1. พระราชดาริให้ กรมชลประทานดาเนินการศึกษาความ
เหมาะสมของโครงการเขือนกักเก็บน้าแม่ น้าป่ าสักอย่ าง
่
เร่ งด่ วน เพือแก้ ปัญหาความขาดแคลนน้า เป็ นประโยชน์ ต่อ
่
พืนทีเ่ พาะปลูก และบรรเทาอุทกภัยทีเ่ กิดขึน
้ ้

2. เขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์
• เขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์ ตั้งอยู่ ณ บ้านหนองบัว อาเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี เป็ นเขื่อนดิน
ที่ยาวที่สุดในประเทศไทย ซึ่งแม่น้ าป่ าสักมีขนาดใหญ่เป็ นอันดับที่ 13 ในจานวน 25 ลุ่ม
น้ าของประเทศไทย เป็ นพื้นที่ลุ่มน้ าประมาณ 14,520 ตารางกิโลเมตร มีลกษณะของลุ่มน้ า
ั
่ั
แคบเรี ยวยาว แหล่งต้นน้ าอยูจงหวัดเลย ลาน้ ามีความยาว 513 กิโลเมตร ไหลผ่านจังหวัด
เพชรบูรณ์ ลพบุรี สระบุรี และมาบรรจบกับแม่น้ าเจ้าพระยาที่จงหวัดพระนครศรี อยุธยา มี
ั
ปริ มาณน้ าท่าเฉลี่ยประมาณ 2,400 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี

3. ประวัติของเขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์
่ ั
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูหว ได้พระราชทานพระราชดาริ เมื่อ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2532 ให้กรมชลประทานศึกษา
ความเหมาะสมของโครงการเขื่อนกักเก็บน้ าแม่น้ าป่ าสักอย่างเร่ งด่วน เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ า เพื่อประโยชน์ต่อพื้นที่เพาะปลูก
และ บรรเทาปัญหาอุทกภัยที่เกิดขึ้นประจาในลุ่มน้ าป่ าสัก เป็ นผลสื บเนื่องมายังเขตกรุ งเทพมหานคร และเขตปริ มณฑลด้วย ซึ่งนา
่ ั
ความเดือนร้อนมาให้ราษฎร์เกือบทุกปี ต่อมาเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2536 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูหวได้พระราชทานพระราช
ดารัส เนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนพรรษา เกี่ยวกับการพัฒนาแหล่งน้ าของกรมชลประทานว่า หากเริ่ มดาเนินการตั้งแต่ปัจจุบน ก็ ั
ั
สามารถแก้ปัญหาน้ าท่วม ภัยแล้ง และขาดแคลนน้ าให้กบประชาชนได้ จะต้องก่อสร้างเขื่อน 2 แห่ง ที่แม่น้ าป่ าสัก และแม่น้ านครนายก
ซึ่งคณะรัฐมนตรี ได้อนุมติให้ดาเนินการ เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2537 โครงการนี้ใช้เวลาก่อสร้าง 5 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2537 - 2542
ั
และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูหว ได้ทรงพระกรุ ณาพระราชทานนามเขื่อนนี้วา "เขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์" อันหมายถึง "เขื่อนแม่น้ าป่ าสักที่
่ ั ่
เก็บกักน้ าได้อย่างมีประสิ ทธิภาพ" เขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์ ได้เริ่ มเก็บกักน้ าครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2541 ซึ่งพระบาทสมเด็จ
พระเทพรัตนราชสุ ดาฯ สยามบดีราชกุมารี ได้ทรงพระกรุ ณาเสด็จพระราชดาเนินมาทรงเป็ นประธานในพิธี เขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์ มี
ลักษณะเป็ นเขื่อนดิน แกนดินเหนียว ความยาวประมาณ 4,860 เมตร ระดับกักเก็บน้ าสู งสุ ดที่ +43.00 เมตร เหนือระดับน้ าทะเลปาน
กลาง ปริ มาณกักเก็บน้ า 960 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีอาคารระบายน้ า 3 แห่ง คือ
- อาคารระบายน้ าล้น ระบายน้ าได้สูงสุ ดวินาทีละ 3,900 ลูกบาศก์เมตร
- อาคารท่อระบายน้ าลงลาน้ าเดิม ระบายน้ าได้สูงสุ ดวินาทีละ 80 ลูกบาศก์เมตร
- อาคารท่อระบายน้ าฉุกเฉิน ระบายน้ าได้สูงสุ ดวินาทีละ 65 ลูกบาศก์เมตร

4. ประโยชน์ของเขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์
ประโยชน์ของเขื่อนป่ าสักชลสิ ทธิ์
- เป็ นแหล่งน้ าเพื่อ อุปโภค ของชุมชนในเขตจังหวัด ลพบุรี - สระบุรี
- เป็ นแหล่งน้ าเพื่อการเกษตรในพื้นที่ชลประทานที่เกิดใหม่ในเขตจังหวัดลพบุรี-สระบุรี
- ช่วยป้ องกันอุทกภัยในเขตพื้นที่ริมแม่น้ าป่ าสัก ในเขตจังหวัดลพบุรี-สระบุรี และ ช่วย
บรรเทาอุทกภัยในพื้นที่ตอนล่างของแม่น้ าเจ้าพระยา รวมถึงกรุ งเทพฯ และเขตปริ มณฑลด้วย
- เป็ นแหล่งเพาะพันธ์ปลา และเป็ นแหล่งประมงน้ าจืดขนาดใหญ่
- เป็ นแหล่งน้ าเสริ ม เพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนน้ าอุปโภคบริ โภคในเขตกรุ งเทพฯ
- เป็ นแหล่งท่องเที่ยว

5. ลักษณะของลุ่มน้ าป่ าสัก
แม่น้ าป่ าสักเป็ นแม่น้ าสาขาที่สาคัญสายหนึ่งของแม่น้ าเจ้าพระยา ต้นน้ าเริ่ มที่ อ.ด่านซ้าย จังหวัด
เลย ไหลผ่าน จังหวัดเพชรบูรณ์ ,ลพบุรี,สระบุรี,และบรรจบกับแม่น้ า เจ้าพระยาที่ จังหวัด
พระนครศรี อยุธยา รวมความยาว 513 กิโลเมตร มีพ้ืนที่ลุ่มน้ า 14,520 ตารางกิโลเมตร
่
ปริ มาณน้ าท่าเฉลี่ยในแต่ละปี 2,400ล้านลูกบาศก์เมตร ปริ มาณน้ าส่ วนใหญ่จะอยูในช่วงเดือน
สิ งหาคม กันยายน และตุลาคม

6. ข้อมูลเฉพาะ
1. ลักษณะทัวไป เขื่อนดินเหนียวกั้นแม่น้ าป่ าสัก พื้นที่เหนือเขื่อนเป็ นอ่างเก็บน้ า
่
2. เขื่อนป่ าสักชลสิ ทธ์
- ที่ต้ง บ้านแก่งเสื อเต้น ตาบลหนองบัว อาเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี
ั
ั
และบ้านคาพราน อาเภอวังม่วง จังหวัดสระบุรี พิกด 47 PQS222 – 443
ระวาง 5238 IV
- ลักษณะ เขื่อนดินมีแกนดินเหนียว
- ความยาว 4,860 เมตร
- ระดับสันเขื่อน +46.5 เมตรเหนือระดับน้ าทะเลปานกลาง
- เก็บกักน้ า สูงสุ ดที่ + 43.0 เมตร รทก.ความจุ 960 ล้านลูกบาศก์เมตร
- อาคารประกอบ 1. อาคารระบายน้ าล้นเป็ นประตูระบายน้ าคอนกรี ตเสริ ม
เหล็ก 7 ช่อง ระบายน้ าได้สูงสุ ด 3,900 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

7. ข้อมูลเฉพาะ
3. ท่อระบายน้ าลงพื้นลาน้ าเดิมเป็ นท่อคอนกรี ตเสริ มเหล็กขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.0 เมตร สามารถระบายน้ าได้สูงสุด
80 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที
4. ท่อระบายน้ าฉุกเฉิน เป็ นบ่อคอนกรี ตเสริ มเหล็กขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.0 เมตร สามารถระบายน้ าได้สูงสุด 65
ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที
่
- คันกั้นน้ า มี 2 แห่ง คือ (1) คันกั้นน้ าท่าหลวง ตั้งอยูที่ตาบลท่าหลวงอาเภอท่าหลวง จังหวัดลพบุรี ยาว 1,716 เมตร
่
(2) คันกั้นน้ าโคกสลุง ตั้งอยูที่ตาบลโคกสลุง อาเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี ยาว 4,120 เมตร
5. อ่างเก็บน้ า
- ที่ต้ง ตลอดคลุมบริ เวณพื้นที่ 2 ฝั่งแม่น้ าป่ าสัก ในเขตอาเภอชัยบาดาล
ั
อาเภอท่าหลวง อาเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี และอาเภอวังม่วงจังหวัดสระบุรี
- พื้นที่ 114,119 ไร่ หรื อ 45,650 เอเคอร์
- เก็บกักน้ า สูงสุดที่ +43.0 เมตร รกท. ความจุ 960 ล้านลูกบาศก์เมตร
ต่าสุดที่ +21.50 เมตร รกท. ความจุ 2 ล้านลูกบาศก์เมตร

8. งบลงทุน
1) งานก่อสร้างด้านชลประทาน งบประมาณ 5,098.5173 ล้านบาท
1.1 เขื่อนหัวงานและอาคารประกอบ " 2,656.0000 ล้านบาท
1.2 ระบบชลประทาน " 1,267.5173 ล้านบาท
1.3 ก่อสร้างส่ วนประกอบอื่น " 1,175.0000 ล้านบาท
2) งานแก้ไขและพัฒนาสิ่ งแวดล้อม " 14,132.2750 ล้านบาท
2.1 แผนกการประชาสัมพันธ์ " 5.5690 ล้านบาท
2.2 แผนกการจ่ายค่าทดแทนทรัพย์สิน " 8,520.7900 ล้านบาท
2.3 แผนการจัดตั้งถิ่นฐานใหม่ " 3,284.0000 ล้านบาท
และการพัฒนาส่ งเสริ มอาชีพให้แก่ราษฎร
2.4 แผนการป้ องกันแก้ไขและพัฒนา " 2,224.0280 ล้านบาท
เส้นทางคมนาคม
- รถไฟ " 2,169.0280 ล้านบาท
- ทางหลวง " 55.0000 ล้านบาท

9. งบลงทุน
2.5 แผนการแก้ ไขและพัฒนา งบประมาณ 97,8880 ล้ านบาท
สิ่งแวดล้ อมด้ านอื่น ๆ
2.5.1 แผนงานด้ านโบราณคดี " 8.0000 ล้ านบาท
2.5.2 แผนนาไม้ ออกและแผ้ วถางป่ า " 36.6360 ล้ านบาท
2.5.3 แผนการอพยพและอนุรักษ์ สตว์ป่า "
ั 9.7520 ล้ านบาท
2.5.4 แผนงานด้ านทรัพยากรแร่ " 0.2000 ล้ านบาท
2.5.5 แผนการควบคุมคุณภาพน ้า " 14.2000 ล้ านบาท
2.5.6 แผนการเตรี ยมการด้ าน " 19.5000 ล้ านบาท
สาธารณสุข
2.5.7 การติดตามและประเมินผล " 9.6000 ล้ านบาท
รวมทังสิ ้น
้ 19,230.7900 ล้ านบาท

10. ประโยชน์
1. เป็ นแหล่งน ้าสาหรับอุปโภค - บริโภค ของชุมชนต่าง ๆ ในเขตจังหวัดลพบุรีและ จังหวัดสระบุรี (ลานารายณ์
พัฒนานิคม วังม่วง แก่งคอย และชุมชนขนาดย่อมใกล้ เคียง)
2. เป็ นแหล่งน ้าสาหรับการเกษตรสาหรับพื ้นที่ชลประทานที่จะเกิดขึ ้นใหม่ ในเขตจังหวัดลพบุรี และสระบุรีรวม
174,500 ไร่ (แก่งคอย – บ้ านหมอ 86,700 ไร่ , พัฒนานิคม 29,300 ไร่ ,พัฒนานิคม – แก่งคอย 28,500 ไร่ และ
โครงการจัดหาน ้าเพื่อการเกษตร จ.ลพบุรี 3อาเภอ 30,000 ไร่)
3. เป็ นแหล่งน ้าเสริมสาหรับพื ้นที่โครงการชลประทานเกิดในทุ่งเจ้ าพระยาฝั่ งตะวันออกตอนล่าง เนื ้อที่ประมาณ
2,200,000 ไร่ ทาให้ ลดการใช ้้น ้าจากแม่น ้าเจ้ าพระยา นาน ้าจากแม่น ้าป่ าสักไปใช้ ในแถบจังหวัดลพบุรีและสระบุรี
โดยตรง
4. ช่วยปองกันอุทกภัยให้ พื ้นที่ริมแม่น ้าป่ าสัก ในเขตจังหวัดลพบุรีและสระบุรี และยังมีผลช่วยบรรเทาอุทกภัยใน
้
พื ้นที่ตอนล่างของแม่น ้าเจ้ าพระยา รวมถึงกรุงเทพมหานคร และปริมณฑลด้ วย
5. เป็ นแหล่งน ้าช่วยเสริมเพื่อแก้ ปัญหาการขาดแคลนน ้าอุปโภค – บริโภคในเขตกรุงเทพมหานคร
6. เป็ นแหล่งน ้าเพื่อการอุตสาหกรรมในเขตจังหวัดลพบุรี และสระบุรี
7. อ่างเก็บน ้าที่เกิดขึ ้นจะเป็ นแห่ลงเพราะพันธุ์ปลาและเป็ นแหล่งประมงน ้าจืดขนาดใหญ่
8. ช่วยการคมนาคมทางน ้าในแม่น ้าป่ าสักตอนล่างและการแก้ ไขปั ญหาน ้าเสีย
9. เป็ นแหล่งท่องเที่ยวที่สาคัญ

11. รู ปภาพโครงการ