Ang dokumento ay naglalarawan ng mga sanhi at bunga ng mga pangyayari kaugnay ng ekolohiya at kalikasan. Tinutukoy nito ang mga epekto ng pagkasira ng kalikasan, tulad ng pagkawala ng tirahan ng mga hayop at pagtaas ng mga sakit, at nagbibigay ng mga halimbawa ng pahayag na nagtutukoy sa sanhi at bunga. Tinatalakay din nito ang mga pangatnig na nagpapahayag ng sanhi at bunga at naglalaman ng mga gawain na nag-uugnay sa mga ito.

1. Sanhi at Bunga
JENITA D. GUINOO
GURO SA FILIPINO

2. 1. Napangangalagaan ang
ekolohiya ng ating bansa
2. Nagsisilbing magandang
modelo sa ibang kabataan
3. Naiiwasan ang pagbabara ng
mga daluyan ng tubig pati ang
pagbaha
4. Malinis na kapaligiran ang
mararanasan
5. Maiiwasan ang anumang
nakahahawang sakit

3. 1. Nawawalan ng tahanan ang mga
hayop sa gubat
2. Nauubos ang mga puno sa
kagubatan
3. Maghahanap ng ibang malilipatang
tirahan ang mga hayop
4. Nasisira ang imbakan ng tubig sa
ilalim ng mga ugat ng puno na
pumipigil sa pagbaha
5. Masisira ang ekolohiya ng
kagubatan

4. Sagutin:
1. Ilarawan ang pagkakabuo ng mga pahayag sa unang
mga pangungusap? Sa ikalawang pangungusap?
2. Sang-ayon ba kayong, isang malaking problema ang
nasa ikalawang pangungusap?
3. Ano pa ang maaaring ibubunga ng bawat pahayag?
4. Ano ang tawag natin sa mga pahayag na ito? Anong
isinasaad ng mga ito?

5. Alam mo ba na…..
Ang pagbibigay ng sanhi at bunga ay tumutukoy sa
pinakaugat o dahilan ng isang pangyayari at ang magiging
bunga o epekto nito.
Ang ugnayang sanhi at bunga ay inihuhudyat ng mga
pang-ugnay na maaaring salita o lipon ng mga salita na
tinatawag na pangatnig.
Ang mga pangatnig na nagpapahayag ng sanhi o
dahilan ay sapagkat, kasi, dahil sa, dahilan sa/ kay,
palibhasa, mangyari, kundangan, at iba pa na tinatawag
pananhi. (Sanhi)

6. Halimbawa:
1. Marami ang namatay sa nakaraang pagbagyo sapagkat
hindi nila napaghandaan ang storm surge.
2. Magsikap tayong mabuti dahil ito lamang ang magiging
susi ng ating pag-unlad sa buhay.
3. Nakatapos siya ng pag-aaral kasi nagtiyaga siyang mag-
working student.
4. Natuto siyang magrebelde sa mga magulang palibhasa’y
laki siya sa layaw.

7. Ang mga pangatnig na nagpapahayag ng bunga o
resulta ay kung kaya, bunga ng, sa gayon, sa ganitong
dahilan, at iba pa. Tinatawag itong panlinaw. (Nagbibigay-
paliwanag)
1. Marami ang walang hanapbuhay kaya laganap ang
holdapan at iba pang masasamang gawain.
2. Maraming namatay at nawalan ng pamilya bunga ng
super typhoon “Yolanda”.
3. Marami ang nagugutom kaya dapat din tayong
magtipid.

8. Ang pangatnig na nagsasaad ng bunga na ang isinasaad
na kaisipang may panubali, tinatawag itong panubali.
(Kundisyunal)
Halimbawa:
1. Uunlad ang bansa kung may tiyaga at disiplina ang mga
mamamayan.
2. Maiiwasan ang mga kalamidad kapag marunong
mangalaga sa kalikasan ang mga mamamayan.

9. Gawain: Pagtambalin ang mga sugnay upang mabuo ang kaisipan nito.
a. Maraming tao ang
nagkakasakit
b. Unti-unting namamatay
ang mga pananim
c. Naghihirap ang mga
mamamayan
d. Wala siyang gusto/
hangad sa buhay
e. Masusulusyunan ang
suliranin ng pagbaha
a.Dahil sa pagkatuyo ng mga
ilog at sapa.
b.Kaya wala siyang natapos na
kurso
c. Bunga ng labis na polusyon sa
ating bansa
d.Kung ang lahat ng
mamamayan ay nay
pagmamasakit
e.Sapagkat patuloy ang pagtaas
ng halaga ng mga bilihin

10. Gawain B:
Gamitin sa pangungusap ang sumusunod na mga
pangatnig na nagsasaad ng sanhi at bunga.
1.Kaya 6. sa ganitong dahilan
2.Palibhasa 7. kundangan
3.Kapag 8. bunga ng
4.Sapagkat 9. mangyari
5.Dahil sa 10. kasi

11. Gawain C:
Sumulat ng mga pangungusap tungkol sa
sumusunod na paksa, gumamit ng mga
pangatnig na nagbibigay ng sanhi at bunga.
Pagkalulong ng mga Kabataan sa ML
SANHI BUNGA

12. Talakayin:
Pag-uusapan ang mga naging sagot sa gawain
Pagkalulong ng mga Kabataan sa ML
SANHI BUNGA