SlideShare a Scribd company logo
Η Καβάλα
              Χθες και Σήμερα



Ερευνητική Εργασία-Project
6ο Γενικό Λύκειο Καβάλας
Στα πλαίσια του μαθήματος της
Ερευνητικής Εργασίας-Project 20
μαθητές της Α΄ τάξης του 6 ΓΕΛ
                          ου

Καβάλας εργαστήκαμε πάνω στο
θέμα «Η Καβάλα, Χθες και
Σήμερα» και αυτά είναι τα
αποτελέσματα της εργασίας μας.
Πώς
εργαστήκαμε-
 Ημερολόγιο
Αρχικά χωριστήκαμε σε ομάδες (5 τετράδες, και 4 πεντάδες
αργότερα) και ενημερωθήκαμε σχετικά με το ημερολόγιο που έπρεπε
να κρατάμε μετά από κάθε 3ωρο Ερευνητικής Εργασίας. Επίσης
ορίσαμε γραμματείς στην κάθε ομάδα.
Η πρώτη μας εργασία ήταν να γράψουμε σε μεγάλα χαρτόνια τις
ιδέες της κάθε ομάδας και στην συνέχεια να τις παρουσιάσουμε
στους υπόλοιπους «συνεργάτες» μας. Μετά την παρουσίαση των
ιδεών μας, αποφασίστηκαν από όλους μας τα θέματα που θα μας
απασχολούσαν. Έτσι η κάθε ομάδα διάλεξε από ένα θέμα και
ξεκίνησε να επεξεργάζεται πληροφορίες τόσο από το διαδίκτυο όσο
και από βιβλία. Κάθε φορά που κάποια ομάδα τελείωνε την εργασία
της πάνω σε κάποιο θέμα, την παρουσίαζε στους υπόλοιπους και
συνέχιζε με ένα άλλο.
Επιπλέον, μία μέρα κάναμε έναν περίπατο στην πόλη της Καβάλας με
σκοπό την συλλογή πληροφοριών και φωτογραφικού υλικού.
Τις τελευταίες εβδομάδες ασχοληθήκαμε κυρίως με την τελική
παρουσίαση καθώς και με την τελική μορφή της εργασίας μας, που
αποφασίσαμε πως θα είναι τόσο σε μορφή κειμένου με φωτογραφίες
όσο και σε μορφή παρουσίασης.
Οι Καμάρες
Το πιο αναγνωρισμένο μνημείο της Καβάλας είναι το
μεγάλο τοξωτό υδραγωγείο της, γνωστό με το όνομα
«Καμάρες». Το εντυπωσιακό αυτό μνημείο μήκους 270
και μέγιστου ύψους 25 μέτρων είναι κτισμένο από
ντόπιο γρανίτη και πλίνθους, πατά σε 18 ογκώδη
μεσόβαθρα («ποδαρικά») και φέρει διπλή και σε
ορισμένα σημεία τριπλή σειρά επάλληλων τόξων. Τα
τόξα της πρώτης σειράς έχουν άνοιγμα 5,60 και ύψος
12 μέτρα. Μετρούνται έντεκα τόξα στη σειρά. Σε
καθένα από αυτά αντιστοιχεί ένα μικρότερο της πάνω
ζώνης με άνοιγμα 5 και ύψος 8 μέτρων. Στις δυο
άκρες υπάρχουν τόξα σε μια σειρά, τρία στην μια άκρη
και τέσσερα στην άλλη. Στα μεσόβαθρα της δεύτερης
σειράς ανοίγονται δυο επάλληλες μικρές ανισομεγέθεις
καμάρες, που ελαφρώνουν την κατασκευή. Κάτω από
τις καμάρες του διέρχονται οι δυο κύριες αρτηρίες
εισόδου-εξόδου στην σύγχρονη πόλη.
Οι σημερινές Καμάρες είναι το     Το νερό διοχετευόταν στην
τελευταίο τμήμα ενός τεράστιου    πόλη μέσω ενός κτιστού
υδραγωγείου της πρώτης περιόδου   επίγειου αγωγού μήκους
της τουρκοκρατίας. Στις αρχές     6.500 μέτρων. Ο
του 16ου αιώνα η άνυδρη
                                  υδραγωγός ξεκινούσε από
χερσόνησος της Παναγίας
υδροδοτήθηκε με τα νερά που
                                  πηγή που βρίσκεται σε
πηγάζουν από την περιοχή της      υψόμετρο 400 μέτρων και
Παλιάς Καβάλας.                   είναι γνωστή ως «μάνα του
                                  νερού» ή «Σούμπαση» ή
                                  «τρία Καραγάτσια». Κατά
                                  την διαδρομή του
                                  ακολουθούσε συνεχώς την
                                  κλήση του εδάφους και
                                  στις ρεματιές που
                                  διέκοπταν την πορεία του
                                  περνούσε πάνω από πέντε
                                  πέτρινες υδατογέφυρες,
                                  που είχαν χτιστεί γι’ αυτό
                                  τον σκοπό.
Ορισμένα τμήματα του σώζονται
ακόμα σε ικανοποιητική
κατάσταση και η πορεία του
είναι ευδιάκριτη μέχρι την
είσοδο του στα όρια της
σημερινής Καβάλας,
συγκεκριμένα μέχρι την
εκκλησία του Αγίου Κων/νου.
Το τελευταίο τμήμα του αγωγού
το αφάνισε, ήδη από τα τέλη του
19ου αιώνα η δημιουργία των
βορειοανατολικών μαχαλάδων
της πόλης. Όμως η πορεία του
υποδηλώνεται από το όνομα της
συνοικίας Σούγιολου («δρόμος
του νερού»), δια μέσου της
οποίας κατέληγε στις Καμάρες.
Το επιβλητικό τοξωτό υδραγωγείο
κατασκευάστηκε για να γεφυρώσει το
χαμηλό μέρος που χωρίζει την
χερσόνησο της Παναγίας από τα
απέναντι υψώματα. Έτσι το νερό
έφτανε στις δημόσιες κρήνες, στις
δεξαμενές, στα λουτρά και στα
ιδρύματα της πόλης. Η διαδρομές του
δικτύου και οι θέσεις όπου υπήρχαν
κοινόχρηστες βρύσες υποδηλώνονται
από τις παλιές ονομασίες μερικών
τοποθεσιών ή οδών της χερσονήσου:
Μαύρη βρύση(οδός Βυζαντίου), Βρύση
της καμήλας (οδός Ναυαρίνου)κλπ.
Δημόσιες κρήνες είχαν οι
περισσότερες οδοί της Παλιάς πόλης.
Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα
σώζονταν δεκατέσσερις. Σήμερα
υπάρχουν απομεινάρια τριών, στην
αρχή της οδού Μεχμέτ Αλή, σε
πάροδο της οδού Βυζαντίου και στην
οδό Ιουστινιανού.
Οι Καμάρες στην σημερινή τους μορφή είναι έργο που
αποδίδεται στον Ιμπραήμ Πασά, βεζίρη του σουλτάνου
Σουλεϊμάν του νομοθέτη. Χτίστηκαν μεταξύ 1520-1530,
περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκαν στην Καβάλα
μεγάλα έργα υποδομής, που αποσκοπούσαν στην
ανασυγκρότηση της πόλης μετά την καταστροφή του 1391 και
τη μακρά περίοδο εγκατάλειψης του οικισμού.
Το υδραγωγείο υπήρξε έργο ζωτικής
σημασίας για την Καβάλα. Το νερό
έκανε τον οικισμό βιώσιμο, συνέβαλε
στην ανάπτυξη των αστικών
λειτουργιών του, στην εγκατάσταση
νέων κατοίκων και στην μεγάλη
αύξηση του πληθυσμού του. Με δυο
λόγια, υπήρξε καθοριστικός
παράγοντας για την μεταμόρφωση
της Καβάλας από ασήμαντο οικισμό
σε μικρή πόλη. Τον ευεργετικό ρόλο
του επισημαίνουν και οι περιηγητές
της εποχής: Ο Pierre Belon
αναφέρει στα 1547 ότι η Καβάλα
ήταν στο παρελθόν έρημη και
ακατοίκητη, αλλά λίγα χρόνια μετά
τη κατασκευή του υδραγωγείου έγινε
ένας «όμορφος και πολυάνθρωπος
οικισμός».
Οι Καμάρες είναι έργο τεράστιο,
δυσανάλογο με το μέγεθος του
τότε ασήμαντου οικισμού.
Παρόμοιο υδραγωγείο της
Οθωμανικής περιόδου, τέτοιας
κλίμακας και τόσο ισχυρής
κατασκευής , δεν εντοπίζεται
αλλού. Πιθανολογείται λοιπόν ότι
στο ίδιο χώρο υπήρχε υδραγωγείο
παλαιότερης περιόδου, πάνω στα
απομεινάρια του οποίου κτίστηκαν
οι Καμάρες.

                                   Το παλιό αυτό υδραγωγείο ύδρευε
                                   την πόλη της Καβάλας μέχρι τις
                                   πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.
                                   Διατηρήθηκε σε καλή κατάσταση
                                   για τέσσερεις αιώνες χάρη στην
                                   συνεχή και συστηματική
                                   συντήρηση του και τις κατά
                                   καιρούς επισκευές.
Τεκμήριο των συνεχών επεμβάσεων είναι η πολυμορφία των τόξων του. Η
μόνη γνωστή επέμβαση είναι του 1818. Τότε επισκευάστηκε το νότιο τμήμα
των καμαρών, προς την πλευρά των τειχών της πόλης, όπως μαρτυρεί και η
σχετική επιγραφή, εντειχισμένη στις Καμάρες. Την ίδια εποχή έγιναν και
επεμβάσεις στο δίκτυο τις χερσονήσου για να υδροδοτηθεί το Ιμαρέτ.
Σήμερα οι Καμάρες έχουν χάσει πολύ από τον ζωτικό τους χώρο: το
επιβλητικό υδραγωγείο που επί αιώνες κυριαρχούσε στο τοπίο και ήταν
ορατό από παντού, ασφυκτιά μέσα στις πολυκατοικίες και σταδιακά
εξαφανίζεται. Κάτω από τα τόξα του περνούν οι δρόμοι που συνδέουν το
κέντρο της πόλης με τις ανατολικές περιοχές της. Αταίριαστες και
ακαλαίσθητες κατασκευές παρενοχλούν το μνημείο, κυρίως προς την πλευρά
του καρνάγιου, ενώ ανάμεσα σε κάποια ποδαρικά του διατηρούνται ακόμη τα
μικρά προσφυγικά σπιτάκια.         Παρόλα αυτά το μνημείο διατηρεί αμείωτη
                                   τη γοητεία του. Συνέβαλε σε αυτό η
                                   πρόσφατη εξαιρετική αναστήλωση του από
                                   την 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων
                                   της πόλης μας. Απομένει η ανάπλαση του
                                   περιβάλλοντος χώρου που θα αναδείξει τις
                                   ομορφιές του και βέβαια η συστηματική
                                   αρχαιολογική έρευνα, που θα αποκαλύψει
                                   τα κρυμμένα μυστικά του ιστορικού
                                   παρελθόντος του.
Το Δημαρχείο
Το κτήριο της οδού Κύπρου 10, είναι το   Θα πρέπει να χτίστηκε
πιο εντυπωσιακό ίσως κτίσμα της πόλης,   προς το τέλος της
με αρχιτεκτονική μοναδική και εντελώς    δεκαετίας του 1890 και να
«ξένη» μέσα στον χώρο της Καβάλας.       ανήκε στην ιδιοκτησία του
Αποτελεί, όπως συνήθως λέγεται από       Ούγγρου καπνέμπορου
τους παλιούς Καβαλιώτες, μικρογραφία     βαρόνου Πιέρ Έρτζοχ,
πύργου της Ουγγαρίας.                    μαζί με εκείνο του
                                         σημερινού Ωδείου. Το 1921
                                         πουλήθηκε από τον Μωρίς
                                         Έρτζοχ, γιο του Πιέρ
                                         Έρτζοχ, στην «Ανώνυμο
                                         Εταιρεία Καπνών Ανατολής
                                         και Πέραν Θαλάσσης», με
                                         πληρεξούσιο το διευθυντή
                                         της Εταιρίας Αρμάνδο
                                         Κούφλερ.
Το 1937 το κτήριο
βγήκε σε
αναγκαστικό
πλειστηριασμό για
οφειλές της
Ανώνυμης Εταιρείας
Καπνών Ανατολής
και αγοράστηκε από
το Δήμο Καβάλας,
επί δημαρχίας
Αθανασίου
Μπαλάνου. Από το
1937 στεγάζεται εδώ
ο Δήμος.
Το κτήριο στη σημερινή του μορφή δεν έχει
υποστεί μετατροπές. Η μόνη βασική αλλαγή που
έγινε είναι το γκρέμισμα του ψηλού τοίχου που
υψωνόταν στην πρόσοψη (νότια πλευρά) του
κτηρίου και εμπόδιζε την θέα προς το εσωτερικό.
Έχει έντονα ρομαντικά στοιχεία παλιών
μεσαιωνικών πύργων, με επάλξεις, πυργίσκους
κλπ.
Στην πρόσοψη του κτηρίου υπάρχει σε έξι
διαφορετικές θέσεις χαρακτηριστική
διακοσμητική παράσταση/οικόσημο. Ιδιαίτερη
εντύπωση προκαλεί στον επισκέπτη η εσωτερική
οργάνωση των χώρων του κτηρίου, όπου στα
παλιά χρόνια γινόταν λαμπρές κοσμικές
εκδηλώσεις.
Το Κάστρο
Χτισμένο σε ύψος 70
περίπου μέτρων από τη
θάλασσα, σε θέση με
εξαιρετική φυσική οχύρωση
από τις τρεις πλευρές του,
το κάστρο δεσπόζει στην
κορυφή της χερσονήσου της
Παναγίας. Αποτελεί ένα από
τα σημαντικότερα αξιοθέατα
της πόλης, και από τις
επάλξεις του μπορεί ο
επισκέπτης να απολαύσει τη
μαγευτική θεά της πόλης και
της γύρω περιοχής.
Στον εξωτερικό του
περίβολο έχει διαμορφωθεί
υπαίθριο θέατρο, όπου
διοργανώνονται συναυλίες,
χορευτικές ή θεατρικές
παραστάσεις και άλλες
εκδηλώσεις. Στο
ανανεωμένο δεσμωτήριο
και στο φυλάκιο
φιλοξενούνται εκθέσεις
εικαστικών και
φωτογραφίας. Το
αναψυκτήριο του κάστρου
αποτελεί τόπο ξεκούρασης
για τους επισκέπτες.
Το κάστρο της Καβάλας ανοικοδομήθηκε στη
θέση της βυζαντινής ακρόπολης, η όποια είχε
καταστραφεί το 1391, όταν η Χριστούπολη
κυριεύτηκε από τους Τούρκους μετά από
πολιορκία. Η νέα ακρόπολη ενσωμάτωσε στην
κατασκευή της τα ερείπια της παλαιότερης, και
όπως φαίνεται, ακλούθησε σε γενικές γραμμές
τη μορφή, το διάγραμμα και την έκταση της.
Η ακρόπολη ανοικοδομήθηκε σε δυο φάσεις: τον
Απρίλιο του 1425 κτίστηκε ο εσωτερικός
περίβολος, στο ψηλότερο και ομαλότερο μέρος
του λόφου. Το έργο δεν συνδέεται με τις
αμυντικές ανάγκες κάποιου οικισμού, αφού η
χερσόνησος ήταν ερειπωμένη και ακατοίκητη.
Προορισμός του οχυρού ήταν αφενός ο έλεγχος
και η προστασία του καίριου περάσματος της
Εγνατίας οδού, που υπέφερε από πειρατικές
επιδρομές, και αφετέρου η επιτήρηση των
κινήσεων του βενετσιάνικου στόλου και η
αντιμετώπιση μιας επικείμενης επίθεσης του.
Στον εσωτερικό περίβολο βρίσκονται οι χώροι που
ήταν απαραίτητοι για την αμυντική λειτουργιά του
οχυρού: η δεξαμενή του ιερού, πάνω από την όποια
κτίστηκε αργότερα το ερειπωμένο σήμερα μικρό
τζαμί, η αποθήκη πυρομαχικών και τροφίμων, που
αργότερα μετατράπηκε σε φυλακή, τα καταλύματα
της φρουράς και ο κεντρικός κυλινδρικός πύργος. Ο
τελευταίος ανοικοδομήθηκε πάνω στα θεμέλια
παλαιότερου, προφανώς βυζαντινού. Δίπλα του
ανοίγεται η πύλη της εισόδου, που μετά την
ολοκλήρωση της ακρόπολης χρησίμευε για την
επικοινωνία των δυο περίβολων. Στις τέσσερεις
γωνίες του εσωτερικού περίβολου υπήρχαν πύργοι,
σήμερα κατεδαφισμένοι.
Για έναν αιώνα η πιο χαμηλή και            Στα 1520-1530,
ευπρόσβλητη πλευρά του λόφου, προς το      ανοικοδομήθηκαν, ίσως πάνω
μέρος του λιμανιού, έμενε ανοχύρωτη. Από   στα απομεινάρια της πρόχειρης
εδώ είχαν επιτεθεί οι Βενετοί τον Ιούλιο   βενετικής κατασκευής, τα τείχη
του 1425 και οι Τούρκοι ένα μηνά           που ένωσαν την ακρόπολη με
αργότερα, όταν ανακατέλαβαν το κάστρο.     την περιμετρική οχύρωση της
Κατά την διάρκεια της σύντομης κατοχής     χερσονήσου. Έτσι
του φρουρίου οι Βενετοί έκτισαν εδώ ένα    δημιουργήθηκε ο εξωτερικός
«εξωτερικό λιθόκτιστο καταφύγιο».          περίβολος, με την προσθήκη
                                           του οποίου το κάστρο
                                           επεκτάθηκε σημαντικά και
                                           αύξησε την αμυντική του ισχύ.
                                           Στο ανατολικό τείχος
                                           ενσωματώθηκε ο πεντάπλευρος
                                           πύργος της βυζαντινής
                                           οχύρωσης, ενώ στα δυο βόρεια
                                           άκρα υψώθηκαν τετράγωνοι
                                           πύργοι, πίσω από τους
                                           ερειπωμένους βυζαντινούς.
Ο εξωτερικός περίβολος είχε δυο πύλες: η πρώτη και
παλαιότερη αχρηστεμένη σήμερα βρίσκεται στην Β.Δ γωνία,
στο τέρμα της οδού Καψάλη, και είναι εφοδιασμένη με
ζεματίστρα. Ανοίχτηκε στη θέση προγενέστερης βυζαντινής
και εξασφάλιζε την επικοινωνία της ακρόπολης με το κέντρο
και την αγορά της πόλης. Ακριβώς απέναντι της, στο τέρμα
της οδού Ισιδώρου, βρίσκεται η σημερινή πύλη εισόδου στην
ακρόπολη, μέσω της οποίας το κάστρο επικοινωνούσε με τον
οικισμό της χερσονήσου. Για την προστασία της είχε
διαμορφωθεί ο παρακείμενος προμαχώνας.
Το κάστρο κτίσθηκε σε θέση με εξαιρετική φυσική οχύρωση από τις τρεις
πλευρές και σε εποχή που οι πόλεμοι διεξάγονταν με όπλα «ψυχρού
ατσαλιού» κι όχι με πυροβόλα όπλα μεγάλης καταστρεπτικής δύναμης. Με
το πέρασμα όμως του χρόνου το οχυρό αδυνατεί να ανταποκριθεί στις
νέες τεχνικές του πολέμου και η αμυντική του ισχύς μειώνεται.
Κατά την τελευταία περίοδο -τότε
εκλείπει ουσιαστικά ο κίνδυνος
εξωτερικών επιθέσεων- η ακρόπολη
έχει χάσει τον πρωταρχικό της ρολό
ως αμυντικού κέντρου. Από τα τέλη
του 17ου αιώνα χρησιμοποιείται
παράλληλα και ως τόπος εξορίας και
φυλάκισης υπηκόων του σουλτάνου.
Οι πηγές αναφέρονται σε αρκετές
περιπτώσεις, άγνωστων αλλά και
επώνυμων. Όλοι αυτοί κρατούνταν
στο μεγάλο σκοτεινό υπόγειο, που
αρχικά ήταν αποθήκη πυρομαχικών
και τροφίμων. Στη συνεχεία
μετατράπηκε σε φυλακή και έτσι είναι
γνωστό μέχρι σήμερα.
Στην ακρόπολη της Καβάλας ήταν εγκατεστημένη μέχρι τα τέλη του 19 ου αιώνα
και το στρατιωτικό και διοικητικό κέντρο της πόλης. Ο Εβλιγιά Τσελεμπή
αναφέρει στα 1667 ότι στο μεσαίο κάστρο, δηλαδή στον εξωτερικό περίβολο,
βρισκόταν το μέγαρο του σαντζάκμπεη (διοικητή σαντζακιού) της Καβάλας και
γύρω από αυτό 200 οικήματα. Με βάση την μαρτυρία του τούρκου περιηγητή ,
οδηγούμαστε στην εξής εικασία: Ο εσωτερικός περίβολος είχε καθαρά
στρατιωτικό χαρακτήρα, για αυτό και περιέκλειε τους χώρους που ήταν
απαραίτητοι για μια τελευταία άμυνα, τις αποθήκες πολεμοφοδίων και
τροφίμων, τη δεξαμενή του νερού κ.α. Ο εξωτερικός όμως περίβολος, ένα
απλό οχύρωμα, λειτούργησε παράλληλα και ως περίκλειστος οικισμός, στον
οποίο διέμενε η κυρίαρχη τάξη των διαφόρων αξιωματούχων.
Στα 1880-1885 η Πύλη υποβίβασε το κάστρο στην κατηγορία των
εγκαταλειμμένων. Οι αρχές και η στρατιωτική δύναμη εγκατέλειψαν την
ακρόπολη, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις και η φυλακή μεταφέρθηκαν σε άλλο
μέρος της πόλης, έξω από τα τείχη, τα άχρηστα πλέον πυροβόλα αποσύρθηκαν
και η σημαία υποστάλθηκε από τις επάλξεις. Το μνημείο έπαυσε να συντηρείται
και παραδόθηκε στην φθορά του χρόνου. Συγκρίνοντας τις κατά καιρούς
απεικονίσεις του, σε γκραβούρες του 1860-1880 και σε φωτογραφίες από τη
δεκαετία του 1880, διαπιστώνουμε την προϊούσα αλλοίωση του, όπως την
κατάρρευση της στέγης των δυο πύργων.
Στις αρχές του 20ου αιώνα ο χεδίβης της Αιγύπτου Αμπάς Χιλμί αγόρασε
το άχρηστο φρούριο από την στρατιωτική υπηρεσία των Τούρκων για να
εγκαταστήσει βιομηχανική και βιοτεχνική σχολή, σχέδιο που δεν
υλοποιήθηκε. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 το κάστρο περιήλθε,
κατόπιν αγοράς (70.000 δραχμών), στην κυριότητα του δήμου Καβάλας.
Το κάστρο διατηρείται ακόμη σε σχετικά καλή κατάσταση και μετά από μια
μακρά περίοδο εγκατάλειψης αρχίζει να εντάσσεται στη ζωή της πόλης. Το
μνημείο -άλλοτε αμυντικό οχυρό, διοικητικό κέντρο και τόπος εξορίας και
φυλάκισης– προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης πόλης και
αναλαμβάνει μια νέα λειτουργία, ως χώρος αναψυχής και πολιτιστικών
δραστηριοτήτων.
Το Ιμαρέτ
Δεσπόζει στην χερσόνησο της Παναγίας,
διακρίνεται σε όλη την πόλη, έχει 51 καπνοδόχους
και το μεγαλύτερο μέρος του κτίστηκε μεταξύ
1817-1821. Την οριστική του όμως μορφή την πήρε
προς τα μέσα του 19ου αιώνα. Πρόκειται για έργο
του Μεχμέτ Αλή, βαλή τότε της Αιγύπτου (1805-
1848), ο οποίος για συναισθηματικούς λόγους
θέλησε να ευεργετήσει τη γενέτειρά του με αυτό
το θρησκευτικό, φιλανθρωπικό και εκπαιδευτικό
ίδρυμα. Τα έξοδα για τη συντήρηση και τη
λειτουργία του Ιμαρέτ καλύπτονταν από τις
προσόδους της Θάσου. Το νησί είχε παραχωρηθεί
στον Μεχμέτ Αλή το 1813, ως ανταμοιβή για τη
στρατιωτική βοήθεια που είχε προσφέρει στον
σουλτάνο λίγα χρόνια πριν.Το Ιμαρέτ
καταλαμβάνει έκταση 4200τ.μ. και αποτελείται
από δύο μεντρεσέδες (ιεροδιδασκαλεία), δυο
ντερσανέ-μετσζίτ (μεγάλες θολωτές αίθουσες
διδασκαλίας που χρησιμοποιούνταν και για
προσευχή), ένα μεκτέμπ (σχολείο βασικής
εκπαίδευσης αρρένων), ένα ιμαρέτ (πτωχοκομείο)
και τα γραφεία της διεύθυνσης. Συγκροτείται από
τέσσερις επιμέρους κτιριακές ενότητες που
παρατάσσονται στη σειρά και οργανώνονται γύρω
από περίκλειστες αυλές. Το μεκτέμπ και το ιμαρέτ
χτίσθηκαν το 1820-1821.
Η κλειστή και εσωστρεφής διάταξη του συγκροτήματος δεν επιτρέπει στον
επισκέπτη της παλιάς πόλης να έχει πλήρη οπτική επαφή με την πολυμορφία του
μνημείου. Κυρίαρχα στοιχεία στην γενική εικόνα του ιμαρέτ, είναι οι υπερυψωμένοι
θόλοι, επενδυμένοι με φύλλα μολύβδου και οι πολυάριθμες καμινάδες.
Στο μεκτέμπ οι νεαροί μαθητές μάθαιναν αποσπάσματα από το Κοράνι, γραφή,
ανάγνωση και λίγα στοιχεία αριθμητικής. Το Ιμαρέτ παρείχε δωρεάν φαγητό στους
σπουδαστές αλλά και στους άπορους της πόλης, αδιακρίτως θρησκεύματος.
                                  Οι μεντρεσέδες, στο κέντρο του συγκροτήματος, ήταν
                                  εκπαιδευτικά ιδρύματα ανώτερης βαθμίδας, όπου
                                  διδάσκονταν η θεολογική, νομική και άλλες επιστήμες
                                  του Ισλάμ. Οι σπουδαστές των ιεροδιδασκαλείων
                                  (σοφτάδες) έρχονται από διάφορα μέρη της
                                  οθωμανικής επικράτειας, στην ηλικία των 14-15, και
                                  φοιτούσαν εδώ, ως οικότροφοι, για μερικά χρόνια ή
                                  για μερικές δεκαετίες. Εκτός από δωρεάν τροφή και
                                  στέγη, έπαιρναν ένα μικρό χρηματικό βοήθημα και
                                  απαλλάσσονταν από την στρατιωτική υπηρεσία και
                                  μετά την αποφοίτηση τους τοποθετούνταν σε ηγετικές
                                  θέσεις του κρατικού μηχανισμού. Σε περιόδους
                                  έντασης οι νέοι αυτοί αποτελούσαν φόβητρο για το
                                  χριστιανικό πληθυσμό της πόλης. Αναφέρεται,
                                  μάλιστα, ότι για το σκοπό αυτό υπήρχαν στις
                                  αποθήκες του ιμαρέτ όπλα και πολεμοφόδια.
Στα τέλη του 1922 και στις αρχές του 1923 η Καβάλα πλημμύρισε από ένα
κατατρεγμένο πλήθος προσφύγων το οποίο έπρεπε επειγόντως να στεγαστεί. Τα
διαθέσιμα γι’ αυτό το σκοπό κτίρια στην Καβάλα ήταν λίγα. Ένα από αυτά ήταν το
Ιμαρετ, τα καμαράκια του οποίου γέμισαν με οικογένειες.
Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν οι πρώτοι που κατέλυσαν στο Ιμαρετ
ήταν κάκιστες. Δεν μπορούσε να γίνει λόγος για μετρά υγιεινής, αν και οι
πρόσφυγες κατέβαλαν κάθε δυνατή σχετική προσπάθεια.
Σύντομα οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν σε σπίτια. Έτσι,
μετά το 1930, όταν και οι τελευταίοι από τους πρόσφυγες που θέλησαν να
στεγαστούν σε σπίτια πέτυχαν το στόχο τους, οι κάτοικοι του Ιμαρέτ περιορίστηκαν
σε όσους ενδιαφέρονταν να μείνουν εκεί έναντι χαμηλού ενοικίου. Εκτός από το ότι
το συμβολικό τίμημα ενοικίασης ενός δωματίου έδινε στους διαμένοντες την
δυνατότητα για φτηνή στέγη και ασφάλεια.
Οι περισσότεροι απ’ όσους διέμεναν προπολεμικά στο Ιμαρέτ ήταν καπνεργάτες και
ψαράδες. Οι τελευταίοι επέλεγαν να μείνουν εκεί, επειδή –εκτός των άλλων– η θέση
του κτίσματος τους παρείχε την δυνατότητα να κατεβαίνουν εύκολα και γρήγορα
στο λιμάνι.
Στον χώρο συνυπήρχαν διαφορές γλωσσικές παραλλαγές, ανάλογα με τον τόπο της
καταγωγής των ενοίκων: άλλοι πρόσφυγες μιλούσαν Πολίτικα, άλλοι Τσεσμελίδικα
και άλλοι Σμυρναίικα.
Τόσο τα χρόνια πριν από τον πόλεμο όσο και μεταπολεμικά οι άνθρωποι που έμεναν
στο Ιμαρέτ αποτελούσαν μια μικρή κοινωνία, σχετικά αποκομμένη από την υπόλοιπη
Παναγία, «μια γειτονιά μέσα στη γειτονιά».
Ο πόλεμος αντιμετωπίστηκε από τους ενοίκους του Ιμαρέτ, όπως και από όλους
τους υπόλοιπους κατοίκους της Παναγίας. Ο κόσμος διακατεχόταν από
ενθουσιασμό για τις νίκες του ελληνικού στρατού και αγωνία για την τελική έκβαση.
Τα χρόνια της Κατοχής πέρασαν δύσκολα και βασανιστικά για τους ένοικους του
Ιμαρέτ. Όλα τα καμαράκια ήταν κατειλημμένα από Έλληνες καθ’ όλη τη διάρκεια
της Κατοχής και κανείς από τους ενοίκους δεν «βουλγαρογράφτηκε». Μία «κακή
συνήθεια» που οι ένοικοι του Ιμαρέτ απέκτησαν επί Κατοχής, λόγω των
οικονομικών δυσκολιών και των κινδύνων που μπορούσαν να αντιμετωπίσουν, ήταν
το να μετατρέπουν τα κάγκελα του σε καυσόξυλα.
Αυτή ήταν, σε γενικές γραμμές, η
κατάσταση που επικρατούσε στο
Ιμαρέτ μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου
του 1944, όταν το 26ο Σύνταγμα
του Ε.Λ.Α.Σ. απελευθέρωσε την
Καβάλα.
Μετά το 1953 επιδείχθηκε πλήρης
αδιαφορία για το Ιμαρέτ. Καμία
συντήρηση δεν γινόταν και το
συγκρότημα αφέθηκε στην μοίρα
του. Έτσι, στα μέσα της δεκαετίας
του 1960 οι περισσότεροι από τους
ενοίκους του το είχαν εγκαταλείψει.



                                      Όσοι απέμεναν ήταν πολύ φτωχοί, οι οποίοι
                                      δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στα έξοδα
                                      ενός σπιτιού. Το Ιμαρέτ μετατράπηκε σε
                                      έναν χώρο βρώμικο και ακατάλληλο για
                                      ανθρώπους με απαιτήσεις για αξιοπρεπή
                                      διαβίωση.
                                      Λίγο αργότερα, το 1967, το τμήμα υγιεινής
                                      της νομαρχίας Καβάλας σφράγισε το χώρο
                                      για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.
Το Λιμάνι
και το Καρνάγιο
Το λιμάνι της Καβάλας έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη και την ανάπτυξη
της πόλης από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Χτίστηκε από τους κατοίκους της
Θάσου στο τέλος του 7ου αιώνα π.Χ. και κρατούσε ανοιχτό το δρόμο προς το
Αιγαίο και τα παράλια της Μικράς Ασίας. Μέσα από εδώ, ο Απόστολος Παύλος
έφτασε στην Καβάλα και άρχισε να διαδίδει τον Χριστιανισμό σε όλη την
Ευρώπη.
Τον 16ο αιώνα η εμπορία των εξαγωγών των τοπικών γεωργικών προϊόντων
(σιτάρι, βαμβάκι, κ.λπ.) αρχίζει να ανθίζει. Εκτός από αυτό όμως, το λιμάνι
διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο ως κέντρο για την αλιεία και τον καπνό.
Κάποια έργα στο λιμάνι, καθώς και η δημιουργία της νέας
ακτής της Καβάλας ξεκινούν το 1920 και ολοκληρώνονται το
1950. Η χερσαία ζώνη του λιμανιού είναι το σημείο εστίασης
για ψυχαγωγική, εμπορική, επιχειρηματική και τουριστική
δραστηριότητα. Από τον Οκτώβριο του 2002, το λιμάνι δεν
χρησιμοποιείται για εμπορικούς σκοπούς. Αντ' αυτού, ο
«Φίλιππος Β’», λιμάνι στη Ν. Καρβάλη, χρησιμοποιείται για
αυτόν τον λόγο.

Σήμερα, το κεντρικό λιμάνι της Καβάλας εξυπηρετεί:
•τον αλιευτικό στόλο
•τον τουρισμό
•τους επιβάτες από και προς Θάσο,
Λήμνο, Μυτιλήνη και Σαμοθράκη
•θαλάσσια αθλήματα
Κατά τα τελευταία
χρόνια το λιμάνι της
Καβάλας αλλάζει,
καταβάλλει σημαντικές
προσπάθειες για να
χρησιμεύσει ως την
κύρια πύλη από τα
Βαλκάνια στην
Μεσόγειο.
Το καρνάγιο της Καβάλας έχει ιστορία τουλάχιστον
τετρακοσίων ετών. Bρίσκεται στην τωρινή του θέση, στη μικρή
παραλία λίγο κάτω από τη χαρακτηριστική αψίδα της πόλης,
ήδη από το 1912, ενώ στο πέρασμα των τεσσάρων αυτών
αιώνων «φιλοξενήθηκε» σε τοποθεσίες όπως η Παλαιά
Ραψάνη και ο διπλανός κόλπος «Περιγιάλι» ή «Kαρά Oρμάν»
(«Μαύρος Κόλπος» επί το ελληνικότερο).
Παραδοσιακά-
Νεοκλασικά Κτήρια
 της πόλης μας
ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟ
                   ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ
           (Οδός Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 2)

Την ανέγερση του κτηρίου την είχε αναλάβει ειδική επιτροπή
ανεγέρσεως του παρθεναγωγείου Καβάλας. Θεμελιώθηκε τον Μάιο
του 1891 και ήταν έτοιμο πριν το 1894. Τα χρήματα βρέθηκαν με
δωρεές, δανεισμούς, με λαχειοφόρο αγορά της εποχής εκείνης,
καθώς και με διαφορές εισφορές(όπως των πολυαρίθμων τότε
καπνεργατών που πρόσφεραν ο καθένας του ένα ημερομίσθιο). Στο
ισόγειο του κτηρίου, σύμφωνα με τις προδιαγραφές που είχε
συντάξει η επιτροπή, θα στεγάζονταν, και στεγάστηκε,
νηπιαγωγείο. Το κτίσμα από αρχιτεκτονική άποψη δεν παρουσιάζει
ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Έχει απλή σοβαρή γραμμή με χαρακτήρα
νεοκλασικό. Για την ανέγερση του η επιτροπή δεν απευθύνθηκε σε
Καβαλιώτη τεχνικό, αλλά σε δυο ξένους γνωστούς, φαίνεται,
αρχιτέκτονες : Κωνσταντίνο Αδαλή, στη Μυτιλήνη, και τον
Ξενοφώντα Λάτρη, στην Σμύρνη. Σήμερα εδώ στεγάζεται το 10 ο
δημοτικό σχολειό.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
Η ΠΑΛΙΑ ΜΕΡΑΡΧΙΑ
             (Οδός Κωνσταντινίδου Ποιητού 18 )

Είναι ένα από τα πιο αξιόλογα νεοκλασικά κτίσματα της
Καβάλας. Χτίσθηκε την πρώτη δεκαετία του 1900 από τον
Τούρκο μεγαλοκτηματία Χατζή Σικάρ αγά. Σήμερα μετά την
ανταλλαγή των πληθυσμών του 1922, ανήκει στο δημόσιο. Το
κτίριο είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της οθωμανικής
αρχιτεκτονικής , που έχει δεχτεί επιδράσεις από τον
γερμανικό νεοκλασικισμό . Ψευδοκίονες με καμπύλες
επιφάνειες χωρίς ραβδώσεις, με κιονόκρανα ανατολίζουσας
διακοσμητικής , σε συνδυασμό με τα καμπύλα τόξα του
πρόπυλου, ένα τύμπανο (στο δεύτερο όροφο της νότιας
πρόσοψης) με αφηρημένα ανθεμωτά διακοσμητικά στοιχεία, και
άλλα, δίνουν το αίσθημα επιτυχημένης ανανέωσης της
νεοκλασικής με την οθωμανική αρχιτεκτονική.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ
                 ΕΛΛΑΔΟΣ
             (Οδός Βενιζέλου 25 )

Χτίσθηκε το 1927 με σχέδια του Αθηναίου
αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Κιτσίκη. Το κτήριο
για την εποχή του έχει πολύ προχωρημένη
μοντέρνα αρχιτεκτονική. Συνδυάζει
διαφορετικά στοιχεία με εκλεκτική διάθεση.
Χαρακτηριστικά του είναι η κομψότητα και η
ελαφρότητα, που πραγματοποιούνται με τη
γενική δομή του κτίσματος αλλά κυρίως με τις
προσεγμένες επιφάνειες του , κατάλληλες να
αξιοποιήσουν το δυνατό φως του ήλιου.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
(Οδός Κομνηνών – 16ης Ταξιαρχίας)


Χτίστηκε στην περίοδο 1926-1928 από τον καπνέμπορο
Χριστόδουλο-Ραούλ Χριστοδουλίδη με ξένο αρχιτέκτονα
(Βαυαρό). Είναι από τα πιο επιβλητικά για την «δύναμη» και
τους όγκους τους κτίσματα της Καβάλας. Έχει μικτά
αρχιτεκτονικά στοιχεία. Τα νεοκλασικά κυριαρχούν στην
αριστερή (νότια) πτέρυγα, ενώ στην δεξιά
(βορειοανατολική) οι καμπύλες γραμμές με κορύφωση προς
τα επάνω τον τρούλο. Ιδιαίτερο γνώρισμα του κτιρίου είναι
τα πολλά παράθυρα, με όμοια νεοκλασικά υπέρθυρα, και οι
βεράντες –μια σε κάθε παράθυρο– με κολονάκια
τετράγωνης τομής, ασυνήθιστης για την Καβάλα. Όλα αυτά
μαζί και οι πολλές διακοσμήσεις των επιφανειών του,
δίνουν χάρη και κομψότητα στην όλη κατασκευή.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ
                              ΚΑΒΑΛΑΣ
                      (Γωνία Μακαρίου – Δαμιανού)
Το οικόπεδο πρωτοαγοράστηκε από τον Ούγγρο βαρόνο Πιερ Έρτζοχ το 1891
και αμέσως χτίσθηκε το κτίριο που διαδοχικά άλλαξε ιδιοκτήτες. Το 1921
αγοράστηκε από την «Ανώνυμο Εταιρία Καπνών Ανατολής Και Πέραν
Θαλάσσης» με τον πολύ γνωστό εκείνη την εποχή Άρμω Κούφλερ, που ενεργεί
ως πληρεξούσιος του Μορίς Λεοπόλδου Έρτζοχ, γιου του Πιέρ Έρτζοχ. Το
1937 αγοράστηκε μετά από πλειστηριασμό από τον καπνέμπορο Δημήτριο
Σπόντη , ενώ σήμερα ανήκει στους κληρονόμους του. Εδώ στεγάζεται το
δημοτικό ωδείο Καβάλας. Τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία άσχετα εντελώς από
νεοκλασικές η εκλεκτικές τάσεις άλλων κτισμάτων της Καβάλας, είναι ανάλογα
με εκείνα του σημερινού Δημαρχείου, καθώς και του παρακειμένου κτιρίου. Τα
κοινά στοιχεία διακρίνονται σε διακοσμητικές περισσότερο λύσεις, όπως π.χ.
στο στηθαίο της στέγης, όπου εύκολα αναγνωρίζονται σαφής ομοιότητες.
Έξαλλου υπάρχει επάνω από το θυρεό της μοναδικής ανατολικής βεράντας του
κτιρίου ανάγλυφη αναπαράσταση-κύκλος και γραμμένος μέσα του ισόπλευρος
σταυρός, με ολοστρόγγυλες σαν τριφύλλι τις κεραίες του. Θα πρέπει να είναι
οικόσημο. Παρατηρείται ακριβώς το ίδιο με την μέση των δυο τυμπάνων που
βρίσκονται στη νότια πλευρά του Δημαρχείου.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
Οι Καπναποθήκες
Κατά τα τέλη του 18ου αιώνα το εμπόριο έχει περιοδικό χαρακτήρα,
διεξάγεται από τους ξένους και τα κυριότερα εξαγόμενα προϊόντα
ελέγχονται από τους τοπικούς Τούρκους αξιωματούχους. Ελάχιστοι ντόπιοι
ραγιάδες επωφελούνται, εργάζονται ως μεσίτες και στις αρχές του 19ου
αιώνα κατορθώνουν να ιδρύσουν μικρούς εμπορικούς οίκους. Γι’ αυτούς
τους λογούς η οικονομική ανάπτυξη του 18ου αιώνα δεν οδήγησε σε δομικού
χαρακτήρα αλλαγές στην πόλη.
Δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα ο
πληθυσμός της Καβάλας παραμένει στα επίπεδα των 3000-3500 ατόμων.
Επιπλέον στα τέλη του 18ου αιώνα το σαμτζάκι της έχει διαμελιστεί: στις
αρχές του πασαλικιού Θεσσαλονίκης-Καβάλας ουσιαστικά υπάγεται μόνο
ένα μέρος του καζά της Καβάλας, ίσως και του Πράβιου. Τα υπόλοιπα μέρη
της ανατολικής Μακεδονίας αποτελούν ημιαυτόνομες περιοχές υπό την
κυριαρχία των ισχυρών αγάδων και μπέηδων των Σερρών και της Δράμας.
Περί το 1840 η έδρα του σαντζακιού μεταφέρεται στην Δράμα, που την
εποχή αυτή ανταποκρίνεται περισσότερο στις πολιτικές και στρατιωτικές
ανάγκες του Οθωμανικού κράτους. Η Καβάλα αποτελεί πλέον έδρα του
ομώνυμου καζά, ενός από τους αρχικά έξι και στην συνέχεια τέσσερις του
σαντζακιού της Δράμας. Η διοικητική αυτή διαίρεση διατηρείται μέχρι το
τέλος της τουρκοκρατίας.
Η μεγάλη ανάπτυξη της Καβάλας αρχίζει στα μέσα
του 19ου αιώνα. Η διείσδυση του ευρωπαϊκού
κεφαλαίου στο χώρο της οθωμανικής
αυτοκρατορίας, από το 1840 περίπου, δημιουργεί
για την πόλη και την περιοχή προϋποθέσεις
οικονομικής άνθησης.
Η ενδοχώρα εξειδικεύεται στην καλλιέργεια του
καπνού, που είχε τεράστια ζήτηση, η πόλη
συγκεντρώνει τις υπηρεσίες που ασχολούνται με τη
διεκπεραίωση των καπνεμπορικών υποθέσεων της
ευρύτερης περιοχής (προξενεία, εμπορικούς
οίκους κλπ.) και το λιμάνι αναδεικνύεται σε κέντρο
επεξεργασίας του προϊόντος και διακίνησης του
προς τις εξωτερικές αγορές.
Η εμπορική ανάπτυξη είναι θεαματική : Στις αρχές
του 20ου αιώνα η Καβάλα είναι το κορυφαίο
εξαγωγικό λιμάνι της Μακεδονίας. Γύρω στα 1910
η ετήσια αξία των εξαγωγών του εγγίζει τα 2,5
εκατομμύρια αγγλικές λίρες και είναι πολύ
μεγαλύτερη από αυτή της Θεσσαλονίκης (περίπου
1,5 εκατομμύριο). Στο εξαγωγικό εμπόριο του
λιμανιού συμμετέχουν περισσότερα από 30 κράτη.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1880 καταγράφονται ετησίως περίπου 1.500
αφίξεις και αναχωρήσεις πλοίων. Στη ναυσιπλοΐα του λιμανιού το
αριθμητικό προβάδισμα ανήκει στα ελληνικά πλοία, όμως το μεγαλύτερο
μέρος των εμπορευμάτων διακινείται με τα πολλαπλάσιας χωρητικότητας
ξένα ατμόπλοια. Χάρη στο εμπόριο του καπνού η Καβάλα γίνεται βασικός
σταθμός στα δρομολόγια των ατμοπλοϊκών εταιρειών: από τη δεκαετία του
1840 της αυστριακής Lloyd και της γαλλικής Fraissinet. Από το λιμάνι
περνούν επίσης τακτικές γραμμές τούρκικων, ελληνικών και αιγυπτιακών
πλοίων και κατά διάστημα γαλλικών, ρώσικων, αμερικανικών, ολλανδικών,
γερμανικών κ.α.
Το εμπόριο του καπνού αρχικά βρίσκεται στα χέρια των Ελλήνων, που
εργάζονται κυρίως ως προμηθευτές ή αντιπρόσωποι ξένων οίκων.
Σταδιακά εκτοπίζονται από τις μεγάλες ευρωπαϊκές και αργότερα
αμερικανικές εταιρείες , που εγκαθίστανται στην πόλη, κτίζουν δικές τους
μεγάλες αποθήκες και ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του καπνεμπορίου.
Στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ο αιώνα δυο οίκοι, των Αλλατίνι της
Θεσσαλονίκης και των Herzog της Βουδαπέστης, αγοράζουν και εξάγουν
το 70% της καπνοπαραγωγής των περιοχών Καβάλας, Ξάνθης, Δράμας,
και Σερρών. Την εποχή αυτή δραστηριοποιούνται στην Καβαλά 61
εξαγωγικές καπνεμπορικές εταιρείες.
Τα ευρωπαϊκά κράτη που έχουν εμπορικά συμφέροντα στην περιοχή
εγκαθιστούν στην πόλη προξενικές αρχές (υποπροξενεία ή προξενικά
πρακτορεία) : η Αυστρία (1829), η Ελλάδα (1835) η Γάλλια (1844), τα
γερμανικά κρατίδια – Πρωσία – Γερμανία (δεκαετία του 1850), η Σαρδηνία
(1857), η Αγγλία (1877), η Ισπανία (1886).

                                        Η εμπορική ανάπτυξη μεταμορφώνει
                                        μέσα σε λίγες δεκαετίες την
                                        ασήμαντη κωμόπολη σε εύρωστη
                                        πόλη. Η Καβάλα γίνεται πόλος έλξης
                                        για Έλληνες , Εβραίους και
                                        ευρωπαίους έμπορους και η αύξηση
                                        του πληθυσμού της είναι αλματώδης:
                                        Οι 3-4.000 του 1840 γίνονται 7-
                                        8.000 στα 1875-1880, ξεπερνούν τις
                                        10.000 μετά το 1885, φθίνουν τους
20.000 μεταξύ 1900-1905 για να αγγίξουν τους 25.000 τις παραμονές της
απελευθέρωσης (1912-13).
Η ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση οδηγεί στην οικιστική επέκταση της πόλης
εκτός των τειχών της. Μετά το 1864 αρχίζουν να σχηματίζονται οι νέες
συνοικίες. Αμέσως του Αγίου Ιωάννου και λίγο αργότερα οι υπόλοιπες
χριστιανικές, οι τουρκικές, οι γύφτικες και η εβραϊκή.
Οι ρυθμοί αύξησης του ελληνικού πληθυσμού είναι κατά πολύ
ταχύτεροι των αντίστοιχων τούρκικου, με αποτέλεσμα μέσα σε
λίγες δεκαετίες να ανατρέπονται και πάλι οι πληθυσμιακές
αναλογίες. Μέχρι το 1840 οι Έλληνες, μόνιμοι και «πάροικοι»,
δεν ξεπερνούν τους 400 (ποσοστό περίπου 10%), στα τέλη της
δεκαετίας του 1870 υπερβαίνουν τους 2.000 (περίπου 25%)
γύρω στα 1890 οι δυο εθνικές ομάδες είναι περίπου ισοδύναμες
(από 5-6.000), ενώ μετά το 1905 ο ελληνικός πληθυσμός
ξεπερνά τις 10-12.000 (περίπου 40%) και εμφανίζεται κατά
πολύ μεγαλύτερος του τούρκικου.
Ραγδαία είναι και η αύξηση του πληθυσμού των Εβραίων της
πόλης: 80 άτομα το 1860, 200 περίπου το 1880, 1.000 γύρω
στα 1900, πάνω από 2.500 στα 1912 (ποσοστό 8-9%). Κατά τις
τελευταίες δεκαετίες της τουρκοκρατίας στην πόλη υπάρχουν
επίσης μια πολυπληθής ομάδα μουσουλμάνων Τσιγγάνων (πάνω
από 2.500 άτομα) και μικρές σχετικά ομάδες Αρμένιων και
Ευρωπαίων.
Η εμπορική ανάπτυξη συμβάλλει και στη διαστρωμάτωση
της κοινωνίας. Στην πόλη εμφανίζεται ένα ισχυρό αστικό
στρώμα, αποτελούμενο κυρίως από Έλληνες και Εβραίους,
που συγκεντρώνει πλούτο από καπνεμπορικές και άλλες
παράλληλες δραστηριότητες: τραπεζιτικές εργασίες,
αντιπροσωπεύσεις μεγάλων οίκων, ασφαλίσεις,
πρακτορεύσεις κλπ. Στον αντίποδα βρίσκεται μια
πολυπληθής εργατική τάξη, των εποχιακά
απασχολούμενων καπνεργατών, που στα 1910-1912
αριθμεί 14-16.000 άτομα. Ο επαγγελματικός καταμερισμός
ολοκληρώνεται με τους επιστήμονες, επαγγελματίες,
τεχνίτες, βιοτέχνες, έμπορους κ.α., που βρίσκονται
ανάμεσα στους δυο πόλους και συγκροτούν τη μεσαία τάξη
της πόλης.
Όπως υποδηλώνεται στην παραπάνω συνοπτική αναφορά,
μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα η Καβάλα
είναι μια μικρή επαρχιακή πόλη της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας, μια ασήμαντη τουρκοπούλα. Στις μεσαίες
δεκαετίες του 19ου αιώνα (συμβατικά, κατά την
πεντηκονταετία 1830-1880) η πόλη διανύει τη φάση του
οικονομικού και κοινωνικού μετασχηματισμού της, για να
κάνει το μεγάλο άλμα στα τέλη του 19ου – αρχές 20ου αιώνα.
Κατά την τρίτη αυτή φάση (περίπου 1880-1912) το κέντρο
βάρους της Καβάλας βρίσκεται στην εκτός των τειχών
σύγχρονη πόλη. Η ιστορική παλιά πόλη, η χερσόνησος της
Παναγίας, περνά στο περιθώριο των εξελίξεων.
Τα Φεστιβάλ
της πόλη μας
Φεστιβάλ Φιλίππων

                        Ελευθέρια




                    Ήλιος και πέτρα
Φεστιβάλ WOOD
                  WATER WILD


               Φεστιβάλ Κλασσικής
               Μουσικής




Έκθεση Βιομηχανίας -
Βιοτεχνίας - Χειροτεχνίας
Φεστιβάλ Βιομηχανικής Πληροφορικής




                               Cosmopolis
Περίπατος
στην πόλη της
   Καβάλας
Στο πλαίσιο της εργασίας μας για το
μάθημα της Ερευνητικής Εργασίας-
Project η ομάδα μας έκανε έναν περίπατο
και επισκέφτηκε γνωστά, παλιά και
νεότερα κτήρια και κτίσματα της πόλης
μας.
Αρχικά, ξεκινώντας από το σχολείο μας
περάσαμε από το κτήριο του Ωδείου της
Καβάλας.
Ύστερα, επισκεφτήκαμε το Δημαρχείο της πόλης μας, το
οποίο στο εσωτερικό του δεν έχει υποστεί μεγάλες αλλαγές
από τότε που χτίστηκε καθώς θυμίζει ακόμα ουγγρικό πύργο
της δεκαετίας του 1890.
Δίπλα στο Δημαρχείο υπάρχει
το Μέγαρο Βηξ, το οποίο
χτίστηκε επίσης ως μικρογραφία
ουγγρικού πύργου το 1906 από
τον βαρόνο Αδόλφο Δε Ζολνάι
Βηξ και σήμερα στεγάζει
υπηρεσίες του Δήμου Καβάλας.
Στην συνέχεια περάσαμε από
τον Καθολικό Ναό Αγίου
Παύλου, το κτήριο της
Δημοτικής Καπναποθήκης
που χρησιμοποιούνταν ως
καπναποθήκη, ενώ σήμερα
φιλοξενεί διάφορες
εκδηλώσεις και καταλήξαμε
στο εμπορικό κέντρο της
Καβάλας.
Επίσης περάσαμε από μία
ακόμα πρώην
καπναποθήκη και από την
τράπεζα Ελλάδος.
Αργότερα επισκεφτήκαμε τις
Καμάρες και το Κάστρο, τα
δύο πιο γνωστά κτίσματα της
πόλης μας και περπατήσαμε
στα στενά της περιοχής της
Παναγίας, όπου συναντήσαμε
κτήρια άγνωστα στους
περισσότερους αλλά πολύ
όμορφα.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
Τέλος επισκεφτήκαμε το
σπίτι του Μεχμέτ Αλί και
το Ιμαρέτ και κάπου εκεί
τελείωσε ο περίπατος
μας.
Καταφέραμε να συλλέξουμε πολύτιμο φωτογραφικό υλικό
αλλά και πληροφορίες για την εργασία μας καθώς και
πολύ ωραίες εμπειρίες.
Η Καβάλα χτες και σήμερα
Πηγές-Βιβλιογραφία:
•«Νεάπολις- Χριστούπολις- Καβάλα», σελ. 32-35, 152-158,
Κ. Λικουρίνος- Ε. Καραγιαννακίδης
•http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=5882
•«Παραδοσιακά Κτίρια της νεότερης Καβάλας», σελ. 139,
Παναγιώτης Χρ., Ζιώγας Δρ Φ.
•http://www.kavala.gov.gr
•http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE
%B2%CE%AC%CE%BB%CE%B1
•http://www.kavalagreece.gr
•«Στοιχεία Ιστορίας του Νομού Καβάλας», Πρακτικά του
σεμιναρίου της τοπικής ιστορίας που διοργανώθηκε από το
δήμο Καβάλας, Κ. Λυκουρίνος
•«Καβάλα, Θάσος (Πινελιές του πράσινου και του μπλε)»,
Κοσμάς Ι. Χαρπαντίδης
•Ένθετο της εφημερίδας «ΕΘΝΟΣ»
Συμμετείχαν στην
εργασία:
Αθανασίου Μάγδα     Μιχελάκης Μιχάλης
Αναστασιάδης        Μυλόπουλος Χρήστος
Στάθης               Μυλωνά Τόνια
Ανδρεάδης Γιάννης   Παλαιολόγκ Χάρης
Ασβεστοπούλου       Παπακοσμίδου Έλλη
Τατιάνα              Πετρίδης Κώστας
Ασμάνης Αλέξης      Πεχλιβανίδης Κώστας
Δρακόπουλος         Ραμαντάνης Σταύρος
Αχιλλέας             Σαλωνίδης Πάρης
Καπετάνιου Ελένη    Σιδηροπούλου Άννα
Κασιώνη Μαρία       Τυπάδη Κέλυ
Μίχας Παντελής
Ευχαριστούμε πολύ τις
υπεύθυνες καθηγήτριες :
κ. Κατσάκη,
κ. Λιατσοπούλου
Ευχαριστούμε επίσης τον Σύλλογο
Γονέων και Κηδεμόνων του
σχολείου μας για την οικονομική
ενίσχυση που μας παρείχε για την
έκδοση της έντυπης μορφής της
εργασίας μας.

More Related Content

What's hot

Το σχολείο του χθες και του σήμερα
 Το σχολείο του χθες και του σήμερα Το σχολείο του χθες και του σήμερα
Το σχολείο του χθες και του σήμερα
Maria Michali
 
Θερμοκήπιο
ΘερμοκήπιοΘερμοκήπιο
Θερμοκήπιο
Eleni Kabaraki
 
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
gymagias
 
Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...
Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...
Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...
vserdaki
 
Ενοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματική
Ενοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματικήΕνοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματική
Ενοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματική
varalig
 
Τα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Τα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης ΕκκλησίαςΤα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Τα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Δήμητρα Τζίνου
 
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣ
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣ
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣ
manithe72
 
Αρχαία Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)
Αρχαία  Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού  Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)Αρχαία  Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού  Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)
Αρχαία Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)
mvourtsian
 
επαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίου
επαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίουεπαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίου
επαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίου
Stella Karioti
 
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
Georgia Sofi
 
γλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιου
γλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιουγλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιου
γλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιου
polmix
 
ιστορία - εξέλιξη του ψυγείου
ιστορία -  εξέλιξη του ψυγείουιστορία -  εξέλιξη του ψυγείου
ιστορία - εξέλιξη του ψυγείου
tapaidiatonkaision
 
μινωικος πολιτισμος 2
μινωικος πολιτισμος 2μινωικος πολιτισμος 2
μινωικος πολιτισμος 2
GIA VER
 
Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας: ΄΄ Μουσεία ΄΄
Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας:  ΄΄ Μουσεία ΄΄Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας:  ΄΄ Μουσεία ΄΄
Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας: ΄΄ Μουσεία ΄΄
Χρήστος Χαρμπής
 
"Πώς γράφουμε επιστολή"
"Πώς γράφουμε επιστολή""Πώς γράφουμε επιστολή"
"Πώς γράφουμε επιστολή"
katpapaioa
 
Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄
Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄
Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄
Χρήστος Χαρμπής
 
Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄
Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄
Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄
Χρήστος Χαρμπής
 
Ρήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, Συνδετικά
Ρήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, ΣυνδετικάΡήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, Συνδετικά
Ρήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, Συνδετικά
theodora tz
 
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Konstantia Tsapra
 

What's hot (20)

Το σχολείο του χθες και του σήμερα
 Το σχολείο του χθες και του σήμερα Το σχολείο του χθες και του σήμερα
Το σχολείο του χθες και του σήμερα
 
Θερμοκήπιο
ΘερμοκήπιοΘερμοκήπιο
Θερμοκήπιο
 
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
 
Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...
Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...
Αθήνα:Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία , Η πορεία προς τη δημοκρατία (ενότητ...
 
Ενοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματική
Ενοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματικήΕνοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματική
Ενοτητα 7 αρχαία α' γυμνασίου γραμματική
 
Τα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Τα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης ΕκκλησίαςΤα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Τα επτά Μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
 
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣ
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣ
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ- ΣΤ΄ΤΑΞΗΣ
 
Αρχαία Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)
Αρχαία  Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού  Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)Αρχαία  Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού  Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)
Αρχαία Α Γυμνασίου Σχηματισμός Παρατατικού Αορίστου (θεωρία -ασκήσεις)
 
ISTORIKH GRAMMH D' DIM
ISTORIKH GRAMMH D' DIMISTORIKH GRAMMH D' DIM
ISTORIKH GRAMMH D' DIM
 
επαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίου
επαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίουεπαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίου
επαναληπτικό τεστ στην εισαγωγή της δραματικής ποίησης γ γυμνασίου
 
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
 
γλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιου
γλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιουγλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιου
γλωσσικεσ ασκησεισ-γυμνασιου
 
ιστορία - εξέλιξη του ψυγείου
ιστορία -  εξέλιξη του ψυγείουιστορία -  εξέλιξη του ψυγείου
ιστορία - εξέλιξη του ψυγείου
 
μινωικος πολιτισμος 2
μινωικος πολιτισμος 2μινωικος πολιτισμος 2
μινωικος πολιτισμος 2
 
Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας: ΄΄ Μουσεία ΄΄
Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας:  ΄΄ Μουσεία ΄΄Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας:  ΄΄ Μουσεία ΄΄
Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 16ης ενότητας: ΄΄ Μουσεία ΄΄
 
"Πώς γράφουμε επιστολή"
"Πώς γράφουμε επιστολή""Πώς γράφουμε επιστολή"
"Πώς γράφουμε επιστολή"
 
Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄
Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄
Γεωγραφία Ε΄. 2. 9. ΄΄ Μεγάλα συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας΄΄
 
Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄
Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄
Φυσική ΣΤ΄- Επαναληπτικό 11ης Ενότητας: ΄΄ Οξέα - Βάσεις - Άλατα΄΄
 
Ρήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, Συνδετικά
Ρήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, ΣυνδετικάΡήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, Συνδετικά
Ρήματα - Μεταβατικά, Αμετάβατα, Συνδετικά
 
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ
 

Similar to Η Καβάλα χτες και σήμερα

7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...
7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...
7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...
Iliopoulou Anthi
 
Leptis Magna
Leptis MagnaLeptis Magna
Leptis Magna
konmaria
 
Καβάλα
ΚαβάλαΚαβάλα
Καβάλα
Ioanna Dimoudi
 
Τα πέτρινα γεφύρια
Τα πέτρινα γεφύριαΤα πέτρινα γεφύρια
Τα πέτρινα γεφύρια
Αφροδίτη Διαμαντοπούλου
 
ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ
ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ
ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ
somakris
 
καβάλα παπαδημητρίου ξυδά
καβάλα παπαδημητρίου ξυδάκαβάλα παπαδημητρίου ξυδά
καβάλα παπαδημητρίου ξυδά
proxeiro1
 
καβαλα τζεμαλι νικητας
καβαλα τζεμαλι νικηταςκαβαλα τζεμαλι νικητας
καβαλα τζεμαλι νικητας
Tzamalhs Deluxeman
 
αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας
αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας
αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας
Dora Makridou
 
Διαθεματική εργασία 2013
Διαθεματική εργασία 2013Διαθεματική εργασία 2013
Διαθεματική εργασία 2013
7gymkava
 
Our town
Our townOur town
Ορεινές περιοχές της Ελλάδας-Καλάβρυτα
Ορεινές περιοχές της Ελλάδας-ΚαλάβρυταΟρεινές περιοχές της Ελλάδας-Καλάβρυτα
Ορεινές περιοχές της Ελλάδας-Καλάβρυτα
Εirini Panagiotakopoulou
 
σπήλαια
σπήλαιασπήλαια
σπήλαια
ketiathana
 
Tο νερό στη ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον Χορτιάτη
Tο νερό στη  ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον ΧορτιάτηTο νερό στη  ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον Χορτιάτη
Tο νερό στη ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον Χορτιάτη
1gympyl
 
τα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικής
τα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικήςτα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικής
τα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικής
sintos65
 
οι κατακομβες
οι κατακομβεςοι κατακομβες
οι κατακομβες
1odimsxoleio
 
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑ
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑ
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑ
ΚΩΣΤΑΣ ΓΚΑΒΕΡΑΣ
 
Edessa
EdessaEdessa
Πάτρα
ΠάτραΠάτρα

Similar to Η Καβάλα χτες και σήμερα (20)

7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...
7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...
7. μια καβαλιώτισσα θυμάται...
 
ιστορικά υδραγωγεία της ελλάδας
ιστορικά υδραγωγεία της ελλάδαςιστορικά υδραγωγεία της ελλάδας
ιστορικά υδραγωγεία της ελλάδας
 
Simansi kavala
Simansi kavala Simansi kavala
Simansi kavala
 
Leptis Magna
Leptis MagnaLeptis Magna
Leptis Magna
 
Καβάλα
ΚαβάλαΚαβάλα
Καβάλα
 
Τα πέτρινα γεφύρια
Τα πέτρινα γεφύριαΤα πέτρινα γεφύρια
Τα πέτρινα γεφύρια
 
ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ
ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ
ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ
 
καβάλα παπαδημητρίου ξυδά
καβάλα παπαδημητρίου ξυδάκαβάλα παπαδημητρίου ξυδά
καβάλα παπαδημητρίου ξυδά
 
καβαλα τζεμαλι νικητας
καβαλα τζεμαλι νικηταςκαβαλα τζεμαλι νικητας
καβαλα τζεμαλι νικητας
 
αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας
αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας
αρχιτεκτονική - μνημεία της πατρας
 
Διαθεματική εργασία 2013
Διαθεματική εργασία 2013Διαθεματική εργασία 2013
Διαθεματική εργασία 2013
 
Our town
Our townOur town
Our town
 
Ορεινές περιοχές της Ελλάδας-Καλάβρυτα
Ορεινές περιοχές της Ελλάδας-ΚαλάβρυταΟρεινές περιοχές της Ελλάδας-Καλάβρυτα
Ορεινές περιοχές της Ελλάδας-Καλάβρυτα
 
σπήλαια
σπήλαιασπήλαια
σπήλαια
 
Tο νερό στη ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον Χορτιάτη
Tο νερό στη  ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον ΧορτιάτηTο νερό στη  ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον Χορτιάτη
Tο νερό στη ζωή μας. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης από τον Χορτιάτη
 
τα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικής
τα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικήςτα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικής
τα πέτρινα γεφύρια σαν έκφραση αυθεντικής λαϊκής αρχιτεκτονικής
 
οι κατακομβες
οι κατακομβεςοι κατακομβες
οι κατακομβες
 
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑ
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑ
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΛΚΟ ΣΤΗ ΔΙΩΡΥΓΑ
 
Edessa
EdessaEdessa
Edessa
 
Πάτρα
ΠάτραΠάτρα
Πάτρα
 

More from 6o Lykeio Kavalas

Gz
GzGz
54
5454
53
5353
52b
52b52b
5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας
5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας
5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας
6o Lykeio Kavalas
 
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματαΤο γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
6o Lykeio Kavalas
 
Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής
Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωήςΤα επίπεδα οργάνωσης της ζωής
Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής
6o Lykeio Kavalas
 
28
2828
Welcome to kavala
Welcome to kavalaWelcome to kavala
Welcome to kavala
6o Lykeio Kavalas
 
Cinema shots
Cinema shotsCinema shots
Cinema shots
6o Lykeio Kavalas
 
Pήγας Bελεστινλής
Pήγας BελεστινλήςPήγας Bελεστινλής
Pήγας Bελεστινλής
6o Lykeio Kavalas
 
Περιγραφή έργου τέχνης
Περιγραφή έργου τέχνηςΠεριγραφή έργου τέχνης
Περιγραφή έργου τέχνης
6o Lykeio Kavalas
 
Θεόδωρος Κάστανος
Θεόδωρος ΚάστανοςΘεόδωρος Κάστανος
Θεόδωρος Κάστανος
6o Lykeio Kavalas
 
Φιλιά εις τα παιδιά
Φιλιά εις τα παιδιάΦιλιά εις τα παιδιά
Φιλιά εις τα παιδιά
6o Lykeio Kavalas
 
Γιατί το πολυτεχνείο;
Γιατί το πολυτεχνείο;Γιατί το πολυτεχνείο;
Γιατί το πολυτεχνείο;
6o Lykeio Kavalas
 
Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940
Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940
Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940
6o Lykeio Kavalas
 
Η γυναίκα στη νεοελληνική τέχνη
Η γυναίκα στη νεοελληνική τέχνηΗ γυναίκα στη νεοελληνική τέχνη
Η γυναίκα στη νεοελληνική τέχνη
6o Lykeio Kavalas
 
Λεονάρντο ντα Βίντσι
Λεονάρντο ντα ΒίντσιΛεονάρντο ντα Βίντσι
Λεονάρντο ντα Βίντσι
6o Lykeio Kavalas
 
Αντιγόνη Σοφοκλέους
Αντιγόνη ΣοφοκλέουςΑντιγόνη Σοφοκλέους
Αντιγόνη Σοφοκλέους
6o Lykeio Kavalas
 
Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016
Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016
Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016
6o Lykeio Kavalas
 

More from 6o Lykeio Kavalas (20)

Gz
GzGz
Gz
 
54
5454
54
 
53
5353
53
 
52b
52b52b
52b
 
5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας
5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας
5.2Α Η ροή της γενετικής πληροφορίας
 
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματαΤο γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
 
Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής
Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωήςΤα επίπεδα οργάνωσης της ζωής
Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής
 
28
2828
28
 
Welcome to kavala
Welcome to kavalaWelcome to kavala
Welcome to kavala
 
Cinema shots
Cinema shotsCinema shots
Cinema shots
 
Pήγας Bελεστινλής
Pήγας BελεστινλήςPήγας Bελεστινλής
Pήγας Bελεστινλής
 
Περιγραφή έργου τέχνης
Περιγραφή έργου τέχνηςΠεριγραφή έργου τέχνης
Περιγραφή έργου τέχνης
 
Θεόδωρος Κάστανος
Θεόδωρος ΚάστανοςΘεόδωρος Κάστανος
Θεόδωρος Κάστανος
 
Φιλιά εις τα παιδιά
Φιλιά εις τα παιδιάΦιλιά εις τα παιδιά
Φιλιά εις τα παιδιά
 
Γιατί το πολυτεχνείο;
Γιατί το πολυτεχνείο;Γιατί το πολυτεχνείο;
Γιατί το πολυτεχνείο;
 
Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940
Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940
Γιορτή επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940
 
Η γυναίκα στη νεοελληνική τέχνη
Η γυναίκα στη νεοελληνική τέχνηΗ γυναίκα στη νεοελληνική τέχνη
Η γυναίκα στη νεοελληνική τέχνη
 
Λεονάρντο ντα Βίντσι
Λεονάρντο ντα ΒίντσιΛεονάρντο ντα Βίντσι
Λεονάρντο ντα Βίντσι
 
Αντιγόνη Σοφοκλέους
Αντιγόνη ΣοφοκλέουςΑντιγόνη Σοφοκλέους
Αντιγόνη Σοφοκλέους
 
Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016
Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016
Μαθήματα και ωρολόγιο πρόγραμμα 2015-2016
 

Η Καβάλα χτες και σήμερα

  • 1. Η Καβάλα Χθες και Σήμερα Ερευνητική Εργασία-Project 6ο Γενικό Λύκειο Καβάλας
  • 2. Στα πλαίσια του μαθήματος της Ερευνητικής Εργασίας-Project 20 μαθητές της Α΄ τάξης του 6 ΓΕΛ ου Καβάλας εργαστήκαμε πάνω στο θέμα «Η Καβάλα, Χθες και Σήμερα» και αυτά είναι τα αποτελέσματα της εργασίας μας.
  • 4. Αρχικά χωριστήκαμε σε ομάδες (5 τετράδες, και 4 πεντάδες αργότερα) και ενημερωθήκαμε σχετικά με το ημερολόγιο που έπρεπε να κρατάμε μετά από κάθε 3ωρο Ερευνητικής Εργασίας. Επίσης ορίσαμε γραμματείς στην κάθε ομάδα. Η πρώτη μας εργασία ήταν να γράψουμε σε μεγάλα χαρτόνια τις ιδέες της κάθε ομάδας και στην συνέχεια να τις παρουσιάσουμε στους υπόλοιπους «συνεργάτες» μας. Μετά την παρουσίαση των ιδεών μας, αποφασίστηκαν από όλους μας τα θέματα που θα μας απασχολούσαν. Έτσι η κάθε ομάδα διάλεξε από ένα θέμα και ξεκίνησε να επεξεργάζεται πληροφορίες τόσο από το διαδίκτυο όσο και από βιβλία. Κάθε φορά που κάποια ομάδα τελείωνε την εργασία της πάνω σε κάποιο θέμα, την παρουσίαζε στους υπόλοιπους και συνέχιζε με ένα άλλο. Επιπλέον, μία μέρα κάναμε έναν περίπατο στην πόλη της Καβάλας με σκοπό την συλλογή πληροφοριών και φωτογραφικού υλικού. Τις τελευταίες εβδομάδες ασχοληθήκαμε κυρίως με την τελική παρουσίαση καθώς και με την τελική μορφή της εργασίας μας, που αποφασίσαμε πως θα είναι τόσο σε μορφή κειμένου με φωτογραφίες όσο και σε μορφή παρουσίασης.
  • 6. Το πιο αναγνωρισμένο μνημείο της Καβάλας είναι το μεγάλο τοξωτό υδραγωγείο της, γνωστό με το όνομα «Καμάρες». Το εντυπωσιακό αυτό μνημείο μήκους 270 και μέγιστου ύψους 25 μέτρων είναι κτισμένο από ντόπιο γρανίτη και πλίνθους, πατά σε 18 ογκώδη μεσόβαθρα («ποδαρικά») και φέρει διπλή και σε ορισμένα σημεία τριπλή σειρά επάλληλων τόξων. Τα τόξα της πρώτης σειράς έχουν άνοιγμα 5,60 και ύψος 12 μέτρα. Μετρούνται έντεκα τόξα στη σειρά. Σε καθένα από αυτά αντιστοιχεί ένα μικρότερο της πάνω ζώνης με άνοιγμα 5 και ύψος 8 μέτρων. Στις δυο άκρες υπάρχουν τόξα σε μια σειρά, τρία στην μια άκρη και τέσσερα στην άλλη. Στα μεσόβαθρα της δεύτερης σειράς ανοίγονται δυο επάλληλες μικρές ανισομεγέθεις καμάρες, που ελαφρώνουν την κατασκευή. Κάτω από τις καμάρες του διέρχονται οι δυο κύριες αρτηρίες εισόδου-εξόδου στην σύγχρονη πόλη.
  • 7. Οι σημερινές Καμάρες είναι το Το νερό διοχετευόταν στην τελευταίο τμήμα ενός τεράστιου πόλη μέσω ενός κτιστού υδραγωγείου της πρώτης περιόδου επίγειου αγωγού μήκους της τουρκοκρατίας. Στις αρχές 6.500 μέτρων. Ο του 16ου αιώνα η άνυδρη υδραγωγός ξεκινούσε από χερσόνησος της Παναγίας υδροδοτήθηκε με τα νερά που πηγή που βρίσκεται σε πηγάζουν από την περιοχή της υψόμετρο 400 μέτρων και Παλιάς Καβάλας. είναι γνωστή ως «μάνα του νερού» ή «Σούμπαση» ή «τρία Καραγάτσια». Κατά την διαδρομή του ακολουθούσε συνεχώς την κλήση του εδάφους και στις ρεματιές που διέκοπταν την πορεία του περνούσε πάνω από πέντε πέτρινες υδατογέφυρες, που είχαν χτιστεί γι’ αυτό τον σκοπό.
  • 8. Ορισμένα τμήματα του σώζονται ακόμα σε ικανοποιητική κατάσταση και η πορεία του είναι ευδιάκριτη μέχρι την είσοδο του στα όρια της σημερινής Καβάλας, συγκεκριμένα μέχρι την εκκλησία του Αγίου Κων/νου. Το τελευταίο τμήμα του αγωγού το αφάνισε, ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα η δημιουργία των βορειοανατολικών μαχαλάδων της πόλης. Όμως η πορεία του υποδηλώνεται από το όνομα της συνοικίας Σούγιολου («δρόμος του νερού»), δια μέσου της οποίας κατέληγε στις Καμάρες.
  • 9. Το επιβλητικό τοξωτό υδραγωγείο κατασκευάστηκε για να γεφυρώσει το χαμηλό μέρος που χωρίζει την χερσόνησο της Παναγίας από τα απέναντι υψώματα. Έτσι το νερό έφτανε στις δημόσιες κρήνες, στις δεξαμενές, στα λουτρά και στα ιδρύματα της πόλης. Η διαδρομές του δικτύου και οι θέσεις όπου υπήρχαν κοινόχρηστες βρύσες υποδηλώνονται από τις παλιές ονομασίες μερικών τοποθεσιών ή οδών της χερσονήσου: Μαύρη βρύση(οδός Βυζαντίου), Βρύση της καμήλας (οδός Ναυαρίνου)κλπ. Δημόσιες κρήνες είχαν οι περισσότερες οδοί της Παλιάς πόλης. Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα σώζονταν δεκατέσσερις. Σήμερα υπάρχουν απομεινάρια τριών, στην αρχή της οδού Μεχμέτ Αλή, σε πάροδο της οδού Βυζαντίου και στην οδό Ιουστινιανού.
  • 10. Οι Καμάρες στην σημερινή τους μορφή είναι έργο που αποδίδεται στον Ιμπραήμ Πασά, βεζίρη του σουλτάνου Σουλεϊμάν του νομοθέτη. Χτίστηκαν μεταξύ 1520-1530, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκαν στην Καβάλα μεγάλα έργα υποδομής, που αποσκοπούσαν στην ανασυγκρότηση της πόλης μετά την καταστροφή του 1391 και τη μακρά περίοδο εγκατάλειψης του οικισμού.
  • 11. Το υδραγωγείο υπήρξε έργο ζωτικής σημασίας για την Καβάλα. Το νερό έκανε τον οικισμό βιώσιμο, συνέβαλε στην ανάπτυξη των αστικών λειτουργιών του, στην εγκατάσταση νέων κατοίκων και στην μεγάλη αύξηση του πληθυσμού του. Με δυο λόγια, υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την μεταμόρφωση της Καβάλας από ασήμαντο οικισμό σε μικρή πόλη. Τον ευεργετικό ρόλο του επισημαίνουν και οι περιηγητές της εποχής: Ο Pierre Belon αναφέρει στα 1547 ότι η Καβάλα ήταν στο παρελθόν έρημη και ακατοίκητη, αλλά λίγα χρόνια μετά τη κατασκευή του υδραγωγείου έγινε ένας «όμορφος και πολυάνθρωπος οικισμός».
  • 12. Οι Καμάρες είναι έργο τεράστιο, δυσανάλογο με το μέγεθος του τότε ασήμαντου οικισμού. Παρόμοιο υδραγωγείο της Οθωμανικής περιόδου, τέτοιας κλίμακας και τόσο ισχυρής κατασκευής , δεν εντοπίζεται αλλού. Πιθανολογείται λοιπόν ότι στο ίδιο χώρο υπήρχε υδραγωγείο παλαιότερης περιόδου, πάνω στα απομεινάρια του οποίου κτίστηκαν οι Καμάρες. Το παλιό αυτό υδραγωγείο ύδρευε την πόλη της Καβάλας μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Διατηρήθηκε σε καλή κατάσταση για τέσσερεις αιώνες χάρη στην συνεχή και συστηματική συντήρηση του και τις κατά καιρούς επισκευές.
  • 13. Τεκμήριο των συνεχών επεμβάσεων είναι η πολυμορφία των τόξων του. Η μόνη γνωστή επέμβαση είναι του 1818. Τότε επισκευάστηκε το νότιο τμήμα των καμαρών, προς την πλευρά των τειχών της πόλης, όπως μαρτυρεί και η σχετική επιγραφή, εντειχισμένη στις Καμάρες. Την ίδια εποχή έγιναν και επεμβάσεις στο δίκτυο τις χερσονήσου για να υδροδοτηθεί το Ιμαρέτ. Σήμερα οι Καμάρες έχουν χάσει πολύ από τον ζωτικό τους χώρο: το επιβλητικό υδραγωγείο που επί αιώνες κυριαρχούσε στο τοπίο και ήταν ορατό από παντού, ασφυκτιά μέσα στις πολυκατοικίες και σταδιακά εξαφανίζεται. Κάτω από τα τόξα του περνούν οι δρόμοι που συνδέουν το κέντρο της πόλης με τις ανατολικές περιοχές της. Αταίριαστες και ακαλαίσθητες κατασκευές παρενοχλούν το μνημείο, κυρίως προς την πλευρά του καρνάγιου, ενώ ανάμεσα σε κάποια ποδαρικά του διατηρούνται ακόμη τα μικρά προσφυγικά σπιτάκια. Παρόλα αυτά το μνημείο διατηρεί αμείωτη τη γοητεία του. Συνέβαλε σε αυτό η πρόσφατη εξαιρετική αναστήλωση του από την 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων της πόλης μας. Απομένει η ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου που θα αναδείξει τις ομορφιές του και βέβαια η συστηματική αρχαιολογική έρευνα, που θα αποκαλύψει τα κρυμμένα μυστικά του ιστορικού παρελθόντος του.
  • 15. Το κτήριο της οδού Κύπρου 10, είναι το Θα πρέπει να χτίστηκε πιο εντυπωσιακό ίσως κτίσμα της πόλης, προς το τέλος της με αρχιτεκτονική μοναδική και εντελώς δεκαετίας του 1890 και να «ξένη» μέσα στον χώρο της Καβάλας. ανήκε στην ιδιοκτησία του Αποτελεί, όπως συνήθως λέγεται από Ούγγρου καπνέμπορου τους παλιούς Καβαλιώτες, μικρογραφία βαρόνου Πιέρ Έρτζοχ, πύργου της Ουγγαρίας. μαζί με εκείνο του σημερινού Ωδείου. Το 1921 πουλήθηκε από τον Μωρίς Έρτζοχ, γιο του Πιέρ Έρτζοχ, στην «Ανώνυμο Εταιρεία Καπνών Ανατολής και Πέραν Θαλάσσης», με πληρεξούσιο το διευθυντή της Εταιρίας Αρμάνδο Κούφλερ.
  • 16. Το 1937 το κτήριο βγήκε σε αναγκαστικό πλειστηριασμό για οφειλές της Ανώνυμης Εταιρείας Καπνών Ανατολής και αγοράστηκε από το Δήμο Καβάλας, επί δημαρχίας Αθανασίου Μπαλάνου. Από το 1937 στεγάζεται εδώ ο Δήμος.
  • 17. Το κτήριο στη σημερινή του μορφή δεν έχει υποστεί μετατροπές. Η μόνη βασική αλλαγή που έγινε είναι το γκρέμισμα του ψηλού τοίχου που υψωνόταν στην πρόσοψη (νότια πλευρά) του κτηρίου και εμπόδιζε την θέα προς το εσωτερικό. Έχει έντονα ρομαντικά στοιχεία παλιών μεσαιωνικών πύργων, με επάλξεις, πυργίσκους κλπ.
  • 18. Στην πρόσοψη του κτηρίου υπάρχει σε έξι διαφορετικές θέσεις χαρακτηριστική διακοσμητική παράσταση/οικόσημο. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στον επισκέπτη η εσωτερική οργάνωση των χώρων του κτηρίου, όπου στα παλιά χρόνια γινόταν λαμπρές κοσμικές εκδηλώσεις.
  • 20. Χτισμένο σε ύψος 70 περίπου μέτρων από τη θάλασσα, σε θέση με εξαιρετική φυσική οχύρωση από τις τρεις πλευρές του, το κάστρο δεσπόζει στην κορυφή της χερσονήσου της Παναγίας. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της πόλης, και από τις επάλξεις του μπορεί ο επισκέπτης να απολαύσει τη μαγευτική θεά της πόλης και της γύρω περιοχής.
  • 21. Στον εξωτερικό του περίβολο έχει διαμορφωθεί υπαίθριο θέατρο, όπου διοργανώνονται συναυλίες, χορευτικές ή θεατρικές παραστάσεις και άλλες εκδηλώσεις. Στο ανανεωμένο δεσμωτήριο και στο φυλάκιο φιλοξενούνται εκθέσεις εικαστικών και φωτογραφίας. Το αναψυκτήριο του κάστρου αποτελεί τόπο ξεκούρασης για τους επισκέπτες.
  • 22. Το κάστρο της Καβάλας ανοικοδομήθηκε στη θέση της βυζαντινής ακρόπολης, η όποια είχε καταστραφεί το 1391, όταν η Χριστούπολη κυριεύτηκε από τους Τούρκους μετά από πολιορκία. Η νέα ακρόπολη ενσωμάτωσε στην κατασκευή της τα ερείπια της παλαιότερης, και όπως φαίνεται, ακλούθησε σε γενικές γραμμές τη μορφή, το διάγραμμα και την έκταση της. Η ακρόπολη ανοικοδομήθηκε σε δυο φάσεις: τον Απρίλιο του 1425 κτίστηκε ο εσωτερικός περίβολος, στο ψηλότερο και ομαλότερο μέρος του λόφου. Το έργο δεν συνδέεται με τις αμυντικές ανάγκες κάποιου οικισμού, αφού η χερσόνησος ήταν ερειπωμένη και ακατοίκητη. Προορισμός του οχυρού ήταν αφενός ο έλεγχος και η προστασία του καίριου περάσματος της Εγνατίας οδού, που υπέφερε από πειρατικές επιδρομές, και αφετέρου η επιτήρηση των κινήσεων του βενετσιάνικου στόλου και η αντιμετώπιση μιας επικείμενης επίθεσης του.
  • 23. Στον εσωτερικό περίβολο βρίσκονται οι χώροι που ήταν απαραίτητοι για την αμυντική λειτουργιά του οχυρού: η δεξαμενή του ιερού, πάνω από την όποια κτίστηκε αργότερα το ερειπωμένο σήμερα μικρό τζαμί, η αποθήκη πυρομαχικών και τροφίμων, που αργότερα μετατράπηκε σε φυλακή, τα καταλύματα της φρουράς και ο κεντρικός κυλινδρικός πύργος. Ο τελευταίος ανοικοδομήθηκε πάνω στα θεμέλια παλαιότερου, προφανώς βυζαντινού. Δίπλα του ανοίγεται η πύλη της εισόδου, που μετά την ολοκλήρωση της ακρόπολης χρησίμευε για την επικοινωνία των δυο περίβολων. Στις τέσσερεις γωνίες του εσωτερικού περίβολου υπήρχαν πύργοι, σήμερα κατεδαφισμένοι.
  • 24. Για έναν αιώνα η πιο χαμηλή και Στα 1520-1530, ευπρόσβλητη πλευρά του λόφου, προς το ανοικοδομήθηκαν, ίσως πάνω μέρος του λιμανιού, έμενε ανοχύρωτη. Από στα απομεινάρια της πρόχειρης εδώ είχαν επιτεθεί οι Βενετοί τον Ιούλιο βενετικής κατασκευής, τα τείχη του 1425 και οι Τούρκοι ένα μηνά που ένωσαν την ακρόπολη με αργότερα, όταν ανακατέλαβαν το κάστρο. την περιμετρική οχύρωση της Κατά την διάρκεια της σύντομης κατοχής χερσονήσου. Έτσι του φρουρίου οι Βενετοί έκτισαν εδώ ένα δημιουργήθηκε ο εξωτερικός «εξωτερικό λιθόκτιστο καταφύγιο». περίβολος, με την προσθήκη του οποίου το κάστρο επεκτάθηκε σημαντικά και αύξησε την αμυντική του ισχύ. Στο ανατολικό τείχος ενσωματώθηκε ο πεντάπλευρος πύργος της βυζαντινής οχύρωσης, ενώ στα δυο βόρεια άκρα υψώθηκαν τετράγωνοι πύργοι, πίσω από τους ερειπωμένους βυζαντινούς.
  • 25. Ο εξωτερικός περίβολος είχε δυο πύλες: η πρώτη και παλαιότερη αχρηστεμένη σήμερα βρίσκεται στην Β.Δ γωνία, στο τέρμα της οδού Καψάλη, και είναι εφοδιασμένη με ζεματίστρα. Ανοίχτηκε στη θέση προγενέστερης βυζαντινής και εξασφάλιζε την επικοινωνία της ακρόπολης με το κέντρο και την αγορά της πόλης. Ακριβώς απέναντι της, στο τέρμα της οδού Ισιδώρου, βρίσκεται η σημερινή πύλη εισόδου στην ακρόπολη, μέσω της οποίας το κάστρο επικοινωνούσε με τον οικισμό της χερσονήσου. Για την προστασία της είχε διαμορφωθεί ο παρακείμενος προμαχώνας.
  • 26. Το κάστρο κτίσθηκε σε θέση με εξαιρετική φυσική οχύρωση από τις τρεις πλευρές και σε εποχή που οι πόλεμοι διεξάγονταν με όπλα «ψυχρού ατσαλιού» κι όχι με πυροβόλα όπλα μεγάλης καταστρεπτικής δύναμης. Με το πέρασμα όμως του χρόνου το οχυρό αδυνατεί να ανταποκριθεί στις νέες τεχνικές του πολέμου και η αμυντική του ισχύς μειώνεται. Κατά την τελευταία περίοδο -τότε εκλείπει ουσιαστικά ο κίνδυνος εξωτερικών επιθέσεων- η ακρόπολη έχει χάσει τον πρωταρχικό της ρολό ως αμυντικού κέντρου. Από τα τέλη του 17ου αιώνα χρησιμοποιείται παράλληλα και ως τόπος εξορίας και φυλάκισης υπηκόων του σουλτάνου. Οι πηγές αναφέρονται σε αρκετές περιπτώσεις, άγνωστων αλλά και επώνυμων. Όλοι αυτοί κρατούνταν στο μεγάλο σκοτεινό υπόγειο, που αρχικά ήταν αποθήκη πυρομαχικών και τροφίμων. Στη συνεχεία μετατράπηκε σε φυλακή και έτσι είναι γνωστό μέχρι σήμερα.
  • 27. Στην ακρόπολη της Καβάλας ήταν εγκατεστημένη μέχρι τα τέλη του 19 ου αιώνα και το στρατιωτικό και διοικητικό κέντρο της πόλης. Ο Εβλιγιά Τσελεμπή αναφέρει στα 1667 ότι στο μεσαίο κάστρο, δηλαδή στον εξωτερικό περίβολο, βρισκόταν το μέγαρο του σαντζάκμπεη (διοικητή σαντζακιού) της Καβάλας και γύρω από αυτό 200 οικήματα. Με βάση την μαρτυρία του τούρκου περιηγητή , οδηγούμαστε στην εξής εικασία: Ο εσωτερικός περίβολος είχε καθαρά στρατιωτικό χαρακτήρα, για αυτό και περιέκλειε τους χώρους που ήταν απαραίτητοι για μια τελευταία άμυνα, τις αποθήκες πολεμοφοδίων και τροφίμων, τη δεξαμενή του νερού κ.α. Ο εξωτερικός όμως περίβολος, ένα απλό οχύρωμα, λειτούργησε παράλληλα και ως περίκλειστος οικισμός, στον οποίο διέμενε η κυρίαρχη τάξη των διαφόρων αξιωματούχων. Στα 1880-1885 η Πύλη υποβίβασε το κάστρο στην κατηγορία των εγκαταλειμμένων. Οι αρχές και η στρατιωτική δύναμη εγκατέλειψαν την ακρόπολη, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις και η φυλακή μεταφέρθηκαν σε άλλο μέρος της πόλης, έξω από τα τείχη, τα άχρηστα πλέον πυροβόλα αποσύρθηκαν και η σημαία υποστάλθηκε από τις επάλξεις. Το μνημείο έπαυσε να συντηρείται και παραδόθηκε στην φθορά του χρόνου. Συγκρίνοντας τις κατά καιρούς απεικονίσεις του, σε γκραβούρες του 1860-1880 και σε φωτογραφίες από τη δεκαετία του 1880, διαπιστώνουμε την προϊούσα αλλοίωση του, όπως την κατάρρευση της στέγης των δυο πύργων.
  • 28. Στις αρχές του 20ου αιώνα ο χεδίβης της Αιγύπτου Αμπάς Χιλμί αγόρασε το άχρηστο φρούριο από την στρατιωτική υπηρεσία των Τούρκων για να εγκαταστήσει βιομηχανική και βιοτεχνική σχολή, σχέδιο που δεν υλοποιήθηκε. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 το κάστρο περιήλθε, κατόπιν αγοράς (70.000 δραχμών), στην κυριότητα του δήμου Καβάλας. Το κάστρο διατηρείται ακόμη σε σχετικά καλή κατάσταση και μετά από μια μακρά περίοδο εγκατάλειψης αρχίζει να εντάσσεται στη ζωή της πόλης. Το μνημείο -άλλοτε αμυντικό οχυρό, διοικητικό κέντρο και τόπος εξορίας και φυλάκισης– προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης πόλης και αναλαμβάνει μια νέα λειτουργία, ως χώρος αναψυχής και πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
  • 30. Δεσπόζει στην χερσόνησο της Παναγίας, διακρίνεται σε όλη την πόλη, έχει 51 καπνοδόχους και το μεγαλύτερο μέρος του κτίστηκε μεταξύ 1817-1821. Την οριστική του όμως μορφή την πήρε προς τα μέσα του 19ου αιώνα. Πρόκειται για έργο του Μεχμέτ Αλή, βαλή τότε της Αιγύπτου (1805- 1848), ο οποίος για συναισθηματικούς λόγους θέλησε να ευεργετήσει τη γενέτειρά του με αυτό το θρησκευτικό, φιλανθρωπικό και εκπαιδευτικό ίδρυμα. Τα έξοδα για τη συντήρηση και τη λειτουργία του Ιμαρέτ καλύπτονταν από τις προσόδους της Θάσου. Το νησί είχε παραχωρηθεί στον Μεχμέτ Αλή το 1813, ως ανταμοιβή για τη στρατιωτική βοήθεια που είχε προσφέρει στον σουλτάνο λίγα χρόνια πριν.Το Ιμαρέτ καταλαμβάνει έκταση 4200τ.μ. και αποτελείται από δύο μεντρεσέδες (ιεροδιδασκαλεία), δυο ντερσανέ-μετσζίτ (μεγάλες θολωτές αίθουσες διδασκαλίας που χρησιμοποιούνταν και για προσευχή), ένα μεκτέμπ (σχολείο βασικής εκπαίδευσης αρρένων), ένα ιμαρέτ (πτωχοκομείο) και τα γραφεία της διεύθυνσης. Συγκροτείται από τέσσερις επιμέρους κτιριακές ενότητες που παρατάσσονται στη σειρά και οργανώνονται γύρω από περίκλειστες αυλές. Το μεκτέμπ και το ιμαρέτ χτίσθηκαν το 1820-1821.
  • 31. Η κλειστή και εσωστρεφής διάταξη του συγκροτήματος δεν επιτρέπει στον επισκέπτη της παλιάς πόλης να έχει πλήρη οπτική επαφή με την πολυμορφία του μνημείου. Κυρίαρχα στοιχεία στην γενική εικόνα του ιμαρέτ, είναι οι υπερυψωμένοι θόλοι, επενδυμένοι με φύλλα μολύβδου και οι πολυάριθμες καμινάδες. Στο μεκτέμπ οι νεαροί μαθητές μάθαιναν αποσπάσματα από το Κοράνι, γραφή, ανάγνωση και λίγα στοιχεία αριθμητικής. Το Ιμαρέτ παρείχε δωρεάν φαγητό στους σπουδαστές αλλά και στους άπορους της πόλης, αδιακρίτως θρησκεύματος. Οι μεντρεσέδες, στο κέντρο του συγκροτήματος, ήταν εκπαιδευτικά ιδρύματα ανώτερης βαθμίδας, όπου διδάσκονταν η θεολογική, νομική και άλλες επιστήμες του Ισλάμ. Οι σπουδαστές των ιεροδιδασκαλείων (σοφτάδες) έρχονται από διάφορα μέρη της οθωμανικής επικράτειας, στην ηλικία των 14-15, και φοιτούσαν εδώ, ως οικότροφοι, για μερικά χρόνια ή για μερικές δεκαετίες. Εκτός από δωρεάν τροφή και στέγη, έπαιρναν ένα μικρό χρηματικό βοήθημα και απαλλάσσονταν από την στρατιωτική υπηρεσία και μετά την αποφοίτηση τους τοποθετούνταν σε ηγετικές θέσεις του κρατικού μηχανισμού. Σε περιόδους έντασης οι νέοι αυτοί αποτελούσαν φόβητρο για το χριστιανικό πληθυσμό της πόλης. Αναφέρεται, μάλιστα, ότι για το σκοπό αυτό υπήρχαν στις αποθήκες του ιμαρέτ όπλα και πολεμοφόδια.
  • 32. Στα τέλη του 1922 και στις αρχές του 1923 η Καβάλα πλημμύρισε από ένα κατατρεγμένο πλήθος προσφύγων το οποίο έπρεπε επειγόντως να στεγαστεί. Τα διαθέσιμα γι’ αυτό το σκοπό κτίρια στην Καβάλα ήταν λίγα. Ένα από αυτά ήταν το Ιμαρετ, τα καμαράκια του οποίου γέμισαν με οικογένειες. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν οι πρώτοι που κατέλυσαν στο Ιμαρετ ήταν κάκιστες. Δεν μπορούσε να γίνει λόγος για μετρά υγιεινής, αν και οι πρόσφυγες κατέβαλαν κάθε δυνατή σχετική προσπάθεια. Σύντομα οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν σε σπίτια. Έτσι, μετά το 1930, όταν και οι τελευταίοι από τους πρόσφυγες που θέλησαν να στεγαστούν σε σπίτια πέτυχαν το στόχο τους, οι κάτοικοι του Ιμαρέτ περιορίστηκαν σε όσους ενδιαφέρονταν να μείνουν εκεί έναντι χαμηλού ενοικίου. Εκτός από το ότι το συμβολικό τίμημα ενοικίασης ενός δωματίου έδινε στους διαμένοντες την δυνατότητα για φτηνή στέγη και ασφάλεια. Οι περισσότεροι απ’ όσους διέμεναν προπολεμικά στο Ιμαρέτ ήταν καπνεργάτες και ψαράδες. Οι τελευταίοι επέλεγαν να μείνουν εκεί, επειδή –εκτός των άλλων– η θέση του κτίσματος τους παρείχε την δυνατότητα να κατεβαίνουν εύκολα και γρήγορα στο λιμάνι. Στον χώρο συνυπήρχαν διαφορές γλωσσικές παραλλαγές, ανάλογα με τον τόπο της καταγωγής των ενοίκων: άλλοι πρόσφυγες μιλούσαν Πολίτικα, άλλοι Τσεσμελίδικα και άλλοι Σμυρναίικα. Τόσο τα χρόνια πριν από τον πόλεμο όσο και μεταπολεμικά οι άνθρωποι που έμεναν στο Ιμαρέτ αποτελούσαν μια μικρή κοινωνία, σχετικά αποκομμένη από την υπόλοιπη Παναγία, «μια γειτονιά μέσα στη γειτονιά».
  • 33. Ο πόλεμος αντιμετωπίστηκε από τους ενοίκους του Ιμαρέτ, όπως και από όλους τους υπόλοιπους κατοίκους της Παναγίας. Ο κόσμος διακατεχόταν από ενθουσιασμό για τις νίκες του ελληνικού στρατού και αγωνία για την τελική έκβαση. Τα χρόνια της Κατοχής πέρασαν δύσκολα και βασανιστικά για τους ένοικους του Ιμαρέτ. Όλα τα καμαράκια ήταν κατειλημμένα από Έλληνες καθ’ όλη τη διάρκεια της Κατοχής και κανείς από τους ενοίκους δεν «βουλγαρογράφτηκε». Μία «κακή συνήθεια» που οι ένοικοι του Ιμαρέτ απέκτησαν επί Κατοχής, λόγω των οικονομικών δυσκολιών και των κινδύνων που μπορούσαν να αντιμετωπίσουν, ήταν το να μετατρέπουν τα κάγκελα του σε καυσόξυλα.
  • 34. Αυτή ήταν, σε γενικές γραμμές, η κατάσταση που επικρατούσε στο Ιμαρέτ μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου του 1944, όταν το 26ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ. απελευθέρωσε την Καβάλα. Μετά το 1953 επιδείχθηκε πλήρης αδιαφορία για το Ιμαρέτ. Καμία συντήρηση δεν γινόταν και το συγκρότημα αφέθηκε στην μοίρα του. Έτσι, στα μέσα της δεκαετίας του 1960 οι περισσότεροι από τους ενοίκους του το είχαν εγκαταλείψει. Όσοι απέμεναν ήταν πολύ φτωχοί, οι οποίοι δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στα έξοδα ενός σπιτιού. Το Ιμαρέτ μετατράπηκε σε έναν χώρο βρώμικο και ακατάλληλο για ανθρώπους με απαιτήσεις για αξιοπρεπή διαβίωση. Λίγο αργότερα, το 1967, το τμήμα υγιεινής της νομαρχίας Καβάλας σφράγισε το χώρο για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.
  • 35. Το Λιμάνι και το Καρνάγιο
  • 36. Το λιμάνι της Καβάλας έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη και την ανάπτυξη της πόλης από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Χτίστηκε από τους κατοίκους της Θάσου στο τέλος του 7ου αιώνα π.Χ. και κρατούσε ανοιχτό το δρόμο προς το Αιγαίο και τα παράλια της Μικράς Ασίας. Μέσα από εδώ, ο Απόστολος Παύλος έφτασε στην Καβάλα και άρχισε να διαδίδει τον Χριστιανισμό σε όλη την Ευρώπη. Τον 16ο αιώνα η εμπορία των εξαγωγών των τοπικών γεωργικών προϊόντων (σιτάρι, βαμβάκι, κ.λπ.) αρχίζει να ανθίζει. Εκτός από αυτό όμως, το λιμάνι διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο ως κέντρο για την αλιεία και τον καπνό.
  • 37. Κάποια έργα στο λιμάνι, καθώς και η δημιουργία της νέας ακτής της Καβάλας ξεκινούν το 1920 και ολοκληρώνονται το 1950. Η χερσαία ζώνη του λιμανιού είναι το σημείο εστίασης για ψυχαγωγική, εμπορική, επιχειρηματική και τουριστική δραστηριότητα. Από τον Οκτώβριο του 2002, το λιμάνι δεν χρησιμοποιείται για εμπορικούς σκοπούς. Αντ' αυτού, ο «Φίλιππος Β’», λιμάνι στη Ν. Καρβάλη, χρησιμοποιείται για αυτόν τον λόγο. Σήμερα, το κεντρικό λιμάνι της Καβάλας εξυπηρετεί: •τον αλιευτικό στόλο •τον τουρισμό •τους επιβάτες από και προς Θάσο, Λήμνο, Μυτιλήνη και Σαμοθράκη •θαλάσσια αθλήματα
  • 38. Κατά τα τελευταία χρόνια το λιμάνι της Καβάλας αλλάζει, καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για να χρησιμεύσει ως την κύρια πύλη από τα Βαλκάνια στην Μεσόγειο. Το καρνάγιο της Καβάλας έχει ιστορία τουλάχιστον τετρακοσίων ετών. Bρίσκεται στην τωρινή του θέση, στη μικρή παραλία λίγο κάτω από τη χαρακτηριστική αψίδα της πόλης, ήδη από το 1912, ενώ στο πέρασμα των τεσσάρων αυτών αιώνων «φιλοξενήθηκε» σε τοποθεσίες όπως η Παλαιά Ραψάνη και ο διπλανός κόλπος «Περιγιάλι» ή «Kαρά Oρμάν» («Μαύρος Κόλπος» επί το ελληνικότερο).
  • 40. ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ (Οδός Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 2) Την ανέγερση του κτηρίου την είχε αναλάβει ειδική επιτροπή ανεγέρσεως του παρθεναγωγείου Καβάλας. Θεμελιώθηκε τον Μάιο του 1891 και ήταν έτοιμο πριν το 1894. Τα χρήματα βρέθηκαν με δωρεές, δανεισμούς, με λαχειοφόρο αγορά της εποχής εκείνης, καθώς και με διαφορές εισφορές(όπως των πολυαρίθμων τότε καπνεργατών που πρόσφεραν ο καθένας του ένα ημερομίσθιο). Στο ισόγειο του κτηρίου, σύμφωνα με τις προδιαγραφές που είχε συντάξει η επιτροπή, θα στεγάζονταν, και στεγάστηκε, νηπιαγωγείο. Το κτίσμα από αρχιτεκτονική άποψη δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Έχει απλή σοβαρή γραμμή με χαρακτήρα νεοκλασικό. Για την ανέγερση του η επιτροπή δεν απευθύνθηκε σε Καβαλιώτη τεχνικό, αλλά σε δυο ξένους γνωστούς, φαίνεται, αρχιτέκτονες : Κωνσταντίνο Αδαλή, στη Μυτιλήνη, και τον Ξενοφώντα Λάτρη, στην Σμύρνη. Σήμερα εδώ στεγάζεται το 10 ο δημοτικό σχολειό.
  • 42. Η ΠΑΛΙΑ ΜΕΡΑΡΧΙΑ (Οδός Κωνσταντινίδου Ποιητού 18 ) Είναι ένα από τα πιο αξιόλογα νεοκλασικά κτίσματα της Καβάλας. Χτίσθηκε την πρώτη δεκαετία του 1900 από τον Τούρκο μεγαλοκτηματία Χατζή Σικάρ αγά. Σήμερα μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1922, ανήκει στο δημόσιο. Το κτίριο είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της οθωμανικής αρχιτεκτονικής , που έχει δεχτεί επιδράσεις από τον γερμανικό νεοκλασικισμό . Ψευδοκίονες με καμπύλες επιφάνειες χωρίς ραβδώσεις, με κιονόκρανα ανατολίζουσας διακοσμητικής , σε συνδυασμό με τα καμπύλα τόξα του πρόπυλου, ένα τύμπανο (στο δεύτερο όροφο της νότιας πρόσοψης) με αφηρημένα ανθεμωτά διακοσμητικά στοιχεία, και άλλα, δίνουν το αίσθημα επιτυχημένης ανανέωσης της νεοκλασικής με την οθωμανική αρχιτεκτονική.
  • 44. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΛΛΑΔΟΣ (Οδός Βενιζέλου 25 ) Χτίσθηκε το 1927 με σχέδια του Αθηναίου αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Κιτσίκη. Το κτήριο για την εποχή του έχει πολύ προχωρημένη μοντέρνα αρχιτεκτονική. Συνδυάζει διαφορετικά στοιχεία με εκλεκτική διάθεση. Χαρακτηριστικά του είναι η κομψότητα και η ελαφρότητα, που πραγματοποιούνται με τη γενική δομή του κτίσματος αλλά κυρίως με τις προσεγμένες επιφάνειες του , κατάλληλες να αξιοποιήσουν το δυνατό φως του ήλιου.
  • 46. (Οδός Κομνηνών – 16ης Ταξιαρχίας) Χτίστηκε στην περίοδο 1926-1928 από τον καπνέμπορο Χριστόδουλο-Ραούλ Χριστοδουλίδη με ξένο αρχιτέκτονα (Βαυαρό). Είναι από τα πιο επιβλητικά για την «δύναμη» και τους όγκους τους κτίσματα της Καβάλας. Έχει μικτά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Τα νεοκλασικά κυριαρχούν στην αριστερή (νότια) πτέρυγα, ενώ στην δεξιά (βορειοανατολική) οι καμπύλες γραμμές με κορύφωση προς τα επάνω τον τρούλο. Ιδιαίτερο γνώρισμα του κτιρίου είναι τα πολλά παράθυρα, με όμοια νεοκλασικά υπέρθυρα, και οι βεράντες –μια σε κάθε παράθυρο– με κολονάκια τετράγωνης τομής, ασυνήθιστης για την Καβάλα. Όλα αυτά μαζί και οι πολλές διακοσμήσεις των επιφανειών του, δίνουν χάρη και κομψότητα στην όλη κατασκευή.
  • 48. ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ (Γωνία Μακαρίου – Δαμιανού) Το οικόπεδο πρωτοαγοράστηκε από τον Ούγγρο βαρόνο Πιερ Έρτζοχ το 1891 και αμέσως χτίσθηκε το κτίριο που διαδοχικά άλλαξε ιδιοκτήτες. Το 1921 αγοράστηκε από την «Ανώνυμο Εταιρία Καπνών Ανατολής Και Πέραν Θαλάσσης» με τον πολύ γνωστό εκείνη την εποχή Άρμω Κούφλερ, που ενεργεί ως πληρεξούσιος του Μορίς Λεοπόλδου Έρτζοχ, γιου του Πιέρ Έρτζοχ. Το 1937 αγοράστηκε μετά από πλειστηριασμό από τον καπνέμπορο Δημήτριο Σπόντη , ενώ σήμερα ανήκει στους κληρονόμους του. Εδώ στεγάζεται το δημοτικό ωδείο Καβάλας. Τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία άσχετα εντελώς από νεοκλασικές η εκλεκτικές τάσεις άλλων κτισμάτων της Καβάλας, είναι ανάλογα με εκείνα του σημερινού Δημαρχείου, καθώς και του παρακειμένου κτιρίου. Τα κοινά στοιχεία διακρίνονται σε διακοσμητικές περισσότερο λύσεις, όπως π.χ. στο στηθαίο της στέγης, όπου εύκολα αναγνωρίζονται σαφής ομοιότητες. Έξαλλου υπάρχει επάνω από το θυρεό της μοναδικής ανατολικής βεράντας του κτιρίου ανάγλυφη αναπαράσταση-κύκλος και γραμμένος μέσα του ισόπλευρος σταυρός, με ολοστρόγγυλες σαν τριφύλλι τις κεραίες του. Θα πρέπει να είναι οικόσημο. Παρατηρείται ακριβώς το ίδιο με την μέση των δυο τυμπάνων που βρίσκονται στη νότια πλευρά του Δημαρχείου.
  • 51. Κατά τα τέλη του 18ου αιώνα το εμπόριο έχει περιοδικό χαρακτήρα, διεξάγεται από τους ξένους και τα κυριότερα εξαγόμενα προϊόντα ελέγχονται από τους τοπικούς Τούρκους αξιωματούχους. Ελάχιστοι ντόπιοι ραγιάδες επωφελούνται, εργάζονται ως μεσίτες και στις αρχές του 19ου αιώνα κατορθώνουν να ιδρύσουν μικρούς εμπορικούς οίκους. Γι’ αυτούς τους λογούς η οικονομική ανάπτυξη του 18ου αιώνα δεν οδήγησε σε δομικού χαρακτήρα αλλαγές στην πόλη. Δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα ο πληθυσμός της Καβάλας παραμένει στα επίπεδα των 3000-3500 ατόμων. Επιπλέον στα τέλη του 18ου αιώνα το σαμτζάκι της έχει διαμελιστεί: στις αρχές του πασαλικιού Θεσσαλονίκης-Καβάλας ουσιαστικά υπάγεται μόνο ένα μέρος του καζά της Καβάλας, ίσως και του Πράβιου. Τα υπόλοιπα μέρη της ανατολικής Μακεδονίας αποτελούν ημιαυτόνομες περιοχές υπό την κυριαρχία των ισχυρών αγάδων και μπέηδων των Σερρών και της Δράμας. Περί το 1840 η έδρα του σαντζακιού μεταφέρεται στην Δράμα, που την εποχή αυτή ανταποκρίνεται περισσότερο στις πολιτικές και στρατιωτικές ανάγκες του Οθωμανικού κράτους. Η Καβάλα αποτελεί πλέον έδρα του ομώνυμου καζά, ενός από τους αρχικά έξι και στην συνέχεια τέσσερις του σαντζακιού της Δράμας. Η διοικητική αυτή διαίρεση διατηρείται μέχρι το τέλος της τουρκοκρατίας.
  • 52. Η μεγάλη ανάπτυξη της Καβάλας αρχίζει στα μέσα του 19ου αιώνα. Η διείσδυση του ευρωπαϊκού κεφαλαίου στο χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, από το 1840 περίπου, δημιουργεί για την πόλη και την περιοχή προϋποθέσεις οικονομικής άνθησης. Η ενδοχώρα εξειδικεύεται στην καλλιέργεια του καπνού, που είχε τεράστια ζήτηση, η πόλη συγκεντρώνει τις υπηρεσίες που ασχολούνται με τη διεκπεραίωση των καπνεμπορικών υποθέσεων της ευρύτερης περιοχής (προξενεία, εμπορικούς οίκους κλπ.) και το λιμάνι αναδεικνύεται σε κέντρο επεξεργασίας του προϊόντος και διακίνησης του προς τις εξωτερικές αγορές. Η εμπορική ανάπτυξη είναι θεαματική : Στις αρχές του 20ου αιώνα η Καβάλα είναι το κορυφαίο εξαγωγικό λιμάνι της Μακεδονίας. Γύρω στα 1910 η ετήσια αξία των εξαγωγών του εγγίζει τα 2,5 εκατομμύρια αγγλικές λίρες και είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή της Θεσσαλονίκης (περίπου 1,5 εκατομμύριο). Στο εξαγωγικό εμπόριο του λιμανιού συμμετέχουν περισσότερα από 30 κράτη.
  • 53. Στις αρχές της δεκαετίας του 1880 καταγράφονται ετησίως περίπου 1.500 αφίξεις και αναχωρήσεις πλοίων. Στη ναυσιπλοΐα του λιμανιού το αριθμητικό προβάδισμα ανήκει στα ελληνικά πλοία, όμως το μεγαλύτερο μέρος των εμπορευμάτων διακινείται με τα πολλαπλάσιας χωρητικότητας ξένα ατμόπλοια. Χάρη στο εμπόριο του καπνού η Καβάλα γίνεται βασικός σταθμός στα δρομολόγια των ατμοπλοϊκών εταιρειών: από τη δεκαετία του 1840 της αυστριακής Lloyd και της γαλλικής Fraissinet. Από το λιμάνι περνούν επίσης τακτικές γραμμές τούρκικων, ελληνικών και αιγυπτιακών πλοίων και κατά διάστημα γαλλικών, ρώσικων, αμερικανικών, ολλανδικών, γερμανικών κ.α. Το εμπόριο του καπνού αρχικά βρίσκεται στα χέρια των Ελλήνων, που εργάζονται κυρίως ως προμηθευτές ή αντιπρόσωποι ξένων οίκων. Σταδιακά εκτοπίζονται από τις μεγάλες ευρωπαϊκές και αργότερα αμερικανικές εταιρείες , που εγκαθίστανται στην πόλη, κτίζουν δικές τους μεγάλες αποθήκες και ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του καπνεμπορίου. Στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ο αιώνα δυο οίκοι, των Αλλατίνι της Θεσσαλονίκης και των Herzog της Βουδαπέστης, αγοράζουν και εξάγουν το 70% της καπνοπαραγωγής των περιοχών Καβάλας, Ξάνθης, Δράμας, και Σερρών. Την εποχή αυτή δραστηριοποιούνται στην Καβαλά 61 εξαγωγικές καπνεμπορικές εταιρείες.
  • 54. Τα ευρωπαϊκά κράτη που έχουν εμπορικά συμφέροντα στην περιοχή εγκαθιστούν στην πόλη προξενικές αρχές (υποπροξενεία ή προξενικά πρακτορεία) : η Αυστρία (1829), η Ελλάδα (1835) η Γάλλια (1844), τα γερμανικά κρατίδια – Πρωσία – Γερμανία (δεκαετία του 1850), η Σαρδηνία (1857), η Αγγλία (1877), η Ισπανία (1886). Η εμπορική ανάπτυξη μεταμορφώνει μέσα σε λίγες δεκαετίες την ασήμαντη κωμόπολη σε εύρωστη πόλη. Η Καβάλα γίνεται πόλος έλξης για Έλληνες , Εβραίους και ευρωπαίους έμπορους και η αύξηση του πληθυσμού της είναι αλματώδης: Οι 3-4.000 του 1840 γίνονται 7- 8.000 στα 1875-1880, ξεπερνούν τις 10.000 μετά το 1885, φθίνουν τους 20.000 μεταξύ 1900-1905 για να αγγίξουν τους 25.000 τις παραμονές της απελευθέρωσης (1912-13). Η ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση οδηγεί στην οικιστική επέκταση της πόλης εκτός των τειχών της. Μετά το 1864 αρχίζουν να σχηματίζονται οι νέες συνοικίες. Αμέσως του Αγίου Ιωάννου και λίγο αργότερα οι υπόλοιπες χριστιανικές, οι τουρκικές, οι γύφτικες και η εβραϊκή.
  • 55. Οι ρυθμοί αύξησης του ελληνικού πληθυσμού είναι κατά πολύ ταχύτεροι των αντίστοιχων τούρκικου, με αποτέλεσμα μέσα σε λίγες δεκαετίες να ανατρέπονται και πάλι οι πληθυσμιακές αναλογίες. Μέχρι το 1840 οι Έλληνες, μόνιμοι και «πάροικοι», δεν ξεπερνούν τους 400 (ποσοστό περίπου 10%), στα τέλη της δεκαετίας του 1870 υπερβαίνουν τους 2.000 (περίπου 25%) γύρω στα 1890 οι δυο εθνικές ομάδες είναι περίπου ισοδύναμες (από 5-6.000), ενώ μετά το 1905 ο ελληνικός πληθυσμός ξεπερνά τις 10-12.000 (περίπου 40%) και εμφανίζεται κατά πολύ μεγαλύτερος του τούρκικου. Ραγδαία είναι και η αύξηση του πληθυσμού των Εβραίων της πόλης: 80 άτομα το 1860, 200 περίπου το 1880, 1.000 γύρω στα 1900, πάνω από 2.500 στα 1912 (ποσοστό 8-9%). Κατά τις τελευταίες δεκαετίες της τουρκοκρατίας στην πόλη υπάρχουν επίσης μια πολυπληθής ομάδα μουσουλμάνων Τσιγγάνων (πάνω από 2.500 άτομα) και μικρές σχετικά ομάδες Αρμένιων και Ευρωπαίων.
  • 56. Η εμπορική ανάπτυξη συμβάλλει και στη διαστρωμάτωση της κοινωνίας. Στην πόλη εμφανίζεται ένα ισχυρό αστικό στρώμα, αποτελούμενο κυρίως από Έλληνες και Εβραίους, που συγκεντρώνει πλούτο από καπνεμπορικές και άλλες παράλληλες δραστηριότητες: τραπεζιτικές εργασίες, αντιπροσωπεύσεις μεγάλων οίκων, ασφαλίσεις, πρακτορεύσεις κλπ. Στον αντίποδα βρίσκεται μια πολυπληθής εργατική τάξη, των εποχιακά απασχολούμενων καπνεργατών, που στα 1910-1912 αριθμεί 14-16.000 άτομα. Ο επαγγελματικός καταμερισμός ολοκληρώνεται με τους επιστήμονες, επαγγελματίες, τεχνίτες, βιοτέχνες, έμπορους κ.α., που βρίσκονται ανάμεσα στους δυο πόλους και συγκροτούν τη μεσαία τάξη της πόλης.
  • 57. Όπως υποδηλώνεται στην παραπάνω συνοπτική αναφορά, μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα η Καβάλα είναι μια μικρή επαρχιακή πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μια ασήμαντη τουρκοπούλα. Στις μεσαίες δεκαετίες του 19ου αιώνα (συμβατικά, κατά την πεντηκονταετία 1830-1880) η πόλη διανύει τη φάση του οικονομικού και κοινωνικού μετασχηματισμού της, για να κάνει το μεγάλο άλμα στα τέλη του 19ου – αρχές 20ου αιώνα. Κατά την τρίτη αυτή φάση (περίπου 1880-1912) το κέντρο βάρους της Καβάλας βρίσκεται στην εκτός των τειχών σύγχρονη πόλη. Η ιστορική παλιά πόλη, η χερσόνησος της Παναγίας, περνά στο περιθώριο των εξελίξεων.
  • 59. Φεστιβάλ Φιλίππων Ελευθέρια Ήλιος και πέτρα
  • 60. Φεστιβάλ WOOD WATER WILD Φεστιβάλ Κλασσικής Μουσικής Έκθεση Βιομηχανίας - Βιοτεχνίας - Χειροτεχνίας
  • 63. Στο πλαίσιο της εργασίας μας για το μάθημα της Ερευνητικής Εργασίας- Project η ομάδα μας έκανε έναν περίπατο και επισκέφτηκε γνωστά, παλιά και νεότερα κτήρια και κτίσματα της πόλης μας.
  • 64. Αρχικά, ξεκινώντας από το σχολείο μας περάσαμε από το κτήριο του Ωδείου της Καβάλας.
  • 65. Ύστερα, επισκεφτήκαμε το Δημαρχείο της πόλης μας, το οποίο στο εσωτερικό του δεν έχει υποστεί μεγάλες αλλαγές από τότε που χτίστηκε καθώς θυμίζει ακόμα ουγγρικό πύργο της δεκαετίας του 1890.
  • 66. Δίπλα στο Δημαρχείο υπάρχει το Μέγαρο Βηξ, το οποίο χτίστηκε επίσης ως μικρογραφία ουγγρικού πύργου το 1906 από τον βαρόνο Αδόλφο Δε Ζολνάι Βηξ και σήμερα στεγάζει υπηρεσίες του Δήμου Καβάλας.
  • 67. Στην συνέχεια περάσαμε από τον Καθολικό Ναό Αγίου Παύλου, το κτήριο της Δημοτικής Καπναποθήκης που χρησιμοποιούνταν ως καπναποθήκη, ενώ σήμερα φιλοξενεί διάφορες εκδηλώσεις και καταλήξαμε στο εμπορικό κέντρο της Καβάλας.
  • 68. Επίσης περάσαμε από μία ακόμα πρώην καπναποθήκη και από την τράπεζα Ελλάδος.
  • 69. Αργότερα επισκεφτήκαμε τις Καμάρες και το Κάστρο, τα δύο πιο γνωστά κτίσματα της πόλης μας και περπατήσαμε στα στενά της περιοχής της Παναγίας, όπου συναντήσαμε κτήρια άγνωστα στους περισσότερους αλλά πολύ όμορφα.
  • 71. Τέλος επισκεφτήκαμε το σπίτι του Μεχμέτ Αλί και το Ιμαρέτ και κάπου εκεί τελείωσε ο περίπατος μας.
  • 72. Καταφέραμε να συλλέξουμε πολύτιμο φωτογραφικό υλικό αλλά και πληροφορίες για την εργασία μας καθώς και πολύ ωραίες εμπειρίες.
  • 74. Πηγές-Βιβλιογραφία: •«Νεάπολις- Χριστούπολις- Καβάλα», σελ. 32-35, 152-158, Κ. Λικουρίνος- Ε. Καραγιαννακίδης •http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=5882 •«Παραδοσιακά Κτίρια της νεότερης Καβάλας», σελ. 139, Παναγιώτης Χρ., Ζιώγας Δρ Φ. •http://www.kavala.gov.gr •http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE %B2%CE%AC%CE%BB%CE%B1 •http://www.kavalagreece.gr •«Στοιχεία Ιστορίας του Νομού Καβάλας», Πρακτικά του σεμιναρίου της τοπικής ιστορίας που διοργανώθηκε από το δήμο Καβάλας, Κ. Λυκουρίνος •«Καβάλα, Θάσος (Πινελιές του πράσινου και του μπλε)», Κοσμάς Ι. Χαρπαντίδης •Ένθετο της εφημερίδας «ΕΘΝΟΣ»
  • 75. Συμμετείχαν στην εργασία: Αθανασίου Μάγδα Μιχελάκης Μιχάλης Αναστασιάδης Μυλόπουλος Χρήστος Στάθης Μυλωνά Τόνια Ανδρεάδης Γιάννης Παλαιολόγκ Χάρης Ασβεστοπούλου Παπακοσμίδου Έλλη Τατιάνα Πετρίδης Κώστας Ασμάνης Αλέξης Πεχλιβανίδης Κώστας Δρακόπουλος Ραμαντάνης Σταύρος Αχιλλέας Σαλωνίδης Πάρης Καπετάνιου Ελένη Σιδηροπούλου Άννα Κασιώνη Μαρία Τυπάδη Κέλυ Μίχας Παντελής
  • 76. Ευχαριστούμε πολύ τις υπεύθυνες καθηγήτριες : κ. Κατσάκη, κ. Λιατσοπούλου
  • 77. Ευχαριστούμε επίσης τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου μας για την οικονομική ενίσχυση που μας παρείχε για την έκδοση της έντυπης μορφής της εργασίας μας.