Eshkevari1011

1. 1
15 : ‫صفحـه‬ ‫تعـداد‬
1387 : ‫تحـرير‬ ‫تاريــخ‬
1011 : ‫مقالـه‬ ‫شماره‬
: ‫بررسی‬ ‫آخرین‬
87/07
www.shandel.org
Sco1385@Gmail.com
‫شــريعتـي‬ ‫آرمــان‬ ‫كانــون‬
co
s
‫هابرماس‬ ‫مقالۀ‬ ‫بر‬ ‫شرحی‬ : ‫موضـوع‬
‫و‬‫ل‬‫ج‬ ‫ه‬‫ب‬ ‫ی‬‫م‬‫ا‬‫گ‬
‫اشکوری‬ ‫یوسفی‬ ‫حسن‬
Prev Next Full Exit
Print search

2. 2
‫جلو‬ ‫به‬ ‫گامی‬
.‫بود‬ ‫شده‬ ‫ايراد‬ ‫نروژ‬ِ‫ه‬‫دانشگا‬ ‫در‬ )1384 ‫آذر‬ 7 ( 2005 ‫نوامبر‬ 28 ‫تاريخ‬ ‫در‬ ‫كه‬ "‫عمومی‬ ٔ‫ه‬‫عرص‬ ‫در‬ ‫"دين‬ ِ
‫ن‬‫عنوا‬ ‫با‬ ‫هابرماس‬ ‫يورگن‬ ِ
‫ی‬‫سخنران‬ ‫بر‬ ‫شرحی‬
‫جلو‬ ‫به‬ ‫گامی‬ ‫و‬ ‫مساله‬ ِ
‫ح‬‫طر‬ .1
‫و‬ ‫لوازم‬ ،‫‌ها‬‫ه‬‫پای‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫با‬ ‫مدرنیته‬ ِ
‫ف‬‫سق‬ ِ‫ر‬‫زی‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫جدید‬ ِ‫ر‬‫عص‬ ‫در‬ ‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ ٔ‫ه‬‫مومنان‬ ‫ِ حال‬‫ن‬‫ عی‬‫ر‬‫د‬ ‫و‬ ‫متمدنانه‬ ‫و‬ ‫‌آمیز‬‫ت‬‫مسالم‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫چگونگی‬ ،‫مشکل‬
‫و‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ر‬‫کنا‬ ‫در‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫ مذهب‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫و‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫ مذهب‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫و‬ ‫سکوالرها‬ ِ‫ی‬‫همراه‬ ‫و‬ ‫زیست‬ ،‫مشکل‬ ،‫دیگر‬ ‫سوی‬ ‫از‬ .‫ماجراست‬ ‫سوی‬ ‫یک‬ ،‫این‬ .‫است‬ ‫آن‬ ِ
‫ت‬‫ضیا‬َ‫ت‬ْ‫ق‬ُ‫م‬
‫عضلی‬ُ‫م‬ ‫چنین‬ ‫ مدرن‬‫ا‬‫پیش‬ ‫و‬ ‫قدیم‬ ‫دنیای‬ ‫در‬ .‫‌باشد‬‫ی‬‫م‬ ‫مدرنیته‬ ِ‫ق‬‫مطل‬ ِ
‫ت‬‫حاکمی‬ِ‫ز‬‫مرک‬ ‫و‬ ‫غرب‬ ‫دنیای‬ ‫در‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫جهان‬ ‫در‬ ‫متکثر‬ ‫و‬ ‫مختلف‬ ِ‫ن‬‫دیا‬َ‫ا‬ ‫به‬ ‫مومنان‬
‫پیش‬ ِ‫ن‬‫ایرا‬ ِ
‫ی‬‫امپراتور‬ِ‫و‬‫قلمر‬ ‫در‬ ‫ ازجمله‬( ‫‌جا‬‫ه‬‫هم‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫داشت‬ ‫رسمیت‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫پذیرفته‬ ‫ادیان‬ِ‫ع‬‫تنو‬ ،‫اسالم‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫مسیحیت‬ِ‫ر‬‫ظهو‬ ٔ‫ه‬‫نقط‬ ‫تا‬ ‫زیرا‬ .‫نداشت‬ ‫وجود‬
‫به‬ ‫را‬ ‫هم‬ِ‫د‬‫وجو‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫داشتند‬ ‫‌آمیز‬‫ت‬‫مسالم‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫یکدیگر‬ ‫با‬ ‫نیز‬ ‫ِ شان‬‫ن‬‫پیروا‬ ‫و‬ ‫داشتند‬ ‫حضور‬ ‫هم‬ِ‫ر‬‫کنا‬ ‫در‬ ‫مختلف‬ ِ
‫ب‬‫مذاه‬ ،) ‫ن‬‫ساسانیا‬ِ‫ز‬‫آغا‬ ‫تا‬ ‫تاریخ‬ ‫از‬
‫تعقیب‬ ِ
‫ت‬‫تح‬ً‫ال‬‫معمو‬ ‫و‬ ‫بودند‬ ‫امنیت‬ ‫در‬ ‫باز‬ ،‫نبودند‬ ‫ن‬ّ‫ی‬َ‫د‬ِ‫ت‬ُ‫م‬ ‫دینی‬ ‫هیچ‬ ‫به‬ ‫مطلق‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫که‬ ‫‌شدند‬‫ی‬‫م‬ ‫پیدا‬ ‫کسانی‬ ‫اگر‬ ‫میان‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بودند‬ ‫شناخته‬ ‫رسمیت‬
.‫‌شدند‬‫ی‬‫نم‬ ‫واقع‬ ‫مجازات‬ ‫و‬
‫که‬ ‫بود‬ ‫دینی‬ ‫نخستین‬ ،) ‫ی‬‫میالد‬ 325 ‫سال‬ ‫در‬ ‫ینقیه‬ ‫شورای‬ ‫و‬ ‫تین‬ْ‫تان‬ْ‫نس‬ُ‫ک‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫بیزانس‬ ِ
‫ی‬‫امپراتور‬ِ‫و‬‫قلمر‬ ‫در‬ ‫ یافته‬‫ن‬‫تعی‬ ِ
‫ت‬‫مسیحی‬ ‫ البته‬( ‫مسیحیت‬
‫شرق‬ ‫در‬ ‫گسترش‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫جهان‬ِ‫ر‬‫تسخی‬ ِ
‫آهنگ‬ ،‫جهانی‬ ِ
‫ت‬‫رسال‬ ‫ادعای‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫قائل‬ ‫خود‬ ‫برای‬ ‫مطلق‬ ِ
‫ت‬‫حقانی‬ ) ‫د‬‫یهو‬ ِ‫ن‬‫آیی‬ ‫ حتی‬( ‫دیگر‬ ِ‫ن‬‫ادیا‬ِ‫د‬‫طر‬ ‫و‬ ‫نفی‬ ‫با‬
‫این‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫تبدیل‬ "‫مذهبی‬ ِ‫م‬‫"مونیس‬ ‫به‬ ‫زیادی‬ِ‫د‬‫حدو‬ ‫تا‬ ‫دینی‬ ِ‫ی‬‫ گرای‬‫ت‬‫کثر‬ ‫مسیحی‬ ِ‫ن‬‫اروپاییا‬ ِ‫ن‬‫شد‬ ‫قدرتمند‬ ‫با‬ ‫بعدها‬ ‫و‬ ‫اروپا‬ ٔ‫ه‬‫قار‬ ‫در‬ ‫نفوذ‬ ‫با‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫غرب‬ ‫و‬
ِ
‫ب‬‫مذاه‬ ‫دارای‬ ‫و‬ ‫ مانده‬‫ب‬‫عق‬ ِ
‫ممالک‬ِ‫ر‬‫استعما‬ ‫و‬ ‫جهان‬ِ‫ر‬‫تسخی‬ ‫به‬ ‫تا‬ ‫کرد‬ ‫ایجاد‬ ‫صنعتی‬ ِ‫ن‬‫تمد‬ ‫از‬ ‫پس‬ِ‫ر‬‫عص‬ ‫در‬ ‫اروپایی‬ ِ‫ن‬‫ گرایا‬‫ه‬‫سلط‬ ‫برای‬ ‫مساعدی‬ ٔ‫ه‬‫زمین‬ ‫خود‬
.‫بزنند‬ ‫دست‬ ‫دیگر‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

3. 3
‫‌سو‬‫ک‬‫ی‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫زرتشتی‬ِ‫ر‬‫داراگ‬ُ‫م‬ ِ‫ن‬‫آیی‬ ‫و‬ ‫شوند‬ ) ‫ی‬‫شاه‬ ‫ موبد‬( ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫حکوم‬ ِ‫ی‬‫دع‬ُ‫م‬ ‫ساسانیان‬ ‫تا‬ ‫شد‬ ‫سبب‬ ‫بیزانس‬ ‫در‬ ‫مسیحی‬ ِ‫ی‬‫سیاس‬ ‫ـ‬ ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫خصل‬ ‫این‬
‫به‬ ‫ایرانی‬ ِ‫ی‬‫شرق‬ ِ
‫ی‬‫امپراتور‬ِ‫و‬‫قلمر‬ ‫در‬ ‫ بار‬‫ن‬‫نخستی‬ ‫برای‬ ‫دین‬ِ‫ه‬‫پنا‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫سازند‬ ‫سیاست‬ِ‫ر‬‫ابزا‬ ‫را‬ ‫دین‬ ‫دیگر‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫سختگیرکنند‬ ‫و‬ ‫ف‬ّ‫ل‬َ‫ک‬‫ت‬ ‫ر‬ُ‫پ‬ ِ
‫ت‬‫شریع‬ ‫به‬ ‫تبدیل‬
ِ‫ن‬‫دی‬ ِ‫ق‬‫مطل‬ ِ
‫ت‬ّ‫قانی‬َ‫ح‬ ِ‫ی‬‫ع‬َ‫د‬ُ‫م‬ ‫اسالمی‬ ِ
‫ی‬‫امپراتور‬ ‫فای‬َ‫ل‬ُ‫خ‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫ظاهر‬ ‫اسالم‬ ‫بعدها‬ .‫کنند‬ ‫اقدام‬ ) ...‫و‬ ‫زدکی‬َ‫م‬ ،‫وی‬َ‫مان‬ ،‫ مسیحی‬( ‫ندیشان‬َ‫را‬َ‫گ‬ِ‫د‬ِ‫ر‬‫شتا‬ُ‫ک‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫آزار‬
ِ‫ل‬‫متقاب‬ ‫و‬ ‫َصمانه‬‫خ‬ِ‫د‬‫برخور‬ ‫نیز‬ ‫و‬ ‫ایران‬ ‫به‬ ‫مسلمان‬ ِ
‫ب‬‫اعرا‬ ٔ‫ه‬‫حمل‬ .‫دادند‬ ‫ادامه‬ ‫دیگر‬ ‫شکلی‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫ساسانیان‬ ‫و‬ ‫بیزانس‬ِ‫ه‬‫را‬ ‫و‬ ‫شدند‬ ‫دیگر‬ ِ
‫ب‬‫مذاه‬ ِ‫ی‬‫نف‬ ‫و‬ ‫طرد‬ ‫و‬ ‫خود‬
.‫است‬ ‫تفسیر‬ ‫و‬ ‫تحلیل‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫نیز‬ ‫نظر‬َ‫م‬ ‫این‬ ‫از‬ ،) ‫ی‬‫ثمان‬ُ‫ع‬ ‫و‬ ‫عباسی‬ ،‫وی‬َ‫م‬ُ‫ ا‬( ‫خالفت‬ِ‫ه‬‫دستگا‬ ‫و‬ ‫مسلمانان‬ ‫و‬ ‫اسالم‬ ‫با‬ ‫اروپایی‬ ِ‫ن‬‫سیحیا‬َ‫م‬
‫در‬ ‫مختلف‬ ِ‫ن‬‫ادیا‬ ِ‫ی‬‫فرهنگ‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ،‫عقیدتی‬ ،‫ایمانی‬ ِ‫ی‬‫چیرگ‬ ‫و‬ ‫مذهب‬ ‫دنیای‬ ،) ‫ی‬‫میالد‬ ِ‫م‬‫نوزده‬ ِ‫ن‬‫قر‬ ِ‫ن‬‫پایا‬ ‫تا‬ ‫باستان‬ِ‫ر‬‫عص‬ ‫ از‬( ‫ن‬َ‫ه‬ُ‫ک‬ ‫دنیای‬ ‫ حال‬‫ر‬‫ ه‬‫ه‬‫ب‬
‫در‬ ‫رنسانس‬ِ‫ر‬‫ظهو‬ ‫با‬ ‫اما‬ .‫داشت‬ ‫قرار‬ ‫مذهب‬ِ‫ر‬‫تأثی‬ ِ
‫ت‬‫تح‬ ‫ مستقیم‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫و‬ ‫مستقیم‬ ‫و‬ ‫ بیش‬‫و‬ ‫م‬‫ک‬ ‫زندگی‬ ِ‫ن‬‫شئو‬ِ‫م‬‫تما‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫م‬َ‫عال‬ ِ
‫ب‬‫غر‬ ‫و‬ ‫شرق‬ ‫در‬ ‫گوناگون‬ ِ‫ع‬‫جوام‬
ِ
‫ت‬‫حاکمی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫ رفته‬‫ه‬‫رفت‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫زاده‬ ‫مدرنیته‬ ،‫دینی‬ ِ‫ح‬‫اصال‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫اقتصادی‬ ،‫صنعتی‬ ،‫علمی‬ ،‫فکری‬ ِ
‫ت‬‫تحوال‬ ِ‫د‬‫ون‬َ‫ر‬ِ‫ز‬‫آغا‬ ‫با‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫میالدی‬ ِ‫م‬‫پانزده‬ ِ‫ن‬‫قر‬
،"‫ محوری‬‫ا‬‫"خد‬ ‫جای‬ ‫ محوری‬‫ن‬‫انسا‬ ،‫اومانیسم‬ِ‫ر‬‫ظهو‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫پیدا‬ ‫رقیبانی‬ ) ‫ا‬‫وسط‬ ِ‫ن‬‫قرو‬ ِ‫ی‬‫کلیسای‬ ِ‫ی‬‫مذهب‬ ٔ‫ه‬‫سترد‬ُ‫گ‬ ِ
‫ی‬‫ امپراتور‬( ‫کلیسا‬ ِ
‫ب‬‫ربا‬َ‫ا‬ ‫و‬ ‫ت‬َ‫دیان‬ ِ‫ق‬‫مطل‬
‫سیاست‬ ‫در‬ ‫ گرایی‬‫ی‬‫عرف‬ ‫و‬ ‫سکوالریسم‬ ،‫بیستم‬ ِ‫ن‬‫قر‬ ‫در‬ ‫نهایت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫ست‬ُ‫س‬ "‫مسیحی‬ ِ‫م‬‫نترناسیونالیس‬َ‫ ا‬" ،"‫ گرایی‬‫ت‬‫مل‬ ‫و‬ ‫"ناسیونالیسم‬ِ‫ر‬‫هو‬ُ‫ظ‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫گرفت‬ ‫را‬
ً‫ال‬‫کام‬ ‫حرکت‬ ‫این‬ .‫کرد‬ ‫تنگ‬ ‫کلیسا‬ ِ
‫ب‬‫ربا‬َ‫ا‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫چرای‬ ‫و‬ ‫‌چون‬‫ی‬‫ب‬ ٔ‫ه‬‫سلط‬ ‫و‬ ‫مذهبی‬ ِ
‫ت‬‫حاکمی‬ ‫برای‬ ‫را‬ ‫جا‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫چیره‬ ‫عمومی‬ ٔ‫ه‬‫عرص‬ِ‫م‬‫تما‬ ‫و‬ ‫قانون‬ ‫و‬ ‫حکومت‬ ‫و‬
‫دین‬ ‫و‬ ‫‌زند‬‫ی‬‫م‬ ‫دست‬ "‫جهان‬ِ‫ر‬‫"تغیی‬ ‫به‬ ‫آدمی‬ ،‫انتخاب‬ ‫و‬ ‫آگاهی‬ ِ
‫ت‬‫قدر‬ ‫و‬ ‫اراده‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ چیز‬‫ه‬‫هم‬ِ‫ر‬‫محو‬ ‫انسان‬ ‫که‬ ‫کرد‬ ‫ادعا‬ ‫ن‬َ‫ه‬ُ‫ک‬ِ‫ر‬‫روزگا‬ ‫در‬ ‫ناشناخته‬ ‫و‬ ‫نوین‬
.‫کند‬ ‫محروم‬ ‫آزادی‬ ‫و‬ ‫انتخاب‬ ِ‫ق‬‫ح‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫انسان‬ ‫ندارد‬ ‫حق‬ ‫نهادی‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫شخص‬ ‫هیچ‬ ‫و‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬
‫ملل‬ ِ‫ن‬‫سازما‬ ِ
‫تاسیس‬ ‫و‬ 1948 ِ‫ل‬‫سا‬ ‫در‬ ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ِ‫ی‬‫جهان‬ ٔ‫ه‬‫اعالمی‬ ِ
‫ب‬‫تصوی‬ ‫و‬ ‫نازیسم‬ ‫و‬ ‫فاشیسم‬ ٔ‫ه‬‫تجرب‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫بیستم‬ ِ‫ن‬‫قر‬ ‫در‬ ‫که‬ ،‫جنبش‬ ‫این‬ ‫ چه‬‫ر‬‫گ‬
‫و‬ ‫شد‬ ‫واقع‬ ‫مطلوب‬ ‫ رو‬‫ن‬‫ای‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫زمین‬ ْ
‫مغرب‬ ‫وسطای‬ ِ‫ن‬‫قرو‬ ‫در‬ ‫راندیشان‬َ‫گ‬ِ‫د‬ِ‫ر‬‫شتا‬ُ‫ک‬ ‫و‬ ‫مسیحی‬ ِ‫ی‬‫مذهب‬ ِ‫ی‬‫انحصارگرای‬ِ‫ر‬‫براب‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫واکنشی‬ ‫آغاز‬ ‫در‬ ،‫شد‬ ‫تثبیت‬
ِ‫ن‬‫حامیا‬ ‫و‬ ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫و‬ ‫آزادی‬ ِ‫ن‬‫دافعا‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫ گرایان‬‫ی‬‫رف‬ُ‫ع‬ ‫از‬ ‫شماری‬ ‫اخیر‬ ِ‫ن‬‫قر‬ ‫نیم‬ ‫در‬ ‫اما‬ ،‫کرد‬ ‫پیدا‬ ‫غلبه‬ ‫رقیب‬ ‫بر‬ ‫کلیسا‬ ‫با‬ ‫چالش‬ ‫قرن‬ ‫چند‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫مجموع‬ ‫در‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

4. 4
‫به‬ ‫تبدیل‬ ‫را‬ ‫حکومت‬ ‫از‬ ‫دین‬ِ‫د‬‫نها‬ ِ‫ی‬‫جدای‬ ‫و‬ ‫انسانی‬ ٔ‫ه‬‫تجرب‬ ‫و‬ ‫تدبیر‬ ‫و‬ ‫عقل‬ ِ
‫ اساس‬‫ر‬‫ب‬ ‫اجتماعی‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫یعنی‬ ‫کوالریسم‬ِ‫س‬ ‫ تدریج‬‫ه‬‫ب‬ ،‫آن‬ِ‫م‬‫لواز‬ ‫و‬ ‫مبانی‬ ‫و‬ ‫مدرنیته‬
‫و‬ ‫جوهر‬ ‫که‬ ،‫انتخاب‬ ‫و‬ ‫اراده‬ ِ
‫ی‬‫آزاد‬ ِ‫ق‬‫ح‬ ‫به‬ ‫اعتراف‬ِ‫و‬ ‫دارا‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫تساهل‬ ‫و‬ ‫جدید‬ ِ
‫ب‬‫مذه‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫شد‬ ‫تبدیل‬ ‫سکوالریسم‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کردند‬ ‫زمی‬َ‫ج‬ ِ
‫ی‬‫ایدئولوژ‬ ‫یک‬
‫از‬ ‫پس‬ ‫روند‬ ‫این‬ .‫آمد‬ ‫پدید‬ ‫اسالم‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫و‬ ‫شرق‬ ‫و‬ ‫اروپا‬ ‫در‬ ‫مذهبی‬ ِ‫ن‬‫گراندیشا‬ِ‫د‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫‌هایی‬‫ی‬‫سختگیر‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫کمرنگ‬ ،‫بود‬ ‫الئیسم‬ ‫و‬ ‫کوالریسم‬ِ‫س‬ِ‫ر‬‫محو‬
‫اخیر‬ ِ‫ل‬‫سا‬ ‫پنج‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫حادتر‬ ‫و‬ ‫آشکارتر‬ 2001ِ‫ر‬‫سپتامب‬ ِ‫م‬‫یازده‬ ِ‫م‬‫مه‬ ٔ‫ه‬‫حادث‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫تشدید‬ ‫سرد‬ ِ
‫جنگ‬ ِ‫ن‬‫پایا‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫آنگاه‬ ‫و‬ ‫ایران‬ ِ‫ی‬‫اسالم‬ ِ
‫ب‬‫انقال‬ِ‫ر‬‫ظهو‬
ِ
‫گسترش‬ِ‫ر‬‫شعا‬ ‫با‬ ‫نهایت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫تروریسم‬ ‫و‬ ‫اسالمی‬ ِ‫ی‬‫ گرای‬‫د‬‫بنیا‬ ‫با‬ ‫مبارزه‬ ‫و‬ ‫امریکا‬ ٔ‫ه‬‫متحد‬ ِ
‫ت‬‫ایاال‬ ِ
‫ت‬‫موجودی‬ ‫و‬ ‫امنیت‬ ِ
‫ظ‬‫حف‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫غربی‬ ِ‫ن‬‫تمد‬ ِ
‫ظ‬‫حف‬ ٔ‫ه‬‫بهان‬ ‫به‬
) ‫ا‬‫امریک‬ ‫و‬ ‫اروپا‬ ِ‫د‬‫خو‬ ‫در‬ ‫ حتی‬( ‫جهان‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫در‬ ‫مسلمانان‬ ِ‫د‬‫ض‬ ‫کی‬ِ‫ل‬‫ه‬ُ‫م‬ ‫فشارهای‬ ‫و‬ ‫َصمانه‬‫خ‬ ‫برخوردهای‬ ،‫مسلمان‬ ٔ‫ه‬‫خاورمیان‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫جهان‬ ‫در‬ ‫دموکراسی‬
‫است‬ ‫برآوردن‬ ‫سر‬ ِ‫ل‬‫حا‬ ‫در‬ ‫نیز‬ ‫یهودیت‬ ‫و‬ ‫مسیحیت‬ ‫در‬ ‫ گرایی‬‫د‬‫بنیا‬ ‫ِ حال‬‫ن‬‫ عی‬‫ر‬‫د‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫هی‬َ‫ت‬ْ‫ن‬ُ‫م‬ "‫ ستیزی‬‫م‬‫ اسال‬" ‫به‬ "‫رسی‬َ‫ت‬ ‫م‬‫ اسال‬" .‫‌شود‬‫ی‬‫م‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫اعمال‬ِ
ِ‫ح‬‫طر‬ ٔ‫ه‬‫مسال‬ .‫‌شود‬‫ی‬‫م‬ ‫ظاهر‬ ‫سرکوبگر‬ ‫و‬ ‫ گرایانه‬‫د‬‫بنیا‬ ِ‫ل‬‫عم‬ ‫و‬ ‫زبان‬ ‫با‬ ‫حداقل‬ ‫و‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫گاه‬ ‫نیز‬ ‫دموکراسی‬ ‫و‬ ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫و‬ ‫کوالریسم‬ِ‫س‬ ‫گفت‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫حتی‬ ‫و‬
.‫است‬ ‫ دادن‬‫خ‬ُ‫ر‬ ِ‫ل‬‫حا‬ ‫در‬ ‫اکنون‬ ،‫کرد‬ ‫مطرح‬ ‫هانتینگتون‬ ‫پیش‬ ‫دهه‬ ‫یک‬ ‫که‬ "‫‌ها‬‫ن‬‫تمد‬ ِ
‫"جنگ‬
‫و‬ ‫پیشنهاد‬ ‫اساسی‬ ِ‫ل‬‫ ح‬ِ‫ه‬‫را‬ ٔ‫ه‬‫ مثاب‬‫ه‬‫ب‬ ‫را‬ ‫اسالمی‬ ِ‫ی‬‫بنیادگرای‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫تروریسم‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫نظامی‬ ‫سیاسی‬ ِ‫ل‬‫ ح‬ِ‫ه‬‫را‬ ‫قدرت‬ ِ‫ن‬‫اربابا‬ ‫و‬ ‫حاکمان‬ ‫احوال‬ ‫این‬ ‫در‬
.‫دارند‬ ‫توجه‬ ‫اجتماعی‬ ‫و‬ ‫فرهنگی‬ ،‫فکری‬ ‫راهکارهای‬ ‫به‬ً‫ا‬‫عمدت‬ ،‫اندیشه‬ ‫و‬ ‫جامعه‬ ٔ‫ه‬‫عرص‬ ‫در‬ ‫فعال‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫ن‬‫مصلحا‬ ‫و‬ ‫روشنفکران‬ ‫اما‬ ،‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫عمل‬ ‫بدان‬
‫فراهم‬ ‫مدرن‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مسلمانان‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ِ‫م‬‫عمو‬ ٔ‫ه‬‫متمدنان‬ ِ‫ی‬‫انسان‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ِ
‫ت‬‫جه‬ ‫ضروری‬ ِ
‫ت‬‫امکانا‬ِ‫د‬‫ایجا‬ ‫برای‬ ‫الزم‬ِ‫ر‬‫بست‬ ‫که‬ ‫‌کوشند‬‫ی‬‫م‬ ‫اینان‬
.‫کنند‬
ِ
‫ب‬‫آدا‬ ‫و‬ ‫ایمان‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ِ‫م‬‫عمو‬ ،‫خودبنیاد‬ِ‫د‬‫خر‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ...‫و‬ ‫راسیونالیسم‬ ،‫تیسم‬ْ‫سیان‬ ،‫ناسیونالیسم‬ ،‫اومانیسم‬ ‫چون‬ ‫مفاهیمی‬ِ‫ر‬‫هو‬ُ‫ظ‬ ‫و‬ ‫درن‬ُ‫م‬ ِ‫ن‬‫جها‬ِ‫ز‬‫آغا‬ ‫از‬
،‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫غالب‬ ‫مدرنیته‬ ‫اما‬ .‫کنند‬ ‫غلبه‬ ‫مدرنیته‬ ‫بر‬ ‫کوشیدند‬ ‫و‬ ‫برخاستند‬ ‫ستیزه‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫مخالفت‬ ‫به‬ ‫ رو‬‫ن‬‫ای‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫دیدند‬ ‫آنها‬ ‫با‬ ِ
‫تعارض‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ِ‫ی‬‫دین‬
‫کنونی‬ ِ
‫ط‬‫شرای‬ ‫در‬ ‫اکنون‬ .‫‌رسیدند‬‫ی‬‫م‬ ‫ نظر‬‫ه‬‫ب‬ ‫راضی‬ ‫و‬ ،‫شده‬ ‫ مند‬‫ه‬‫بهر‬ ‫ بیش‬‫و‬ ‫م‬‫ک‬ ‫مدرنیته‬ ‫دستاوردهای‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫کردند‬ ‫امنیت‬ ِ
‫احساس‬ ‫حدودی‬ ‫تا‬ ،‫دیگران‬ِ‫ه‬‫همرا‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

5. 5
‫است‬ ‫شده‬ ‫مطرح‬ ‫گذشته‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫بنیادین‬ ِ
‫پرسش‬ ‫این‬ ‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬ ‫نظر‬ ‫به‬ ،‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫بر‬ ‫فشار‬ ِ‫ع‬‫انوا‬ ‫و‬ ‫محدودیت‬ ِ‫ل‬‫اعما‬ِ‫و‬ ‫سیاسی‬ ‫و‬ ‫فکری‬ ‫فضای‬ ِ‫ن‬‫ شد‬‫ه‬‫آشفت‬ ‫با‬
‫حداقل‬ ‫و‬ ‫برسند‬ ‫تفاهم‬ ‫به‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫مذهب‬ ‫با‬ ‫‌توانند‬‫ی‬‫م‬ ‫سکوالرها‬ ‫آیا‬ : ‫که‬ ‫است‬ ‫طرح‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫پرسش‬ ‫این‬ ‫ سو‬‫ن‬‫آ‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫ ؟‬‫ت‬‫اس‬ ‫ممکن‬ ‫‌داری‬‫ن‬‫دی‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫در‬ ‫آیا‬ : ‫که‬
‫ تحمل‬‫م‬‫ک‬ ‫را‬ ‫آنها‬ ‫و‬ ‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫انتقاد‬ ‫سکوالرها‬ ‫از‬ ‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ً‫ال‬‫معمو‬ ‫ ؟‬‫د‬‫باشن‬ ‫داشته‬ ‫ جویانه‬‫ت‬‫مسالم‬ ‫و‬ ‫انسانی‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫سقف‬ ‫یک‬ِ‫ر‬‫زی‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫جهان‬ ‫یک‬ ‫در‬ ‫بتوانند‬
‫به‬ ‫را‬ ‫آنها‬ ‫و‬ ‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫هم‬َ‫ت‬ُ‫م‬ ‫بنیادگرایی‬ ‫و‬ ‫ پرستی‬‫ت‬‫سن‬ ‫و‬ ‫ ماندگی‬‫ب‬‫عق‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫مذهب‬ ‫نیز‬ ‫سکوالرها‬ ‫و‬ ‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫معرفی‬ ‫خدا‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ‫ن‬‫دشم‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫سرکوبگر‬ ‫و‬
.‫‌خوانند‬‫ی‬‫م‬ ‫فرا‬ ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫و‬ ‫دموکراسی‬ ،‫مدرنیته‬ ‫خدای‬ِ‫ر‬‫براب‬ ‫در‬ ‫تسلیم‬
‫چیز‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫نیز‬ ‫آن‬ ِ
‫ت‬‫اهمی‬ .‫است‬ ‫برخوردار‬ ‫درخوری‬ ِ
‫ت‬‫اهمی‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫نتشر‬ُ‫م‬ ‫هابرماس‬ ‫یورگن‬ ‫جهانی‬ِ‫ر‬‫نامدا‬ ِ
‫ف‬‫فیلسو‬ ‫از‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫مقال‬ ‫حال‬ ‫این‬ ‫در‬
‫به‬ ‫او‬ ‫البته‬ .‫است‬ ‫اینان‬ ‫از‬ ‫خود‬ ‫که‬ ‫سکوالرهاست‬ ‫به‬ ‫وی‬ ِ
‫ی‬‫انتقاد‬ِ‫د‬‫رویکر‬ ‫دوم‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫برخوردار‬ ‫جهانی‬ِ‫ر‬‫اعتبا‬ ‫و‬ ‫شخصیت‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫آن‬ ٔ‫ه‬‫گویند‬ ‫یکی‬ ،‫است‬
‫بنیادگرا‬ ِ‫ح‬‫جنا‬ ‫دو‬ ِ‫ن‬‫بی‬ ‫تنش‬ ِ
‫کاهش‬ ِ
‫ت‬‫جه‬ ‫در‬ ‫جلو‬ ‫به‬ ‫گامی‬ ‫فیلسوفانه‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نصفانه‬ُ‫م‬ ‫است‬ ‫کرده‬ ‫کوشش‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫انتقادی‬ِ‫د‬‫رویکر‬ ‫جریان‬ ‫دو‬ ‫هر‬
.‫کرد‬ ‫خواهیم‬ ‫اشاره‬ ‫متفکر‬ ‫این‬ ‫آرای‬ ‫از‬ ‫برخی‬ ‫به‬ ‫ادامه‬ ‫در‬ .‫بردارد‬ ) ‫ا‬‫سکوالره‬ ‫و‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫ مذهب‬(
‫‌ها‬‫ل‬‫ ح‬ِ‫ه‬‫را‬ .2
ِ‫ر‬‫هو‬ُ‫ظ‬ِ‫ز‬‫آغا‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫بنیادین‬ ‫پرسشی‬ ‫این‬ .‫است‬ ‫ یکم‬‫و‬ ‫ت‬‫بیس‬ ِ‫ن‬‫قر‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫در‬ ‫مومنانه‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫با‬ ‫تمدنانه‬ُ‫م‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ِ‫ن‬‫امکا‬ ‫از‬ ‫پرسش‬ ‫که‬ ‫گفتیم‬
ِ
‫ت‬‫تحوال‬ ‫به‬ ‫ربطی‬ ‫ رو‬‫ن‬‫ای‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫نرسیده‬ ‫اجماعی‬ ‫رجامی‬َ‫ف‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫نیافته‬ ‫پایان‬ ) ‫ن‬‫مسلمانا‬ ‫برای‬ ‫ بویژه‬( ‫نیز‬ ‫هرگز‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫مطرح‬ ‫زمین‬ ‫مغرب‬ ‫در‬ ‫جدید‬ ‫دنیای‬
‫ گرایان‬‫ی‬‫رف‬ُ‫ع‬ ‫و‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫ مذهب‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫برای‬ ‫پرسش‬ ‫این‬ ‫البته‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫‌تر‬‫ی‬‫جد‬ ‫اخیر‬ ِ‫ل‬‫سا‬ ‫پنج‬ ‫در‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫اخیر‬ ِ‫ل‬‫سا‬ ‫سی‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫واقعیت‬ ‫اما‬ .‫ندارد‬ ‫اخیر‬
ِ‫ی‬‫مبان‬ ‫و‬ ‫قواعد‬ ِ
‫ب‬‫چارچو‬ ‫در‬ ‫آیا‬ ‫که‬ ‫‌پرسند‬‫ی‬‫م‬ ‫خود‬ ‫از‬ ‫بنیادگرا‬ ‫سکوالرهای‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مطرح‬ ‫نیز‬ ) ‫ی‬‫کنون‬ ِ
‫ط‬‫شرای‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫اخیر‬ ِ‫ن‬‫سالیا‬ ‫در‬ً‫ا‬‫ مخصوص‬(
‫برخوردار‬ ‫دموکراسی‬ ِ
‫ت‬‫امکانا‬ ‫از‬ ‫دارند‬ ‫حق‬ ‫و‬ ‫‌توانند‬‫ی‬‫م‬ ‫نیز‬ ‫آنان‬ ‫آیا‬ ‫و‬ ‫ ؟‬‫د‬‫دارن‬ ‫حیات‬ ِ‫ق‬‫ح‬ ،‫بنیادگرا‬ ‫ولو‬ ‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ ،‫کوالریسم‬ِ‫س‬ ‫و‬ ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫و‬ ‫دموکراسی‬
‫ ؟‬‫ت‬‫داش‬ ‫مشترک‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫ جویانه‬‫ح‬‫صل‬ ‫فضای‬ ‫یک‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رسید‬ ‫وحدت‬ ‫و‬ ‫تفاهم‬ ‫به‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫مذهب‬ ‫با‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫آیا‬ ‫ حال‬‫ر‬‫ ه‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫ ؟‬‫د‬‫شون‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

6. 6
‫و‬ ‫درست‬ ‫ بیش‬‫و‬ ‫م‬‫ک‬ ‫جملگی‬ ‫و‬ ‫تنوع‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫مختلف‬ ‫‌های‬‫ل‬‫ ح‬ِ‫ه‬‫را‬ ‫به‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫مختلف‬ ‫‌های‬‫ه‬‫نگا‬ ‫از‬ ،‫پرسش‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫دادن‬ ‫پاسخ‬ ‫و‬ ‫َل‬
‫ض‬‫ع‬ُ‫م‬ ‫این‬ ِ
‫ی‬ّ‫د‬‫ج‬ ِ‫ل‬‫ح‬ ‫برای‬
: ‫کند‬ ‫خطور‬ ‫ِعه‬‫ز‬‫نا‬ُ‫م‬ ِ
‫ف‬‫طر‬ ‫دو‬ ِ‫ن‬‫ذه‬ ‫به‬ ‫است‬ ‫ممکن‬ ‫که‬ ‫کرد‬ ‫تصور‬ ‫را‬ ‫دیدگاه‬ ‫سه‬ ‫الن‬َ‫ک‬ ‫و‬ ‫عام‬ ِ‫ح‬‫سط‬ ‫یک‬ ‫در‬ ‫بتوان‬ ‫شاید‬ ‫اما‬ ،‫یافت‬ ‫دست‬ ‫عملی‬
‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫از‬ ‫مدرنیته‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫و‬ ‫خروج‬ .1
‫سکوالر‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫و‬ ‫مدرن‬ ِ
‫ت‬‫حیا‬ ٔ‫ه‬‫عرص‬ ‫از‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ .2
.‫تمدنی‬ ِ
‫ف‬‫سق‬ ‫یک‬ِ‫ر‬‫زی‬ ‫در‬ ‫دو‬ ‫هر‬ِ‫ر‬‫حضو‬ .3
ٔ‫ه‬‫گزین‬ ‫میان‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫مفید‬ ‫نه‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ممکن‬ ‫نه‬ ‫دوم‬ ‫و‬ ‫اول‬ ٔ‫ه‬‫گزین‬ ‫بگوییم‬ ‫باید‬ ،‫کنیم‬ ‫ نظر‬ِ‫ر‬‫اظها‬ ‫و‬ ‫داوری‬ ‫گزینه‬ ‫سه‬ ‫این‬ ٔ‫ه‬‫دربار‬ ‫کوتاه‬ ‫خیلی‬ ‫بخواهیم‬ ‫اگر‬
ِ‫ح‬‫شر‬ .‫زندگی‬ ِ‫ح‬‫سطو‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫در‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫آدمیان‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫برای‬ ‫مفید‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ ناپذیر‬‫ز‬‫گری‬ ‫هم‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫قبول‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫و‬ ‫تصور‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ٔ‫ه‬‫گزین‬ ‫تنها‬ ‫سوم‬
: ‫است‬ ‫قرار‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫‌ها‬‫ه‬‫گزین‬ ‫این‬ِ‫ر‬‫‌ت‬‫ی‬‫تفصیل‬
ِ
‫ت‬‫واقعی‬ ‫با‬ ‫اروپایی‬ ِ‫د‬‫جدی‬ ِ
‫فرهنگ‬ ‫و‬ ‫تمدن‬ ،‫تقدیر‬ ‫هر‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫چرا‬ ،‫نیست‬ ‫ممکن‬ ‫مومنان‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫از‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫تاریخ‬ ‫از‬ ‫مدرنیته‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫یعنی‬ ‫نخست‬ ٔ‫ه‬‫گزین‬
ِ
‫ت‬‫ذا‬ ‫در‬ ‫تجدد‬ ‫این‬ ِ‫ن‬‫ شد‬‫ی‬‫جهان‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫جهانی‬ ِ
‫فرهنگ‬ ‫و‬ ‫تمدن‬ً‫ال‬‫عم‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫حضور‬ ‫جغرافیا‬ ‫و‬ ‫تاریخ‬ ‫در‬ ‫ما‬ِ‫ز‬‫با‬ ِ‫ن‬‫چشما‬ ِ‫ر‬‫براب‬ ‫در‬ ‫انکارش‬ ِ‫ل‬‫ قاب‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫و‬ ‫عریان‬
‫که‬ ‫است‬ ‫ اندیشی‬‫ل‬‫حا‬َ‫م‬ ‫و‬ ‫توهم‬ ،‫این‬ .‫‌اند‬‫ی‬‫ ساز‬‫ی‬‫جهان‬ ٔ‫ه‬‫اندیش‬ ‫در‬ ‫ارتش‬ ‫و‬ ‫اقتصاد‬ ‫و‬ ‫فن‬ ‫و‬ ‫علم‬ ِ
‫کمک‬ ‫به‬ ‫آن‬ ِ‫ن‬‫حامال‬ً‫اخیرا‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫آن‬ " ٔ‫ه‬‫ یابند‬‫ش‬‫ گستر‬‫د‬‫"خو‬
‫مواردی‬ ‫در‬ ‫ حتی‬( ‫بسیار‬ ‫نقدهای‬ .‫باشیم‬ ‫خویش‬ ٔ‫ه‬‫مومنان‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫از‬ ‫آن‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ٔ‫ه‬‫اندیش‬ ‫در‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫کنیم‬ ‫انکار‬ ،‫بد‬ ‫یا‬ ‫خوب‬ ،‫را‬ ‫آن‬ ِ‫ع‬‫تنو‬ُ‫م‬ ‫‌های‬‫ه‬‫فرآورد‬ ‫و‬ ‫مدرنیته‬
‫و‬ ‫تجدد‬ ‫است‬ ‫نتوانسته‬ ‫تاکنون‬ ‫مسلمانان‬ ‫و‬ ‫مسیحیان‬ ِ‫ن‬‫میا‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شرق‬ ‫و‬ ‫غرب‬ ‫در‬ ‫د‬ّ‫د‬َ‫ج‬َ‫ت‬ُ‫م‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ‫با‬ ‫گسترده‬ ‫‌های‬‫ی‬‫‌گر‬‫ه‬‫ستیز‬ ‫و‬ ‫مدرنیته‬ ‫از‬ ) ‫ی‬‫منطق‬ ‫و‬ ‫درست‬
‫آن‬ ‫دستاوردهای‬ ‫و‬ ‫مدرنیته‬ً‫ال‬‫او‬ ‫که‬ ‫زیرا‬ ،‫نیست‬ ‫هم‬ ‫مفید‬ ‫مدرنیته‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫و‬ ‫حو‬َ‫م‬ .‫بکاهد‬ ‫آن‬ ِ‫ق‬‫عمی‬َ‫ت‬ ‫و‬ ‫توسعه‬ ‫از‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫ نشینی‬‫ب‬‫عق‬ ‫به‬ ‫وادار‬ ‫را‬ ‫مدرنیته‬
‫آشکار‬ ‫اروپا‬ ٔ‫ه‬‫قار‬ ‫در‬ ‫ابتدا‬ ‫البته‬ ‫و‬ ‫غربی‬ ٔ‫ه‬‫ کر‬‫م‬‫نی‬ ‫در‬ ‫دالیلی‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ) ‫ر‬‫اخی‬ ِ‫ل‬‫سا‬ ‫هزار‬ ‫سه‬ ِ‫ل‬‫طو‬ ‫در‬ ‫ حداقل‬( ‫بشر‬ ِ‫ی‬‫تکامل‬ ‫و‬ ‫طوالنی‬ ِ‫خ‬‫تاری‬ ِ‫ل‬‫محصو‬ ‫و‬ ‫برآیند‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

7. 7
‫دیگر‬ ِ‫د‬‫مانن‬ ،‫غرب‬ ‫به‬ ‫نسوب‬َ‫م‬ ِ‫ن‬‫تمد‬ ‫همین‬ً‫ا‬‫ثانی‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫بیستمی‬ ِ‫ن‬‫قر‬ ِ
‫خصایص‬ ‫دارای‬ ‫نهایت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫یافته‬ ‫مسیحی‬ ‫ـ‬ ‫اروپایی‬ ٔ‫ه‬‫بغ‬ِ‫ص‬ ) ‫ی‬‫دالیل‬ ‫به‬ ‫ باز‬( ‫و‬ ‫شده‬
ِ‫د‬‫بعا‬َ‫ا‬ ‫از‬ ‫ تر‬‫ش‬‫بی‬ ‫مراتب‬ ‫به‬ ‫تمدن‬ ‫این‬ ِ
‫ت‬‫مثب‬ِ‫ر‬‫آثا‬ ) ‫ب‬‫اینجان‬ِ‫ر‬‫نظ‬ ‫به‬ ‫ کم‬ِ
‫ت‬‫ دس‬( ‫ولی‬ ،‫است‬ ‫منفی‬ ‫و‬ ‫مثبت‬ ‫دستاوردهای‬ ‫و‬ ‫ابعاد‬ ‫دارای‬ ،‫جدید‬ ‫و‬ ‫قدیم‬ ‫‌های‬‫ن‬‫تمد‬
‫د‬ّ‫د‬َ‫ج‬َ‫ت‬ُ‫م‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ِ‫ن‬‫فراوا‬ ِ
‫ت‬‫امتیازا‬ ،) ‫ی‬‫اسالم‬ ‫ و‬( ‫دینی‬ ‫معیارهای‬ ‫با‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫اثبات‬ ‫ ها‬‫ن‬‫تمد‬ ٔ‫ه‬‫مقایس‬ ‫و‬ ‫قرا‬ِ‫ت‬ْ‫اس‬ِ‫با‬ ‫را‬ ‫دعا‬ُ‫م‬ ‫این‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫آن‬ ِ‫ی‬‫منف‬
‫ ؟‬‫د‬‫باش‬ ‫خود‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫از‬ ‫درن‬ُ‫م‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ِ
‫تالش‬ ‫در‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫آرزو‬ ‫در‬ ‫مومنی‬ ‫که‬ ‫دارد‬ ‫دلیلی‬ ‫چه‬ ‫دیگر‬ ،‫باشد‬ ‫مقبول‬ ‫و‬ ‫راست‬ ‫گزاره‬ ‫دو‬ ‫این‬ ‫اگر‬ .‫داد‬ ‫نشان‬ ‫را‬
‫ممکن‬ ‫نه‬ ‫مدرن‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫از‬ ‫ت‬َ‫دیان‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ،‫تقدیر‬ ‫هر‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫گفت‬ ‫باید‬ ‫نیز‬ ) ‫ا‬‫بنیادگر‬ ‫کوالرهای‬ِ‫س‬ ‫ بویژه‬( ‫کوالرها‬ِ‫س‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫تجددان‬ُ‫م‬ ‫به‬ ،‫مقابل‬ ‫در‬ ‫اما‬ ‫و‬
‫است‬ ‫بشر‬ ِ‫خ‬‫تاری‬ ٔ‫ه‬‫پدید‬ ‫‌ترین‬‫ن‬َ‫ه‬ُ‫ک‬ ،‫آن‬ ‫نهادهای‬ ‫و‬ ‫‌ها‬‫ش‬‫ارز‬ ‫و‬ ‫دین‬ .‫شد‬ ‫گفته‬ ‫نخست‬ ٔ‫ه‬‫گزین‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫همان‬ ‫ بیش‬‫و‬ ‫م‬‫ک‬ ‫نیز‬ ‫آن‬ ِ‫ل‬‫دالی‬ .‫مفید‬ ‫نه‬ ‫و‬ ‫است‬
‫و‬ ‫مدرنیته‬ِ‫ز‬‫آغا‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫گرچه‬ .‫‌کند‬‫ی‬‫م‬ ‫ آفرینی‬‫ش‬‫نق‬ ‫سیاست‬ ‫در‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫آدمی‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫‌های‬‫ه‬‫عرص‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫در‬ ) ‫ر‬‫محدودت‬ ‫ هرچند‬( ‫و‬ ‫دارد‬ ‫حضور‬ ‫هم‬ ‫هنوز‬ ‫که‬
‫را‬ ‫‌هایی‬‫ه‬‫عرص‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫ضعیف‬ ‫متجدد‬ ‫و‬ ‫غربی‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ‫در‬ ‫نیز‬ ‫دین‬ ِ
‫ی‬‫فرد‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ
‫نقش‬ ،‫ عیار‬‫م‬‫تما‬ ِ‫م‬‫کوالریس‬ِ‫س‬ ‫و‬ ‫دموکراسی‬ ‫و‬ ‫ گرایی‬‫ی‬‫رف‬َُ‫ع‬ ِ
‫گسترش‬
ِ‫م‬‫رادیکالیس‬ ِ‫ل‬‫شک‬ ‫در‬ ‫بیشتر‬ ‫ و‬( ‫مختلف‬ ِ‫ل‬‫شکا‬َ‫ا‬ ‫در‬ ‫مذهب‬ ‫دیگر‬ِ‫ر‬‫با‬ ‫اخیر‬ ٔ‫ه‬‫ده‬ ‫چند‬ ‫در‬ ‫اما‬ ،‫هاد‬َ‫وان‬ ‫خودبنیاد‬ ِ‫ل‬‫عق‬ ‫بر‬ ‫مبتنی‬ ِ‫ن‬‫مدر‬ ‫‌های‬‫ی‬‫ایدئولوژ‬ ‫و‬ ‫رقیب‬ ‫به‬
ِ‫ن‬‫مت‬ ‫در‬ ‫بلکه‬ ،‫است‬ ‫برخاسته‬ ‫سکوالر‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫با‬ ‫تازه‬ ِ
‫ی‬‫ماورد‬َ‫ه‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫ برآورده‬‫ر‬‫س‬ ‫متجدد‬ ‫نیمه‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ متجدد‬ِ‫ر‬‫غی‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫در‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫احیا‬ ) ‫ه‬‫بنیادگرایان‬ ِ‫ن‬‫خش‬
.‫است‬ ‫کرده‬ ‫آغاز‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫تاز‬ ِ
‫خیزش‬ ‫نیز‬ ‫الئیسم‬ ‫و‬ ‫کوالریسم‬ِ‫س‬
‫فیلسوفان‬‫از‬‫زیادی‬ِ‫ر‬‫شما‬ِ‫ر‬‫ دا‬‫ه‬‫دامن‬ ِ
‫ت‬‫مبارزا‬‫بویژه‬‫و‬‫مذهب‬ ِ‫ن‬‫شد‬‫ رنگ‬‫م‬‫ک‬‫یا‬‫حذف‬ ِ‫ی‬‫عمل‬‫‌های‬‫ه‬‫زمین‬‫که‬‫کند‬‫قانع‬‫را‬‫ما‬‫که‬‫است‬‫کافی‬‫تنهایی‬‫به‬‫پدیده‬‫این‬
‫نهایت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫‌ثمر‬‫ی‬‫ب‬ ) ‫ا‬‫ کلیس‬( ‫دینی‬ِ‫ر‬‫اثرگذا‬ ‫نهادهای‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫ن‬‫دی‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫با‬ ‫اروپا‬ ‫در‬ ‫اخیر‬ٔ‫ه‬‫ سد‬‫ر‬‫چها‬ ِ‫ل‬‫طو‬ ‫در‬ ‫ گرایان‬‫م‬‫عل‬ ‫و‬ ‫داران‬َ‫ م‬‫ت‬‫سیاس‬ ‫و‬
،‫باشد‬ ‫شدنی‬ ‫ولو‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫اما‬ .‫است‬ ‫ندیش‬َ‫ ا‬‫م‬‫ز‬َ‫ج‬ ‫و‬ ‫بنیادگرا‬ ‫و‬ ‫افراطی‬ ‫سکوالرهای‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫سکوالرها‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫برای‬ ‫بزرگی‬ ِ
‫درس‬ ‫این‬ .‫است‬ ‫نبرده‬ ‫جایی‬ ‫به‬ ‫راه‬
ِ‫ل‬‫طو‬ ‫در‬ ‫فراوانی‬ ِ
‫ت‬‫مثب‬ِ‫ر‬‫آثا‬ ‫و‬ ‫فواید‬ ) ‫ن‬‫دی‬ ِ‫خ‬‫تاری‬ ِ‫ن‬‫فیلسوفا‬ ‫و‬ ‫تفکران‬ُ‫م‬ ِ
‫ب‬‫غال‬ ِ‫ن‬‫اذعا‬ ‫ به‬( ‫دین‬ ،‫ شناسی‬‫ه‬‫جامع‬ ‫و‬ ‫تاریخی‬ِ‫ر‬‫منظ‬ ‫از‬ً‫ا‬‫صرف‬ ‫که‬ ‫چرا‬ ،‫نیست‬ ‫هم‬ ‫مفید‬
‫ بویژه‬( ‫ ها‬‫ن‬‫تمد‬ ‫و‬ ‫قوام‬َ‫ا‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫در‬ ‫ت‬َ‫دیان‬ ِ
‫ت‬‫خدما‬ ‫و‬ ‫ ورزی‬‫ن‬‫دی‬ ِ
‫ت‬‫مثب‬ِ‫ر‬‫آثا‬ ،‫مجموع‬ ‫در‬ ) ‫ب‬‫اینجان‬ ‫جمله‬ ‫ از‬( ‫بسیاری‬ ِ‫ر‬‫نظ‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫داشته‬ ‫آدمیزاد‬ ‫برای‬ ‫بشر‬ ِ‫خ‬‫تاری‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

8. 8
.‫است‬ ‫بوده‬ ‫‌تر‬‫ش‬‫بی‬ ‫آن‬ ِ‫ی‬‫منف‬ِ‫ر‬‫آثا‬ ‫از‬ ) ‫ی‬‫اسالم‬ ِ‫ن‬‫تمد‬
‫و‬ ‫کرده‬ ‫خدمت‬ ‫دین‬ ‫به‬ ‫نیز‬ ‫تجدد‬ُ‫م‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ‫گرچه‬ .‫بشود‬ ‫کامل‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫دین‬ ِ‫ن‬‫جانشی‬ ‫است‬ ‫نتوانسته‬ ‫نهادی‬ ‫و‬ ‫ایدئولوژی‬ ‫هیچ‬ ‫نیز‬ ‫غربی‬ ِ‫د‬‫متجد‬ ‫دنیای‬ ‫در‬
ِ‫ر‬‫سکوال‬ ‫و‬ ‫ دین‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫‌های‬‫ت‬‫مدرنیس‬ ‫و‬ ‫ دینی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ٔ‫ه‬‫مدرنیت‬ ‫و‬ ‫خودبنیاد‬ِ‫ر‬‫غرو‬َ‫م‬ ِ‫ل‬‫عق‬ ‫اما‬ ،‫است‬ ‫رسانده‬ ‫یاری‬ ‫دین‬ ِ
‫ت‬َ‫ح‬‫سا‬ ‫از‬ ‫ زدایی‬‫ه‬‫خراف‬ ‫و‬ ‫ گری‬‫ش‬‫پیرای‬ ‫به‬ ‫حداقل‬
ِ
‫ف‬‫مخال‬ ‫و‬ ‫نابردبار‬ ‫و‬ ‫انحصارطلبانه‬ ِ
‫ی‬‫ دار‬‫ن‬‫دی‬ِ‫ه‬‫را‬ً‫ال‬‫عم‬ ‫و‬ ‫برآمده‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ِ‫م‬‫مقا‬ ‫در‬ ‫بلکه‬ ،‫ننشسته‬ ‫تعامل‬ ‫و‬ ‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ ‫به‬ ‫صادق‬ ِ‫ن‬‫ ورزا‬‫ن‬‫دی‬ ‫با‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫افراطی‬
.‫‌اند‬‫ه‬‫کرد‬ ‫هموار‬ ‫را‬ ‫بنیادگرایی‬ ‫همان‬ ‫یعنی‬ ‫مدرنیته‬ ِ‫ل‬‫کام‬
‫و‬ ‫مدرن‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ‫برای‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫بشریت‬ ‫برای‬ ‫مضر‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ناممکن‬ ‫و‬ ‫ اندیشی‬‫ل‬‫حا‬َ‫م‬ ‫هم‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ،‫دلیل‬ ‫چند‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫دارد‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫حکایت‬ ‫‌ها‬‫ت‬‫واقعی‬ ‫این‬
‫ معنای‬‫ه‬‫ب‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫نخواهد‬ ‫حاصل‬ ‫سرکوب‬ ‫و‬ ‫خشونت‬ ‫با‬ ‫جز‬ ،‫امکان‬ ِ
‫ت‬‫صور‬ ‫در‬ ‫حتی‬ ،‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ،‫که‬ ‫کنیم‬ ‫توجه‬ ‫باید‬ ‫بویژه‬ .‫کوالر‬ِ‫س‬
‫ست‬ُ‫س‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫حذف‬ِ‫ر‬‫رهگذ‬ ‫از‬ ‫سودی‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫سکوالریسم‬ ‫بنابراین‬ .‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫کوالر‬ِ‫س‬ ‫و‬ ‫مدرن‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ِ‫ی‬‫ شناس‬‫ن‬‫انسا‬ ‫و‬ ‫فلسفی‬ ‫بنیادهای‬ ‫تمام‬ ِ‫ن‬‫کرد‬ ‫ویران‬
.‫داشت‬ ‫نخواهد‬ ‫ ویرانگری‬ْ‫د‬‫خو‬ ‫جز‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫نتیج‬ ‫بلکه‬ ،‫برد‬ ‫نخواهند‬ ‫دیانت‬ ِ‫ی‬‫اصل‬ ‫بنیادهای‬ ِ‫ن‬‫کرد‬
ِ
‫ت‬‫واقعی‬ ‫دو‬ ِ
‫ بخش‬‫ی‬‫تعال‬ ‫و‬ ‫تعاملی‬ ‫و‬ ‫انسانی‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ،‫مفید‬ ‫و‬ ‫ممکن‬ ‫و‬ ‫حتمل‬ُ‫م‬ ٔ‫ه‬‫گزین‬ ‫تنها‬ ،‫ندانیم‬ ‫مفید‬ ‫حداقل‬ ‫و‬ ‫ممکن‬ ‫را‬ ‫ شده‬‫د‬‫یا‬ ِ‫ی‬‫حذف‬ ٔ‫ه‬‫گزین‬ ‫دو‬ ‫اگر‬
‫جداگانه‬ ،‫آن‬ ِ
‫ت‬‫اهمی‬ ِ‫ل‬‫دلی‬ ‫به‬ ،‫را‬ ‫گزینه‬ ‫این‬ ‫اینک‬ .‫است‬ ‫متمدن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫در‬ ‫‌داری‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫تجدد‬ ‫یعنی‬ ‫مفید‬ ‫مجموع‬ ‫در‬ ‫و‬ "‫موجود‬ً‫ا‬‫"واقع‬ ‫و‬ ‫انکار‬ ِ‫ل‬‫ قاب‬ِ‫ر‬‫غی‬
.‫‌گیرم‬‫ی‬‫م‬ ‫ی‬ِ‫پ‬ ‫بیشتر‬ ِ‫ل‬‫تفصی‬ ‫با‬ ‫و‬
‫انسانی‬ ِ
‫زیست‬ ‫برای‬ ‫استوار‬ ‫سقفی‬ .3
‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫چگونه‬ ‫که‬ ‫اندیشید‬ ‫باب‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫باید‬ ،‫یکدیگر‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ِ‫م‬‫توه‬ ‫جای‬ ‫به‬ ‫کنند‬ ‫قبول‬ ) ‫ر‬‫اضطرا‬ِ‫ر‬َ‫س‬ ‫از‬ ‫آغاز‬ ‫در‬ ‫ ولو‬( ‫دلیل‬ ‫هر‬ ‫به‬ ‫‌ها‬‫ی‬‫مذهب‬ ‫و‬ ‫سکوالرها‬ ‫اگر‬
.‫است‬ ‫تأمل‬ ‫و‬ ‫توجه‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫و‬ ‫مهم‬ ،‫حوزه‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫هابرماس‬ ‫آرای‬ ،‫یافت‬ ‫دست‬ ‫تعاملی‬ ‫و‬ ‫تکاملی‬ ِ‫ی‬‫انسان‬ ‫و‬ ‫جمعی‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫استوار‬ ‫و‬ ‫واحد‬ ‫سقفی‬ِ‫ر‬‫زی‬ ‫در‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

9. 9
: ‫‌‌کنم‬‫ی‬‫م‬ ‫یادآوری‬ ‫اجمال‬ِ‫به‬ ‫را‬ ‫نکته‬ ‫چند‬ ‫باب‬ ‫این‬ ‫در‬
‫سنت‬ ِ
‫ی‬‫ بخش‬‫ت‬‫معرف‬ .3 ‫ـ‬ 1
‫آن‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مطرح‬ ،‫سکوالر‬ ‫و‬ ‫مذهبی‬ ‫از‬ ‫عم‬َ‫ا‬ ،‫همه‬ ‫برای‬ ‫اساسی‬ ِ
‫پرسش‬ ‫این‬ ‫اما‬ ،‫است‬ ‫فراوان‬ ‫ناقشه‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫بحث‬ ‫جای‬ ‫هنوز‬ "‫ت‬ّ‫ن‬ُ‫"س‬ ِ‫م‬‫مفهو‬ ِ‫ن‬‫چو‬ ‫و‬ ‫چند‬ ‫در‬
‫و‬ ‫مسیحی‬ِ‫م‬‫مفهو‬ ‫در‬ ‫وحی‬ ‫ چه‬( ‫وحی‬ ‫به‬ ‫معتقد‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ِ‫م‬‫عمو‬ ‫حداقل‬ ‫ ؟‬‫ت‬‫اس‬ ‫ بخشی‬‫ت‬‫معرف‬ ِ
‫ت‬‫ظرفی‬ ‫و‬ ‫توان‬ ِ‫د‬‫واج‬ ‫و‬ ‫ بخش‬‫ت‬‫معرف‬ ‫دین‬ً‫ا‬‫اساس‬ ‫آیا‬ : ‫اینکه‬
‫حیانی‬َ‫و‬ ِ
‫ت‬‫معرف‬‫حتی‬) ‫ی‬‫الهور‬‫اقبال‬‫جمله‬‫ از‬(‫نواندیشان‬‫از‬‫شماری‬‫و‬‫‌دانند‬‫ی‬‫م‬‫ بخشی‬‫ت‬‫معرف‬ ِ
‫ت‬‫خصل‬ِ‫د‬‫واج‬‫را‬‫وحی‬‫بر‬‫بتنی‬ُ‫م‬ ِ
‫ت‬‫دیان‬،) ‫ی‬‫اسالم‬ِ‫م‬‫مفهو‬‫در‬‫چه‬
ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ِ‫م‬‫عمو‬ ‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬ ‫نظر‬ ‫به‬ ‫اما‬ .‫‌دانند‬‫ی‬‫م‬ ) ‫ی‬‫باطن‬ ِ‫د‬‫ُهو‬‫ش‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫و‬ ‫ فلسفه‬( ‫معرفتی‬ ِ‫ع‬‫مناب‬ ‫دیگر‬ِ‫ر‬‫کنا‬ ‫در‬ ‫مستقل‬ ‫معرفتی‬ ‫و‬ ‫معرفت‬ ِ‫ع‬‫نو‬ ‫‌ترین‬‫ی‬‫عال‬ ‫را‬
‫خارج‬ ‫را‬ ‫دینی‬ ِ
‫ب‬‫آدا‬ ‫و‬ ‫سنت‬ ‫و‬ ‫دیانت‬ ‫کلی‬ ‫به‬ ‫ رو‬‫ن‬‫ای‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫‌دانند‬‫ی‬‫نم‬ ‫معتبری‬ ِ
‫ت‬‫معرف‬ ‫نوع‬ ‫هیچ‬ ‫منشأ‬ ‫را‬ ‫الهی‬ ِ‫ی‬‫وح‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫سن‬ ‫و‬ ‫دین‬ً‫ا‬‫اساس‬ ،‫ دینی‬ِ‫ر‬‫غی‬
.‫‌دانند‬‫ی‬‫م‬ ‫‌گری‬‫ی‬‫ناعقل‬ ‫حالت‬ ‫بهترین‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ عقلی‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ عقلی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫را‬ ‫دیانت‬ ‫نهایت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫‌پندارند‬‫ی‬‫م‬ ‫مدرن‬ ِ‫م‬َ‫عال‬ ‫و‬ ‫مدرنیته‬ ٔ‫ه‬‫گردون‬ ‫از‬
‫مشکل‬ ‫اما‬ ،‫کند‬ ‫دفاع‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫را‬ ‫خود‬ِ‫ر‬‫نظ‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ کسی‬‫ر‬‫ه‬ ِ‫ق‬‫ح‬ ‫و‬ ‫نیست‬ ‫مشکلی‬ ،‫بماند‬ ‫محدود‬ ‫اندیشه‬ٔ‫ه‬‫حوز‬ ‫در‬ً‫ا‬‫صرف‬ ‫تصور‬ ‫این‬ ‫که‬ ‫آنجا‬ ‫تا‬
‫و‬ ‫ایدئولوژیک‬ ‫و‬ ‫معرفتی‬ِ‫ر‬‫تحقی‬ ‫ کم‬ِ
‫ت‬‫دس‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ
‫ت‬‫حیا‬ ٔ‫ه‬‫عرص‬ ‫از‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫به‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫ل‬‫عم‬ ٔ‫ه‬‫حوز‬ ‫در‬ ‫تفکر‬ ‫این‬ ‫که‬ ‫‌شود‬‫ی‬‫م‬ ‫آغاز‬ ‫آنجا‬ ‫از‬
‫سکوالر‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ‫از‬ ‫زیادی‬ِ‫ر‬‫شما‬ ِ‫ی‬‫ گرای‬‫ت‬‫مساوا‬ ‫و‬ ‫ طلبی‬‫ت‬‫عدال‬ ‫و‬ ‫ خواهی‬‫ی‬‫آزاد‬ ‫و‬ ‫دموکراسی‬ ‫دعای‬ُ‫م‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫‌شود‬‫ی‬‫م‬ ‫تهی‬َ‫ن‬ُ‫م‬ ‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ِ‫م‬‫عمو‬ ِ‫ی‬‫عمل‬
.‫رد‬َ‫‌ب‬‫ی‬‫م‬ ‫سوال‬ِ‫ر‬‫زی‬ ‫را‬ ‫آنان‬ ِ‫ی‬‫اخالق‬ ِ
‫ت‬‫صداق‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫‌کند‬‫ی‬‫م‬ ‫خدوش‬َ‫م‬ ‫را‬
: ‫است‬ ‫کرده‬ ‫اشاره‬ ‫مهم‬ ٔ‫ه‬‫نکت‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫درستی‬ ‫به‬ ‫خود‬ِ‫ر‬‫گفتا‬ ‫در‬ ‫هابرماس‬
‫به‬ ‫که‬ ‫‌کنند‬
‫ی‬‫م‬ ‫تلقی‬ ‫مدرنیته‬ ‫از‬ ‫پیش‬ ِ‫ع‬‫جوام‬ ِ‫خ‬‫نسو‬َ‫م‬ ِ‫م‬‫مراس‬ ‫همچون‬ ‫را‬ ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫اجتماعا‬ ‫و‬ ‫مذهبی‬ ‫‌های‬
‫ت‬‫سن‬ ،‫سکوالر‬ ِ‫ن‬‫شهروندا‬ ‫که‬ ‫زمانی‬ ‫تا‬ ..."
‫جهت‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫سکوالریست‬ ‫بگیرند؛‬ ‫قرار‬ ‫‌نامم‬
‫ی‬‫م‬ "‫"سکوالریستی‬ ِ‫ه‬‫دیدگا‬ ‫من‬ ‫که‬ ‫آنچه‬ ٔ‫ه‬‫طعم‬ ‫است‬ ‫ممکن‬ ،‫‌اند‬
‫ه‬‫داد‬ ‫ادامه‬ ‫حاضر‬ ِ‫ر‬‫عص‬ ‫در‬ ‫خود‬ ِ
‫ت‬‫حیا‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

10. 10
ٔ‫ه‬‫ادام‬ ‫برای‬ ‫ذاتی‬ ِ‫ه‬‫توجی‬ ‫هرگونه‬ ِ‫د‬‫فاق‬ ‫مذهب‬ ،‫آنان‬ ِ‫د‬‫دی‬ ِ‫ر‬‫منظ‬ ‫از‬ .‫‌کند‬
‫ی‬‫م‬ ‫درک‬ ‫نقرض‬ُ‫م‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫گون‬ ِ
‫ی‬‫طبیع‬ ِ
‫حفاظت‬ ِ
‫ت‬‫صور‬ ‫به‬ ‫تنها‬ ‫را‬ ‫مذهب‬ ِ
‫ی‬‫آزاد‬ ‫که‬
"...‫است‬ ‫حیات‬
‫اشاره‬ ) ‫د‬‫‌پندارن‬‫ی‬‫م‬ ‫توحیدی‬ ِ‫ن‬‫ادیا‬ ‫به‬ ‫ینان‬َ‫د‬ِ‫ت‬ُ‫م‬ ‫که‬ ‫ گونه‬‫ن‬‫آ‬ ،‫الهی‬ ِ‫ی‬‫وح‬ ‫بر‬ ‫مبتنی‬ ِ
‫ت‬‫دیان‬ ‫ بویژه‬( ‫دیانت‬ ِ‫ی‬‫معرفت‬ِ‫ر‬‫اعتبا‬ ‫و‬ ‫ارزش‬ ٔ‫ه‬‫مقول‬ ‫به‬ ‫هابرماس‬ ‫گرچه‬
ِ‫ر‬‫آثا‬ ‫و‬ ‫اخالقی‬ِ‫د‬‫عملکر‬ ‫و‬ ‫حیات‬ ٔ‫ه‬‫ادام‬ ‫برای‬ ‫مذهب‬ ِ‫ی‬‫ذات‬ِ‫ه‬‫توجی‬ ‫مبنای‬ ) ‫ا‬‫تنه‬ ‫نگوییم‬ ‫ اگر‬( ‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫واقعیت‬ ‫اما‬ ،‫ندارد‬ ‫توجه‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫‌کند‬‫ی‬‫نم‬
ِ‫ر‬‫اعتبا‬ِ‫ر‬‫استوا‬ِ‫د‬‫بنیا‬ ‫بر‬ ‫دین‬ ِ‫ی‬‫ذات‬ِ‫ه‬‫توجی‬ ٔ‫ه‬‫مقول‬ ِ‫ن‬‫ گرفت‬‫ه‬‫نادید‬ ‫با‬ ‫حتی‬ ‫‌گوییم‬‫ی‬‫م‬ ‫سکوالر‬ ِ‫ن‬‫دعیا‬ُ‫م‬ ‫با‬ ‫تفاهم‬ ٔ‫ه‬‫انگیز‬ ‫به‬ ‫البته‬ .‫است‬ ‫آن‬ ِ‫ی‬‫معرفت‬ِ‫ر‬‫اعتبا‬ ،‫آن‬ ِ
‫ی‬‫معنو‬
ِ‫ه‬‫توجی‬ ‫هرگونه‬ ِ‫د‬‫"فاق‬ ‫مطلق‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫یکسره‬ ‫را‬ ) ‫ن‬‫مدر‬ ِ‫ل‬‫ماقب‬ِ‫ر‬‫عص‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫و‬ ‫ُرافی‬‫خ‬ ‫ ولو‬( ‫دینی‬ ِ‫ن‬َ‫ن‬ُ‫س‬ ‫و‬ ‫آداب‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫نم‬ ‫متعدد‬ ِ‫ل‬‫دالی‬ ‫به‬ ‫باز‬ ،‫معرفتی‬
ٔ‫ه‬‫ادام‬ ِ‫ی‬‫ذات‬ِ‫ه‬‫توجی‬ ‫برای‬ ‫استوار‬ ِ‫ی‬‫مبان‬ ِ‫ن‬‫بدو‬ ‫‌تواند‬‫ی‬‫نم‬ً‫ال‬‫عم‬ ‫و‬ً‫نظرا‬ ‫مذهبی‬ ‫هر‬ ِ‫ی‬‫طوالن‬ ِ
‫ت‬‫حیا‬ ،‫هابرماس‬ ٔ‫ه‬‫گفت‬ ‫به‬ ‫باز‬ ،‫که‬ ‫چرا‬ .‫دانست‬ "‫حیات‬ ٔ‫ه‬‫ادام‬ ‫برای‬ ‫ذاتی‬
.‫باشد‬ ‫ممکن‬ ،‫حیات‬
‫به‬ .‫کنند‬ ‫تأمل‬ ‫و‬ ‫دقت‬ ،‫سکوالر‬ ِ
‫هابرماس‬ ٔ‫ه‬‫گفت‬ ِ‫ح‬‫سط‬ ‫در‬ ‫حتی‬ ‫شده‬ ‫مطرح‬ ‫دعای‬ُ‫م‬ِ‫د‬‫مور‬ ‫در‬ ‫‌کنیم‬‫ی‬‫م‬ ‫پیشنهاد‬ "‫سکوالریستی‬ِ‫ه‬‫"دیدگا‬ ِ‫ن‬‫صاحبا‬ ‫به‬ ‫تأکید‬ ‫با‬
‫‌داران‬‫ن‬‫ دی‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫بر‬ ‫سکوالریستی‬ ِ‫ی‬‫ گرای‬‫ت‬‫خشون‬ ‫و‬ ‫بنیادگرایی‬ ‫از‬ ،‫کنند‬ ‫ نظر‬ِ‫د‬‫تجدی‬ ‫مذهب‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫ شان‬ِ‫ه‬‫دیدگا‬ ‫در‬ ‫افراطی‬ ‫‌های‬‫ت‬‫سکوالریس‬ ‫اگر‬ ‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬ ‫نظر‬
‫که‬ ‫ گونه‬‫ن‬‫هما‬ ،‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫ردن‬ُ‫ب‬ ‫فایده‬ ‫و‬ ‫آموختن‬ ‫برای‬ ‫موری‬ُ‫ا‬ ) ‫ی‬‫ دین‬ِ‫ر‬‫غی‬ ِ
‫ت‬‫سن‬ ِ‫د‬‫ مانن‬( ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫سن‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫بیاورند‬ ‫ایمان‬ ‫سکوالرها‬ .‫شد‬ ‫خواهد‬ ‫کاسته‬ ‫اندکی‬
.‫د‬ْ‫رسان‬ ‫دد‬َ‫م‬ ‫‌داری‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫به‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫آموخت‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫بسیار‬ ‫متجدد‬ ‫دنیای‬ ‫دستاوردهای‬ ‫از‬ ‫ کلی‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫سکوالریسم‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫کنند‬ ‫یقین‬ ‫باید‬ ‫نیز‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬
.‫برسد‬ ‫جدید‬ ‫"سنتز"ی‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ ‫مدرنیته‬ ِ‫ق‬ ّ‫لا‬َ‫خ‬ِ‫ر‬‫عناص‬ ‫با‬ ‫‌تواند‬‫ی‬‫م‬ ‫لذا‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫َالق‬‫خ‬ ‫و‬ ‫زنده‬ِ‫ر‬‫عناص‬ ‫دارای‬ ) ‫م‬‫اسال‬ ‫ بویژه‬( ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫سن‬
‫معرفتی‬ ِ
‫ت‬ّ‫جزمی‬ ِ
‫ی‬‫نَف‬ ‫و‬ ‫ گرا‬‫ی‬‫نسب‬ ِ
‫ی‬‫معرفت‬ ِ‫د‬‫رویکر‬ .3‫ـ‬2
‫مدرن‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫به‬ ) ‫ی‬‫دین‬ ْ‫ن‬‫درو‬ ِ
‫ هرمنوتیک‬( ‫مذهبی‬ ِ‫ی‬‫ شناس‬‫ت‬‫معرف‬ِ‫د‬‫"رویکر‬ ‫به‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ن‬‫داد‬ ‫توجه‬ ‫و‬ ‫معرفتی‬ِ‫د‬‫رویکر‬ ،‫هابرماس‬ ِ‫ه‬‫توج‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ِ
‫ت‬‫نکا‬ ‫از‬
ً‫ا‬‫لزوم‬ ‫معرفت‬ً‫ا‬‫ثانی‬ ‫و‬ ‫است‬ ) ‫ق‬‫نطب‬ُ‫م‬ ‫ گاه‬‫د‬‫ هرچن‬( ‫متفاوت‬ ٔ‫ه‬‫مقول‬ ‫دو‬ "‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫"معرف‬ ‫و‬ "‫"دین‬ً‫ال‬‫او‬ ‫که‬ ‫معناست‬ ‫بدان‬ ‫درست‬ ‫سخن‬ ‫این‬ .‫است‬ "‫سکوالریسم‬ ‫و‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

11. 11
‫این‬ ‫اگر‬ .‫است‬ ‫سبی‬ِ‫ن‬ ‫ ناپذیری‬‫ز‬‫گری‬ ِ
‫ت‬‫صور‬ ‫به‬ ‫معرفتی‬ ‫چنین‬ً‫ا‬‫رابع‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫بشری‬ ِ‫ر‬‫ام‬ ‫ناگزیر‬ ‫معرفت‬ً‫ا‬‫ثالث‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫تجربه‬ ‫بر‬ ‫بتنی‬ُ‫م‬ً‫ال‬‫احتما‬ ‫و‬ ‫برهانی‬ ‫و‬ ‫عقلی‬
ً‫ا‬‫واقع‬ .‫است‬ "‫"غیر‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫با‬ ‫غایر‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫سرکوب‬ ِ
‫ف‬‫مخال‬ ‫و‬ ‫ خشونت‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫معرفتی‬ ‫چنین‬ ‫ناچار‬ ،‫بدانیم‬ "‫بشری‬ ِ
‫ت‬‫"معرف‬ ِ‫ی‬‫اساس‬ ِ
‫ت‬‫خصوصیا‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫ویژگی‬ ‫چهار‬
ِ‫د‬‫رویکر‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫تجهیز‬ ‫است‬ ‫بدیهی‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ) ‫ی‬‫دین‬ ‫درون‬ ‫و‬ ‫دینی‬ ‫برون‬ ِ
‫نوتیک‬ُ‫رم‬ِ‫ه‬ ( ‫دینی‬ ِ
‫ت‬‫معرف‬ ِ‫د‬‫نیازمن‬ً‫شدیدا‬ ) ‫ن‬‫مسلمانا‬ ‫ ازجمله‬( ‫جهان‬ ِ‫ن‬‫ دارا‬‫ن‬‫دی‬
‫در‬ ‫توصیه‬ ‫همین‬ ‫اما‬ .‫‌کند‬‫ی‬‫م‬ ‫وادار‬ ‫‌ها‬‫ن‬‫ دی‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫سکوالرها‬ ‫ازجمله‬ ‫و‬ ‫ دینی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ِ‫ن‬‫راندیشا‬َ‫گ‬ِ‫د‬ ‫با‬ ‫ جویانه‬‫ح‬‫صل‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫و‬ ‫دارا‬ُ‫م‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫مومنان‬ ،‫ شناسانه‬‫ت‬‫معرف‬
‫که‬ ‫بپذیرند‬ً‫ا‬‫ثانی‬ ‫و‬ ‫باشند‬ ‫ جزمی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫و‬ ‫ گرا‬‫ی‬‫سب‬ِ‫ن‬ ِ‫ی‬‫ شناس‬‫ت‬‫معرف‬ ‫دارای‬ ‫خود‬ً‫ال‬‫او‬ ‫که‬ ‫گفت‬ ‫باید‬ ‫نیز‬ ‫آنان‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫صادق‬ ‫نیز‬ ‫سکوالریست‬ ‫سکوالرهای‬ِ‫د‬‫مور‬
‫تصور‬ ‫ت‬ّ‫عقالنی‬ ‫نوع‬ ‫هر‬ ‫با‬ ‫مغایر‬ً‫ا‬‫الزام‬ ‫را‬ ‫ داری‬‫ن‬‫دی‬ ‫نباید‬ ‫لذا‬ ‫و‬ ‫جهزند‬ُ‫م‬ ) ‫ن‬‫مدر‬ ِ
‫ت‬‫عقالنی‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫ ولو‬( ‫عقلی‬َ‫ت‬ ِ
‫ی‬‫‌دار‬‫ن‬‫دی‬ ‫نوعی‬ ‫به‬ ‫اصولی‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫نیز‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬
‫هابرماس‬ ‫ رو‬‫ن‬‫ای‬ ‫از‬ .‫نمایند‬ ‫رتاب‬َ‫پ‬ ‫ عقلی‬ِ‫د‬‫ض‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ناعقلی‬ِ‫ر‬‫عص‬ ِ‫ن‬‫درو‬ ‫به‬ ‫یکسره‬ ‫را‬ ‫ ورزان‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ،‫ مدرن‬‫ا‬‫پیش‬ ‫و‬ ‫اساطیر‬ِ‫ر‬‫عص‬ ‫به‬ ‫دیانت‬ ِ‫ق‬‫تعل‬ ٔ‫ه‬‫بهان‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کنند‬
ِ‫ن‬‫ عنوا‬‫ه‬‫ب‬ ‫مدرنیته‬ِ‫د‬‫بنیا‬ْ‫د‬‫خو‬ ِ‫ل‬‫عق‬ ‫که‬ ‫کرد‬ ‫فراموش‬ ‫نباید‬ .‫است‬ ‫مخالف‬ ‫عقل‬ ِ‫ی‬‫تبارشناس‬ِ‫و‬‫قلمر‬ ‫از‬ ‫دینی‬ ‫‌های‬‫ه‬‫نظری‬ ِ‫ن‬‫ساخت‬ ‫خارج‬ ‫با‬ "‫تافیزیک‬ِ‫م‬ ‫ا‬‫"پس‬ ‫‌گوید‬‫ی‬‫م‬
‫با‬ ‫را‬ ‫مدرن‬ ِ‫ل‬‫عق‬ ‫و‬ ‫علم‬ ِ‫ی‬‫خدای‬ ‫و‬ ‫حاکمیت‬ ‫که‬ ‫‌ها‬‫ن‬‫مدر‬ ‫ست‬ُ‫پ‬ ِ
‫ف‬‫طر‬ ‫از‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫خوانده‬ ‫چالش‬ ‫به‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫هم‬ ،‫امروز‬ ،‫کوالریسم‬ِ‫س‬ ٔ‫ه‬‫خیم‬ ِ‫ن‬‫ستو‬
.‫‌اند‬‫ه‬‫کرد‬ ‫ رو‬‫ه‬‫ ب‬‫و‬‫ر‬ ‫جدی‬ ‫‌های‬‫ش‬‫پرس‬
‫عمومی‬ ٔ‫ه‬‫عرص‬ ‫در‬ ‫برابر‬ ِ
‫ق‬‫ح‬ .3‫ـ‬3
‫که‬ ‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫رفتار‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫ گون‬‫ه‬‫ب‬ "‫"پدرساالرانه‬ ِ‫ع‬‫موض‬ ‫از‬ ‫هابرماس‬ ٔ‫ه‬‫گفت‬ ‫به‬ ‫سکوالر‬ ِ‫ی‬‫ مذهب‬ِ‫د‬‫ض‬ ِ‫ر‬‫عناص‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫‌ها‬‫ک‬‫الئی‬ ‫از‬ ‫بسیاری‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫واقعیت‬
‫در‬ ‫آنان‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫دوم‬ ٔ‫ه‬‫درج‬ ِ‫د‬‫شهرون‬ ‫خودشان‬ ‫با‬ ‫مقایسه‬ ‫در‬ ‫حداقل‬ ‫و‬ ‫ندارند‬ ‫انسانی‬ ِ
‫ت‬‫حیا‬ ِ‫ق‬‫ح‬ ‫سکوالر‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫رفی‬ُ‫ع‬ ‫و‬ ‫مدرن‬ ٔ‫ه‬‫جامع‬ ‫در‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫گویی‬
‫یعنی‬ ‫نیستند؛‬ ‫یکسان‬ ) ‫ن‬‫دی‬ِ‫د‬‫بنیا‬ ‫بر‬ ‫سیاسی‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ
‫ت‬‫فعالی‬ ‫و‬ ‫بیان‬ ِ
‫ی‬‫آزاد‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫عقیده‬ ِ
‫ی‬‫آزاد‬ ‫ ازجمله‬( ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫از‬ ‫برخورداری‬
‫اگر‬ ‫که‬ ‫گفت‬ ‫باید‬ ‫اما‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫واقع‬ ‫سکوالرها‬ ِ‫د‬‫ایرا‬ ‫و‬ ‫انتقاد‬ ِ‫د‬‫مور‬ ‫ درستی‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫نیز‬ ‫بنیادگرا‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫سنتی‬ ِ‫ن‬‫ دارا‬‫ن‬‫دی‬ ‫از‬ ‫بسیاری‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫اندیش‬
‫درک‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫ گرایا‬‫ل‬‫عق‬ ‫و‬ ‫اومانیست‬ ‫و‬ ‫دموکرات‬ ‫سکوالرهای‬ ‫از‬ً‫ا‬‫قطع‬ ،‫باشد‬ ‫تحلیل‬ ‫و‬ ‫فهم‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫رز‬َ‫ و‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ن‬‫ گرایا‬‫ت‬‫سن‬ ‫در‬ ‫ردبار‬ُ‫ناب‬ ‫و‬ ‫حذفی‬ِ‫د‬‫رویکر‬ ‫چنین‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

12. 12
‫معاصر‬ ِ‫ی‬‫دموکراس‬ ‫لیبرال‬ِ‫ر‬‫پیامب‬ ‫از‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫چگونه‬ .‫نیست‬ ‫سازگار‬ ‫آن‬ ِ‫م‬‫لواز‬ ‫و‬ ‫مدرن‬ ِ‫ی‬‫عقل‬ ‫‌های‬‫ه‬‫اندیش‬ ِ‫ی‬‫معرفت‬ ِ‫ی‬‫مبان‬ ‫با‬ ‫هرگز‬ ‫که‬ ‫چرا‬ ،‫نیست‬ ‫قبول‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫و‬
‫دارا‬ُ‫م‬ ،‫ داری‬‫ا‬‫و‬َ‫ر‬ ِ‫ل‬‫کام‬ ِ‫ق‬‫مصدا‬ً‫ا‬‫اتفاق‬ ‫و‬ "‫دارا‬ُ‫م‬ ِ‫ن‬‫دشم‬ ‫با‬ ‫حتی‬ ،‫دارا‬ُ‫م‬ ‫همه‬ ‫"با‬ ‫‌گوید‬‫ی‬‫م‬ ‫لیبرالیسم‬ ‫ ؟‬" ‫ا‬‫دار‬ُ‫م‬ ِ‫ن‬‫دشم‬ ‫با‬ ‫جز‬ ‫دارا‬ُ‫م‬ ‫همه‬ ‫"با‬ ‫که‬ ‫پذیرفت‬ "‫ر‬ِ‫پوپ‬ ‫"کارل‬
‫است‬ ‫دیگری‬ ِ
‫ت‬‫حکای‬ ‫البته‬ ‫صد‬ ‫که‬ ‫باشد‬ ‫دموکراتیک‬ ‫و‬ ‫مشروع‬ ِ‫م‬‫نظ‬ ِ‫د‬‫ض‬ ِ
‫ی‬‫آشوبگر‬ ‫و‬ ‫سلحانه‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫عملی‬ ِ
‫ت‬‫اقداما‬ ‫منظور‬ً‫ا‬‫اساس‬ ‫‌که‬‫ن‬‫آ‬ ‫مگر‬ ،‫داراست‬ُ‫م‬ ِ‫ن‬‫دشمنا‬ ‫با‬
.‫است‬ ‫موضوع‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫پدید‬ ‫چنین‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬
ِ
‫ب‬‫واه‬َ‫م‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫از‬ ‫دارند‬ ‫حق‬ ‫ داران‬‫ن‬‫ دی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ِ‫د‬‫مانن‬ ‫درست‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ،‫ادعا‬ ِ‫د‬‫مور‬ِ‫ر‬‫سکوال‬ ِ
‫دموکراتیک‬ ِِ‫م‬‫نظا‬ ‫و‬ ‫لیبرالیسم‬ ِ‫م‬‫لواز‬ ‫و‬ ‫مبانی‬ ِ
‫ اساس‬‫ر‬‫ب‬ ‫ حال‬‫ر‬‫ ه‬‫ه‬‫ب‬
‫را‬ ) ‫ی‬‫غرب‬ِ‫ر‬‫سکوال‬ ِ‫ع‬‫جوام‬ ‫ حتی‬( ‫جوامع‬ ِ‫م‬‫تما‬ ) ِ‫ع‬‫قاط‬ ِ
‫ت‬‫اکثری‬ ‫قضا‬ ‫از‬ ‫ و‬( ‫بخشی‬ ‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫که‬ ‫چرا‬ .‫باشند‬ ‫برخوردار‬ ‫انسانی‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ِ
‫ت‬‫امکانا‬ ‫و‬ ‫مدرن‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬
‫این‬ ‫البته‬ .‫‌اند‬‫ن‬‫یکسا‬ ‫دیگران‬ ‫با‬ ‫انسانی‬ ِ
‫ی‬‫فطر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ‫از‬ ‫برخورداری‬ ‫در‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫عقید‬ ‫و‬ ‫فکر‬ ‫و‬ ‫نژاد‬ ‫هر‬ ‫با‬ ‫آدمیان‬ ِ‫م‬‫تما‬ ،‫ساوات‬ُ‫م‬ ِ
‫ی‬‫اقتضا‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫‌دهند‬‫ی‬‫م‬ ‫تشکیل‬
) ‫ن‬‫دیری‬ ِ‫ی‬‫شرع‬ً‫ا‬‫لزوم‬ ‫ نه‬( ‫مدرن‬ ِ‫ی‬‫رف‬ُ‫ع‬ ‫هنجارهای‬ ِ
‫ب‬‫چارچو‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫اندیشه‬ ِ‫ن‬‫بیا‬ ‫و‬ ‫اندیشه‬ ِ
‫ی‬‫آزاد‬ ‫نیز‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫اینکه‬ ‫آن‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫شرط‬ ‫یک‬ ‫فقط‬ ‫حقوقی‬ ِ
‫ت‬‫مساوا‬
ِ
‫ت‬‫حاکمی‬ ‫و‬ ‫فکری‬ ِ
‫ت‬‫زمی‬َ‫ج‬ ‫نه‬ ‫است‬ ‫دیگران‬ ِ‫ی‬‫انسان‬ ِ‫ن‬‫یکسا‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ِ‫ن‬‫شمرد‬ ‫محترم‬ ‫و‬ ‫دموکراتیک‬ِ‫ر‬‫رفتا‬ ‫و‬ ‫مطلق‬ ِ
‫ی‬‫آزاد‬ ،‫اصل‬ ،‫بنابراین‬ .‫بشناسند‬ ‫رسمیت‬ ‫به‬
‫مذهب‬ ‫یا‬ ‫فرد‬ ‫هر‬ ،‫نظر‬ِ‫م‬‫مقا‬ ‫در‬ ‫ هرچند‬( ‫دیگر‬ ِ
‫ب‬‫مکت‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫بر‬ ‫مکتبی‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫دینی‬ ) ‫ق‬‫مطل‬ ِ
‫ت‬ّ‫حقانی‬ ‫ بویژه‬( ِ
‫ت‬‫حقانی‬ ‫ادعای‬ ‫یا‬ ‫و‬ ،‫دیگر‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫اندیش‬ ‫بر‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫اندیش‬
: ‫‌گوید‬‫ی‬‫م‬ ‫وی‬ .‫‌کند‬‫ی‬‫م‬ ‫اشاره‬ ‫مهم‬ ٔ‫ه‬‫نکت‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫ درستی‬‫ه‬‫ب‬ ‫هابرماس‬ .) .‫بگوید‬ ‫سخن‬ ‫خود‬ ِ
‫ت‬‫حقانی‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫درستی‬ ‫از‬ ‫دارد‬ ‫حق‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫اندیش‬ ‫و‬
‫خاص‬ ِ
‫ی‬‫دین‬ِ‫د‬‫اعتقا‬ ‫یک‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫شهروندان‬ ‫از‬ ‫دسته‬ ‫آن‬ ‫برای‬ ‫روانی‬ ‫و‬ ‫ذهنی‬ ِ
‫ن‬‫سنگی‬ِ‫ر‬‫با‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫سیاست‬ ‫و‬ ‫مذهب‬ ِ
‫ن‬‫نهادی‬ ِ
‫ی‬‫جدای‬ ‫نباید‬ ‫لیبرال‬ ِ
‫دولت‬ ..."
،‫قانونی‬ ِ‫م‬‫تصمی‬ ‫هرگونه‬ ‫که‬ ‫دهند‬ ‫قرار‬ ‫شناسایی‬ ِ‫د‬‫مور‬ ‫را‬ ‫اصل‬ ‫این‬ ‫که‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫انتظار‬ ‫آنها‬ ‫از‬ ‫باید‬ ‫ِ حال‬
‫ن‬‫در عی‬ ‫دولت‬ .‫سازد‬ ‫دل‬َ‫ب‬ُ‫م‬ ،‫‌کنند‬
‫ی‬‫م‬ ‫پیروی‬
‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫انتظار‬ ‫آنها‬ ‫از‬ ‫‌تواند‬
‫ی‬‫نم‬ ‫دولت‬ ‫ِ حال‬
‫ن‬‫در عی‬ ‫اما‬ ،‫کند‬ ‫حفظ‬ ‫را‬ ‫خود‬ ِ
‫ی‬‫بی طرف‬ ،‫تعارض‬ُ‫م‬ ‫‌های‬
‫ی‬‫جهان بین‬ِ‫ر‬‫براب‬ ‫در‬ ‫باید‬ ‫الزام آور‬ ِ
‫ی‬‫ادار‬ ‫یا‬ ‫قضایی‬
"...‫نمایند‬ ‫تقسیم‬ ‫خصوصی‬ ‫و‬ ‫عمومی‬ ِ
‫قسمت‬ ‫دو‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ِ
‫هویت‬ ،‫عمومی‬ِ‫ر‬‫افکا‬ ِ
‫ی‬‫شکل گیر‬ ‫به‬ ‫کمک‬ ‫و‬ ‫عمومی‬ ِ
‫مباحث‬ ‫در‬ ‫مشارکت‬ ِ‫م‬‫هنگا‬ ‫به‬ ‫که‬
ِ‫ی‬‫ طرف‬‫ی‬‫ب‬ ِ‫ل‬‫اص‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫که‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫انتظار‬ ‫‌تواند‬‫ی‬‫م‬ ‫سکوالر‬ ‫و‬ ‫دموکرات‬ ‫و‬ ‫لیبرال‬ِ‫م‬‫نظا‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫است‬ ‫کرده‬ ‫اشاره‬ ‫بدان‬ ‫هابرماس‬ ‫که‬ ‫مهمی‬ ٔ‫ه‬‫نکت‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

13. 13
‫سیاسی‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫ل‬‫عم‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ نظر‬ِ‫ر‬‫اظها‬ِ‫م‬‫هنگا‬ ‫مومنان‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫توقع‬ ‫نباید‬ ‫اما‬ ،‫بگذارند‬ ‫احترام‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫بپذیرند‬ ‫را‬ ‫اجتماعی‬ ‫و‬ ‫سیاسی‬ِ‫م‬‫نظا‬ ‫و‬ ‫حاکمیت‬
ٔ‫ه‬‫اندیش‬ ‫در‬ ،‫دو‬ ‫آن‬ ِ‫ع‬‫قاط‬ ِ
‫تفکیک‬ ‫و‬ "‫عمومی‬ٔ‫ه‬‫"حوز‬ ‫و‬ "‫خصوصی‬ٔ‫ه‬‫"حوز‬ ٔ‫ه‬‫مقول‬ ".‫نماید‬ ‫تقسیم‬ ‫خصوصی‬ ‫و‬ ‫عمومی‬ ِ
‫ت‬‫قسم‬ ‫دو‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ِ
‫ت‬‫"هوی‬ ‫مطلق‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬
‫دست‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫مرحل‬ ‫و‬ ‫سبی‬ِ‫ن‬ ‫و‬ ‫حداقلی‬ِ‫ر‬‫ُغو‬‫ث‬ ‫و‬ ‫حدود‬ ‫و‬ ‫تعریف‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫مورد‬ ‫این‬ ‫در‬ً‫ال‬‫احتما‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫ْرنجی‬‫غ‬ُ‫ب‬ ‫و‬ ‫پیچیده‬ ِ‫ع‬‫موضو‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫تبدیل‬ ‫جدید‬
‫و‬ ‫معنویت‬ ،‫اخالق‬ ‫و‬ ‫سیاست‬ ،‫رفتار‬ ‫و‬ ‫ایمان‬ ،‫عمل‬ ‫و‬ ‫اندیشه‬ ِ‫ن‬‫بی‬ ‫مطلق‬ ‫و‬ ‫کامل‬ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫است‬ ‫قادر‬ ) ‫ی‬‫ دین‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫یا‬ ‫ دینی‬( ‫انسان‬ ‫یک‬ ‫چگونه‬ً‫ا‬‫واقع‬ ‫اما‬ ‫یافت‬
ِ‫ر‬‫امو‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫بر‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫برخوردار‬ ‫جامعیتی‬ ‫از‬ ‫دین‬ ،) ‫ن‬‫مسلما‬ ‫هم‬ ‫آن‬ ‫ و‬( ‫‌دار‬‫ن‬‫دی‬ ‫یک‬ ‫برای‬ ‫بویژه‬ ‫ ؟‬‫د‬‫بکش‬ ‫دیوار‬ ...‫و‬ ‫جمعی‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫و‬ ‫خصوصی‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ،‫ت‬ّ‫مادی‬
.‫بکوشند‬ ‫آن‬ ِ‫ل‬‫ح‬ ِ
‫ت‬‫جه‬ ‫در‬ ‫جهان‬ِ‫م‬‫تما‬ ‫در‬ ‫دینی‬ ‫و‬ ‫سکوالر‬ ِ‫ن‬‫متفکرا‬ ‫باید‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫عضلی‬ُ‫م‬ ‫این‬ ‫البته‬ .‫است‬ ‫انداخته‬ ‫سایه‬ ،‫ مستقیم‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫و‬ ‫مستقیم‬ ،‫مومن‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬
ِ‫ن‬‫بی‬ ‫بعدی‬ ِ‫م‬‫تفاه‬ ‫و‬ ‫تعامل‬ ‫برای‬ ‫باشد‬ ‫بابی‬ ِ‫ح‬‫ت‬َ‫ف‬ ‫‌تواند‬‫ی‬‫م‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫کرده‬ ‫توجه‬ ‫مهم‬ ٔ‫ه‬‫نکت‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫هابرماس‬ ‫چون‬ ‫سکوالری‬ ِ
‫ف‬‫فیلسو‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫غتنم‬ُ‫م‬ ‫اندازه‬ ‫این‬
.‫بحث‬ِ‫د‬‫مور‬ ِ‫ن‬‫جریا‬ ‫دو‬
‫کثرت‬ ِ
‫ن‬‫عی‬ ‫در‬ ‫وحدت‬ .3‫ـ‬4
‫‌ناپذیر‬‫ب‬‫اجتنا‬‫هم‬‫که‬‫‌رسیم‬‫ی‬‫م‬‫اجتماعی‬ِ‫م‬‫پلورالیس‬‫به‬‫الجرم‬‫و‬‫معرفتی‬ِ‫م‬‫پلورالیس‬‫به‬‫ناچار‬،‫بپذیریم‬‫را‬‫نوین‬ِ‫م‬‫سکوالریس‬‫و‬‫دموکراسی‬‫و‬‫لیبرالیسم‬ ِ‫ی‬‫مبان‬‫اگر‬
‫نکاتی‬ ‫نیز‬ ‫و‬ ‫مبادی‬ ‫و‬ ‫اصول‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ .‫‌شود‬‫ی‬‫م‬ ‫آدمی‬ ٔ‫ه‬‫بالقو‬ ‫استعدادهای‬ ِ‫ی‬‫شکوفای‬ ِ
‫ب‬‫موج‬ ‫حداقل‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ضروری‬ ‫و‬ ‫مفید‬ ‫شرایطی‬ ِ
‫ت‬‫تح‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫است‬
‫و‬ ‫پلورالیسم‬ ِ‫ل‬‫اص‬ ،‫جهان‬ ‫کجای‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫آدمیان‬ِ‫م‬‫تما‬ ‫که‬ ‫نیست‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫چار‬ ،‫جدید‬ ‫دنیای‬ ‫در‬ ‫‌تر‬‫ی‬‫انسان‬ ‫و‬ ‫بهتر‬ ِ‫ی‬‫انسان‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫برای‬ ،‫شد‬ ‫گفته‬ ‫که‬
‫یکدیگر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ِ
‫ت‬‫رعای‬ ‫و‬ ‫حفظ‬ ‫و‬ ‫فاهمه‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫مکالمه‬ ‫و‬ ‫جمعی‬ِ‫د‬‫خر‬ِ‫و‬‫پرت‬ ‫در‬ ‫بکوشند‬ ‫ِ حال‬‫ن‬‫ عی‬‫ر‬‫د‬ ‫و‬ ‫بمانند‬ ‫وفادار‬ ‫آن‬ِ‫م‬‫لواز‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کنند‬ ‫قبول‬ ‫را‬ ‫ گرا‬‫ت‬‫کثر‬ ِ‫ی‬‫زندگ‬
‫‌ها‬‫ه‬‫طایف‬ ‫و‬ ‫افراد‬ ِ‫م‬‫تما‬ ِ‫ن‬‫بی‬ ‫ایدئولوژیک‬ ‫و‬ ‫فکری‬ ِ
‫ت‬‫اختالفا‬ ِ
‫ب‬‫با‬ ‫صورت‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫یابند‬ ‫دست‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫م‬‫نظ‬ ‫و‬ ‫قدرت‬ ٔ‫ه‬‫عادالن‬ِ‫ر‬‫ساختا‬ ‫در‬ ‫قبول‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ‫وحدتی‬ ‫به‬
‫وحدتی‬ ‫به‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ،‫بشری‬ِ‫ر‬‫‌ت‬‫ه‬‫عادالن‬ ِ
‫ت‬‫زیس‬ ‫برای‬ ‫ضروری‬ ‫امری‬ ٔ‫ه‬‫ مثاب‬‫ه‬‫ب‬ "‫اجتماعی‬ِ‫د‬‫"قراردا‬ ِ
‫ب‬‫چارچو‬ ‫در‬ ‫اما‬ ،‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫باز‬ ) ‫ی‬‫ مذهب‬ِ‫ر‬‫غی‬ ‫و‬ ‫مذهبی‬ ‫از‬ ‫ اعم‬(
ٔ‫ه‬‫گفت‬ ‫به‬ ‫ و‬( ‫تکاملی‬ ‫و‬ ‫تعاملی‬ ،‫طولی‬ ِ
‫ت‬‫جه‬ ‫یک‬ ‫در‬ ‫بشری‬ ِ
‫ت‬‫معرف‬ ‫و‬ ‫آموخت‬ ‫خواهند‬ ‫هم‬ ‫از‬ ‫همه‬ ،‫دموکراتیک‬ ‫و‬ ‫پلورالیستی‬ ‫فضای‬ ‫در‬ ‫واقع‬ ‫در‬ .‫رسید‬ ‫نیز‬ ‫الزم‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

14. 14
.‫است‬ ‫کرده‬ ‫اشاره‬ ‫بدان‬ ‫نیز‬ ‫هابرماس‬ ‫که‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫لطیف‬ ‫رفت؛‬ ‫خواهد‬ ‫جلو‬ ‫به‬ ) ‫ی‬‫تکمیل‬ ‫هابرماس‬
‫هشدار‬ .4
) ‫ن‬‫مدر‬ ‫ست‬ُ‫پ‬ ‫ یا‬( ‫مدرنیته‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫برای‬ ‫تالش‬ ‫و‬ ‫‌فایده‬‫ی‬‫ب‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫با‬ ‫ستیزه‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫که‬ ‫شود‬ ‫داده‬ ‫هشدار‬ ‫ داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫ جا‬‫ه‬‫ب‬ ‫پایان‬ ‫در‬
‫رفی‬ُ‫ع‬ ِ‫م‬‫ نظا‬( ‫سکوالر‬ ِ‫م‬‫نظا‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫پلورالیسم‬ ‫و‬ ‫آزادی‬ِ‫ه‬‫پنا‬ ‫در‬ ) ‫ن‬‫م‬ ِ‫م‬‫زع‬ ‫به‬ ‫ حداقل‬(ً‫ا‬‫اتفاق‬ ‫و‬ ‫هست‬ ‫هم‬ ‫ ورزی‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ‫ن‬‫زیا‬ ‫به‬ ‫بلکه‬ ،‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫ناممکن‬
‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ
‫ف‬‫حذ‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫که‬ ‫داد‬ ‫هشدار‬ ‫باید‬ ‫نیز‬ ‫‌ها‬‫ت‬‫سکوالریس‬ ‫به‬ .‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫‌تر‬‫ن‬‫آسا‬ ‫دین‬ ِ‫ی‬‫بالندگ‬ ‫و‬ ‫ داری‬‫ن‬‫دی‬ ،) ‫ت‬‫دول‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ‫ی‬‫جدای‬ ‫بر‬ ‫مبتنی‬ ‫و‬
‫و‬ ‫معرفتی‬ ِ‫م‬‫پلورالیس‬ ِ‫ع‬‫نف‬ ‫به‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫همه‬ ِ‫ع‬‫نف‬ ‫به‬ ‫داراگر‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫ ورزانه‬‫د‬‫خر‬ ِ
‫ی‬‫ دار‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ج‬‫روا‬ ،‫بلکه‬ ‫است‬ ‫حال‬َ‫م‬ ) ‫ن‬‫زمی‬ ٔ‫ه‬‫کر‬ ِ‫م‬‫مرد‬ ِ‫ق‬‫اتفا‬ ‫به‬ ‫قریب‬ ِ
‫ت‬‫اکثری‬ ‫ یعنی‬(
‫اسالمی‬ ِ‫ی‬‫بنیادگرای‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫گسترش‬ ‫به‬ ‫رو‬ ‫اسالم‬ ‫احیای‬ ِ‫د‬‫رون‬ ‫امروز‬ ،‫است‬ ‫کرده‬ ‫اشاره‬ ‫هابرماس‬ ‫ که‬‫ن‬‫چنا‬ .‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫دموکراسی‬ ‫و‬ ‫آزادی‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬
‫رواج‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫زایش‬ ِ‫ل‬‫حا‬ ‫در‬ ...‫و‬ ‫یهودی‬ ‫و‬ ‫مسیحی‬ ِ‫ی‬‫بنیادگرای‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫خرافی‬ ِ‫ی‬‫ گرای‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ع‬‫انوا‬ ‫البته‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شدن‬ ‫تقویت‬ ِ‫ل‬‫حا‬ ‫در‬ ‫خود‬ِ‫ر‬‫ویرانگ‬ ‫و‬ ‫خشن‬ ِ‫ل‬‫شکا‬َ‫ا‬ ‫در‬
.‫است‬ ‫ساخته‬ ‫ رو‬‫ه‬‫ ب‬‫و‬‫ر‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫تاز‬ ِ
‫چالش‬ ‫با‬ ‫را‬ ‫سکوالر‬ ِ‫ن‬‫متجددا‬ ِ
‫ب‬‫اغل‬ ِ‫ن‬‫پیشی‬ ِ‫ل‬‫تحلی‬ ،‫روند‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫یافتن‬
‫کنند‬ ‫مبارزه‬ ‫آن‬ ‫با‬ ‫‌توانند‬‫ی‬‫م‬ ‫زور‬ ‫و‬ ‫ارتش‬ ‫و‬ ‫تکنولوژی‬ ‫اتکای‬ ‫به‬ ‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫تصور‬ ،‫غربی‬ ِ‫ن‬‫حاکما‬ ‫و‬ ‫سیاستمداران‬ ‫بویژه‬ ‫و‬ ،‫روشنفکران‬ ‫اگر‬ ‫ ؟‬‫ت‬‫چیس‬ ‫ حل‬ِ‫ه‬‫را‬
ِ‫ل‬‫اصو‬ ِ
‫قض‬َ‫ن‬ ِ
‫ت‬‫قیم‬ ‫به‬ ‫مقابله‬ ‫این‬ ‫اگر‬ ‫بویژه‬ .‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬ ‫اشتباه‬ ‫سخت‬ ،‫کنند‬ ‫پیدا‬ ‫نجات‬ ‫دموکراسی‬ ِ‫ن‬‫دشمنا‬ ‫لی‬َُ‫ک‬ ِ‫ر‬‫ طو‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫تروریسم‬ ‫و‬ ‫بنیادگرایی‬ ِ‫ر‬‫خط‬ ‫از‬ ‫و‬
‫هی‬َ‫ت‬‫ن‬ُ‫م‬ ‫ ویرانگری‬‫د‬‫خو‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫چرا‬ ‫است‬ ‫دموکرات‬ ‫و‬ ‫متمدن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫و‬ ‫اروپا‬ ِ‫ن‬‫زیا‬ ‫به‬ ‫همه‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ،‫گیرد‬ ‫صورت‬ ‫دموکراسی‬ ‫و‬ ‫آزادی‬ ‫و‬ ‫بشر‬ ِ‫ق‬‫حقو‬ ِ‫ن‬‫بنیادی‬
‫معنا‬ ‫این‬ ‫غرب‬ ‫در‬ ‫تفرقه‬ ،‫جهان‬ ِ‫ر‬‫سراس‬ ‫در‬ ‫مذهب‬ ِ‫ذ‬‫نفو‬ ِ
‫ی‬‫ گیر‬‫ج‬‫او‬ ‫"با‬ : ‫‌گوید‬‫ی‬‫م‬ ‫که‬ ‫آنجا‬ ،‫‌کند‬‫ی‬‫م‬ ‫اشاره‬ ‫نکته‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫نیز‬ ‫هابرماس‬ ‫‌اندیشم‬‫ی‬‫م‬ .‫شد‬ ‫خواهد‬
ِ‫ن‬‫زیا‬ ‫به‬ ‫همه‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫است‬ ‫بیمناک‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫هابرماس‬ ‫که‬ ،‫جهان‬ ِ‫ن‬‫شد‬ ‫قطبی‬ ‫دو‬ ".‫باشد‬ ‫جهان‬ ِ‫ق‬‫مناط‬ ‫دیگر‬ ‫از‬ ‫شدن‬ ‫جدا‬ ِ‫ل‬‫حا‬ ‫در‬ ‫اروپا‬ ‫که‬ ‫‌آورد‬‫ی‬‫م‬ ‫ی‬ِ‫پ‬ ‫در‬ ‫را‬
.‫است‬ ‫مدرن‬ ‫و‬ ‫پیشرفته‬ ‫و‬ ‫برخوردار‬ ِ‫ن‬‫جها‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search

15. 15
‫امروز‬ ِ‫ن‬‫تمد‬ ‫برای‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫بزرگ‬ ‫خطری‬ ‫دینی‬ ِ‫ی‬‫بنیادگرای‬ ‫نیز‬ ) ‫ن‬‫مسلما‬ ‫ بویژه‬( ‫ دار‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ن‬‫ اندیشا‬‫و‬‫ن‬ ‫و‬ ‫روشنفکران‬ ِ‫ن‬‫گما‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫دیگر‬ ِ‫م‬‫مه‬ ٔ‫ه‬‫نکت‬
‫توجهی‬ ِ‫ل‬‫قاب‬ ِ
‫بخش‬ ‫ الاقل‬( ‫ اندیشان‬‫و‬‫ن‬ ‫این‬ ‫اما‬ .‫است‬ ‫ت‬َ‫یان‬ِ‫د‬ ِ
‫اساس‬ ِ
‫ی‬‫نابود‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫‌اعتبار‬‫ی‬‫ب‬ ‫برای‬ ‫خطری‬ ‫چیز‬ ‫هر‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫بلکه‬ ، ‫جهانی‬ ِ
‫ت‬‫امنی‬ ‫و‬ ‫لح‬ُ‫ص‬ ‫و‬
‫غربیان‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫نیز‬ ‫کنونی‬ ِ‫ن‬‫متمد‬ ‫‌های‬‫ت‬‫قدر‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫جهان‬ ‫بر‬ ‫حاکم‬ ِ
‫ت‬‫سیاس‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫مدرنیته‬ ِ‫ن‬‫رکا‬َ‫ا‬ ‫از‬ ‫‌ای‬‫ه‬‫پار‬ِ‫د‬‫ّا‬‫ق‬َ‫ن‬ ) ‫د‬‫دارن‬ ‫باور‬ ‫اجتماعی‬ ِ‫ن‬‫دی‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫آنها‬ ‫از‬
ِ‫د‬‫مور‬ ) ‫م‬‫ فاندامانتالیس‬( ‫بنیادگرائی‬ ‫یا‬ ‫و‬ ) ‫م‬‫ اسالمیس‬( ‫ گرایی‬‫م‬‫اسال‬ ِ‫ن‬‫عنوا‬ ‫با‬ ‫را‬ ) ‫ی‬‫سیاس‬ ‫ ولو‬( ‫اسالمی‬ ‫‌های‬‫ش‬‫جنب‬ ِ‫م‬‫تما‬ ‫که‬ ‫شوند‬ ‫اشتباه‬ ‫این‬ ِ
‫ب‬‫مرتک‬ ‫نباید‬
.‫دهند‬ ‫قرار‬ ‫تخریب‬ ‫و‬ ‫حمله‬
‫از‬ ‫بسیاری‬ ‫و‬ ‫نیست‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ِ‫ز‬‫براندا‬ ‫دینی‬ ِ‫ی‬‫نواندیش‬ ‫اما‬ ‫نیست‬ ‫جهان‬ ‫با‬ ‫تفاهم‬ ‫و‬ ‫تعامل‬ ‫به‬ ‫قادر‬ ) ‫م‬‫رادیسیونالیس‬ِ‫ ت‬( ‫ گرایی‬‫ت‬‫سن‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫بنیادگرایی‬
ِ‫ن‬‫جها‬ ‫با‬ ‫انتقادی‬ ِ‫ل‬‫تعام‬ ،‫آن‬ٔ‫ه‬‫پروژ‬ ‫لذا‬ ‫و‬ ‫‌داند‬‫ی‬‫م‬ ‫دین‬ ِ‫ع‬‫نف‬ ‫به‬ ‫همه‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫و‬ ‫‌پذیرد‬‫ی‬‫م‬ ‫را‬ ) ‫ت‬‫دول‬ِ‫د‬‫نها‬ ‫از‬ ‫دین‬ ِ‫ی‬‫جدای‬ ‫ ازجمله‬( ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫دستاوردهای‬
‫را‬ ‫آن‬ ‫‌توان‬‫ی‬‫م‬ ‫که‬ ‫چرا‬ ،‫هست‬ ‫نیز‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ِ‫د‬‫سو‬ ‫به‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫زسازی‬ِ‫ت‬‫ن‬َ‫س‬ً‫ال‬‫احتما‬ ‫و‬ ‫استعالیی‬ِ‫د‬‫رویکر‬ ‫با‬ ،) ‫د‬‫دار‬ ‫سنت‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫با‬ ‫که‬ ‫تعاملی‬ِ‫ر‬‫ نظی‬( ‫مدرن‬
ِ‫ن‬‫جها‬‫برای‬‫فهم‬ ِ‫ل‬‫قاب‬‫زبانی‬‫به‬‫را‬‫خود‬ِ‫ر‬‫افکا‬‫و‬‫‌ها‬‫ه‬‫خواست‬‫بتوانند‬‫باید‬‫‌داران‬‫ن‬‫دی‬‫‌گوید‬‫ی‬‫م‬‫حق‬‫به‬‫هابرماس‬.‫نامید‬) ‫ن‬‫مدر‬‫ست‬ُ‫پ‬ً‫ا‬‫لزوم‬‫البته‬‫ نه‬("‫رامدرن‬َ‫ف‬"‫نوعی‬
‫و‬ ‫بپردازند‬ ‫مهم‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫بود‬ ‫خواهند‬ ‫قادر‬ ‫زمان‬ ‫به‬ ‫آشنا‬ ‫و‬ ‫نواندیش‬ ِ‫ن‬‫ دارا‬‫ن‬‫دی‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ دار‬‫ن‬‫دی‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ‫فقط‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫روشن‬ ‫اما‬ ،‫کنند‬ "‫"ترجمه‬ ‫مدرن‬ ‫و‬ ‫سکوالر‬
.‫نیست‬ ‫بنیادگراها‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ گراها‬‫ت‬‫سن‬ ‫با‬ ) ‫ی‬‫مذهب‬ ِ‫ن‬‫نواندیشا‬ ِ
‫ف‬‫طر‬ ‫از‬ ‫چه‬ ‫و‬ ‫کوالرها‬ِ‫س‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫ چه‬( ‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ ِ‫م‬‫تحری‬ ‫معنای‬ ‫به‬ ‫این‬ ‫ِ حال‬‫ن‬‫ عی‬‫ر‬‫د‬ .‫شوند‬ ‫موفق‬
ِ
‫ت‬‫نخس‬ ِ‫م‬‫گا‬ ،‫کوالر‬ِ‫س‬ ِ‫ن‬‫تجددا‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫نواندیش‬ ِ‫ن‬‫ دارا‬‫ن‬‫دی‬ ِ
‫ف‬‫طی‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫ گرا‬‫ع‬‫واق‬ ‫و‬ ‫دموکرات‬ ً‫ا‬‫واقع‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ٔ‫ه‬‫فاهم‬ُ‫م‬ ‫و‬ ‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ : ‫اینکه‬ ‫کالم‬ ‫واپسین‬
‫هم‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مهم‬ ‫جهان‬ ‫برای‬ ‫هم‬ ،‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ ‫این‬ .‫است‬ ‫جهانی‬ ِ
‫ت‬‫امنی‬ ‫و‬ ‫صلح‬ ِ‫ن‬‫تضمی‬ ‫و‬ ‫توسعه‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ‫و‬ ‫معرفتی‬ ِ‫م‬‫پلورالیس‬ ‫و‬ ‫آزادی‬ ِ
‫گسترش‬
،‫ دینی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ‫با‬ ‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ ‫برای‬ ) ‫ی‬‫شریعت‬ ‫دکتر‬ً‫ا‬‫ مخصوص‬( ‫دینی‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ٔ‫ه‬‫قرن‬ ‫یک‬ ِ‫ی‬‫پیشگام‬ ِ‫م‬‫ رغ‬‫ه‬‫ب‬ ‫که‬ ‫اخیر‬ ِ‫ن‬‫سالیا‬ ‫در‬ ‫بویژه‬ ‫ایرانیان؛‬ ‫برای‬
‫هم‬ ‫و‬ ‫‌اند‬‫ه‬‫داد‬ ‫توا‬َ‫ف‬ ‫مدرن‬ ِ‫ن‬‫جها‬ ‫و‬ ‫دین‬ ِ‫ن‬‫بی‬ ‫ گو‬‫و‬ ‫ت‬‫گف‬ ِ‫ن‬‫بود‬ ‫ناممکن‬ ‫به‬ ‫هم‬ ،"‫دینی‬ ِ
‫ی‬‫"روشنفکر‬ ِ‫ن‬‫بود‬ ‫پارادوکسیکال‬ ِ‫ح‬‫طر‬ ‫با‬ ‫ دینی‬ِ‫ر‬‫غی‬ ِ‫ن‬‫روشنفکرا‬ ‫از‬ ‫شماری‬
.‫‌اند‬‫ه‬‫پنداشت‬ ‫حال‬َ‫م‬ ‫را‬ ‫سنت‬ ِ‫ن‬‫درو‬ ‫از‬ ‫نوزایی‬ ِ‫ن‬‫امکا‬
Print Exit
Prev Next Full
Home
search