ςθμαντικϊν ιςτορικϊν γεγονότων , τθν κριτικι που αςκεί, τον αντίλογο ςτο
ψεφδοσ και τθν υποκριςία, τθ δίψα για δικαιοςφνθ, μασ προςφζρει ζνα μεγάλο μάκθμα εκνικισ αυτογνωςίασ . Κι όλα
τοφτα χαράηοντασ ςτο χαρτί τθ γλϊςςα που μιλάει με τθ ρουμελιϊτικθ προφορά, αποτυπϊνοντασ τθν ίδια του τθ φωνι με
ςοφία, εκφραςτικι αμεςότθτα και απλότθτα και με τθ μαςτοριά του προικιςμζνου λαϊκοφ αφθγθτι.
