ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΈΣ ΚΠΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1. 9. Εκλογές, κόμματα, ΜΜΕ

2. 9.1 Εκλογικό σώμα
• Το εκλογικό σώμα αποτελείται από τους πολίτες
που έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν.
Ποιοι δηλαδή; (προϋποθέσεις)
Ελληνική ιθαγένεια
Στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές δικαίωμα ψήφου έχουν και οι
πολίτες κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που μένουν μόνιμα στην
Ελλάδα.
Ηλικία: 17 ετών και άνω άρθρο 1 του ν. 4406/2016 ΦΕΚ 133 / τ.Α΄ / 26-7- 2016
«το δικαίωμα του εκλέγειν έχουν όλοι οι πολίτες έλληνες και ελληνίδες που συμπλήρωσαν το δέκατο έβδομο
(17) έτος της ηλικίας τους».
σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 2 του ΠΔ 26/2012 (Α’ 57) για την εφαρμογή των ανωτέρω η 1η Ιανουαρίου
θεωρείται ως ημερομηνία γέννησης όλων όσων γεννήθηκαν μέσα στο χρόνο.
 Να έχουν εγγραφεί στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους

3. 2. Αρμοδιότητες εκλογικού σώματος
α. ψηφίζει τους Βουλευτές (αντιπροσώπους του στη Βουλή)
στις γενικές βουλευτικές εκλογές που γίνονται κάθε τέσσερα χρόνια.
β. ψηφίζει τα όργανα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Δημάρχους,
περιφερειάρχες) στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, που
γίνονται κάθε τέσσερα χρόνια.
γ. ψηφίζει τους Ευρωβουλευτές, τους αντιπροσώπους του στο
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Ευρωεκλογές που διενεργούνται κάθε
πέντε χρόνια.
δ. Συμμετέχει σε δημοψήφισμα που προκηρύσσεται.

4. Σταδιακή, μεταβολή των κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών που
οδηγούν στην ισότητα των φύλων
• 1894: Το Πανεπιστήμιο Αθηνών δέχεται την εγγραφή
φοιτητριών.
• 1927: Η Ελλάδα δίνει δικαίωμα ψήφου στις δημοτικές
εκλογές.
• 1952: Η Ελλάδα δίνει το δικαίωμα ψήφου.
• 1953: Εκλέγεται η πρώτη ελληνίδα βουλευτής, η Ελένη
Σκούρα.
• 1956: Διορίζεται η πρώτη ελληνίδα υπουργός, η Λίνα
Τσαλδάρη.
• 2020 : Η πρώτη Ελληνίδα Πρόεδρος της Δημοκρατίας
Αικατερίνη Σακελλαροπούλου (και η πρώτη πρόεδρος του ΣτΕ )

5. Αρχές που διέπουν την ψηφοφορία
 Η αρχή της άμεσης ψηφοφορίας
 Η αρχή της μυστικότητας της ψήφου.
 Η αρχή της ισότητας της ψήφου (κάθε πολίτης διαθέτει μόνον μία ψήφο και όλες οι ψήφοι
είναι νομικά ισοδύναμες).
 Η αρχή της υποχρεωτικής ψηφοφορίας. H άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι
υποχρεωτική. Με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 καταργήθηκε η επιβολή ποινικών
κυρώσεων στα άτομα που δεν πάνε να ψηφίσουν στις εκλογές.
 Η αρχή της καθολικής ψηφοφορίας. Καθιερώθηκε το 1864 για τους άνδρες και μόλις το
1952 για τις γυναίκες
 Προσωπική. Το αναθεωρημένο άρθρο 51 παρ. 4 του Συντάγματος προβλέπει τη δυνατότητα
στους εκλογείς που βρίσκονται στο εξωτερικό να ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα "με
επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο".
 Η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών σε ολόκληρη την επικράτεια.
Με το αναθεωρημένο άρθρο 51 παρ. 4 του Συντάγματος, η αρχή αυτή μπορεί να καμφθεί για
εκλογείς που βρίσκονται στο εξωτερικό, αρκεί να τηρείται η αρχή της ταυτόχρονης καταμέτρησης και
ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων.

6. Τι είναι σήμερα πολιτικό κόμμα;
• ένωση πολιτών, που έχει μεγάλη διάρκεια και
έχει σκοπό να αποκτήσει, μέσα από δημοκρατικές
εκλογικές διαδικασίες, την κοινοβουλευτική πλειοψηφία,
δηλαδή τη δυνατότητα να σχηματίσει κυβέρνηση.
Σκοπός του κόμματος
να εφαρμόσει το πρόγραμμά του ως κυβέρνηση ή
 να επηρεάσει τις κυβερνητικές αποφάσεις ως αντιπολίτευση.
Το Σύνταγμά μας, για πρώτη φορά το 1975, αναγνώρισε
στο κείμενό του τη συγκρότηση, τη λειτουργία και τη
χρησιμότητα των πολιτικών κομμάτων στη λειτουργία της
πολιτείας

7. Αρχή του πολυκομματισμού
 Η ύπαρξη στην πολιτική ζωή περισσότερων από
ένα ή δύο πολιτικών κομμάτων
 είναι συνυφασμένη με τη δημοκρατία.
 Δυνατότητα εκπροσώπησης στη Βουλή και στην
πολιτική ζωή, των διαφορετικών συμφερόντων
και απόψεων των μελών της πολιτικής κοινωνίας
(πλουραλιστική κοινωνία).

8. Τα πολιτικά κόμματα βασικός θεσμός της δημοκρατίας
 εκφράζουν τη βούληση του λαού μέσω των αντιπροσώπων του
 στηρίζονται στην εσωκομματική δημοκρατία (είναι οργανωμένα και
λειτουργούν με δημοκρατικούς κανόνες).
 ακολουθούν την αρχή του πολυκομματισμού
Το Σύνταγμα θεσπίζει
 την οικονομική ενίσχυση των κομμάτων που συμμετέχουν στη
Βουλή από τον κρατικό προΰπολογισμό
 τα υποχρεώνει να δημοσιεύουν τις εκλογικές δαπάνες τους.
 Το ίδιο υποχρεούνται να κάνουν και οι υποψήφιοι βουλευτές για
λόγους διαφάνειας.

9. Κοινωνία Πολιτών
• Το σύνολο αυτών των ενεργών πολιτών αποτελεί την κοινωνία πολιτών.
Ενεργός πολίτης
• Ο αντικειμενικά ενημερωμένος για κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα σε τοπικό,
εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
• Ο συμμέτοχος σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής που τον αφορούν (π.χ
περιβάλλον, υγεία, εκπαίδευση).

10. Χαρακτηριστικά κοινωνίας πολιτών
• Είναι κοινωνία αλληλεγγύης. Ο πολίτης διεκδικεί το σεβασμό
των κοινωνικών του δικαιωμάτων και αντιμετωπίζει με
αίσθημα ευθύνης και αλληλεγγύης τις υποχρεώσεις του
απέναντι στο κοινωνικό σύνολο.
• Είναι κοινωνία ανοιχτή, αφού διαφορετικές ομάδες, φυλές και
συμφέροντα πρέπει να μάθουν να συμβιώνουν.
• Είναι κοινωνία δημοκρατική. Ο πολίτης πρέπει να μπορεί να
ενημερώνεται για όλα τα θέματα που τον αφορούν (κοινωνία
της πληροφορίας). Αυτό εξασφαλίζεται με δημοσιότητα και
διαφάνεια∗
όλων των πράξεών των οργάνων της Πολιτείας
https://diavgeia.gov.gr/

11. ενεργός πολίτης
Σε ποια επίπεδα μπορείς να
δραστηριοποιηθείς ως νέος ενεργός
πολίτης;
• Τοπικά: Με τη συμμετοχή σου στο
σχολείο (μαθητικές κοινότητες,
περιβαλλοντικά προγράμματα), στη
γειτονιά, στο Δήμο.
• Εθνικά: Σε θέματα περιβάλλοντος,
ενάντια στο ρατσισμό και την
ξενοφοβία.
• Παγκόσμια:
Μέσω των Παγκόσμιων Οργανώσεων
για το περιβάλλον, ενάντια στη
φτώχεια, τον πόλεμο, την καταπάτηση
των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τον
αποκλεισμό.
Πώς μπορείς να δραστηριοποιηθείς
ως νέος ενεργός πολίτης;
• Ατομικά: κάνοντας τη φωνή σου
να ακουστεί και να γίνει
«δημόσια».
• Συλλογικά:
Μέσα από Συλλόγους,
σωματεία (ομάδες πίεσης),
Οργανώσεις νεολαίας και Μη
Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ),
π.χ. ομάδες
καταναλωτών,
ομάδες περιβαλλοντικές.

12. Ερώτηση-εργασία
Στο νεότερο Ελληνικό κράτος οι σχέσεις των Ελλήνων ψηφοφόρων με τους
αντιπροσώπους τους χαρακτηρίστηκαν σαν σχέσεις «πελατειακές». Ο
Έλληνας ψηφοφόρος ψήφιζε πρόσωπα και όχι αρχές και ιδεολογία, με
απώτερο στόχο προσωπικά οφέλη (διορισμός παιδιών στο Δημόσιο και
άλλες προσωπικές εξυπηρετήσεις) συχνά σε βάρος του κοινωνικού
συνόλου. Αυτό διαμόρφωσε αντίστοιχες νοοτροπίες και πολιτικές των
υποψηφίων αντιπροσώπων μας μέχρι σήμερα.
• Με αφετηρία το παραπάνω απόσπασμα κειμένου να διατυπώσετε τις
απόψεις σας στα ακόλουθα ερωτήματα.
• Α) Τι συνέπειες κατά τη γνώμη σας έχει κάτι τέτοιο στη πολιτική ζωή και
• Β) πώς πρέπει να σκέφτεται ο σημερινός ενεργός πολίτης ψηφοφόρος;

13. • Άρθρο 118 Π.Δ. 96/2007
• https://www.evropaikes-ekloges.eu./
• https://www.ypes.gr/ekloges/
• Νόμος 4555/2018 – ΦΕΚ Τεύχος Α’ 133/19.07.2018 – Πρόγραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»
ΤΜΗΜΑ Β΄ ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ – ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ