ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

1. ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ
ΠΙΣΤΗ
ΛΑΤΡΕΙΑ
Η πίστη προηγείται της λατρείας.
Η λατρεία είναι η ανάγκη για να εκφράσουμε την πίστη μας στον Θεό.

2. ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΛΑΤΡΕΙΑ
• Χαρακτηριστικά:
1. Μυσταγωγική
2. Αναγωγική
3. Πνευματική
4. Λογική
5. ορθόδοξη
Χώρος: ο Ναός
συμβολισμοί:
γη-ουρανός
Άνθρωπος-Θεός
Παρουσία Αγίων και Αγγέλων
Παρούσα η θριαμβεύουσα και η
στρατευομένη Εκκλησία
Χρόνος: παρελθόν-παρόν-μέλλον
ενωμένα στο «σήμερον»
Λόγος: ευχή
Προσευχή
υμνωδία,
κήρυγμα
αγιογραφία

3. ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ
• Η λατρεία αποτελεί έκφραση αφιέρωσης/πίστης και
επέκταση αγαπητικής σχέσης.
• Σε όλες τις θρησκείες εκφράζεται με διάφορες ακολουθίες
και τυπικά σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας.
• Στη λατρεία πάντα προΐσταται ο ιερέας, ο οποίος καθοδηγεί
τη λατρευτική πράξη των πιστών και οι πιστοί συμμετέχουν
ως συν-ιερουργοί.
• Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της λατρείας είναι η
επικοινωνία με τον Θεό, η προσευχή.
• Στη Χριστιανική Εκκλησία η λατρεία προσφέρει τις
προϋποθέσεις για τη λατρεία του Θεού στην καθημερινή
ζωή των πιστών μέσα από την αλληλεγγύη, την
αδελφοσύνη, την αυτοθυσία. –κοινωνική διάσταση της
λατρείας-Το βίωμα αυτό εκφράστηκε από τον
Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιο με τον τεχνικό όρο
"λειτουργία μετά τη Λειτουργία".

4. Σύζευξη πίστης και αγάπης στον χώρο της κοινωνίας
• Αφού διαβάσετε τις προσευχές στο βιβλίο, μπορείτε να
βρείτε σε ποια ακολουθία αντιστοιχεί η κάθε προσεχή;
• Ποια από αυτές ανήκει στον Όρθρο, την πρωινή
προσεχή, ποια στον Εσπερινό, δηλαδή την απογευματινή
προσεχή, ποια στο Απόδειπνο, τη βραδινή προσευχή,
και ποια στη θεία Λειτουργία;
• Ποιο είναι το περιεχόμενο της κάθε προσευχής;

5. Έχει η κάθε προσευχή σχέση με τη ζωή;
• [...] Η ορθόδοξη λατρεία εξαγιάζει όλες τις σχέσεις και τις περιστάσεις της ανθρώπινης
ζωής.
• Για την ίαση των σωματικών ασθενειών δίνει το ιερό μυστήριο του ευχελαίου, για την
ευλογία της συζυγικής ένωσης το ιερό μυστήριο του γάμου.
• Άσχετα όμως από τα ιερά αυτά μυστήρια, καθαγιάζει και όλες τις άλλες περιστάσεις της
καθημερινής ζωής.
• Εύχεται για όσους είναι ασθενείς, για όσους πλέουν και οδοιπορούν, προσεύχεται για τις
άσχημες καιρικές συνθήκες και τις θλιβερές περιστάσεις, για θεομηνίες και επιδρομές
εχθρών, για λιμούς, λοιμούς, επιδημίες και ασθένειες.
• Επιπλέον, έχει καθιερώσει ειδικές ευχές για την έναρξη σχολικών μαθημάτων, για την
τοποθέτηση θεμελίων λίθων, για τη σπορά της γης κ.ά.
• Στον κύκλο μάλιστα της αγιαστικής της ενεργείας περιλαμβάνονται και αγαθά αυτού του
κόσμου.
• Έτσι, ευλογεί τα φυτά και τα άνθη και τα κλαδιά των δέντρων, τους καρπούς και τα
σταφύλια.
• Η ορθόδοξη λατρεία θεραπεύει όχι μόνο τις ανάγκες της ψυχής, αλλά και του σώματος,
αποσκοπώντας ταυτόχρονα να εξαγιάσει και ολόκληρη τη φυσική δημιουργία.

6. ΟΙ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΤΟΥ ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΥ
• Ο Απόστολος Παύλος μας προτρέπει να προσευχόμαστε
αδιάλειπτα, συνεχώς.
• Γι’ αυτό η Εκκλησία μας όρισε να τελούνται μέσα στο
εικοσιτετράωρο οι εξής ακολουθίες, ώστε όλη η ζωή μας να
είναι μια προσευχή:
• α) ο Εσπερινός
• β) το Απόδειπνο
• γ) το Μεσονυκτικό
• δ) ο Όρθρος
• ε) οι Ώρες (Α΄, Γ΄, Στ΄ και Θ΄)
• στ) η ακολουθία των Τυπικών
• ζ) η ακολουθία της Τραπέζης

7. • Στη λατρεία μας το εικοσιτετράωρο αρχίζει με την απογευματινή ακολουθία,
τον Εσπερινό (από τη λέξη εσπέρα, που θα πει απόγευμα) στον οποίο ψάλλονται
ύμνοι που αναφέρονται στην ημέρα που ακολουθεί.
• Όλες οι ακολουθίες του νυχθημέρου κανονικά τελούνται από τον ιερέα. Αλλά
μπορούν και οι πιστοί, αν δεν υπάρχει ιερέας, να τις τελέσουν μόνοι αρχίζοντάς
τες με το “Δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων πατέρων ἡμῶν…” και παραλείποντας τα μέρη του
ιερέα.
• Είναι βέβαια δύσκολο να τελούμε καθημερινά όλες τις ακολουθίες, είναι όμως
πολύ ωφέλιμο, όποτε μπορούμε, να διαβάζουμε κάποια από όλες τις
ακολουθίες, π.χ. Το Μικρό Απόδειπνο, που είναι η τελευταία ακολουθία της
ημέρας, πριν από το βραδινό ύπνο, και περιέχει ψαλμούς και δεήσεις στον
Χριστό, στην Παναγία μας και στον Άγγελό μας.
• Επίσης, όλοι οι Χριστιανοί πρέπει να μάθουμε την ακολουθία της Τραπέζης, η
οποία περιέχει ευχαριστία στον Θεό, που μας χαρίζει την καθημερινή τροφή μας
και παράκληση προς Αυτόν να μη μας την στερήσει, και πάντοτε πριν και μετά
από το φαγητό να την απαγγέλλουμε με κατάνυξη και ευλάβεια.
• Υπάρχει και μια σύντομη προοιμιακή ακολουθία, που μπορούμε να την μάθουμε
απ’ έξω και να την απαγγέλλουμε κάθε πρωί, επικαλούμενοι τη βοήθεια και τη
φώτιση του Θεού, καθώς ξεκινάμε την ημέρα μας.

8. Οι ακολουθίες διακρίνονται σε
τακτικές και έκτακτες.
• Οι τακτικές (ή κοινές) τελούνται καθημερινά στο ναό με τη συμμετοχή κλήρου και λαού ή και μόνο
από τους πιστούς παραλλάσσοντας ή και παραλείποντας τα σημεία που αφορούν τον ιερέα.
• Οι έκτακτες τελούνται μόνο από ιερέα ή επίσκοπο και σε ορισμένες περιστάσεις.
Οι τακτικές είναι:
• ο εσπερινός
• το απόδειπνο
• το μεσονυκτικό
• ο όρθρος
• οι ώρες
• τα μεσώρια
• και η ακολουθία της τράπεζας.
Έκτακτες είναι:
• η Θ. Λειτουργία
• τα άλλα μυστήρια
• ο μικρός και μέγας αγιασμός
• τα εγκαίνια ναού
• οι παρακλήσεις
• η ακολουθία του μνημοσύνου
• το νεκρώσιμο τρισάγιο.
• Ωστόσο οι ακολουθίες του νυχθημέρου διαφοροποιούνται σαφώς από την ελεύθερη, αυτοσχέδια
προσευχή, που δεν υπάγεται σε καμιά τυπική ως προς τη διάρθρωσή της απαίτηση.

9. Οι γιορτές είναι εβδομαδιαίες
• Από τις εβδομαδιαίες η σπουδαιότερη είναι η Κυριακή, σταθερή ημέρα τέλεσης
της Θείας Ευχαριστίας.
• Είναι η ημέρα του Κυρίου, η ημέρα της Ανάστασής Του.
• Είναι η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ημέρα σωτηρίας και αναδημιουργίας.
«Όπως η πρώτη δημιουργία άρχισε την ημέρα της Κυριακής, έτσι και η δεύτερη
δημιουργία άρχισε πάλι από την Κυριακή» (Γρηγορίου Θεολόγου, Λόγος 44, 5,
ΕΠΕ 5,226).
• Είναι η τελευταία, η όγδοη ημέρα της εβδομάδας, τύπος του μέλλοντος και της
αιωνιότητας.
• Όλες οι ημέρες της εβδομάδας είναι για την Εκκλησία μας γιορτινές.
• Έτσι μαζί με τους καθιερωμένους αγίους τιμούμε:
• τη Δευτέρα τους αγγέλους,
• την Τρίτη τον Ιωάννη τον Πρόδρομο,
• την Τετάρτη τον Σταυρό του Κυρίου,
• την Πέμπτη τους αποστόλους και τον Άγιο Νικόλαο,
• την Παρασκευή τα Πάθη του Κυρίου και
• το Σάββατο τους μάρτυρες. Το Σάββατο είναι ακόμη ημέρα μνήμης των νεκρών.

10. Οι γιορτές είναι ετήσιες
• Δεσποτικές: προς τιμήν του Δεσπότη Χριστού
Κινητές … Τριώδιο-Πάσχα-Πεντηκοστάριο
Ακίνητες … Ευαγγελισμός-Χριστούγεννα-Υπαπαντή
• Θεομητορικές: προς τιμήν της μητέρας του Θεού
Γενέθλιο-Εισόδια-Σύναξη-Ευαγγελισμός-Κοίμηση
• Εορτές Αγίων: προς τιμήν των Αγίων

11. «Λειτουργία μετά τη Λειτουργία»
• Φεύγοντας από το ναό και έχοντας ζήσει αυτό
που μας πρόσφερε η Θεία Ευχαριστία, ενωμένοι
με όλους τους χριστιανούς με το σύνδεσμο της
ειρήνης και της αγάπης, ξαναγυρίζουμε στον
κόσμο, για να πούμε και σ’ άλλους τι προσφέρει
στον άνθρωπο η Εκκλησία του Χριστού.
• Κοινωνική διάσταση της λατρείας-υπέρβαση
ατομισμού- αλληλεγγύη, προσφορά, διακονία