1. SAN MIGUEL DE CELANOVA
YOLANDA OTILIA SEARA SAMPEDRO
IES DE CELANOVA
DEPARTAMENTO DE XEOGRAFÍA E HISTORIA

2. A GALICIA FEUDAL
• Período que vai dende a desaparición do dominio
visigodo ata o S. XV.
• Trazos xerais: establecemento de relacións de
dependencia entre homes libres (relacións señoriais),
fragmentación do poder político, predominio dunha
economía de base agraria, dominio dunha cultura
relixiosa con especial relevancia dos mosteiros…
• Chegada dos musulmáns no ano 711, a súa
incidencia foi escasa, igual que a reconquista e a
posterior repoboación
• Desaparición do reino godo
• Os monarcas astures acabarán por dominar un
amplo territorio no que se inclúe Galicia; con eles
remata a “vida política independente” de Galicia

3. CONTEXTO HISTÓRICO – ARTÍSTICO
O SÉCULO X
• No s. X a situación histórica e artística é
complexa, por conviviren varias tendencias
• A política repoboadora dos reis asturianos e
de Afonso III (León) atrae aos cristiáns
residentes en Al-Andalus.
• Mozárabes: individuos de relixión cristiá que
vivían sometidos ao poder político de Al-
Andalus.
• Comunidades de mozárabes instálanse nos
territorios da Conca do Douro.

4. • Estas comunidades constrúen os seus edificios
e igrexas nun peculiar estilo que se lle deu en
chamar mozárabe (termo acuñado por
Gómez Moreno)
• Esta terminoloxía foi revisada e outros
historiadores (Camon Aznar, Torviso…)
propoñen un termo máis amplo que englobe
as diversas temdencias que existían na arte
hispana : arte de repoboación

5. • A chegada de mozárabes a Galicia foi
mínima, polo que os historiadores consideran
pouco axeitado falar de arte mozárabe en
Galicia, sería máis acertado estudar a arte
desta época como arte de repoboación ou
arte do século X.
• Nos últimos anos a historiografía introduce
unha nova denominación : Arquitectura
cristiana hispana
• A presenza dun elevado número de monxes
fai que o monacato coñeza en Galiza
especial relevancia.

6. • É salientable o desenvolvemento dos mosteiros
construídos na “Ribeira Sacra”.
• Magnates e condes fundan e protexen
mosteiros.
• Salienta a familia de San Rosendo que
participou en múltiples actividades
constructoras.
• Edificios galegos do século X:
“San Martiño de Pazó (Allariz)”
“Sta. María de Vilanova dos Infantes”
“Santa Eufemia de Ambía”
“San Martiño de Mondoñedo”
“Santa María de Mixós”

7. Santa Eufemia de Ambía

8. San Martiño de Pazó

9. San Miguel de Celanova

10. • Froila, irmán de Rosendo
Gutier, e a súa muller
Sarracina dóanlle o
territorio a San Rosendo
para fundar un mosteiro
• En setembro do 936
Rosendo acode á
consagración de
Santiago de Peñalba (as
influencias deste templo
leonés son constantes)
• O templo conságrase o
25 de novembro do ano
942, coa asistencia do rei
Ramiro II.

11. Finalidade?
• Oratorio
• Símbolo de hospitalidade (oratorio de
hóspedes)
• “Cella memoriae”

12. Similitudes
SAN MIGUEL DE CELANOVA SANTIAGO DE PEÑALBA

13. • Espazo formado por tres
unidades independentes
(recordo a Peñalba)
•Cada parte presenta unha
bóveda diferente
- Nave pequena: bóveda de
ferradura
- Nave central: Bóveda de
aresta esteada en arcos que
parten de modillóns (evocación
a Peñalba, pero tamén a Santa
Comba)
- Ábsida: cúpula peraltada,
con sección de ferradura e
dividida en cascos

14. • Bóveda de aresta
• Imaxe simbólica do cosmos

15. • Cúpula peraltada da ábsida
• “Centro litúrxico, orientado cara o Leste, cara a
luz… Deus é a luz…” (prof. Núñez)

16. • Arco de acceso á ábsida, de ferradura e enmarcado nun
alfiz.
• Recordo á Mesquita cordobesa, pero esta é unha
construcción posterior
• Relación máis probable co palacio de Medina Azahara
(probable presenza de artistas procedentes de Al-Andalus)

17. • Dimensións: 8,50 por 3,85 de planta e
6,00 de altura
• Volumes independentes

18. •Aparello de
cantería
granítica,
asentada en
seco
• Contrafortes
no medio do
cruceiro

19. • Modillóns de rolos ou
lóbulos, con
decoración de cruces
e rosetas (elementos
de ascendencia
cordobesa)
• Decoración da
cornixa da ábsida en
dentes de serra.

20. • Sobre a porta, no lado sur, no lintel, atopamos un longo
epígrafe escrito con tipos de carácter “mozárabe:
“TI, OUH DEUS, CRÉMOSTE AUTOR DESTA OBRA. TI OUH CRISTO,BÓRRALES
OS PECADOS A TODOS OS QUE AQUÍ OREN. A MEMORIA PRESENTE
RECOMENDA A FROILA, O TEU INDIGNO SERVO…”

21. Influencias e vinculacións coa
arte islámica. Interpretacións
• Viaxes realizados a Córdoba por
condes galegos.
• San Rosendo foi un admirador
da cultura islámica
• A muller de Froila chamábase
Sarracina, e probablemente
estivera vinculada ao Islam

22. XADREZ FATIMÍ DE ROSENDO GUTIER