Tuna Aslan, profile picture
Uploaded byTuna Aslan
4,373 views

Plankton kültürü

Embed presentation

Downloaded 105 times
1 / 250
2 / 250
Most read
3 / 250
4 / 250
5 / 250
Most read
6 / 250
7 / 250
8 / 250
9 / 250
10 / 250
Most read
11 / 250
12 / 250
13 / 250
14 / 250
15 / 250
16 / 250
17 / 250
18 / 250
19 / 250
20 / 250
21 / 250
22 / 250
23 / 250
24 / 250
25 / 250
26 / 250
27 / 250
28 / 250
29 / 250
30 / 250
31 / 250
32 / 250
33 / 250
34 / 250
35 / 250
36 / 250
37 / 250
38 / 250
39 / 250
40 / 250
41 / 250
42 / 250
43 / 250
44 / 250
45 / 250
46 / 250
47 / 250
48 / 250
49 / 250
50 / 250
51 / 250
52 / 250
53 / 250
54 / 250
55 / 250
56 / 250
57 / 250
58 / 250
59 / 250
60 / 250
61 / 250
62 / 250
63 / 250
64 / 250
65 / 250
66 / 250
67 / 250
68 / 250
69 / 250
70 / 250
71 / 250
72 / 250
73 / 250
74 / 250
75 / 250
76 / 250
77 / 250
78 / 250
79 / 250
80 / 250
81 / 250
82 / 250
83 / 250
84 / 250
85 / 250
86 / 250
87 / 250
88 / 250
89 / 250
90 / 250
91 / 250
92 / 250
93 / 250
94 / 250
95 / 250
96 / 250
97 / 250
98 / 250
99 / 250
100 / 250
101 / 250
102 / 250
103 / 250
104 / 250
105 / 250
106 / 250
107 / 250
108 / 250
109 / 250
110 / 250
111 / 250
112 / 250
113 / 250
114 / 250
115 / 250
116 / 250
117 / 250
118 / 250
119 / 250
120 / 250
121 / 250
122 / 250
123 / 250
124 / 250
125 / 250
126 / 250
127 / 250
128 / 250
129 / 250
130 / 250
131 / 250
132 / 250
133 / 250
134 / 250
135 / 250
136 / 250
137 / 250
138 / 250
139 / 250
140 / 250
141 / 250
142 / 250
143 / 250
144 / 250
145 / 250
146 / 250
147 / 250
148 / 250
149 / 250
150 / 250
151 / 250
152 / 250
153 / 250
154 / 250
155 / 250
156 / 250
157 / 250
158 / 250
159 / 250
160 / 250
161 / 250
162 / 250
163 / 250
164 / 250
165 / 250
166 / 250
167 / 250
168 / 250
169 / 250
170 / 250
171 / 250
172 / 250
173 / 250
174 / 250
175 / 250
176 / 250
177 / 250
178 / 250
179 / 250
180 / 250
181 / 250
182 / 250
183 / 250
184 / 250
185 / 250
186 / 250
187 / 250
188 / 250
189 / 250
190 / 250
191 / 250
192 / 250
193 / 250
194 / 250
195 / 250
196 / 250
197 / 250
198 / 250
199 / 250
200 / 250
201 / 250
202 / 250
203 / 250
204 / 250
205 / 250
206 / 250
207 / 250
208 / 250
209 / 250
210 / 250
211 / 250
212 / 250
213 / 250
214 / 250
215 / 250
216 / 250
217 / 250
218 / 250
219 / 250
220 / 250
221 / 250
222 / 250
223 / 250
224 / 250
225 / 250
226 / 250
227 / 250
228 / 250
229 / 250
230 / 250
231 / 250
232 / 250
233 / 250
234 / 250
235 / 250
236 / 250
237 / 250
238 / 250
239 / 250
240 / 250
241 / 250
242 / 250
243 / 250
244 / 250
245 / 250
246 / 250
247 / 250
248 / 250
249 / 250
250 / 250
PLPLANANKTKTONON BBİİLGLGİİSSİİ VE KVE KÜÜLTLTÜÜRRÜÜ Yrd. DoYrd. Doçç. Dr. Edis. Dr. Edis KORUKORUEge Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yetiştiricilik Bölümü Plankton Kültür Laboratuvarı Bornova-İzmir
Plankton TanPlankton Tanıımmıı ve Tarihve Tarihççesiesi •• PlanktonPlankton; su i; su iççinde yainde yaşşayanayan öözel hareket organelleri olamayanzel hareket organelleri olamayan veya olsa bile bu organelleri yer deveya olsa bile bu organelleri yer değğiişştirmede aktif olaraktirmede aktif olarak kullankullanıılamayan, ancak su hareketleriyle pasif olarak yerlamayan, ancak su hareketleriyle pasif olarak yer dedeğğiişştirebilen organizmalar toplulutirebilen organizmalar topluluğğudur.udur. •• Plankton terimi birden fazla organizmayPlankton terimi birden fazla organizmayıı kapsayankapsayan ççooğğul birul bir ifadedir.ifadedir. PlankterPlankter tek birtek bir planktonikplanktonik organizmaya verilenorganizmaya verilen isimdir. Plankton biliminde (isimdir. Plankton biliminde (PlanktonolojiPlanktonoloji) ger) gerççek planktonek plankton olmayolmayııp, zaman zaman dalgalarp, zaman zaman dalgalarıın etkisiyle dipten koparak sun etkisiyle dipten koparak su yyüüzeyinezeyine ççııkan, skan, süürrüüklenen bitki parklenen bitki parççacacııklarklarıı ile nehirlerle gile nehirlerle gööll veya denizlere taveya denizlere taşışınan bitkiler denan bitkiler de PseudoplanktonPseudoplankton (yalanc(yalancıı plankton) olarak tanplankton) olarak tanıımlanmlanıır.r. •• Planktonik organizmalar deniz veya gPlanktonik organizmalar deniz veya gööll ççukurunu dolduran,ukurunu dolduran, bentik zonu (dibi ibentik zonu (dibi iççeren saha)eren saha) öörten ve trten ve tüüm su km su küütlesini itlesini iççine alanine alan pelajik bpelajik böölgede yalgede yaşşarlar.arlar.
•• BaBaşşka bir deka bir değğiişşle plankton, pelajik ble plankton, pelajik böölgede zeminle ililgede zeminle ilişşkisikisi olmadan yaolmadan yaşşayan organizmalarayan organizmalarıın olun oluşşturduturduğğu veu ve PelagosPelagos olarakolarak adlandadlandıırrıılan toplululan topluluğğun pasif hareketlerle yer deun pasif hareketlerle yer değğiişştiren vetiren ve hidromedhidromedüüzlerzler ddışıışında genelde mikroskobik olan canlnda genelde mikroskobik olan canlıı organizmalardorganizmalardıır. Plankton bur. Plankton bu öözellikleriylezellikleriyle PelagosPelagos’’unun didiğğer canler canlıı organizmalarorganizmalarıı olanolan NektonNekton’’dan (Cephalopodlar, baldan (Cephalopodlar, balııklar) kolaycaklar) kolayca ayrayrıılabilir. Plankton aynlabilir. Plankton aynıı zamandazamanda BenthosBenthos’’uu (zeminde ya(zeminde yaşşayan,ayan, sabit bsabit böölgede yalgede yaşşayan) oluayan) oluşşturan organizmalarturan organizmalarıın karn karşışıttııddıır.r. •• 1828 y1828 yııllıında ilk defa J. THOMSON basit bir plankton kepnda ilk defa J. THOMSON basit bir plankton kepççesiesi kullanarak deniz suyundan planktonu skullanarak deniz suyundan planktonu süüzmzmüüşşttüür.r. •• 1845 y1845 yııllıında J.Mnda J.MÜÜLLER daha da geliLLER daha da gelişştirditirdiğği planktoni plankton kepkepççesiyle sesiyle süüzdzdüüğğüü zooplanktonik organizmalarzooplanktonik organizmalar üüzerindezerinde ççalalışışarak planktonun biyoloji bilimi iarak planktonun biyoloji bilimi iççinde yer almasinde yer almasıınnıı sasağğlamlamışışttıır.r. •• 1887 y1887 yııllıında HENSEN planktonu tannda HENSEN planktonu tanıımlammlamışışttıır.r. •• ÖÖnceleri sistematiknceleri sistematik ççalalışışmalarmalarıı iiççeren plankton ile ilgilieren plankton ile ilgili araaraşşttıırmalar, yrmalar, yüüzyzyııllıın ikinci yarn ikinci yarııssıında bu organizmalarnda bu organizmalarıın ekolojik,n ekolojik, fizyolojik ve anatomikfizyolojik ve anatomik öözelliklerini de kapsamaya bazelliklerini de kapsamaya başşlamlamışışttıır.r.
•• Planktonik organizmalarPlanktonik organizmalarıın biyolojileri ve ekolojilerinin yann biyolojileri ve ekolojilerinin yanıı ssııra yine son zamanlarda yetira yine son zamanlarda yetişştiricilitiriciliğğii üüzerine dezerine de ççalalışışmalarmalar yapyapıılmaktadlmaktadıır. Dr. Düünyadaki nnyadaki nüüfusun hfusun hıızlzlıı artartışıışıyla birlikte besinyla birlikte besin ihtiyacihtiyacıınnıı karkarşışılamak ve protein alamak ve protein aççığıığınnıı kapatmak ikapatmak iççin deniz vein deniz ve tatltatlıı sulardaki susulardaki su üürrüünleri anleri aşışırrıı şşekilde avlanmaktadekilde avlanmaktadıır.r. ÇÇaağığımmıızda gelizda gelişşen teknoloji ile birlikteen teknoloji ile birlikte ççevre kirlilievre kirliliğğii sorunlarsorunlarıınnıın artn artışıışı, denizlerin ve i, denizlerin ve içç sularsularıın kirlenmesi bu sulardan kirlenmesi bu sularda yayaşşayan organizmalarayan organizmalarıı etkilemietkilemişş ve azalmalarve azalmalarıına yol ana yol aççmmışışttıır.r. Bu nedenlerleBu nedenlerle ççeeşşitli suitli su üürrüünlerin yetinlerin yetişştiricilitiriciliğği yapi yapıılmayalmaya babaşşlanlanıılmlmışışttıır. Yetir. Yetişştiriciliktiricilik ççalalışışmalarmalarıınnıın ban başışından itibarenndan itibaren ççeeşşitli safhalaritli safhalarıında birnda bir ççok plankton tok plankton tüürleri besleyici yem olarakrleri besleyici yem olarak kullankullanıılmaktadlmaktadıır.r.
Planktonun SPlanktonun Sıınnııflandflandıırrıılmaslmasıı •• Planktonik organizmalar biyolojik ve ekolojikPlanktonik organizmalar biyolojik ve ekolojik öözelliklerinezelliklerine ggööre sre sıınnııflandflandıırrıılmlmışışlardlardıır.r. A. BiyolojikA. Biyolojik ÖÖzelliklerine Gzelliklerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Fitoplankton:Fitoplankton: Bitkisel plankton olup, klorofil taBitkisel plankton olup, klorofil taşışıyan basityan basit yapyapııya sahip tek veyaya sahip tek veya ççok hok hüücreli canlcreli canlıılardlardıır. Tek bar. Tek başışınana yayaşşayan (Soliter) veya koloniler oluayan (Soliter) veya koloniler oluşşturan bu alg grubu suturan bu alg grubu su hareketleriyle pasif olarak yer dehareketleriyle pasif olarak yer değğiişştirir.tirir. Zooplankton:Zooplankton: Hayvansal planktondur. Hayat devirlerindekiHayvansal planktondur. Hayat devirlerindeki serbest yserbest yüüzme safhalarzme safhalarıına gna gööre Holoplankton vere Holoplankton ve Meroplankton olarak ikiye ayrMeroplankton olarak ikiye ayrııllıır.r. HoloplanktonHoloplankton:: TTüüm yam yaşşamlaramlarıı boyunca devamlboyunca devamlıı pelajik bpelajik böölgedelgede planktonplankton öözellizelliğği gi göösteren organizmalardsteren organizmalardıır.r. Meroplankton:Meroplankton: YaYaşşam evrelerinin ilk safhalaram evrelerinin ilk safhalarıında plankton olannda plankton olan daha sonralardaha sonralarıı ise bentik ve nektonise bentik ve nekton öözellizelliğğindeki canlindeki canlıılardlardıır.r.
B. BB. Büüyyüüklklüüklerine Gklerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Planktonik organizmalarPlanktonik organizmalarıın boylarn boylarıı MedMedüüsler harisler hariçç tutulursatutulursa genelliklegenellikle ççok kok küçüüçük boyludur.k boyludur. ÖÖzellikle fitoplanktonik tzellikle fitoplanktonik tüürlerrler mikron veya milimetre ilemikron veya milimetre ile ööllçüçüllüür.r. Planktonik organizmalarPlanktonik organizmalarıın boylarn boylarıına gna gööre sre sıınnııflandflandıırrıılmaslmasıındanda araaraşşttıırrııccıılarlar ççeeşşitliitli ööllçüçü aralaralııklarklarıı öönerminermişşlerdir.lerdir. Bunlardan en yaygBunlardan en yaygıın olan ve basit olarak ifade edilenn olan ve basit olarak ifade edilen MARGALEFMARGALEF (1967)(1967)’’ıınn ssıınnııflandflandıırrıılmaslmasıı esas alesas alıınmnmışışttıır.r.
SSıınnııflandflandıırmarma BoyutlarBoyutlar OrganizmalarOrganizmalar UltraplanktonUltraplankton 55 µµ Bakteri, mikroflagellatBakteri, mikroflagellat NannoplanktonNannoplankton 55 -- 5050 µµ Chlorococcales, DiatomophyceaeChlorococcales, Diatomophyceae Cyanophyceae, CoccolithophoridCyanophyceae, Coccolithophorid MikroplanktonMikroplankton 5050 –– 500500 µµ DinofalgellatDinofalgellat MesoplanktonMesoplankton 0,50,5 –– 5 mm5 mm CopepodaCopepoda MakroplanktonMakroplankton 55 –– 50 mm50 mm 50 mm50 mm Sagitta, EuphasiaSagitta, Euphasia BBüüyyüük Medk Medüüzlerzler MegaloplanktonMegaloplankton 55 –– 50 cm50 cm ClupediaClupedia Planktonun boyutlarına göre sınıflandırılması (MARGALEF, 1967)
C.C. ŞŞekillerine Gekillerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma •• Planktonik canlPlanktonik canlıılar pelajik hayata uyum salar pelajik hayata uyum sağğlamak ilamak iççinin kazandkazandııklarklarıı öözelzel şşekillere gekillere göörere ddöört gruptart grupta incelenir.incelenir. DiskoplanktonDiskoplankton:: VVüücutlarcutlarıı paraparaşşüüt veya diskt veya disk şşeklinde olaneklinde olan organizmalardorganizmalardıır.r. ÖÖrnek, fitoplanktonik organizmalardanrnek, fitoplanktonik organizmalardan Plaubtoniella, Stephanodiscus, CoscinodiscusPlaubtoniella, Stephanodiscus, Coscinodiscus, zooplankton, zooplankton organizmalardan Coelenterata torganizmalardan Coelenterata tüürleri ve bazrleri ve bazıı medmedüüzler.zler.
RabdoplanktomRabdoplanktom:: VVüücutlarcutlarıı ççubukubuk şşeklinde uzayaneklinde uzayan organizmalardorganizmalardıır.r. CeratiumCeratium,, SynedraSynedra,, NitzchiaNitzchia,, AsterionellaAsterionella gibigibi bitkisel organizmalar ilebitkisel organizmalar ile OstracodOstracod’’lardanlardan ConchoeciaConchoecia ConchoeciaConchoecia,, AmphipodAmphipod’’lardanlardan RhabdosomaRhabdosoma,, CephalopodCephalopod’’lardanlardan DoratopsisDoratopsis öörnek olarak verilebilir.rnek olarak verilebilir.
FizoplanktonFizoplankton:: VVüücutlarcutlarıı balon veya kbalon veya küürere şşeklinde olaneklinde olan organizmalardorganizmalardıır.r. ÖÖrnekrnek NoctilucaNoctiluca miliarismiliaris ve bazve bazıı medmedüüzler.zler. KetoplanktonKetoplankton:: VVüücutlarcutlarıı uzamuzamışış, kol veya diken, kol veya diken şşeklindeeklinde uzantuzantıılarlarıı olan organizmalardolan organizmalardıır. Bazr. Bazıı DiatomeaDiatomea’’larlar ((ChaetocerosChaetoceros)) ForaminiferForaminifer ((GlobigerinaGlobigerina bulloidesbulloides)),, AcanthairaAcanthaira ((AcanthometraAcanthometra elasticaelastica) t) tüürlerirleri öörnek olarakrnek olarak verilebilirverilebilir
D. YaD. Yaşşadadııklarklarıı Ortama GOrtama Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Planktonik organizmalar deniz ve iPlanktonik organizmalar deniz ve içç sularda bulunusularda bulunuşşuna guna göörere gruplandgruplandıırrııldldığıığında;nda; LimnoplanktonLimnoplankton (G(Gööllerde bulunan plankton),llerde bulunan plankton), HelioplanktonHelioplankton (Denizlerde bulunan plankton),(Denizlerde bulunan plankton), RheoplanktonRheoplankton (Akarsularda buluna plankton),(Akarsularda buluna plankton), KrenoplanktonKrenoplankton (Kaynak sular(Kaynak sularıındanda bulunan plankton),bulunan plankton), HeleoplanktonHeleoplankton (G(Göölclcüüklerde bulunanklerde bulunan plankton) olarak adlandplankton) olarak adlandıırrııllıır.r. E. Horizontal DaE. Horizontal Dağığıllışışlarlarıına Gna Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Su derinliSu derinliğğinin az olduinin az olduğğu ku kııyyııya yakya yakıın bn böölgelerden itibaren 200 mlgelerden itibaren 200 m derinliderinliğğe kadar olan kesimlerde bulunan planktonik organizmalare kadar olan kesimlerde bulunan planktonik organizmalar Neritik Planktonu oluNeritik Planktonu oluşştururlar. Bu grup organizmalartururlar. Bu grup organizmalarıın bn büüyyüükk ççooğğunluunluğğu Meroplanktonik canlu Meroplanktonik canlıılardlardıır. Oseanik plankton olarakr. Oseanik plankton olarak isimlendirilen 200 m derinlikte, sahilden uzakta yaisimlendirilen 200 m derinlikte, sahilden uzakta yaşşayan aayan aççıık denizk deniz planktonu ise Holoplanktondur.planktonu ise Holoplanktondur.
E. Vertikal DaE. Vertikal Dağığıllıımlarmlarıına Gna Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma •• Planktonun su iPlanktonun su iççindeki vertikal daindeki vertikal dağığıllışıışına gna gööre sre sıınnııflandflandıırrıılmaslmasıı deniz ortamdeniz ortamıınnıın ekolojikn ekolojik öözellikleri de dikkate alzellikleri de dikkate alıınarak yapnarak yapııllıır.r. EpiplanktonEpiplankton:: YYüüzey sularzey sularıından itibaren 50ndan itibaren 50––80 m. derinli80 m. derinliğğee kadar bulunan planktonik canlkadar bulunan planktonik canlıılar.lar. MesoplanktonMesoplankton:: 5050--80 m.80 m.’’den 200 m. derinliden 200 m. derinliğğe kadar rastlanane kadar rastlanan planktonik canlplanktonik canlıılar.lar. InfraplanktonInfraplankton:: 200200––600 m. derinliklerinde ya600 m. derinliklerinde yaşşayan planktonikayan planktonik canlcanlıılardlardıır.r. BathyplanktonBathyplankton:: 600600––2.500 m. derinlikte rastlanan planktonik2.500 m. derinlikte rastlanan planktonik canlcanlıılar.lar. AbissoplanktonAbissoplankton:: 2.500 m.2.500 m.’’den daha derinlerde bulunanden daha derinlerde bulunan planktonik canlplanktonik canlıılar.lar. HadoplanktonHadoplankton:: Dip planktonu olup, zemine yakDip planktonu olup, zemine yakıın bn böölgedelgede yayaşşayan canlayan canlıılardlardıır.r.
Denizel ortamın ekolojik yönden sınıflandırılması (PERCIER,1967’in ÖZEL, 1992).
G. Orijinlerine GG. Orijinlerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Bir akuatik habitatBir akuatik habitatıın yerli planktonun yerli planktonu AutogenetikAutogenetik planktonplankton,, akuatikakuatik ortamortamıın devamln devamlıı planktonu olmayplanktonu olmayııp akarsularla tap akarsularla taşışınnııp karp karışışanan organizmalar iseorganizmalar ise AllogenetikAllogenetik planktonplankton olarak isimlendirilir.olarak isimlendirilir. H. Populasyonu OluH. Populasyonu Oluşşturan Tturan Tüürlerin Durumuna Grlerin Durumuna Göörere HAECKEL (1992)HAECKEL (1992)’’in sin sıınnııflandflandıırmasrmasıında plankton populasyonundanda plankton populasyonunda ttüürlerin sayrlerin sayıılarlarıına gna gööre plankton 4 gruba ayrre plankton 4 gruba ayrııllıır.r. Monotonus PlanktonMonotonus Plankton:: Plankton populasyonunda organizmalarPlankton populasyonunda organizmalarıın % 75n % 75’’ii aynaynıı ttüüre ait bireylerdir.re ait bireylerdir. Privalent PlanktonPrivalent Plankton:: Plankton populasyonunda bireylerin % 50Plankton populasyonunda bireylerin % 50’’si aynsi aynıı ttüüre aittir.re aittir. Polimiktik PlanktonPolimiktik Plankton:: Plankton populasyonunda yaklaPlankton populasyonunda yaklaşışık aynk aynıı saysayıılardalarda birey ibirey iççeren birden fazla teren birden fazla tüür bulunur.r bulunur. Planktomiktik PlanktonPlanktomiktik Plankton:: Dominant tDominant tüür bulunmayan,r bulunmayan, ççok sayok sayııda tda tüürr olan plankton populasyonudur.olan plankton populasyonudur.
Planktonun ToplanmasPlanktonun Toplanmasıı, Tespiti ve Miktar, Tespiti ve Miktarıınnıın Tayinin Tayini Fitoplanktonun ToplanmasFitoplanktonun Toplanmasıı:: Fitoplankton toplama yFitoplankton toplama yööntemleri,ntemleri, taksonomik envanter olutaksonomik envanter oluşşturmak iturmak iççin yapin yapıılan kalitatiflan kalitatif ççalalışışmalar ilemalar ile biyomasbiyomasıı bulmaya yarayan kantitatif arabulmaya yarayan kantitatif araşşttıırmalarda farklrmalarda farklıı şşekillerekiller ggööstermektedir.stermektedir. ÇÇalalışışmanmanıın amacn amacıına gna göörere ççeeşşitliitli öörnekleme yrnekleme yööntemlerintemleri uygulanuygulanıır.r. Kalitatif AnalizKalitatif Analiz İİççinin ÖÖrnek Toplama:rnek Toplama: Plankton kepPlankton kepççeleriyleeleriyle yapyapıılmaktadlmaktadıır.r. Ucu musluklu Kepçe Kepçe Kollektör
•• GGööl, gl, göölclcüük ve nehirlerde kk ve nehirlerde kııyyııdandan öörnek alrnek alıımlarmlarıında planktonnda plankton kepkepççesi gesi gööllüün mn müümkmküün olan en uzak kn olan en uzak kıısmsmıına dona doğğru fru fıırlatrlatııllıır. Sur. Su iiççinde tamamen batmamasinde tamamen batmamasıına ve ina ve iççindekilerin boindekilerin boşşalmamasalmamasıınana dikkat edilerek yavadikkat edilerek yavaşşççaa ççekilir. Bu iekilir. Bu işşleme filenin ileme filenin iççindeinde organizmalardan oluorganizmalardan oluşşan 4 veya 5 cman 4 veya 5 cm33 yoyoğğun kitle toplanun kitle toplanııncayancaya kadar devam edilir.kadar devam edilir. •• DerinlerdenDerinlerden öörnek almak irnek almak iççin file aynin file aynıı şşekilde en uzak yere doekilde en uzak yere doğğruru ffıırlatrlatııllıır. Belirli bir derinlir. Belirli bir derinliğğe kadar batmamase kadar batmamasıı sasağğlanlanıır. Diber. Dibe ççarpmadan, dikkatlicearpmadan, dikkatlice ççekilir. Kepekilir. Kepççenin ienin iççindeki toplananindeki toplanan plankton bir kap iplankton bir kap iççine boine boşşaltaltııllıır. Kepr. Kepççede organizma kalmayacakede organizma kalmayacak şşekilde temizlenir ve gekilde temizlenir ve gööl suyuyla yl suyuyla yııkankanıır. Laboratuara dr. Laboratuara döönnüüşştete kepkepççe tekrar tatle tekrar tatlıı su ile ysu ile yııkankanıır ve ipleri ar ve ipleri aççıık birk bir şşekilde kurumayaekilde kurumaya bbıırakrakııllıır.r.
Kantitatif AnalizKantitatif Analiz İİççinin ÖÖrnek Toplamarnek Toplama •• KantitatifKantitatif öörnek alrnek alıımlarmlarıında amanda amaçç, incelenen ortamda di, incelenen ortamda diğğerer organizmalarorganizmalarıın besinini ten besinini teşşkil eden total planktonu bulmak veyakil eden total planktonu bulmak veya belirli hacimde albelirli hacimde alıınan sunan su öörnerneğğinde planktonu oluinde planktonu oluşşturanturan ççeeşşitliitli gruplargruplarıın hacimsel den hacimsel değğerini, miktarerini, miktarıınnıı veve evolusyonunuevolusyonunu saptamaktsaptamaktıır.r. •• Kantitatif araKantitatif araşşttıırmalarda muhtelif derinliklerinden belirlirmalarda muhtelif derinliklerinden belirli hacimlerde suhacimlerde su öörnekleri almak irnekleri almak iççinin öözel olarak hazzel olarak hazıırlanmrlanmışış öörneklemernekleme şşiişşelerinde kullanelerinde kullanııllıır.r. ÖÖrneklemernekleme şşiişşelerieleri ççeeşşitlidir.itlidir. MeyerMeyer,, NansenNansen,, MecabolierMecabolier, N.I.O., Van, N.I.O., Van DornDorn veve UniversalUniversal susu öörnekleyicisi gibi.rnekleyicisi gibi. •• NansenNansen gibi ters dgibi ters döönebilennebilen şşiişşelerde mesajcelerde mesajcıı,, şşiişşeyeeye ççarptarptığıığındanda üüst ust uççtaki ktaki kııskacskacıın serbest kalmasn serbest kalmasıınnıı sasağğlayaraklayarak şşilenin 180 0ilenin 180 0 ddöönmesine sebep olur. Bu ani dnmesine sebep olur. Bu ani döönme her iki unme her iki uççtaki kapaklartaki kapaklarıınn kapanmaskapanmasıınnıı sasağğlar. Blar. Bööylece istenilen derinlikte belli hacimde suylece istenilen derinlikte belli hacimde su öörnerneğği ali alıınabilir.nabilir.
Meyer Şişesi Von Dorn şişesi Nansen Şişesi Allen Bottle
B. Zooplanktonun ToplanmasB. Zooplanktonun Toplanmasıı •• Zooplanktonun toplanmasZooplanktonun toplanmasıında plankton kepnda plankton kepççeleri veeleri ve öörneklemernekleme şşiişşelerini yanelerini yanıı ssııra farklra farklıı aletlerden de yararlanaletlerden de yararlanııllıır. Her aletr. Her alet toplanacak organizmantoplanacak organizmanıın bn büüyyüüklklüüğğüüne, dine, diğğerer öözelliklerine vezelliklerine ve ççalalışışmama şşekline gekline gööre sere seççilir.ilir. •• Zooplanktonun toplanmasZooplanktonun toplanmasıında dnda döört farklrt farklıı tipte sutipte su öörnekleme aletirnekleme aleti kullankullanııllıır;r; –– AlAlççak hak hıızla plankton szla plankton süüzmede kullanzmede kullanıılan aletler,lan aletler, –– YYüüksek hksek hıızla plankton szla plankton süüzmede kullanzmede kullanıılan aletler,lan aletler, –– Suyu pompa ile toplaySuyu pompa ile toplayııp sp süüzen aletler,zen aletler, –– ÖÖzel kullanzel kullanıımlar imlar iççin yapin yapıılan toplama aletleri.lan toplama aletleri.
AlAlççak Hak Hıızla Plankton Szla Plankton Süüzmede Kullanzmede Kullanıılan Aletlerlan Aletler •• Bu aletler plankton kepBu aletler plankton kepççeleridir. Beleridir. Büüyyüüklklüüklerini araklerini araşşttıırrııccıılar,lar, ççalalışışmanmanıın aman amaççlarlarıına ve mevcut teknik imkanlara gna ve mevcut teknik imkanlara gööre ayarlarlar.re ayarlarlar. KullanKullanıılan plankton bezlerinin glan plankton bezlerinin gööz az aççııklklığıığı 5050 µµ ile 1 mm arasile 1 mm arasıındanda dedeğğiişşir. Naylondan yapir. Naylondan yapıılmlmışış olan plankton bezlerinin uluslar arasolan plankton bezlerinin uluslar arasıı kabul edilmikabul edilmişş 29 farkl29 farklıı ggööz az aççııklklığıığı bulunur ve bunlar 0000 ile 25bulunur ve bunlar 0000 ile 25 arasarasıında denda değğiişşen numaralar ile kodlanen numaralar ile kodlanıır.r. •• Zooplankton kepZooplankton kepççelerinelerin ççapapıı oldukoldukçça genia genişş olup 30 cm ile 2 molup 30 cm ile 2 m arasarasıında denda değğiişşir. Kepir. Kepççe konik, silindirimsi konik veyae konik, silindirimsi konik veya ovoidovoid şşekilliekilli olup, uzunluolup, uzunluğğuu ççap aap aççııklklığıığından 2 5 defa daha fazladndan 2 5 defa daha fazladıır. Kepr. Kepççeninenin alt kalt kıısmsmıında toplaynda toplayııccıı kollektkollektöörr bulunur. Bu kap metalik veyabulunur. Bu kap metalik veya plastik olabilir.plastik olabilir.KollektKollektöörrüünn pencerepencere şşeklindeki aeklindeki aççııklklııklarklarıı ssüüzmeyizmeyi sasağğlayan plankton bezi ilelayan plankton bezi ile öörtrtüüllüür.r.
Discovery Tipi Kollektör Tregouboff tipi Kollektör
Plankton bezi göz açıklığı ve numaraları
•• BazBazıı kepkepççelerin yalnelerin yalnıızca altzca alt kkıısmsmıı ssüüzzüüccüü nitelikte,nitelikte, üüstst kkııssıımlarmlarıı ise koruyucuise koruyucu öörtrtüü niteliniteliğğindedir.indedir.HensenHensen’’inin yumurta kepyumurta kepççesi gibiesi gibi öön tarafan tarafa ilave edilen silave edilen süüzmezme öözellizelliğğii olmayan keten ve dayanolmayan keten ve dayanııklklıı birbir maddeden yapmaddeden yapıılmlmışış konikkonik şşekilli kekilli kııssıım gelen suyunm gelen suyun miktarmiktarıınnıın arttn arttıırrıılmaslmasıınnıı sasağğlar.lar.
•• KepKepççenin senin süüzme oranzme oranıınnıınn hassasiyetini artthassasiyetini arttıırmak irmak iççin,in, ssüüzme torbaszme torbasıınnıınn öön tarafn tarafıına,na, aynaynıı ggööz az aççııklklııklarklarıına vena ve kapanma durumlarkapanma durumlarıına gna göörere birbirinden farklbirbirinden farklııllııklar gklar göösterir.sterir. YapYapıılan deneyler glan deneyler gööstermistermişştirtir ki plankton kepki plankton kepççesi ne kadaresi ne kadar hhıızlazla ççekilirse toplananekilirse toplanan organizmalar o nispette teleforganizmalar o nispette telef olmaktadolmaktadıır. Ayrr. Ayrııca kepca kepççee bezinin gbezinin gööz az aççııklklığıığı akakıımm şşekliekli üüzerinde rol oynamaktadzerinde rol oynamaktadıır.r.
•• HorizontalHorizontal ÇÇekim:ekim: YYüüzeye paralel olarak yapzeye paralel olarak yapıılanlan ççekimdir.ekimdir. HorizontalHorizontal ççekim sekim sıırasrasıında kepnda kepççeyi istenilen derinlikteeyi istenilen derinlikte tutabilmek itutabilmek iççin kepin kepççenin gergi iplerinin birleenin gergi iplerinin birleşştitiğği halkayai halkaya genellikle kepgenellikle kepççenin benin büüyyüüklklüüğğüüne veya gne veya gööz az aççııklklığıığına bana bağğllıı olarak deolarak değğiişşen aen ağığırlrlııklar takklar takııllıır. Bur. Bu ççekimde derinlik,ekimde derinlik, ççekmeekme ipinin uzunluipinin uzunluğğu ile ipin yu ile ipin yüüzeyle yaptzeyle yaptığıığı aaççııdan yararlandan yararlanıılaraklarak hesaplanhesaplanıır.r. ÇÇekim zamanekim zamanıı prensip olarak 10 dakikadprensip olarak 10 dakikadıır.r. •• VertikalVertikal ÇÇekim:ekim: Zeminden yZeminden yüüzey kadar olan su kzey kadar olan su küütlesinin veyatlesinin veya belirli metrelerdeki su sbelirli metrelerdeki su süütununun dikey olarak stununun dikey olarak süüzzüülmesidir.lmesidir. ÇÇekim hekim hıızzıı kepkepççenin genin gööz az aççııklklığıığına gna gööre ayarlanre ayarlanıır. Bur. Bu ççekimdeekimde kepkepççenin batmasenin batmasıı iiççin genellikle kolektin genellikle kolektööre bir are bir ağığırlrlıık bak bağğlanlanıır.r. Bu tip planktonBu tip plankton ççekimlerinde WPekimlerinde WP--’’,, NansenNansen kepkepççesi kullanesi kullanııllıır.r.
•• OblikOblik PlanktonPlankton ÇÇekimleri:ekimleri: iseise horizontal vehorizontal ve vertikalvertikal ççekimlerinekimlerin birlebirleşşimiimi şşeklindedir. Bueklindedir. Bu ççekimekim planktonca fakir olan gplanktonca fakir olan gööllerde dahallerde daha fazla sfazla süüzme imkanzme imkanıı sasağğlamak ilamak iççinin kullankullanııllıır.r. •• VertikalVertikal veya horizontal planktonveya horizontal plankton ççekimlerinde plankton kepekimlerinde plankton kepççesininesinin aaççıık olmask olmasıı ve belli derinlikteve belli derinlikte kapanmaskapanmasıı gerekir.Bu tipegerekir.Bu tipe öörnekrnek olarak verilebilenolarak verilebilen NansenNansen kepkepççesiesi istenildiistenildiğği derinlikte ve zamandai derinlikte ve zamanda kepkepççeyi saran ince halat yardeyi saran ince halat yardıımmııylayla bbüüzzüülebilir.Keplebilir.Kepççeyi taeyi taşışıyan halatyan halat mesajcmesajcıı adadıı verilen bir sistemverilen bir sistem yardyardıımmııyla kepyla kepççeden ayreden ayrııllıır. Br. Bööyleceylece kepkepççe yalne yalnıızca bzca büüzzüüccüü halathalat yardyardıımmııyla yukaryla yukarııyaya ççekilerek alekilerek alıınnıır.r. Nansen kepçesinin açık ve kapalı şekli
•• JudayJuday--BogorovBogorov Tipi KepTipi Kepççeler:eler: Bu kepBu kepççe tipi Akdeniz Uluslar arase tipi Akdeniz Uluslar arasıı Bilim Komisyonu (C.I.E.S.M.)Bilim Komisyonu (C.I.E.S.M.) taraftarafıından standart tip olarakndan standart tip olarak öönerilminerilmişştir. Keptir. Kepççenin genin göözz aaççııklklığıığı 0.06750.0675 mmmm’’dirdir. Kep. Kepççeninenin kapanmaskapanmasıı mesajcmesajcıı adadıı verilen birverilen bir sistem yarsistem yarıımmııyla yapyla yapıılmaktadlmaktadıır.r. Bu KepBu Kepççe 2000e 2000 mm’’yeye kadarkadar vertikalvertikal ççekimler ile denizinekimler ile denizin üüstst kesimlerinde horizontalkesimlerinde horizontal ççekimlerekimler yapyapıılabilir.labilir. Judgay-Borogow tipi plankton kepçesi
WP 2 Tipi Plankton KepWP 2 Tipi Plankton Kepççesiesi Bu kepBu kepççee öözelliklezellikle mesoplanktonun toplanmasmesoplanktonun toplanmasıındanda kullankullanııllıır. UNESCO tarafr. UNESCO tarafıındanndan 200200 mm’’dede horizontal olarakhorizontal olarak zooplankton toplamak izooplankton toplamak iççin bu arain bu araçç geligelişştirilmitirilmişştir. Keptir. Kepççenin aenin ağğ ggöözz aaççııllığıığı 200200 µµ dirdir. 200. 200 µµ ile 10 mmile 10 mm bbüüyyüüklklüükteki organizmalarkteki organizmalarıı toplamak itoplamak iççin kullanin kullanıılmaktadlmaktadıır.r.
•• WP 3 Tipi Plankton KepWP 3 Tipi Plankton Kepççesiesi WP3 kepWP3 kepççesi silindirikesi silindirik--konikkonik olup, 1 mm golup, 1 mm gööz az aççııklklığıığında,nda, 133 cm133 cm ççapapıında, 2.81 mnda, 2.81 m boyunda bboyunda büüyyüük bir ak bir ağğddıır. Balr. Balııkk yumurtalaryumurtalarıınnıın ve bazn ve bazıı makromakro planktonik organizmalarplanktonik organizmalarıınn yakalanmasyakalanmasıında kullannda kullanııllıır.r. WP2WP2’’nin gelinin gelişştirilmesiyletirilmesiyle oluoluşşturulmuturulmuşştur.tur. WP3 tipi plankton kepçesi
ClarkeClarke--BumpusBumpus Tipi PlanktonTipi Plankton KepKepççesiesi 12.70 cm12.70 cm ççapapıında, 60.69 cmnda, 60.69 cm uzunluuzunluğğunda,0.27 mm gunda,0.27 mm göözz aaççııklklığıığında olan konik planktonnda olan konik plankton kepkepççesinin metal olanesinin metal olan öön kn kıısmsmıındanda mesajcmesajcıı ileile ççalalışışan bir aan bir aççmama-- kapama sistemi mevcuttur.Metalkapama sistemi mevcuttur.Metal disk adisk ağığın an ağğzzıınnıı kapar. Bu kapakkapar. Bu kapak istenilen derinlikte yukaristenilen derinlikte yukarııdandan ggöönderilen mesajcnderilen mesajcıı vasvasııtastasııylayla ddöönme sistemiyle anme sistemiyle aççııllıır ve istenenr ve istenen derinliktederinlikte öörnek alrnek alıınnıır.r.
YYüüksek Hksek Hıızda Plankton Toplama Arazda Plankton Toplama Araççlarlarıı •• HHıızlzlıı hareket eden zooplankton ve hareket yetenehareket eden zooplankton ve hareket yeteneğği artmi artmışış balbalııkk larvalarlarvalarıınnıın yakalanmasn yakalanmasıı iiççin hin hıızlzlıı planktonplankton ççekme araekme araççlarlarıı kullankullanııllıır. GULF III dir. GULF III diğğer keper kepççelerden farklelerden farklıı bir plankton toplamabir plankton toplama aracaracııddıır. Sr. Süüzme torbaszme torbasıı ddışıışında metal bir muhafaza knda metal bir muhafaza kıısmsmıınnıınn bulunmasbulunmasııddıır. Saatte 6 mil hr. Saatte 6 mil hıızlazla ççekilebilir. Bu kepekilebilir. Bu kepççenin olumsuzenin olumsuz taraftarafıı organizmalarorganizmalarıınn ççekim esnasekim esnasıında parnda parççalanmasalanmasıı veve bozulmasbozulmasııddıır. Basr. Basıınnçç nedeniyle olan bozulmaynedeniyle olan bozulmayıı öönlemek inlemek iççinin ““JetJet-- NetNet”” adadııyla anyla anıılan keplan kepççeler gelieler gelişştirilmitirilmişştir. Bu keptir. Bu kepççelerde suyunelerde suyun basbasııncncıınnıı azaltazaltııccıı bböölmeler glmeler göözeze ççarpar. Keparpar. Kepççeye giren ileeye giren ile ççııkan sukan su miktarmiktarıı aynaynıı olacakolacak şşekilde dekilde düüzenlenmizenlenmişştir.tir.
Yüksek hızda plankton toplama araçları A. Gulf III, B. Jet-Net
•• YYüüksek hksek hıızda planktonzda plankton ççekme araekme araççlarlarıı genellikle torpilgenellikle torpil şşeklindedir.eklindedir. Bu araBu araççlarda bir indikatlarda bir indikatöör adr adıı verilenverilen HardyHardy’’ıınn planktonplankton belirleyicisidir. Bu arabelirleyicisidir. Bu araçç ilk defa Kuzey Denizilk defa Kuzey Deniz’’indeki Ringaindeki Ringa balbalııklarklarıınnıın avcn avcııllığıığında kullannda kullanıılmlmışışttıır. Bu amar. Bu amaççla ringa balla ringa balııklarklarıınnıınn ggııdasdasıınnıı oluoluşşturan zooplanktonik (turan zooplanktonik (Calanus, SagittaCalanus, Sagitta) organizmalar) organizmalarıınn dadağığıllıımmıı kontrol edilerek balkontrol edilerek balııklarklarıın varln varlığıığı, bollu, bolluğğu tespit edilmiu tespit edilmişştir.tir. Hardy modeli plankton toplama aracı
•• SSüüratli plankton yratli plankton yüüzdzdüürrüüccüülerine en iyilerine en iyi öörnekrnek HardyHardy’’inin planktonplankton kaydedicisidir. Torpilkaydedicisidir. Torpil şşeklinde 1 m uzunlueklinde 1 m uzunluğğunda 161.3 cm2 olanunda 161.3 cm2 olan bu arabu araçç ddüüzenli birzenli bir şşekilde horizontal olarakekilde horizontal olarak ççekilerek otomatikekilerek otomatik olarak zooplankton toplanolarak zooplankton toplanıır.r. Hardy’in plankton kaydedicisi
HPN-Hamburg Plankton Net Modification of the Isaacs-Kidd-Midwater Trawl - IKMT - for collection of larger quantities of plankton. Overall length 10 m, mesh size 500 microns.
Bongo Net Double net ring of stainless steel, 60 cm diameter each, with Nylon webbings and zip fasteners. Two Nets of 250 cm length, standard mesh size 500 microns. Two PVC net buckets with distance rod. Accessories (not included): V-Fin Depressor and FlowMeter.
Suyu PompaSuyu Pompa İİle Toplayle Toplayııp Sp Süüzen Aletlerzen Aletler •• DoDoğğal ortamdan planktonu toplamak ial ortamdan planktonu toplamak iççin tekneye terlein tekneye terleşştirilmitirilmişş birbir motopomp sistemlerinden yararlanmotopomp sistemlerinden yararlanııllıır. Pompayla alr. Pompayla alıınan su bir veyanan su bir veya birbirççok, gok, gööz az aççııklklığıığı farklfarklıı olan plankton kepolan plankton kepççelerine aktarelerine aktarııllıır. Bur. Bu şşekilde farklekilde farklıı plankton kepplankton kepççeleri kullanmak suretiyle seleri kullanmak suretiyle süüzzüülenlen plankton bplankton büüyyüüklklüüğğüüne gne gööre ayrre ayrıılmlmışış olur.olur. •• Bu sistemde pompaylaBu sistemde pompayla ççekilen su sisteminde plankton ezilmeden,ekilen su sisteminde plankton ezilmeden, bozulmadan toplanmbozulmadan toplanmışış olduolduğğu gibi bu sistemin olumlu yu gibi bu sistemin olumlu yöönnüü bbüüyyüükk hacimlerinde su pompalanarak ( 2000hacimlerinde su pompalanarak ( 2000 –– 3000 litre; 70003000 litre; 7000 ltlt//dkdk)) ssüüzzüülebilir.lebilir. •• Bu yBu yööntemlentemle öözelliklezellikle EuphausiaceaeEuphausiaceae üüyeleri, Copepodyeleri, Copepod’’lar ve ballar ve balııkk larvalarlarvalarıı toplantoplanıır. Pompanr. Pompanıın ayaklarn ayaklarıı ve borunun uzunluve borunun uzunluğğuu ççooğğunlukla 100 m. derinliklerinde sunlukla 100 m. derinliklerinde sıınnıırlrlııddıır.r.
ÖÖzel Kullanzel Kullanıımlarmlar İİççin Yapin Yapıılan Toplama Aletlerilan Toplama Aletleri Makroplankton KepMakroplankton Kepççeleri:eleri: MakroplanktonikMakroplanktonik organizmalarorganizmalarıı toplamaktoplamak iiççin ain ağğ da diyebileceda diyebileceğğimiz bimiz büüyyüük kepk kepççeler kullaneler kullanııllıır. Bu aletlerin 4r. Bu aletlerin 4 modeli vardmodeli vardıır. Horizontal olarak kullanr. Horizontal olarak kullanıılan bu alet, 1000lan bu alet, 1000 mm’’yiyi aaşşanan derinliklere indirebilir.derinliklere indirebilir. Makroplankton filesi (I.K.M.T)
MotodaMotoda KepKepççeleri:eleri: BuBu kepkepççe,e, ççok sayok sayııdada basit kepbasit kepççelerinelerin uzunlamasuzunlamasıına serina seri olarak yan yanaolarak yan yana getirilmesiylegetirilmesiyle oluoluşşturulmuturulmuşştur.tur. MuhtelifMuhtelif derinliklerden seriderinliklerden seri öörnek alrnek alıımlarmlarıındanda kullankullanııllıır.r. Motoda fileleri
HyponeustonHyponeuston KepKepççelerieleri NeustonikNeustonik organizmalarorganizmalarıı (suyun havayla temas etti(suyun havayla temas ettiğği su filmii su filmi sathsathıındaki organizmalar) toplamak indaki organizmalar) toplamak iççinin şşamandamandııralara baralara bağğlanmlanmışış aağığız az aççııklklığıığı dikddikdöörtgen olan keprtgen olan kepççelerden yararlanelerden yararlanııllıır.r. SavilovSavilov kepkepççesi bu aletlereesi bu aletlere öörnek olarak verilebilir.rnek olarak verilebilir. Savilov Kepçesi
Plankton TespitiPlankton Tespiti •• PlanktonPlankton öörnekleri sistematik tayinlerin daha iyi yaprnekleri sistematik tayinlerin daha iyi yapıılabilmesi ilabilmesi iççinin canlcanlıı olarak incelenmelidir. Kamolarak incelenmelidir. Kamççııssıı,, setalarsetalarıı olan planktonik formlarolan planktonik formlar ancak canlancak canlıı materyal olduklarmateryal olduklarıında tayin edilebilirler. Bunu inda tayin edilebilirler. Bunu iççinin planktonplankton ççekiminden hemen sonra organizmalarekiminden hemen sonra organizmalarıın 250n 250 cccc,, ½½ ltlt veya 1veya 1 ltlt’’liklik hacimlerde cam kavanozlara alhacimlerde cam kavanozlara alıınarak dnarak düüşşüük sk sııcaklcaklıık vek ve ışıışıktakta saklanmassaklanmasıı gerekir. Plankton yogerekir. Plankton yoğğunluunluğğu fazla iseu fazla ise öörnerneğği uzun zamani uzun zaman canlcanlıı tutmak gtutmak güçüçleleşşebilir. Planktonebilir. Plankton öörnekleri genellikle hemenrnekleri genellikle hemen dedeğğerlendirilemedierlendirilemediğğinden % 4inden % 4 –– 55 liklik formaldehit veya potasyumformaldehit veya potasyum iyoduriyodur gibigibi fiksatiflerfiksatifler kullankullanıılarak saklanlarak saklanıır.r. DiatomeaDiatomea’’lerinlerin tespiti vetespiti ve incelenmesinde kabuk yapincelenmesinde kabuk yapııssıınnıın,n, ççeper seper süüslerinin daha iyi gslerinin daha iyi göörrüüllüüp,p, sistematik tayinlerin yapsistematik tayinlerin yapıılabilmesine organik materyal engel telabilmesine organik materyal engel teşşkilkil ettiettiğğinde yakma (inde yakma (grillagegrillage) y) yööntemi uygulanntemi uygulanıır. Sitolojikr. Sitolojik ççalalışışmalardamalarda hhüücrenin farklcrenin farklıı kkııssıımlarmlarıınnıı daha iyi belirleyebilmek amacdaha iyi belirleyebilmek amacııyla dayla da lugollugol,, metilen mavisi, nmetilen mavisi, nöötr vetr ve karmenkarmen kkıırmrmıızzııssıı gibi reaktiflergibi reaktifler kullankullanıılmaktadlmaktadıır.r.
Plankton MiktarPlankton Miktarıınnıın Tayinin Tayini Sucul ortamdan toplanan planktonik organizmalarSucul ortamdan toplanan planktonik organizmalarıın miktar tayinlerin miktar tayinleri ortam verimliliortam verimliliğğini belirlediini belirlediğğindeninden öönemlidir. Planktondanemlidir. Planktonda üürrüün,n, belirli alanda ve belirli sbelirli alanda ve belirli süüre ire iççinde elde edilecek planktoninde elde edilecek plankton kküütlesinin yada organik maddenin atlesinin yada organik maddenin ağığırlrlığıığı olarak da tanolarak da tanıımlanmlanıır.r. Plankton aPlankton ağığırlrlığıığınnıı, hacmini, total plankton miktar, hacmini, total plankton miktarıınnıı tayin etmedetayin etmede ççeeşşitli yitli yööntemler kullanntemler kullanııllıır.r. Plankton dePlankton değğerlendirilmesinde,erlendirilmesinde, öözellikle dozellikle doğğal ortamdan toplananal ortamdan toplanan planktonplankton öörneklerinin yorneklerinin yoğğunlaunlaşşttıırrıılmaslmasıı yyööntemleri uygulanntemleri uygulanıır.r. YoYoğğunlaunlaşşttıırmarma üçüç şşeklide olureklide olur –– SantrifSantrifüüjj –– SSüüzme (zme (FiltrasyonFiltrasyon)) –– ÇöÇöktktüürme (rme (SedimentasyonSedimentasyon)) –– Sayma YSayma Yööntemintemi
•• SantrafSantrafüüjj:: Belirli hacimde alBelirli hacimde alıınan sunan su öörnerneğği laboratuardai laboratuarda dakikada 1500dakikada 1500 –– 2000 tur yapan santrif2000 tur yapan santrifüüj aletinde 1.5j aletinde 1.5 –– 22 dakika santrifdakika santrifüüj edilir. Bj edilir. Bööylece plankton tylece plankton tüüppüün dibinen dibine çöçöker.ker. ÜÜst kst kıısmsmıındaki su dikkatlice pipet yarndaki su dikkatlice pipet yarıımmııylayla ççekilir. Tekilir. Tüüptekipteki çöçökmeyi kolaylakmeyi kolaylaşşttıırmak irmak iççin az miktardain az miktarda çöçöktktüürrüüccüü ((koagkoagüülantlant) kat) katıılabilir.Bu ylabilir.Bu yööntemin kolaylntemin kolaylığıığı klasik santrifklasik santrifüüjj aletleriyle veya baletleriyle veya büüyyüük hacimlerde alk hacimlerde alıınan sulardanan sularda ççalalışışmama imkanimkanıı veren sveren süürekli santrifrekli santrifüüjle yojle yoğğunlaunlaşşttıırrıılan canllan canlıı materyalmateryal üüzerinde anzerinde anıında hnda hıızlzlıı birbir şşekildeekilde ççalalışışabilmesidir.abilmesidir. •• SSüüzme:zme: SSüüzme yzme yööntemintemi OseanografiOseanografi’’dede ççok kullanok kullanııllıır.r. Fitoplanktonun biyokimyasal analizlerinde (Klorofil a, ATP,Fitoplanktonun biyokimyasal analizlerinde (Klorofil a, ATP, ProtidProtid,, lipidlipid, primer prod, primer prodüüksiyon vb. )ksiyon vb. ) ççok kullanok kullanııllıır. Totalr. Total plankton hacmini bulmak iplankton hacmini bulmak iççinin filtrasyondanfiltrasyondan faydalanfaydalanııllıır.r.
•• ÇöÇöktktüürme (Sedimantasyon):rme (Sedimantasyon): Plankton kepPlankton kepççeleriyle seleriyle süüzzüülenlen plankton veya belirli hacimlerde alplankton veya belirli hacimlerde alıınan sunan su öörnekleri derecelirnekleri dereceli kaplara konularak 48 saatkaplara konularak 48 saat çöçökeltmeye bkeltmeye bıırakrakııllıır.r. ÇöÇökenken planktonun dereceli silindir kaptan hacmiplanktonun dereceli silindir kaptan hacmi ööllçüçüllüür.r. Utermohl sedimentasyon silindirleri
Sayma YSayma Yööntemi:ntemi: saysayıım lamlarm lamlarıınnıın pekn pek ççok tipleri mevcuttur. Buok tipleri mevcuttur. Bu sayma kamalarsayma kamalarıı 1 ml (1 ml (SedgwickSedgwick--RafterRafter saysayıım kamerasm kamerasıı) ile 10) ile 10 --44 ml (Thomas sayml (Thomas sayıım kamerasm kamerasıı) aras) arasıında denda değğiişşebilir.ebilir. ÖÖzelliklezellikle nannoplanktonnannoplankton saysayıımlarmlarıında kullannda kullanıılan bu sayma aralan bu sayma araççlarlarıından enndan en ççok kullanok kullanıılanlan NauberNauber hemasitometresihemasitometresi’’dirdir.. •• Mikroplankton,Mikroplankton, mikrozooplanktonmikrozooplankton saysayıımlarmlarıı iiççin 5 * 10 cmin 5 * 10 cm boyutunda olanboyutunda olan DolfusDolfus--cuvecuve sayma kamerassayma kamerasıı kullankullanııllıır.r. •• Daha bDaha büüyyüük boyutlark boyutlarıındaki zooplanktonun sayndaki zooplanktonun sayıımlarmlarıında isenda ise SedgwickSedgwick--RafterRafter sayma kamerassayma kamerasıı veya Coutingveya Couting traytray sayma tepsisisayma tepsisi kullankullanııllıır.r. •• CourtingCourting traytray sayma tepsisi bsayma tepsisi büüyyüük planktonik organizmalark planktonik organizmalarıınn saysayıımmıında kullannda kullanııllıır.r. •• SaySayıım kameralarm kameralarıınnıın bulunmadn bulunmadığıığı yerlerde uygulanan tek damlayerlerde uygulanan tek damla yyööntemi, hacmi belirli olan bir damlayntemi, hacmi belirli olan bir damlayıı lam ve lamel araslam ve lamel arasıına alna alııp,p, normal sayma sistemi olannormal sayma sistemi olan ışıışık mikroskobunda saymaktk mikroskobunda saymaktıır. Sar. Sağğllııklklıı sonusonuçç almak ialmak iççin bu yin bu yööntemde oldukntemde oldukççaa ççok damla sayok damla sayııpp ortalamasortalamasıınnıı almak gerekir.almak gerekir.
Sayma AraSayma Araççlarlarıı SaySayıılan Alanlan Alanıın Boyutlarn Boyutlarıı Uzunluk*En*Derinlik (mm)Uzunluk*En*Derinlik (mm) Hacim (ml)Hacim (ml) ThomaThoma 1 * 1 * 0,11 * 1 * 0,1 1010 --44 AgasseAgasse LafontLafont 1 * 1 * 0,11 * 1 * 0,1 1010--44 NeubaeurNeubaeur 3 * 3 * 0,13 * 3 * 0,1 9.109.10 --44 MallassezMallassez 2,5 * 2 * 0,22,5 * 2 * 0,2 1010 --33 FushsFushs RosenthalRosenthal 4 * 4 * 0,24 * 4 * 0,2 32.1032.10 --44 AgasseAgasse LafontLafont BB 5 * 4 * 0,55 * 4 * 0,5 1010 --22 LamaurLamaur 10 * 10 * 0,410 * 10 * 0,4 4. 104. 10 --22 NageotteNageotte 10 * 10 * 0,510 * 10 * 0,5 5. 105. 10 --22 KamarlarKamarlar PalmeyPalmey MaloneyMaloney ØØ 17,9 * 0,417,9 * 0,4 1010 --11 SedgwickSedgwick--RafterRafter 50 * 20 * 150 * 20 * 1 11 AgasseAgasse LafontLafont 1 * 1 * 0,11 * 1 * 0,1 1010 --44 Plankton Sayma araçlarının özellikleri (JACQUES, 1978)
FitoplanktonFitoplankton •• Fitoplanktonik OrganizmalarFitoplanktonik Organizmalarıı GenelGenel ÖÖzellikleri:zellikleri: Fitoplankton,Fitoplankton, hhüücrelerinde klorofil bulunan, basit yapcrelerinde klorofil bulunan, basit yapııya sahip, tek veyaya sahip, tek veya ççokok hhüücreli olabilen,creli olabilen, ççooğğunluunluğğu mikroskobik bu mikroskobik büüyyüüklklüüklerde, boyutlarklerde, boyutlarıı birkabirkaçç µµ ile birkaile birkaçç yyüüz mikron arasz mikron arasıında denda değğiişşen bitkiselen bitkisel organizmalardorganizmalardıır. Ototrof olan bu canlr. Ototrof olan bu canlıılar,lar, ışıışıkta fotosentez yolu ilekta fotosentez yolu ile karbondioksit ve inorganik maddelerden ykarbondioksit ve inorganik maddelerden yüüksek enerji potansiyelineksek enerji potansiyeline sahip organik bilesahip organik bileşşikleri yaparlar. Adeta proteinikleri yaparlar. Adeta protein üüreten fabrikalardreten fabrikalardıırr ((bioreaktbioreaktöörr). Bu fonksiyonlar). Bu fonksiyonlarıı nedeniyle fitoplanktonik canlnedeniyle fitoplanktonik canlıılar ilar içç sularda (gsularda (gööl, akarsu, lagl, akarsu, lagüün ve barajlarda) ve denizlerdeki hayvanlarn ve barajlarda) ve denizlerdeki hayvanlarıınn beslenmesindebeslenmesinde ççokok öönemli olup sucul ortamda tnemli olup sucul ortamda tüümm üüretiminretimin temelidir.temelidir. •• Algler (Algler (latincelatince:: algaalga) veya) veya fikofitlerfikofitler (Yunanca:(Yunanca: phykosphykos, alg,, alg, phytonphyton:: bitki) bitki sistematibitki) bitki sistematiğğinde einde eğğrelti otlarrelti otlarıı, kara yosunlar, kara yosunlarıı, mantarlar ve, mantarlar ve linklerle birlikte Yunancalinklerle birlikte Yunanca kryptoskryptos: gizli,: gizli, gamosgamos: evlilik: evlilik kelimelerinden olukelimelerinden oluşşan ve Tan ve Tüürkrkççee ççiiççeksiz bitkiler olarak ifadeeksiz bitkiler olarak ifade ettiettiğğimizimiz KriptogamaeKriptogamae grubunda yer algrubunda yer alıırlar.rlar.
•• Algleri inceleyen bilim dalAlgleri inceleyen bilim dalıı algolojialgoloji bu konudabu konuda ççalalışışanan araaraşşttıırrııccıılardalarda algologalgolog olarak birolarak bir ççokok üülkede isimlendirilmeklelkede isimlendirilmekle birliktebirlikte algolojialgoloji terimi aterimi ağğrrıı bilim olarak tbilim olarak tııpta da kullanpta da kullanıılmaktadlmaktadıır.r. AlgosAlgos aağğrrıı ve sve sıızzııyyıı ifade etmektedir. Bu nedenli gifade etmektedir. Bu nedenli güünnüümmüüzdezde algolojialgoloji yerineyerine FikolojiFikoloji,, algologalgolog yerineyerine FikologFikolog tantanıımlarmlarıı dahadaha uygun guygun göörrüülmlmüüşşttüür.r. •• KKöök, gk, göövde ve yaprak farklvde ve yaprak farklıılalaşşmasmasıı ggööstermeyen bitkilerstermeyen bitkiler (Thallophyta) grubunda yer alan algler h(Thallophyta) grubunda yer alan algler hüücre yapcre yapıılarlarıı ve ive iççerdiklerierdikleri pigment maddelerine gpigment maddelerine gööre gruplara ayrre gruplara ayrııllııp, uluslar arasp, uluslar arasıı nomenklatnomenklatüürr kurallarkurallarıına gna gööre isimlendirilirler.re isimlendirilirler. •• Fitoplanktonik algler genellikleFitoplanktonik algler genellikle ççok kok küçüüçük boyutlarda olduk boyutlarda olduğğundanundan mikromikro--algler olarak da isimlendirilirler. Bu algler denizlerdealgler olarak da isimlendirilirler. Bu algler denizlerde ççokok bbüüyyüük kitleler halinde bulunduklark kitleler halinde bulunduklarıı gibi tatlgibi tatlıı sularda dasularda da ççok fazlaok fazla geligelişşim gim göösterirler. Tatlsterirler. Tatlıı su fitoplanktonununsu fitoplanktonunun ççeeşşitliliitliliğğii denizlerdekinden fazladdenizlerdekinden fazladıır.r.
Prokaryotik OrganizmalarProkaryotik Organizmalar CyanophytaCyanophyta ThallophytaThallophyta (Pyhcophyta)(Pyhcophyta) (Mycophyta)(Mycophyta) ChlorophytaChlorophyta RhodophytaRhodophyta PyrrhophytaPyrrhophyta ChromophytaChromophyta EuglenophytaEuglenophyta MyxomycophytaMyxomycophyta EumycophytaEumycophyta Eukaryotik Organizmalar LichenEukaryotik Organizmalar Lichen (Cormophyta)(Cormophyta) (Archegonatia)(Archegonatia) (Spermaphyta)(Spermaphyta) BryophytaBryophyta PteridophytaPteridophyta GymnospermaGymnosperma AngiospremaAngiosprema Alglerin Bitkiler alemindeki yeri
Taksonomik Sıra Bitiş Kodları Divizyo Divisio (Bölüm) ----phyta Classis (Sınıf) ----phyceae Sub Classis (Alt sınıf) ----phycidae Ordo (Takım) ----ales Sub Ordo (Alt takım) ----ineae Familia (Aile) ----aceae Sub Familia (Alt aile) ----oideae Tribü (Soy) ----aea Genus (cins) Sub-genus Alt cins Section Kısım Species Tür Sub-species Alt Tür Variete Çeşit Forma Şekil Uluslar arası nomenklatür kurallarına göre alglerinsınıflandırılmasında bitiş kodları
MorfolojikMorfolojik ÖÖzelliklerzellikler •• Fitoplanktonik alglerin morfolojileriFitoplanktonik alglerin morfolojileri ççokok ççeeşşitlilik gitlilik göösterir. Busterir. Bu organizmalar tek horganizmalar tek hüücreliden,creliden, kolonialkolonial forma, ipliksi biforma, ipliksi biççimdenimden şşeritsieritsi yapraksyapraksıı ve ave ağğaaççssıı bibiççimlere kadar farklimlere kadar farklıı ddışış ggöörrüünnüüşşlerdelerde olabilirler.olabilirler. MonoidMonoid Tip:Tip: HHüücreler genel olarakcreler genel olarak solitersoliter ve hareketli olup, 1,2 veyave hareketli olup, 1,2 veya 3,4 kam3,4 kamççııllııddıır. Ayrr. Ayrııcaca kontraktilkontraktil vakuolleri mevcuttur.Hvakuolleri mevcuttur.Hüücrecre ççeperieperi ççok ince veok ince ve ççııplak olanlarplak olanlarıı bulundubulunduğğu gibi (Volvocalesu gibi (Volvocales üüyeleri)yeleri) ççeperleri kaleperleri kalıın,n, tuniketunike yapyapııssıında (nda (PhacatusPhacatus) ve) ve ççepereper üüzerindezerinde dikensi uzantdikensi uzantıılar ve silar ve siğğilimsiilimsi ççııkkııntntıılarlarıı olanlarolanlarıı da (da (TrachelomonasTrachelomonas)) vardvardıır.r. •• MonoidMonoid tipi ayrtipi ayrıı ayrayrıı hhüücrelerden veya kolonilerden olucrelerden veya kolonilerden oluşşabilir.abilir. Genellikle kamGenellikle kamççııllıı hhüücreler koloniler halindedir (creler koloniler halindedir (Eudorina,Eudorina, Pandorina, VolvoxPandorina, Volvox). Bu tip morfolojik). Bu tip morfolojik öözelliklerzellikler vejetatifvejetatif hhüücrelerde, Cyanophyta, Rhodophyta ve Pheophyta grubucrelerde, Cyanophyta, Rhodophyta ve Pheophyta grubu üüyelerinde gyelerinde göörrüülmez.lmez.
KokoidKokoid Tip:Tip: BazBazıı tek htek hüücreli algler, gerek ayrcreli algler, gerek ayrıı ayrayrıı gereksegerekse kolonialkolonial olsun,olsun, vejetatifvejetatif olarak bolarak bööllüünmezler. Her hnmezler. Her hüücrecre sporosistesporosiste veve gametosistegametosiste ddöönnüüşşüür. Spor veya gamet kr. Spor veya gamet köökenli bu ayrkenli bu ayrıı ayrayrıı hhüücrelercreler kokoidkokoid tipi olutipi oluşşturur. Hturur. Hüücreler hareketsizdir,creler hareketsizdir, şşekilleri kekilleri küüreseldirreseldir ((ChlorellaChlorella). Baz). Bazıı ttüürlerderlerde sporsporüülasyondanlasyondan sonra sporlar grup halindesonra sporlar grup halinde kalarakkalarak senobsenob olarak adlandolarak adlandıırrıılan koloni olulan koloni oluşştururlar (tururlar (Scenedesmus,Scenedesmus, Pediastrum, CoelastrumPediastrum, Coelastrum).). PalmelloidPalmelloid Tip:Tip: HHüücreler kamcreler kamççııssıız vez ve mmüüsilajsilaj birbir öörtrtüü iiççinde,inde, hareketsizdir.hareketsizdir. KontraktilKontraktil vakuolleri mevcuttur (vakuolleri mevcuttur (PalmellaPalmella).). Rhizopodial Tip (AmipsiRhizopodial Tip (Amipsi HarektliHarektli):): Rhizopodial formlarda sabit hRhizopodial formlarda sabit hüücrecre duvarduvarıı yoktur.yoktur. PlazmikPlazmik bir dbir dışış öörtrtüü oluoluşşturmuturmuşştur (tur (RhizopodiumRhizopodium).). Amipte olduAmipte olduğğu gibi yalancu gibi yalancıı ayak verir. Tek farkayak verir. Tek farkıı plastplastıınn oluoluşşudur.udur. İİpliksi Tip:pliksi Tip: Alglerin morfolojik yAlglerin morfolojik yöönnüünden evriminde ikinci anden evriminde ikinci aşşama ipliksiama ipliksi yapyapııddıır. Bazr. Bazıı tek htek hüücrelerin ardcrelerin ardışıışık bk bööllüünmesi ile birbirindennmesi ile birbirinden ayrayrıılmamaslmamasıı sonucu ipliksi tipler olusonucu ipliksi tipler oluşşmumuşştur. Htur. Hüücreler bir zincircreler bir zincir şşeklinde gruplandeklinde gruplandıırrıılmlmışışttıır.r.
AlglerAlgler tallustallus ipliipliğğinin dallanmaminin dallanmamışış veya dallanmveya dallanmışış oluoluşşuna guna göörere tiplere ayrtiplere ayrııllıır.r. a)Dallanmama)Dallanmamışış ipliksi algler:ipliksi algler: Oscillatoria, Phormidium, LygnbyaOscillatoria, Phormidium, Lygnbya gibi alglerde, ipliksi zincir tek sgibi alglerde, ipliksi zincir tek sııralralıı hhüücreden olucreden oluşşmumuşştur.tur. b) Dallanmb) Dallanmışış ipliksi algler:ipliksi algler: 1.1. Basit dallanmBasit dallanmışış ipliksi alglereipliksi alglere öörnek olarak birrnek olarak bir ççokok CyanophyceaeCyanophyceae ttüürlerirleri öörnek verilebilir.rnek verilebilir. Schizothrix,Schizothrix, MastigocladusMastigocladus gibi alglerde dallanma tek ygibi alglerde dallanma tek yöönlnlüüddüür.r. 2.2. İİlerlemilerlemişş dallanma gdallanma göösteren ipliksi alglerde ise bazsteren ipliksi alglerde ise bazıı hhüücrelerin yanlara bcrelerin yanlara böölme vermesi sonunda gerlme vermesi sonunda gerççek dallanmek dallanmışış ipliksi tipler ortayaipliksi tipler ortaya ççııkar.kar.
Planktonik alglerde organizasyon tipleri 2 ve 3:Rhizopodial tip: Rhizochrysis dofleinnii ve Stephanoporos regularis. 4 ve 5: Kokkoid tip: Synechocytis aquatilis ve Cosmarium granatum. 6 ve 7 Kamçılı tip: Trachelomonas hispida var coronata ve Mallomonas mirabilis. 8 ve 10 Müsilajlı koloni: Kirchneriella obesa, Chroococcus limneticus ve Pandorina morum. 11 ve 13 Senop: Tetrastrum heteracanthum, Scenedesmus acuminatis ve Pediastrum clathratum
İpliksi alglerde dallanma şekilleri: 1. Hapalosiphon sp., gerçek dallanma, 2. Scytonema sp., yalancı dallanma, 3.Mastigocladus sp., V şeklinde dallanma, 4. Tolypothrix sp., 5. Stigonema minitum, 6. Schizothrix lardaceae
Plankton KPlankton Küültltüürrüü Fitoplankton KFitoplankton Küültltüürleri:rleri: Sucul ortamlarda organik madde sentezleyenSucul ortamlarda organik madde sentezleyen temeltemel üüreticiler fitoplankton veya mikro alg treticiler fitoplankton veya mikro alg tüürleridir. Mikro algler sonrleridir. Mikro algler son derece zengin, karbonhidrat vederece zengin, karbonhidrat ve öözellikle yazellikle yağğ asidi iasidi iççerieriğğine sahiptirler.ine sahiptirler. Besin deBesin değğeri yeri yüüksek olan bu organizmalar suculksek olan bu organizmalar sucul kommunitelerkommuniteler iiççinin makro nutrient, vitamin ve iz elementlerin enmakro nutrient, vitamin ve iz elementlerin en öönemli kaynanemli kaynağığıddıırlar.rlar. AynAynıı zamanda balzamanda balıık ve omurgask ve omurgasıızlarda renklenmenin gelizlarda renklenmenin gelişşmesindemesinde gerekli olan temel pigmentleri sagerekli olan temel pigmentleri sağğlarlar. Dolaylarlar. Dolayııssııyla mikro alglerinyla mikro alglerin sucul ortamlarsucul ortamlarıındaki temel organikndaki temel organik üüreticiler olmalarreticiler olmalarıı, y, yüüksek besinksek besin dedeğğerine sahip olmalarerine sahip olmalarıı, nutrient d, nutrient dööngngüüssüündende öönemli bir role sahipnemli bir role sahip olmalarolmalarıı bunlarbunlarıın ekolojik, fizyolojik ve biyokimyasaln ekolojik, fizyolojik ve biyokimyasal öözelliklerinizelliklerini ççalalışışmak imak iççin yeterli nedenlerdir.in yeterli nedenlerdir. İİlk olarak 1890lk olarak 1890’’dada BeijernikBeijernik,, ChlorellaChlorella vulgarisvulgaris ‘‘inin agaragar üüzerindezerinde kolonilerini elde etmikolonilerini elde etmişş, bunu takiben, bunu takiben AllenAllen ve Nelson 1910ve Nelson 1910’’da birda bir diatomdiatom ttüürrüü olanolan Phaeodactylum tricornutumPhaeodactylum tricornutum’’u izole edereku izole ederek kküültltüürlerini yapmrlerini yapmışışlardlardıır.r.
 Alg kAlg küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında mikrobiyolojik ynda mikrobiyolojik yööntemler gentemler geççerlidir.erlidir. ÇüÇünknküü temeltemel öözellikler bakzellikler bakıımmıından pekndan pek ççok yok yöönden benzerliklernden benzerlikler ggöösterir. Ancak temel algler bsterir. Ancak temel algler büüyyüümeme öözellikleri bakzellikleri bakıımmıındanndan faklfaklııddıır. Daha yavar. Daha yavaşş bbüüyyüüme hme hıızlarzlarıına sahiptirler ve genelliklena sahiptirler ve genellikle fotosentetik organizmalar olduklarfotosentetik organizmalar olduklarıından birndan bir ışıışık kaynak kaynağığına mutlakana mutlaka gereksinim duyarlar.gereksinim duyarlar. AkvakAkvaküültltüürderde Fitoplanktonun Yeri veFitoplanktonun Yeri ve ÖÖnemi:nemi: Denizlerde ve tatlDenizlerde ve tatlıı sulardasularda ssüüspansespanse maddenin canlmaddenin canlıı kkıısmsmıınnıı oluoluşşturan planktonikturan planktonik organizmalar, kendi baorganizmalar, kendi başşararıına hareket edemeyen, ancak suna hareket edemeyen, ancak su hareketleriyle yer dehareketleriyle yer değğiişştirebilen canltirebilen canlıılardlardıır. Akuatik bir ortamr. Akuatik bir ortamıınn verimliliverimliliğğii üüzerindezerinde ççokok öönemli olan bu organizmalar hakknemli olan bu organizmalar hakkıındanda bilgi edinmek ibilgi edinmek iççin,in, ööncelikle ortamncelikle ortamıın plankton kompozisyonunu ven plankton kompozisyonunu ve bununbunun üüzerinde etkili faktzerinde etkili faktöörleri saptamak gerekir. Besin zincirininrleri saptamak gerekir. Besin zincirinin temelini olutemelini oluşşturan bu organizmalarturan bu organizmalarıın verimlilin verimliliğği, besin zincirinini, besin zincirinin buna babuna bağğllıı didiğğer halkalarer halkalarıınnıı etkiler ve dahaetkiler ve daha üüst beslenmest beslenme ddüüzeylerindekizeylerindeki üüretimin sretimin sıınnıırrıınnıı belirler.belirler.
 Fitoplankton tFitoplankton tüürleri besinrleri besin zinciri izinciri iççinde oynadinde oynadııklarklarıı bubu öönemli rollerinin yannemli rollerinin yanıı ssııra,ra, akuatik ortamdaki nutrientakuatik ortamdaki nutrient ddööngngüüssüünde anahtar bir rolende anahtar bir role sahiptir. Bunlar amonyak,sahiptir. Bunlar amonyak, üüre, nitrat ve fosfat gibire, nitrat ve fosfat gibi makro nutrientleri, izmakro nutrientleri, iz elementleri ve bazelementleri ve bazıı vitaminleri kullanarakvitaminleri kullanarak organik maddeyi oluorganik maddeyi oluşştururlar.tururlar. Bu hBu hüücrelerincrelerin ööllüüpp dekomposedekompose olmasolmasııylayla kimyasal ve organik dkimyasal ve organik dööngngüü devam eder.devam eder. a)Azot Döngüsü, b) Karbon döngüsü
 Gerek doGerek doğğal ortamda gerekse laboratuar koal ortamda gerekse laboratuar koşşullarullarıında knda küültltüürlerirleri yapyapıılan deniz alglerinin ekonomidekilan deniz alglerinin ekonomideki öönemi bnemi büüyyüüktktüür. Bur. Bu öönemnem onlaronlarıınn ççokok ççeeşşitli alanlarda kullanitli alanlarda kullanıılabilmesinden ileri gelmektedir;labilmesinden ileri gelmektedir; besin kaynabesin kaynağığı olarak kullanolarak kullanııllıırlar, yanrlar, yanıı ssııra arra arııtmatma üünitelerinde venitelerinde ve AkvakAkvaküültltüür sistemlerinde enr sistemlerinde en öönemli basamanemli basamağığı teteşşkil ederler.kil ederler.  Temel fitoplankton gruplarTemel fitoplankton gruplarıından alndan alıınannan öörnek trnek tüürlerin krlerin küültltüürlerirleri yapyapıılarak, blarak, büüyyüümelerimeleri üüzerine farklzerine farklıı fiziksel ve kimyasal faktfiziksel ve kimyasal faktöörlerinrlerin etkilerinin saptanmasetkilerinin saptanmasıı, bu gruplar, bu gruplarıın don doğğalal populasyonlarpopulasyonlarıınnıınn bbüüyyüümeleri imeleri iççin gerekli sin gerekli sııcaklcaklıık, karbondioksit dk, karbondioksit düüzeyi, besinzeyi, besin kaynakaynağığınnıın kalitesi ve dn kalitesi ve düüzeyi, gzeyi, güüneneşş ışığıışığınnıın yon yoğğunluk ve sunluk ve süüresi gibiresi gibi kritik faktkritik faktöörlerin saptanmasrlerin saptanmasıı aaççııssıından dandan da öönemlidir. Bu nedenlenemlidir. Bu nedenle belirli kobelirli koşşullar altullar altıında bir tnda bir tüürrüün performansn performansıınnıı dahadaha ööncedennceden kestirebilmek ikestirebilmek iççin belirlenen optimum koin belirlenen optimum koşşullar altullar altıındaki potansiyelinindaki potansiyelini bilmek gereklidir. Bu bilgiler, temel fizyolojik, biyokimyasalbilmek gereklidir. Bu bilgiler, temel fizyolojik, biyokimyasal ççalalışışmalarmalarıın den değğerlendirilmesi ve kerlendirilmesi ve küültltüür sistemlerinin dizaynr sistemlerinin dizaynıı,, kurulmaskurulmasıı ve ive işşletilmesi gibi konularletilmesi gibi konularıın temelini olun temelini oluşşturur.turur.
 Yer yYer yüüzzüündeki yndeki yııllllıık toplam net primerk toplam net primer üüretim 1.4*10retim 1.4*101414 kg kurukg kuru aağığırlrlııktktıır. Bu miktarr. Bu miktarıın en azn en azıından % 40 gibindan % 40 gibi öönemli bir miktarnemli bir miktarıı denizlerdeki fitoplankton tdenizlerdeki fitoplankton tüürleri tarafrleri tarafıından olundan oluşşturulur. Primerturulur. Primer üüretime katkretime katkııda bulunan denizel fitoplankton tda bulunan denizel fitoplankton tüürleri arasrleri arasıındanda gerek kgerek kııta sahanlta sahanlııklarklarıı gibi verimli okyanuslargibi verimli okyanuslarıın en verimlin en verimli yerlerinde gerekse kyerlerinde gerekse kııta sahanlta sahanlııklarklarıı gibi verimli kgibi verimli kııyyıısal bsal böölgelerdelgelerde en ben büüyyüük katkk katkııyyıı % 25 gibi bir oranla% 25 gibi bir oranla diatomdiatom gruplargruplarıı yapar. Buyapar. Bu nedenlenedenle diatomlardiatomlar karasal ekosistemdeki bkarasal ekosistemdeki büüyyüük orman sahlark orman sahlarııylayla aynaynıı kategoriye girer.kategoriye girer. DiatomlarDiatomlar gerek deniz kgerek deniz küültltüürrüü ççalalışışmalarmalarıında gereksem deniznda gereksem deniz ççiftliiftliğğinde anahtar role sahipinde anahtar role sahip organizmalardorganizmalardıır.r.
Fitoplankton KFitoplankton Küültltüürlerinin Tarihrlerinin Tarihççesi:esi: II. DII. Düünya Savanya Savaşışından sonrandan sonra alglerin yalglerin yığıığın kn küültltüürleriyle ilgilirleriyle ilgili ççalalışışmalarda hedeflenen amamalarda hedeflenen amaçç,, tek htek hüücre proteini (SCP:cre proteini (SCP: SingleSingle CellCell Protein)Protein) üüretmekti. Mikro algretmekti. Mikro alg kküültltüürleriyle SCPrleriyle SCP üüretiminin dretiminin düünyadaki protein anyadaki protein aççığıığınnıı kapatacakkapatacak bbüüyyüük bir alternatif olduk bir alternatif olduğğuna inanuna inanııllııyordu. Alglerin yyordu. Alglerin yüüksekksek protein iprotein iççerieriğği gibi peki gibi pek ççok avantajok avantajıınnıın yann yanıı ssııra bazra bazıı öönemlinemli dezavantajlardezavantajlarıınnıın da oldun da olduğğu gu göözlemlenmizlemlenmişştir. Bunlar;tir. Bunlar; 11-- Tek hTek hüücreli alglerin hasadcreli alglerin hasadıında karnda karşışılalaşışılan glan güçüçllüükler; mikrokler; mikro partikpartiküüllerin ortamdan ayrllerin ortamdan ayrıılmaslmasıı ve konsantre edilmesindekive konsantre edilmesindeki ggüçüçllüükler.kler. 22-- BazBazıı ttüürlerin kalrlerin kalıın, seln, selüülozik tabiattaki hlozik tabiattaki hüücre duvarlarcre duvarlarıı insan veinsan ve hayvan sindirimini ghayvan sindirimini güçüçleleşştiren yaptiren yapııya sahip olmasya sahip olmasıı 33-- Ticari aTicari aççııdan besindan besin üüretimi iretimi iççin gerekli geniin gerekli genişş kküültltüür sistemlerir sistemleri oldukoldukçça karmaa karmaşışık ve pahalk ve pahalıı mmüühendislik dizaynhendislik dizaynıınnıın yapn yapıımmıı veve iişşletme giderlerini gerektirmesi.letme giderlerini gerektirmesi. Bu tBu tüür dezavantajlarr dezavantajlarıına rana rağğmen insan yamen insan yaşşamamıınnıın vazgen vazgeççilmez besiniilmez besini protein, pahalprotein, pahalıı, kaynaklar, kaynaklarıın yetersiz ve dn yetersiz ve düünyada knyada kııtltlığıığı ççekilen birekilen bir besin maddesi olmasbesin maddesi olmasıı mikro alg kmikro alg küültltüürlerini cazip hale getirmirlerini cazip hale getirmişştir.tir.
 Gerek AkvakGerek Akvaküültltüür gerekse tek hr gerekse tek hüücreli protein (SCP) elde etmecreli protein (SCP) elde etme amacamacıına yna yöönelik tnelik tüüm km küültltüür uygulamalarr uygulamalarıında temel amanda temel amaçç, fotosentez, fotosentez iişşleminin organik maddeye dleminin organik maddeye döönnüüşşüümmüündeki verimlilindeki verimliliğği maksimumai maksimuma ulaulaşşttıırmak ve bitkisel organik maddeyi optimumrmak ve bitkisel organik maddeyi optimum şşekildeekilde üüretmektir.retmektir. BBööyle bir sonucu yyle bir sonucu yüüksekksek biyomasbiyomas eldesieldesi amaamaççlanan blanan büüyyüükk ööllççekliekli kküültltüür sistemlerinde bar sistemlerinde başşarabilmek iarabilmek iççin gin güüneneşş enerjisindenenerjisinden faydalanmak gereklidir. Genifaydalanmak gereklidir. Genişş ööllççekli alg kekli alg küültltüür sistemlerinir sistemlerini laboratuar dlaboratuar dışıışında ve geninda ve genişş alanlarda kurmak zorunludur. Balanlarda kurmak zorunludur. Bööyle algyle alg kküültltüür sistemleri,r sistemleri, ççevresel koevresel koşşullarullarıından etkilenir ve bu sistemlerndan etkilenir ve bu sistemler biyobiyo--mmüühendislik, ekolojik problemleri de beraberinde getirir.hendislik, ekolojik problemleri de beraberinde getirir. BBüüyyüük sistemlerde kk sistemlerde küültltüürrüün homojen birn homojen bir şşekilde karekilde karışışttıırrıılmaslmasıı besleyici tuz (nutrientler) miktarlarbesleyici tuz (nutrientler) miktarlarıınnıınn üüremesi arzu edilen tremesi arzu edilen tüürlererlere ggööre dre düüzenlenmesi, tzenlenmesi, tüür kompozisyonunun kontrolr kompozisyonunun kontrolüü, karbondioksit, karbondioksit ilavesi, su kaynailavesi, su kaynağığı ve suyun kalitesi, buharlave suyun kalitesi, buharlaşşmanmanıın kontroln kontrolüü veve sonusonuçç üürrüünnüü elde etmek ielde etmek iççin hin hüücrelerin ayrcrelerin ayrıılmaslmasıı ve hasat ive hasat işşlemlerilemleri karkarşışılalaşışılan temel problemlerdir.lan temel problemlerdir.
Alglerin KullanAlglerin Kullanıım Alanlarm Alanlarıı::  Mikroskobik alglerin ticari bir mal gibiMikroskobik alglerin ticari bir mal gibi üüretimleri yaklaretimleri yaklaşışık 40k 40 yyııldan buyana yapldan buyana yapıılmaktadlmaktadıır. Algalr. Algal üüretim gretim güünnüümmüüzde artzde artııkk bir sanayi kolu haline gelen atbir sanayi kolu haline gelen atıık su ark su arııttıımmıı ve gve güüneneşş enerjisininenerjisinin biyomasabiyomasa ddöönnüüşşttüürrüülmesi gibi alanlarda bilinen en etkili ve enlmesi gibi alanlarda bilinen en etkili ve en ekonomik yoldur. Ayrekonomik yoldur. Ayrııca Akvakca Akvaküültltüür amar amaççlarlarıı ççererççevesindeevesinde larvallarval üüretim yapretim yapıılan tesislerde alg klan tesislerde alg küültltüürr üüniteleri, sisteminniteleri, sistemin kakaççıınnıılmaz ve enlmaz ve en öönemli basamanemli basamağığıddıır. Bur. Bu üünitedeki banitedeki başşararıı,, kurulan zincirin dikurulan zincirin diğğer halkalarer halkalarıına hemen yansna hemen yansıır. Dir. Diğğer taraftaner taraftan algalalgal biyomasbiyomas bazbazıı kimyasal maddelerinkimyasal maddelerin üüretiminde, enerjiretiminde, enerji eldesindeeldesinde, gerek insanlar gerekse hayvanlar i, gerek insanlar gerekse hayvanlar iççin proteinin protein kaynakaynağığı olarak da kullanolarak da kullanıılabilirler.labilirler.  İİlk olaraklk olarak ÇÇadad çöçöllüünde bulunannde bulunan SpirulinaSpirulina , yan, yanıı ssıırara NostocNostoc pruniforme, Nostoc commune, Nostocpruniforme, Nostoc commune, Nostoc verrucosumverrucosum,, Phylloderma sacrum, Oodegonium, Spirogyra, PrasiolaPhylloderma sacrum, Oodegonium, Spirogyra, Prasiola juannicajuannica, Prasiola japonica, Prasiola japonica gibi tgibi tüür insanlara tarafr insanlara tarafıındanndan bebeğğeniyle teniyle tüüketilmektedir.ketilmektedir.
KKüültltüürrüü YapYapıılan Alg Tlan Alg Tüürlerirleri Günümüzde dünyanın çeşitli yerlerinden izole edilen 40 dan fazla mikro alg türü intensif Akvakültür operasyonlarında saf suşlar olarak kültürü yapılmakta ve kullanılmaktadır. Yetiştiriciliği yapılan alg türlerinin büyüklükleri birkaç mikrometre ile 100 µm üzerinde değişir. Akvakültürde yaygın olarak kullanılan türler diatomlardan Skeletonema costatum, Thalassiosira pseudonana, Chaetoceros gracilis, C. calcitrans, flagellatlardan Isochrysis galbana, Tetraselmis suecica, Monochrysis lutheri ve Chlorococcaleanlardan Chlorella spp. gibi türlerdir.
AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yem kaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan BacillariophyceaeBacillariophyceae ssıınnııffıına ait bazna ait bazıı alg talg tüürlerirleri Chaetoceros calcitrans Skeletonema costatum Phaeodactylum tricornutum Nitzchia seriata
AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yem kaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan HaptophyceaeHaptophyceae ssıınnııffıına ait bazna ait bazıı alg talg tüürlerirleri Isochrysis galbana Pavlova (Monochrysis) lutheri
AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yem kaynayem kaynağığı olarakolarak ççok yaygok yaygıın birn bir şşekilde kullanekilde kullanıılanlan PrasinophyceaePrasinophyceae ssıınnııffıındanndan TetraselmisTetraselmis ((PlatymonasPlatymonas)) suecicasuecica Tetraselmis (Platymonas) suecica
AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yem kaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan Chlorophyceae sChlorophyceae sıınnııffıına ait bazna ait bazıı alg talg tüürlerirleri Dunaliella tertiolecta Chlorella pyrenoidosa Nannochloris spp.
AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yem kaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan CyanophyceaeCyanophyceae ssıınnııffıına ait olanna ait olan SpirulinaSpirulina ttüürlerirleri Spirulina spp.
AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yem kaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan DinophyceaeDinophyceae ssıınnııffıına ait olanna ait olan GymnodinidumGymnodinidum splendenssplendens Gymnodinidum splendens
Uygun Fitoplankton TUygun Fitoplankton Tüürrüünnüün Sen Seççimiimi  Tek hTek hüücre proteini vecre proteini ve akvakakvaküültltüürr sistemlerinde kullansistemlerinde kullanıılacaklacak alg talg tüürlerin sahip olmasrlerin sahip olmasıı gerekengereken öözellikler:zellikler: 1.1. YYüüksek bksek büüyyüüme hme hıızzıına sahip olmasna sahip olmasıı,, 2.2. YYüüksek protein iksek protein iççerieriğğine sahip olmasine sahip olmasıı,, 3.3. Ortam koOrtam koşşullarullarıındaki ani dendaki ani değğiişşimlere karimlere karşışı direndirenççli olmasli olmasıı,, 4.4. Besleyici deBesleyici değğeri yeri yüüksek, kolayca sindirilebilir veksek, kolayca sindirilebilir ve toksiktoksik olamamasolamamasıı..
KKüültltüürlerle İİlgili Temel Kavramlarlgili Temel Kavramlar 1.1. ÖÖncelikle mikroorganizmanncelikle mikroorganizmanıın yan yaşşamamıı, geli, gelişşmesi vemesi ve ççooğğalmasalmasıı iiççin gereken besin maddelerini iin gereken besin maddelerini iççeren keren küültltüürr ortamortamıı hazhazıırlanmalrlanmalııddıır. Bu ortamda mikroorganizmalarr. Bu ortamda mikroorganizmalarıınn yayaşşamamıınnıı ssıınnıırlayan besinlererlayan besinlere vazgevazgeççilmez besinlerilmez besinler adadıı verilir. Bunlarverilir. Bunlar mikrobiyalmikrobiyal kinetiktekinetikte substratsubstrat olarak kabulolarak kabul edilirler.edilirler. 2.2. KKüültltüür ortamr ortamıına yanina yani besiyeribesiyeri,, üüretimi amaretimi amaççlanan tlanan tüüre aitre ait canlcanlıı hhüücrelerinin ilavesinecrelerinin ilavesine aaşışılamalama yadayada ekimekim denir. Budenir. Bu iişşlemin bakteriyolojik tekniklere uygun birlemin bakteriyolojik tekniklere uygun bir şşekilde, aseptikekilde, aseptik kokoşşullarda yapullarda yapıılmaslmasıı gerekmektedir.gerekmektedir. 3.3. KKüültltüür ortamr ortamıında gelinda gelişşmeyi hmeyi hıızlandzlandıırrııccıı maddelerinmaddelerin bulunmasbulunmasıı, geli, gelişşmeyi engelleyici maddelerinse olmamasmeyi engelleyici maddelerinse olmamasıı gerekir.gerekir. 4.4. KKüültltüür ortamr ortamıında tnda tüürrüün isten isteğğine uygun olarak optimumine uygun olarak optimum fiziksel ve kimyasal kofiziksel ve kimyasal koşşullarullarıın olun oluşşturulmasturulmasıı gerekir.gerekir.
KKüültltüürr OrtamOrtamıınnıınn HazHazıırlanmasrlanmasıı •• Mikro alg hMikro alg hüücrelerinincrelerinin üüreyebilecereyebileceğği ortamlari ortamlar ççeeşşitli besleyiciitli besleyici tuzlarla zenginletuzlarla zenginleşştirerek haztirerek hazıırlanrlanıır. Kullanr. Kullanıılan kimyasal maddelerinlan kimyasal maddelerin analitik kalitede (ARanalitik kalitede (AR :: AnaliticalAnalitical ReagentReagent) olmas) olmasıı ve stoklarve stoklarıınn hazhazıırlanmasrlanmasıında saf su ve hattanda saf su ve hatta distiledistile su kullansu kullanıımmıı tercih edilir.tercih edilir. KullanKullanıılan her bir kimyasal maddenin konsantre stoklarlan her bir kimyasal maddenin konsantre stoklarıı ayrayrıı ayrayrıı hazhazıırlanrlanıır. Bur. Bu öözelliklezellikle ççok dok düüşşüük konsantrasyonlarda maddek konsantrasyonlarda madde hazhazıırlarken kolaylrlarken kolaylıık sak sağğlar. Hazlar. Hazıırlanan stoklar arlanan stoklar ağğzzıı kapalkapalıı olarakolarak sosoğğukta (+4ukta (+4 00 C) ve karanlC) ve karanlııkta saklanmalkta saklanmalııddıır. Bu ir. Bu işş iiççin bir buzdolabin bir buzdolabıı veya kveya küçüüçük bit sok bit soğğuk hava deposu uygundur. Ortamuk hava deposu uygundur. Ortamıın hazn hazıırlanmarlanma yyööntemine bantemine bağğllıı olarak stoklar otoklavda sterilize edilerekolarak stoklar otoklavda sterilize edilerek saklanabilir.saklanabilir.
KKüültltüür Ortamr Ortamıınnıın Hazn Hazıırlanmasrlanmasıı •• KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında temel olarak iki tipnda temel olarak iki tip ortam kullanortam kullanııllıırr 1)1) Sentetik Deniz Suyu Ortam,Sentetik Deniz Suyu Ortam, 2)2) Deniz Suyu OrtamDeniz Suyu Ortamıı
Sentetik Deniz Suyu OrtamSentetik Deniz Suyu Ortamıı •• DoDoğğal deniz suyunun daha basite indirgenerek hazal deniz suyunun daha basite indirgenerek hazıırlanmrlanmışış halidir.halidir. Algal bAlgal büüyyüüme ve gelime ve gelişşme dome doğğal deniz suyunda oldual deniz suyunda olduğğu kadaru kadar tatminkar olur. Ayrtatminkar olur. Ayrııca kimyasal kompozisyonun iyi kontrolca kimyasal kompozisyonun iyi kontrol edilebilmesi, doedilebilmesi, doğğal deniz suyu yanal deniz suyu yanıında sahip oldunda sahip olduğğu en bu en büüyyüükk avantajdavantajdıır. Bu nedenle kontrollr. Bu nedenle kontrollüü kokoşşullarda yullarda yüürrüüttüülen denemelerdelen denemelerde tercih edilirler. Dotercih edilirler. Doğğal deniz suyunun yerini tam olarak tutmamasal deniz suyunun yerini tam olarak tutmamasıı nedeniyle her tnedeniyle her tüürrüün kn küültltüürrüünde uygun dende uygun değğildir. Yanildir. Yanıı ssıırara hazhazıırlanmasrlanmasıı fazladan bir emek ve masraf gerektirdifazladan bir emek ve masraf gerektirdiğğinden, doinden, doğğalal deniz suyunu temin etmenin zor oldudeniz suyunu temin etmenin zor olduğğu yerlerde veyau yerlerde veya öözelzel denemelerde kullandenemelerde kullanıımmıı ssöözz konusudur. Sentetik deniz suyu ortamkonusudur. Sentetik deniz suyu ortamıı hazhazıır olarak satr olarak satıılmaktadlmaktadıır (r (InstantInstant OceanOcean). Deniz suyundaki). Deniz suyundaki maddeleri imaddeleri iççeren bu hazeren bu hazıır ortam, belli hacimdeki saf suya ilaver ortam, belli hacimdeki saf suya ilave edilerek deniz suyu ilave edilir.edilerek deniz suyu ilave edilir.
DoDoğğal Deniz Suyu Ortamal Deniz Suyu Ortamıı •• YeryuvarYeryuvarıında mevcut elementlerin bnda mevcut elementlerin büüyyüük bir bk bir bööllüümmüünnüünn (90 elementten 80(90 elementten 80’’inin) deniz suyundainin) deniz suyunda çöçözzüünmnmüüşş haldehalde olduolduğğu sanu sanıılmaktadlmaktadıır. Son derece kompleks bir ortamr. Son derece kompleks bir ortam olan deniz suyu pekolan deniz suyu pek ççok katok katıı madde ve gazmadde ve gazıınn çöçözzüünmnmüüşş halde bulunduhalde bulunduğğu biru bir çöçözeltidir. Bu nedenle deniz bitkilerizeltidir. Bu nedenle deniz bitkileri de dahil olmakde dahil olmak üüzere pekzere pek ççok deniz canlok deniz canlııssıınnıın bn büüyyüümesimesi iiççin ideal bir ortamdin ideal bir ortamdıır. Ancak deniz suyunda hr. Ancak deniz suyunda hıızlzlıı birbir algal balgal büüyyüüme elde etmek ime elde etmek iççin yeterli nin yeterli nuutrient yoktur. Butrient yoktur. Bu nedenle deniz suyuna bnedenle deniz suyuna büüyyüümeyi hmeyi hıızlandzlandıırmak ve daharmak ve daha yyüüksek birksek bir biyomasbiyomas elde etmek ielde etmek iççin nin nuutrientler ve genitrientler ve genişş bir tbir tüür aralr aralığıığına hitap edebilmesi ina hitap edebilmesi iççin iz elementler vein iz elementler ve vitaminler ilave edilir.vitaminler ilave edilir.
•• ÖÖrnek 1.rnek 1. ErdshreiberErdshreiber OrtamOrtamıı 0.1 gr NaNO0.1 gr NaNO33 0.02 gr Na0.02 gr Na22 HPOHPO 44 50 ml toprak50 ml toprak ekstraekstrakkttıı 7070 00 CC’’de pastde pastöörize edilmirize edilmişş 1000 ml deniz suyu halen pek1000 ml deniz suyu halen pek StStokok laboratuarda bu ilk formlaboratuarda bu ilk formüüllüün den değğiişştirilmitirilmişş şşekli kullanekli kullanıılmaktadlmaktadıır:r: 0.10.1 grgr NaNONaNO 33 0.02 gr0.02 gr NaNa 22 HPOHPO 44.12H.12H 22OO 50 ml toprak50 ml toprak ekstraktekstraktıı 30 dakika 15130 dakika 151 bsbs’’dede otoklavotoklavllaananarakrak ststerilizeerilize edilmiedilmişş 1000 ml deniz1000 ml deniz suyu (%95 deniz suyu + %5 saf su).suyu (%95 deniz suyu + %5 saf su). ZenginleZenginleşştirme Soltirme Solüüsyonlarsyonlarıı
ToprakToprak EkstraktEkstraktıınnıınn HazHazıırlanmasrlanmasıı 11 kg ince elenmikg ince elenmişş ggüübresiz bahbresiz bahççe toprae toprağığı 22 ltlt ççeeşşme suyu ile (veya 6 kg toprak ve 6me suyu ile (veya 6 kg toprak ve 6 ltlt su)su) birlikte 1 saat 5birlikte 1 saat 5 lbslbs’’dede otoklavlanotoklavlanıırr (veya bir(veya bir ocakta kaynatocakta kaynatııllıır). Sor). Soğğumaya bumaya bıırakrakıılan bu bulanlan bu bulanııkk ssııvvıı tekrar kaynama noktastekrar kaynama noktasıına getirilerek tekrarna getirilerek tekrar sterilize edilir. Busterilize edilir. Bu ekstraktekstrakt ççok inceok ince ççamuramur ssüüspansiyonu ispansiyonu iççerecektir. Bu serecektir. Bu sııvvıı yaya santrifsantrifüüjlenirjlenir yada 3yada 3--6 hafta boyunca6 hafta boyunca çöçöktktüürrüüllüür ver ve üüstte kalanstte kalan temiz su altemiz su alıınnıır. Bur. Bu şşekilde iekilde iççinde hiinde hiçç partikpartiküüll madde imadde iççermeyen altermeyen altıın sarn sarııssıı bir sbir sııvvıı elde edilir.elde edilir.
ErdschreiberErdschreiber OrtamOrtamıınnıın Hazn Hazıırlanmasrlanmasıı 1.1. Yeterli miktarda deniz suyu 0.45Yeterli miktarda deniz suyu 0.45 mm’’lukluk birbir membranmembran filtreden veya GF/Cfiltreden veya GF/C cam fiber (cam fiber (glassglass--fibrefibre) filtre ka) filtre kağığıddıından sndan süüzzüüllüür, %5 saf su ilave edilerekr, %5 saf su ilave edilerek deniz suyu seyreltilir ve adeniz suyu seyreltilir ve ağğzzıı bir pamuk tbir pamuk tııkakaççla kapatla kapatııllıır.r. 2.2. KullanKullanııma hazma hazıır haldeki toprakr haldeki toprak ekstraktekstraktıı uygun miktarda biruygun miktarda bir erleneerlene alalıınnıırr aağğzzıı pamukla kapatpamukla kapatııllıır.r. 3.3. Nutrient tuzlarNutrient tuzlarıınnıın konsantre soln konsantre solüüsyonlarsyonlarıı ayrayrıı ayrayrıı hazhazıırlanrlanıır.r. ÖÖrnerneğğin 100in 100 ltlt bbüüyyüüme ortamme ortamıı hazhazıırlamak irlamak iççin 100 ml saf suya, dahain 100 ml saf suya, daha öönce belirtilennce belirtilen oranlarda (NaNOoranlarda (NaNO33 veve NaNa 22HPOHPO 44 iiççin) madde ilave edilerek konsantre stoklarin) madde ilave edilerek konsantre stoklar hazhazıırlanrlanıır ve ar ve ağığızlarzlarıı bir pamuk tbir pamuk tııkakaççla kapatla kapatııllıır.r. 4.4. HazHazıırlanan burlanan bu üçüç kap (deniz suyu, torakkap (deniz suyu, torak ekstraktekstraktıı ve nve nuutrient tuzlartrient tuzlarıı) ve) ve dereceli 5dereceli 5 mlml’’liklik pipet otoklavda 30 dakika sterilize edilir. Sopipet otoklavda 30 dakika sterilize edilir. Soğğumayaumaya bbıırakrakııllıır.r. 5.5. Steril pipet kullanSteril pipet kullanıılarak gerekli miktardaki nlarak gerekli miktardaki nuutrient tuz soltrient tuz solüüsyonu sosyonu soğğumuumuşş topraktoprak ekstraktekstrakt’’ıınana ve sonra bu karve sonra bu karışıışım som soğğumuumuşş deniz suyuna ilave edilir.deniz suyuna ilave edilir. Bu iBu işşlemler slemler sıırayla takip edilirserayla takip edilirse çöçökelme tehlikesikelme tehlikesi öönlenminlenmişş olur. Ortamaolur. Ortama hhüücreleri acreleri aşşlamadanlamadan öönce snce sııvvıınnıın oda sn oda sııcaklcaklığıığına gelmina gelmişş olmasolmasıına dikkatna dikkat edilmelidir.edilmelidir.
ÖÖrnek 2.rnek 2. ConwayConway OrtamOrtamıı İİstiridye larvalarstiridye larvalarıınnıın beslenmesinde birn beslenmesinde bir flagellatflagellat ttüürrüü IsochrysisIsochrysis galbanagalbana kküültltüürrüü iiççinin kullankullanıılmlmışışttıır.r. Bu ortam toprakBu ortam toprak ekstraktekstraktıındanda yer alan kimyasalyer alan kimyasal maddelerinmaddelerin ççooğğunu iunu iççerir. Bu kimyasallarerir. Bu kimyasallar pahalpahalııddıır ancakr ancak ççok kok küçüüçük miktarlarda gereklidir.k miktarlarda gereklidir. Bu nedenle gereksiz harcamadan kaBu nedenle gereksiz harcamadan kaççıınmak inmak iççinin konsantre nutrient stoklarkonsantre nutrient stoklarıı hazhazıırlanrlanıır. 1r. 1 ltlt denizdeniz suyuna I ve IIsuyuna I ve II nolunolu stok solstok solüüsyonlarsyonlarıından sadecendan sadece 1 ml ilave edilir.1 ml ilave edilir.
Stok SolStok Solüüsyon I (syon I (İİnorganik Maddeler)norganik Maddeler) NaNONaNO 33 100 gr100 gr NaHNaH 22POPO 44.2H.2H 22OO 20 gr20 gr FeClFeCl 33.6H.6H 22OO 1.3 gr1.3 gr HH 33BOBO 33.6 gr33.6 gr NaNa.EDTA.EDTA 45 gr45 gr MnClMnCl 22.4H.4H 22OO 0.36 gr0.36 gr İİz element solz element solüüsyonusyonu 1 ml1 ml DistileDistile SuSu 11 ltlt
İİz Element Solz Element Solüüsyonusyonu ZnClZnCl 22 2.1 gr2.1 gr CoClCoCl22.6H.6H 22OO 2.0 gr2.0 gr (NH(NH 44)6.)6.MoMo 77OO 2424.4H.4H 22OO 0.9 gr0.9 gr CuSOCuSO44.5H.5H 22OO 2.0 gr2.0 gr DistileDistile SuSu 100 ml100 ml •• Maddenin iyiMaddenin iyi çöçözzüülmesi ve yeterlilmesi ve yeterli asiditeasidite eldeelde etmek ietmek iççin safin saf HClHCl ilave edilir.ilave edilir.
Stok SolStok Solüüsyon IIsyon II ThiaminThiamin hydrochloridhydrochlorid ((VitVit.B1).B1) 20 mg20 mg CyanocobalaminCyanocobalamin ((VitVit.B12).B12) 1 mg1 mg DistileDistile SuSu 200 ml200 ml
ÖÖrnek 3.rnek 3. MiquelMiquel--AllenAllen OrtamOrtamıı ErdschreiberErdschreiber ortamortamıında bnda büüyyüümesi gmesi güçüç olan bazolan bazıı ttüürler irler iççin kullanin kullanıılmlmışışttıır.r. SolSolüüsyon Asyon A KNOKNO33 100 gr100 gr KBrKBr 2 gr2 gr KIKI 1 gr1 gr DistileDistile SuSu 11 ltlt
SolSolüüsyon Bsyon B NaNa 22HPOHPO 44 25 gr25 gr CaClCaCl 22.6H.6H 22OO 12.5 gr12.5 gr FeClFeCl 33 (%58 w/v sol.)(%58 w/v sol.) 12.5 ml12.5 ml HClHCl (P(Püürr KonsKons.).) 14.5 ml14.5 ml DistileDistile SuSu 500 ml500 ml 22 ltlt deniz suyuna 2 ml A ve 1 mldeniz suyuna 2 ml A ve 1 ml BB solsolüüsyonu ilave edilir,syonu ilave edilir, 7070 00CC ‘‘de 20 dakika pastde 20 dakika pastöörize edilir.rize edilir.
ÖÖrnek 4.rnek 4. •• HemerickHemerick (1978) taraf(1978) tarafıından 200 kadarndan 200 kadar Chlorophyceae, Cyanophyceae veChlorophyceae, Cyanophyceae ve RhodophyceaeRhodophyceae ttüürrüünnüün kn küültltüürrüünde sadece iki ortamnde sadece iki ortam kullankullanıılmlmışışttıır. Bunlar tatlr. Bunlar tatlıı su isu iççin BGM (in BGM (AllenAllen,, 1963) ve deniz suyu i1963) ve deniz suyu iççinin SWMSWM’’dirdir.. •• BGM, herBGM, her biri ayrbiri ayrıı ayrayrıı hazhazıırlanan 13 bilerlanan 13 bileşşikik iiççerir. Bunlar kerir. Bunlar küültltüür ortamr ortamıına 5ml/na 5ml/ltlt şşeklindeeklinde ilave edilir.ilave edilir.
MajorMajor StoklarStoklar KNOKNO 33 200 gr/200 gr/ltlt KK 22HPOHPO 44 70 gr/70 gr/ltlt MgSOMgSO 44.7H.7H 22OO 50 gr/50 gr/ltlt NaClNaCl 34 gr/34 gr/ltlt FeEDTAFeEDTA 10 gr/10 gr/ltlt CaClCaCl 22 5 gr/5 gr/ltlt
Borik AsitBorik Asit •• 20 ml/20 ml/ltlt şşeklinde sulandeklinde sulandıırrııllıır ve kr ve küültltüürr ortamortamıına 5 ml/na 5 ml/ltlt ilave edilir.ilave edilir.
MinorMinor StoklarStoklar MnClMnCl 22.4H.4H 22OO 72 gr/72 gr/ltlt (NH4)(NH4) 22MoOMoO 44 5.2 gr/5.2 gr/ltlt ZnClZnCl 22 4.0 gr/4.0 gr/ltlt CuSOCuSO 44.5H.5H 22OO 3.2 gr/3.2 gr/ltlt CoSOCoSO 44 2.0 gr/2.0 gr/ltlt NHNH 44VOVO 33 0.8 gr/0.8 gr/ltlt •• HazHazıırlanan bu solrlanan bu solüüsyonlar 5 mg/syonlar 5 mg/ltlt şşeklindeeklinde sulandsulandıırrııllıır ve kr ve küültltüür ortamr ortamıına 5 ml/na 5 ml/ltlt olarak ilaveolarak ilave edilir.edilir.
KKüültltüür Kor Koşşullarullarıı 1.1. KKüültltüür Kaplarr Kaplarıı ve Temizlive Temizliğğii KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında cam kaplarnda cam kaplarıı kullanmak her zaman tercihkullanmak her zaman tercih sebebidir.sebebidir. ÖÖzellikle azellikle aşışı ve stok kve stok küültltüürlerin hazrlerin hazıırlanmasrlanmasıında cam kaplar ennda cam kaplar en iyi sonucu verir. Bu iiyi sonucu verir. Bu işş iiççin ayrin ayrıılan cam kaplar sadece klan cam kaplar sadece küültltüür ir işşlemlerindelemlerinde kullankullanıılmallmalııddıır. Bu kaplarda kesinlikler. Bu kaplarda kesinlikle formalinformalin veya HClveya HCl22 gibigibi kimyasallar bulundurulmamalkimyasallar bulundurulmamalııddıır.r. Cam kaplarCam kaplarıın temizlin temizliğği bai başşararııllıı alg kalg küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında ilknda ilk esastesastıır ve dikkat edilmesi gerekenr ve dikkat edilmesi gereken öönemli bir husustur. Knemli bir husustur. Küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında kullannda kullanıılacak bir cam kap tercihen slacak bir cam kap tercihen sııvvıı sabunla (veysabunla (veyaa ssııvvıı deterjanla) fdeterjanla) fıırrççalalanarakanarak iyice yiyice yııkankanıır. Bu sayede alglerin alkali kor. Bu sayede alglerin alkali koşşullardaullarda oluoluşşturduturduğğu organik film tabakasu organik film tabakasıı giderilmigiderilmişş olur.olur. ÇÇeeşşme suyu ile iyiceme suyu ile iyice ççalkalandalkalandııktan sonra seyreltikktan sonra seyreltik HClHCl’’denden gegeççirilir ve son olarak saf su ile biririlir ve son olarak saf su ile bir kakaçç defadefa ççalkalanalkalanıır. Kurumasr. Kurumasıı iiççin tersin ters ççevrilir ve bir etevrilir ve bir etüüvde kurutulupvde kurutulup tozdan ve havadan gelen sporlardan (tozdan ve havadan gelen sporlardan (airair--borneborne) korumak i) korumak iççin ain ağğzzıı alalüüminyum folyo ile kapatminyum folyo ile kapatııllıır. Kullanr. Kullanııma hazma hazıır hale gelen bu kaplar yiner hale gelen bu kaplar yine tozsuz bir ortamda , dolapta yada rafta saklantozsuz bir ortamda , dolapta yada rafta saklanıır.r. HassasHassas ççalalışışmalarda kullanmalarda kullanıılacak (vitaminlacak (vitamin bioassaybioassay gibi) camgibi) cam kaplardaki serbest iz organikleri gidermek ikaplardaki serbest iz organikleri gidermek iççin bu kaplar 400in bu kaplar 400 00 CC’’de 4 saatde 4 saat bbıırakrakııllıır.r.
SSııcaklcaklığıığın kontrolln kontrollüü olduolduğğu Alg odasu Alg odasıı: Stok k: Stok küültltüürler testrler test ttüüplerinde (solda) ve izolasyon ve ekim iplerinde (solda) ve izolasyon ve ekim işşlerinin yaplerinin yapııldldığıığı ççekereker ocak (saocak (sağğda)da)
2.2. SterilizasyonSterilizasyon •• KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında da genel mikrnda da genel mikroobiyolojikbiyolojik yyööntemler esas olduntemler esas olduğğundan, kaplarundan, kaplarıın ven ve ortamlarortamlarıın sterilizasyonunda otoklav in sterilizasyonunda otoklav işşlemi enlemi en ççok tercih edilen bir yok tercih edilen bir yööntemdir. Bunun yanntemdir. Bunun yanıı ssıırara filtrasyonlafiltrasyonla, radyasyonla sterilizasyon ve, radyasyonla sterilizasyon ve ççeeşşitliitli kimyasallarla (buharlakimyasallarla (buharlaşşan veya buharlaan veya buharlaşşmayan)mayan) dezenfeksiyon ydezenfeksiyon yööntemleri de kntemleri de küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında kullannda kullanıılabilir (labilir (HamiltonHamilton, 1978)., 1978). ÖÖzellikle deneyselzellikle deneysel ççalalışışmalardamalarda ççok kullanok kullanıılan velan ve tercih edilen bir ytercih edilen bir yööntem olan otoklav ilentem olan otoklav ile sterilizasyon asterilizasyon aşşaağığıda ada aççııklanmklanmışışttıır.r.
3.3. OtoklavOtoklav İİle Sterilizasyonle Sterilizasyon •• KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında tnda tüüm kaplar, pipetler ve ortamlar otoklavdam kaplar, pipetler ve ortamlar otoklavda sterilize edilmelidir. Tam bir sterilizasyon 121sterilize edilmelidir. Tam bir sterilizasyon 121 00 CC’’de doygun buharde doygun buhar iiççinde 15inde 15 IbIb/in/in 22 atmosferik basatmosferik basıınnççta gerta gerççekleekleşşir. Sir. Sııvvıılarlarıınn sterilizasyonunda gerekli zaman hacmin bir fonksiyonudur.sterilizasyonunda gerekli zaman hacmin bir fonksiyonudur. ÖÖrnerneğğinin 1000 ml s1000 ml sııvvıı 10 dakikada sterilize edilirken daha b10 dakikada sterilize edilirken daha büüyyüük hacimler dahak hacimler daha uzun zamana gereksinim duyar. Ancak genel olarak 30 dakikauzun zamana gereksinim duyar. Ancak genel olarak 30 dakika otoklava pekotoklava pek ççok ekipman ve ortamok ekipman ve ortamıın sterilizasyonu in sterilizasyonu iççin yeterli birin yeterli bir ssüüredir. Eredir. Eğğer otoklav gibi (er otoklav gibi (ŞŞekil) bir ekipman yoksa, aynekil) bir ekipman yoksa, aynıı amacaamaca hizmet eden genihizmet eden genişş hacimli dhacimli düüddüüklklüü tencereler kullantencereler kullanıılabilir. Deneylabilir. Deney ttüüpleri tel sepetlere yerlepleri tel sepetlere yerleşştirilerek otoklava konur. Bu sepetleretirilerek otoklava konur. Bu sepetlere ssııralanan tralanan tüüplerin aplerin ağğzzıı pamuk tpamuk tııkakaççlarla kapatlarla kapatııldldııktan sonra kurumaktan sonra kuruma kakağığıddıı ve ambalaj kave ambalaj kağığıddıı ileile öörtrtüüllüüp lastikle bantlanp lastikle bantlanııp otoklava konur.p otoklava konur. Bu kaBu kağığıtlar ve pamuk ttlar ve pamuk tııkakaççlar ylar yüüksek basksek basıınnçç altaltıında doygun buharnda doygun buhar gegeççiişşine izin verir ve tam bir sterilizasyon saine izin verir ve tam bir sterilizasyon sağğlar.lar.
Otoklav iOtoklav işşlemleri slemleri sıırasrasıında kullannda kullanıılanlan pipet muhafaza kaplarpipet muhafaza kaplarıı
4.4. HavalandHavalandıırmarma •• GeniGenişş hacimli khacimli küültltüürlerde havalandrlerde havalandıırma bazrma bazıı ttüürlerin maksimumrlerin maksimum bbüüyyüüme hme hıızzıına ulana ulaşşmasmasıı bakbakıımmıındanndan öönemlidir. Ancak knemlidir. Ancak küçüüçükk hacimli khacimli küültltüürlerde (2rlerde (2 ltlt’’denden az) havalandaz) havalandıırma gereksizdir. Brma gereksizdir. Bööyleyle kaplarda yapkaplarda yapıılan klan küültltüürlerde kabrlerde kabıın an ağğzzıından gendan geççen hava algalen hava algal bbüüyyüüme ime iççin yeterli olacaktin yeterli olacaktıır. Bazen kr. Bazen küültltüür ortamr ortamıınnıı havalandhavalandıırmanrmanıın veya karn veya karışışttıırmanrmanıın iyi sonun iyi sonuçç vermedivermediğği ti tüürlerderlerde vardvardıır.r. ÖÖrnerneğğinin SkeletonemaSkeletonema costatumcostatum havalandhavalandıırma yaprma yapıılmayanlmayan kküültltüürlerde daha iyi bir brlerde daha iyi bir büüyyüüme gme göösterir. Havalandsterir. Havalandıırmayla verilenrmayla verilen COCO22,, PhaeodactylumPhaeodactylum ve bazve bazıı flagellatlarflagellatlarıınn bbüüyyüüme hme hıızzıınnıı arttarttıırrııccıı etki yapar (etki yapar (RaymontRaymont ve Adams, 1958). Kve Adams, 1958). Küültltüüre verilen hava,re verilen hava, ççeeşşitliitli partikpartiküülleri (toz, spor vs) illeri (toz, spor vs) iççerebilir. Bunlarerebilir. Bunlarıı ararıındndıırmak irmak iççin hava,in hava, kküültltüüre girmedenre girmeden öönce bir filtreden gence bir filtreden geççirilerek verilir (irilerek verilir (ŞŞekil).ekil).
Hava filtresi (Hava filtresi (FoxFox, 1983), 1983)
5.5. AydAydıınlatmanlatma •• Alg kAlg küültltüürleri birrleri bir ışıışık kaynak kaynağığına gereksinim duyar.na gereksinim duyar. ÇüÇünknküü ışıışık,k, fotosentezim enerji kaynafotosentezim enerji kaynağığıddıır. Ir. Işışık yok yoğğunluunluğğuna karuna karşışı fotosentezfotosentez hhıızzıı dodoğğru birru bir şşekilde artar. Bu artekilde artar. Bu artışış doygundoygun ışıışık yok yoğğunluunluğğunda birunda bir platoya ulaplatoya ulaşışır (r (ŞŞekil). Yekil). Yüüksekksek ışıışık yok yoğğunluklarunluklarıı fotosentezifotosentezi inhibeinhibe eder, deder, düüşşüükk ışıışık yok yoğğunluklarunluklarııysa fotosentezi sysa fotosentezi sıınnıırlayrlayııccıı öözellizelliğğee sahiptir. Isahiptir. Işığışığın yon yoğğunluunluğğu ve su ve süüresi kresi küültltüürlerin verimlilirlerin verimliliğği ai aççııssıındanndan öönemlidir. Banemlidir. Başşlanglangııççtata ışıışık yok yoğğunluunluğğuna paraleluna paralel şşekilde artanekilde artan organikorganik üüretim, kretim, küültltüürrüün dahan daha ilerkiilerki safhalarsafhalarıında snda sıınnıırlayrlayııccıı birbir faktfaktöör olarak ortayar olarak ortaya ççııkar (kar (GuillardGuillard, 1972). Bu s, 1972). Bu sıınnıırlayrlayııccıı etki,etki, ortamdaki hortamdaki hüücre konsantrasyonunun bir sonucu olarak hcre konsantrasyonunun bir sonucu olarak hüücrelerincrelerin birbirlerini gbirbirlerini göölgelemesi velgelemesi ve ışığışığa doygun hale gelen ha doygun hale gelen hüücrelerin dahacrelerin daha fazlafazla ışıışık enerjisi kullanmamask enerjisi kullanmamasıı nedeniyle ortayanedeniyle ortaya ççııkar.kar.
5.5. AydAydıınlatmanlatma •• Pratik uygulamalarda direkt gPratik uygulamalarda direkt güüneneşş ışığıışığı alg kalg küültltüürleri irleri iççinin inhibeinhibe edici etki yapar. Bu nedenle kedici etki yapar. Bu nedenle küültltüür kaplarr kaplarıı ggüüneneşş ışığıışığınnıı dodoğğrudan almayan, kuzeye bakan pencerelererudan almayan, kuzeye bakan pencerelere-- raflara konur. Eraflara konur. Eğğer ger güüneneşş ışığıışığınnıı dodoğğrudan alan bir yererudan alan bir yere koymak zorunluysa bu kaplarkoymak zorunluysa bu kaplarıın gn göölgelenmesi gerekir.lgelenmesi gerekir. •• KKüültltüür uygulamalarr uygulamalarıı suni aydsuni aydıınlatma kaynaklarnlatma kaynaklarııylayla yyüürrüüttüülecekse, bularlecekse, bularıı ggüüneneşş ışığıışığına ena eşşdedeğğer kaynaklarer kaynaklar olmasolmasıına dikkat edilmelidir. Bu ina dikkat edilmelidir. Bu işşlem ilem iççin gerekliin gerekli floresanfloresan lambalarlambalarıınnıın verdin verdiğğii ışıışıkk şşiddetiiddeti de farklde farklııddıır. Bunlarr. Bunlarıınn hesaplanhesaplanııp, uygun kaynaklarp, uygun kaynaklarıınnıın sen seççilmesi gerekir.ilmesi gerekir.
5.5. AydAydıınlatmanlatma •• FarklFarklıı tiptekitipteki floresanfloresan lambalarlambalarıın dn döönnüüşşüüm katsaym katsayıılarlarıı;; FloresanFloresan LambalarLambalarıı KatsayKatsayıılarlarıı (C)(C) CoolCool--whitewhite (40)(40) 0.300.30 DayDay LightLight 0.340.34 GroGro--luxlux 0.900.90 C katsayC katsayııssıınnıın kullann kullanıımmıı:: LuxLux X C=X C= mWmW/cm/cm22 Genel olarak 1000Genel olarak 1000 luxlux ışıışık yok yoğğunluunluğğu stok ku stok küültltüürlerirleri devamdevam ettirmede yeterli olurken yettirmede yeterli olurken yüüksek birksek bir üüretim iretim iççinin 35003500--50005000 luxlux ışıışık yok yoğğunluunluğğu gerekir.u gerekir.
Alg kAlg küültltüür tanklarr tanklarıı üüzerindeki sunizerindeki suni aydaydıınlatma sistemlerinlatma sistemleri
Alg KAlg Küültltüürleri irleri iççin kullanin kullanıılanlan ışıışıklandklandıırrıılmlmışış öözel masalarzel masalar
6.6. SSııcaklcaklııkk •• Fitoplankton hFitoplankton hüücrelerinin biyolojik aktiviteleriyle ortamcrelerinin biyolojik aktiviteleriyle ortam ssııcaklcaklığıığı arasarasıında genel bir ilinda genel bir ilişşki vardki vardıır. Br. Büüyyüüme hme hıızlarzlarıı belli bir optimuma kadar sbelli bir optimuma kadar sııcaklcaklığığa baa bağğllıı olarak artar.olarak artar. Ancak bu noktadan sonra azalmaya baAncak bu noktadan sonra azalmaya başşlar. Bu optimumlar. Bu optimum pekpek ççok deniz ve tatlok deniz ve tatlıı su tsu tüürleri irleri iççin 18in 18--2525 00 CC aralaralığıığındadndadıır. Bu nedenle alg kr. Bu nedenle alg küültltüürleri irleri iççin sin sııcaklcaklığıığın 25n 25 00 CC’’ninnin üüzerinezerine ççııkmamaskmamasıı gerekir. Sabit sgerekir. Sabit sııcaklcaklııktakiktaki kküültltüür koleksiyon odalarr koleksiyon odalarıı genellikle 18genellikle 18 00 CC’’de tutulurde tutulur ((ŞŞekil). Sonuekil). Sonuçç olarakolarak ççok dok düüşşüük sk sııcaklcaklııklar bklar büüyyüümeyimeyi geciktirir,geciktirir, ççok yok yüüksek sksek sııcaklcaklııklarsa kklarsa küültltüürler irler iççinin ööldldüürrüüccüü olabilir.olabilir.
7.7. EnfeksiyonunEnfeksiyonun ÖÖnlenmesinlenmesi Alg kAlg küültltüürlerinde krlerinde küültltüürrüün nitelin niteliğğini bozabilecek ve hattaini bozabilecek ve hatta ööllüümm fazfazıına getirecekna getirecek ççeeşşitli enfeksiyon kaynaklaritli enfeksiyon kaynaklarıı vardvardıır (r (ŞŞekil). Kekil). Küültltüürr kaplarkaplarıınnıın ve ortamn ve ortamıın sterilizasyonuna ilaveten bakteriyel bulan sterilizasyonuna ilaveten bakteriyel bulaşşmama veya tveya tüürlerin birbirine karrlerin birbirine karışışma nedenleri bazma nedenleri bazıı basitbasit öönlemlerlenlemlerle giderilebilir.giderilebilir. 1.1. KaplarKaplarıın an ağğzzıınnıı öörten pamuk trten pamuk tııkakaççlarlarıın hazn hazıırlanmasrlanmasıında tercihennda tercihen hidrofil veya 2. Kalite pamuk kullanhidrofil veya 2. Kalite pamuk kullanııllıır ver ve şşekilde gekilde göösterildisterildiğği gibii gibi hazhazıırlanrlanıır (r (ŞŞekil).ekil). 2.2. BBu tu tııkakaççlar masa veya slar masa veya sıırara üüststüü gibi steril olmayan yerleregibi steril olmayan yerlere konulmamalkonulmamalııddıır. Br. Bööyle yerler algal spor ve bakteriyel bulayle yerler algal spor ve bakteriyel bulaşşmama kaynaklarkaynaklarııddıır.r. 3.3. Bu tBu tııkakaççlarla steril olmayan kaplarlarla steril olmayan kaplarıın an ağığızlarzlarıı kapatkapatıılmamallmamalıı veyaveya bbööyle kaplarda kullanyle kaplarda kullanıılan tlan tııkakaççlar steril kaplarda kullanlar steril kaplarda kullanıılmamallmamalııddıır.r. 4.4. Ara iAra işşlemlerde (Transfer veya alemlerde (Transfer veya aşışılama) kullanlama) kullanıılanlan pastpastöörr yadayada dereceli pipetler,dereceli pipetler, öönce saf su ilence saf su ile ççalkalanmalalkalanmalıı, et, etüüvde kurutulduktanvde kurutulduktan ve genive genişş ucu pamukla kapatucu pamukla kapatııldldııktan sonra cam yada metal bir pipetktan sonra cam yada metal bir pipet kabkabıı iiççinde otoklava konulmalinde otoklava konulmalııddıır.r.
7.7. EnfeksiyonunEnfeksiyonun ÖÖnlenmesinlenmesi 5.5. KKüültltüür transferleri ve ar transferleri ve aşışılamalar steril kolamalar steril koşşullarda yullarda yüürrüüttüülmeli,lmeli, ara iara işşlemlerde kullanlemlerde kullanıılan kaplar, pipetler vs. steril olmallan kaplar, pipetler vs. steril olmalııddıır.r. Transfer iTransfer işşlemleri tercihen U.V. lamba yaklemleri tercihen U.V. lamba yakıılmlmışış bir odada, bek alevibir odada, bek alevi kullanarak yapkullanarak yapıılmallmalııddıır. Tr. Tüüplerin aplerin ağığızlarzlarıındaki tndaki tııkakaçç ve tve tüüp sol ellep sol elle tutulur, satutulur, sağğ eldeki pipet ile bek alevinde transfer yapeldeki pipet ile bek alevinde transfer yapııllıır (r (ŞŞekil).ekil). 6.6. KullanKullanııma hazma hazıır steril ortamlar buzdolabr steril ortamlar buzdolabıında (+4nda (+4 00 C)C) saklanmalsaklanmalııddıır. Bununla birlikte taze ortam kullanmaya dikkatr. Bununla birlikte taze ortam kullanmaya dikkat edilmelidir.edilmelidir. ÇüÇünknküü bayatlambayatlamışış kküültltüür ortamlarr ortamlarıı bakteribakteri poppopuulasyonlarlasyonlarıınnıınn geligelişşimineimine ççok uygundur.ok uygundur. 7.7. AyrAyrııca ortamca ortamıın zenginlen zenginleşştirilmesinde kullantirilmesinde kullanıılanlan ççalalışışmama stoklarstoklarıınnıın da taze olarak hazn da taze olarak hazıırlanrlanııp kullanp kullanıılmaslmasıına dikkatna dikkat edilmelidir (edilmelidir (öözellikle vitamin solzellikle vitamin solüüsyonlarsyonlarıı).).
AlgAlg ÜÜnitelerinde Su Arnitelerinde Su Arııttıımmıı iiççin kullanin kullanıılanlan Kum filtre SistemleriKum filtre Sistemleri
Alg kAlg küültltüürrüü ÜÜnitelerinde Su arnitelerinde Su arııttıımmıı iiççinin kullankullanıılanlan kartukartuçç filtre sistemifiltre sistemi
KKüültltüür Tiplerir Tipleri •• SSııvvıı KKüültltüürlerrler DeneyselDeneysel ççalalışışmalarda enmalarda en ççok kullanok kullanıılan ve tercih edilen ortamlan ve tercih edilen ortam tipidir. Deney ttipidir. Deney tüüppüündeki bndeki büüyyüüme ortamme ortamıına, kna, küçüüçük bir hk bir hüücre grubucre grubu aaşışılanlanıır. Bu ir. Bu işşlemlem ççeeşşitli yollarla yapitli yollarla yapıılabilir. Dahalabilir. Daha öönce mevcut olannce mevcut olan kküültltüürden birkarden birkaçç damla yeni ortamdamla yeni ortamıın in iççersine ilave edilir (dahaersine ilave edilir (daha ööncence bahsedilen aseptik kobahsedilen aseptik koşşullara dikkat ederek veya doullara dikkat ederek veya doğğal ortamal ortamıındanndan alalıınan hnan hüücre veya hcre veya hüücre grubu acre grubu aşışılanlanıır. Ar. Aşışılama ilama işşlemi dahalemi daha ööncence belirtildibelirtildiğği gibi hazi gibi hazıırlanan bir pipet yadarlanan bir pipet yada ööze yardze yardıımmııyla yapyla yapıılabilir.labilir.
KKüültltüür Tiplerir Tipleri •• KatKatıı ((AgarAgar) K) Küültltüürlerirleri KatKatıı ortam hazortam hazıırlamak irlamak iççin zenginlein zenginleşştirilmitirilmişş deniz suyudeniz suyu sosoğğukken %1.5ukken %1.5--2 oran2 oranıında toznda toz agaragar ile karile karışışttıırrııllıır (r (agaragarıınn topaklatopaklaşşmammamışış olmasolmasıına dikkat edilir).na dikkat edilir). İİlave edilenlave edilen agaragar bainbain-- mariemarie (su banyosu) yoluyla veya do(su banyosu) yoluyla veya doğğrudan aleve maruzrudan aleve maruz bbıırakrakıılmadanlmadan ııssııttıılaraklarak çöçözzüüllüür. Solr. Solüüsyonsyon ııssııttııllıırken devamlrken devamlıı karkarışışttıırarakrarak agaragarıınn topaklatopaklaşşmasmasıı öönlenir. Birnlenir. Bir erlenerlen yada biryada bir beher ibeher iççersinde yapersinde yapıılan,lan, agaragarıı ııssııtaraktarak çöçözdzdüürme irme işşlemindenleminden sonra otoklavda sterilize edilir. Otoklavdansonra otoklavda sterilize edilir. Otoklavdan ççııkarkarıılan bu slan bu sııcakcak solsolüüsyon steril tsyon steril tüüplere pay edilir. Tplere pay edilir. Tüüpler yatpler yatıık vaziyettek vaziyette tutularak donmastutularak donmasıı sasağğlanlanıır. Bu ir. Bu işşlem bize daha genilem bize daha genişş bir ekimbir ekim yyüüzeyi sazeyi sağğlar. Bular. Bu şşekilde hazekilde hazıırlanan trlanan tüüplerdeki katplerdeki katıı ortamlara,ortamlara, steril kosteril koşşullarda, ana stoktan birullarda, ana stoktan bir ööze veya pipet ile hze veya pipet ile hüücrelercreler alalıınnııp ekim yapp ekim yapııllıır (r (ŞŞekil).ekil).
KKüültltüür Tiplerir Tipleri •• EEğğer bu ier bu işşlemilemi petripetri kaplarkaplarıında yapacaksaknda yapacaksak erlendeerlende çöçözdzdüürrüülenlen agaragar solsolüüsyonu ssyonu sııcakkencakken petripetri kaplarkaplarıına pay edilir. Bu sna pay edilir. Bu sııcak solcak solüüsyonsyon genelliklegenellikle petripetri kabkabıı derinliderinliğğinin yarinin yarııssıı kadar ilave edilir vekadar ilave edilir ve sosoğğumaya bumaya bıırakrakııllıır. Yine bu ortama hr. Yine bu ortama hüücreler steril bircreler steril bir öözeze yardyardıımmııyla ayla aşışılanlanıır.r.
KatKatıı KKüültltüür (r (AgarAgar) Ortam) Ortamıınnıın in iççindeinde bulundubulunduğğuu PetriPetri KaplarKaplarıı
KKüültltüürlerde Brlerde Büüyyüümeme AAlg klg küültltüürlerinde brlerinde büüyyüüme denince mikroorganizmalarme denince mikroorganizmalarıın birimn birim hacimde veya birim alanda belirli bir zaman aralhacimde veya birim alanda belirli bir zaman aralığıığında olunda oluşşturduturduğğuu kuru veya yakuru veya yaşş aağığırlrlııktaki organik kktaki organik küütle arttle artışıışı akla gelir.akla gelir.
BBüüyyüüme Tayin Yme Tayin Yööntemlerintemleri •• Alg kAlg küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında bnda büüyyüüme kalitatif ve kantitatifme kalitatif ve kantitatif yollarla yapyollarla yapıılabilir.labilir. ÖÖzellikle aynzellikle aynıı ttüürrüün kn küültltüürlerinin rutinrlerinin rutin olarak yapolarak yapııldldığıığı durumlarda, kdurumlarda, küültltüürrüün renginden genel birn renginden genel bir tahmin ytahmin yüürrüüttüülebilir.lebilir. ÇÇok bok büüyyüüme var, az bme var, az büüyyüüme varme var veya hiveya hiçç bbüüyyüüme yok gibi. Bme yok gibi. Bööyle yaklayle yaklaşışık bir tahmindek bir tahminde bulunmak kbulunmak küültltüürrüün gidin gidişşatatıınnıı dedeğğerlendirmek ierlendirmek iççin veyain veya yaryarıı ssüürekli krekli küültltüürlerde taze ortam ilave edilme zamanrlerde taze ortam ilave edilme zamanıınnıınn bulunmasbulunmasıında yeterlidir. Ancak bu tahmin bize hinda yeterlidir. Ancak bu tahmin bize hiçç birbir zaman kzaman küültltüürdeki hrdeki hüücresel gelicresel gelişşmeyle ilgili ayrmeyle ilgili ayrııntntııllıı bilgiler (hbilgiler (hüücre saycre sayııssıı, h, hüücre hacmi,cre hacmi, biyokbiyoküütletle vs) vermezvs) vermez ve bu nedenleve bu nedenle de deneyselde deneysel ççalalışışmalarda yeterli demalarda yeterli değğildir.ildir.
BBüüyyüüme Tayin Yme Tayin Yööntemlerintemleri •• KKüültltüürlerin kantitatif derlerin kantitatif değğerlendirmesi herlendirmesi hüücrecre saysayııssıı, optik yo, optik yoğğunluk, kuru ve yaunluk, kuru ve yaşş aağığırlrlıık,k, klorofil miktarklorofil miktarıı, organik karbon vs. gibi algal, organik karbon vs. gibi algal bbüüyyüümeyle ilgili parametrelerin hassas birmeyle ilgili parametrelerin hassas bir şşekildeekilde ööllçüçülmesiyle elde edilir.lmesiyle elde edilir. •• Algal bAlgal büüyyüümeme ööllçüçümmüünde kullannde kullanıılan ylan yööntemlerentemlere gegeççmedenmeden öönce bnce büüyyüümenin karakteristikleri vemenin karakteristikleri ve bazbazıı temel btemel büüyyüüme fazlarme fazlarıınnıın ayrn ayrııntntıılarlarıından,ndan, yani byani büüyyüüme dinamiklerinden sme dinamiklerinden sööz etmekz etmek gerekir.gerekir.
BBüüyyüüme Dinamiklerime Dinamikleri •• Optimum fiziksel (Optimum fiziksel (ışıışık, sk, sııcaklcaklıık, COk, CO22) ve kimyasal () ve kimyasal (nnüütrientlertrientler, iz, iz elementler, vitaminler) koelementler, vitaminler) koşşullarullarıın hazn hazıırlandrlandığıığı bir kbir küültltüür ortamr ortamıınana aaşışılanan hlanan hüücreler, ortama uyum gcreler, ortama uyum göösteripsterip ççooğğalmaya baalmaya başşlaylayııncayancaya kadar belirli bir skadar belirli bir süüre gere geççer. Bu ser. Bu süüre zarfre zarfıında hnda hüücre saycre sayııssıında hemennda hemen hemen hihemen hiçç bir artbir artışış ggöözlenmez. Kzlenmez. Küültltüürlerin barlerin başşlanglangııccıında gnda göözlenenzlenen bu evreyebu evreye gecikme fazgecikme fazıı adadıı verilir. (verilir. (ŞŞekil). Bu faz genellikle aekil). Bu faz genellikle aşışıdakidaki ööllüü hhüücrelerin saycrelerin sayııssıına ve metabolik aktivitesine bana ve metabolik aktivitesine bağğllıı olarak ortayaolarak ortaya ççııkar. Akar. Aşışınnıın kalitesi (genn kalitesi (gençç kküültltüür olmasr olmasıı) daha k) daha küültltüür ir işşlemlerininlemlerinin babaşşlanglangııccıındanda öönemli bir sorun olarak karnemli bir sorun olarak karşışımmıızaza ççııkar. Bu nedenlekar. Bu nedenle aaşışı kküültltüürlerinin, brlerinin, büüyyüümenin logaritmik fazmenin logaritmik fazıında, yani aktif bnda, yani aktif büüyyüümeme iiççinde bulunan alt kinde bulunan alt küültltüürlerden alrlerden alıınmasnmasıı uygundur.uygundur.
BBüüyyüüme Dinamiklerime Dinamikleri •• Gecikme fazGecikme fazıında yavanda yavaşş birbir şşekilde artan hekilde artan hüücre konsantrasyonu belirlicre konsantrasyonu belirli bir dbir düüzeye ulazeye ulaşışıncanca logaritmik evreyelogaritmik evreye varvarııllıır (r (ŞŞekil). Bu evredeekil). Bu evrede hhüücreler ecreler eşşit ve ardit ve ardııl zaman arall zaman aralııklarklarıında logaritmik olarak artar (nda logaritmik olarak artar (ŞŞekil).ekil). Sabit hacimde yapSabit hacimde yapıılan kesikli klan kesikli küültltüürlerde /rlerde /BatchBatch kküültltüür) bu artr) bu artışış,, ortamdaki besinle tortamdaki besinle tüükeninceye kadar devam eder. Hkeninceye kadar devam eder. Hüücre artcre artışıışı belirli birbelirli bir noktaya ulanoktaya ulaşışınca bnca büüyyüüme daha fazla devam etmez.me daha fazla devam etmez. ÇüÇünknküü bbüüyyüümeyimeyi ssıınnıırlayanrlayan ççeeşşitli faktitli faktöörler devreye girer.rler devreye girer. ÖÖrnerneğğin, yin, yüüksek hksek hüücrecre konsantrasyonunun bir sonucu olarak hkonsantrasyonunun bir sonucu olarak hüücrelerin birbirini gcrelerin birbirini göölgelemesilgelemesi sonucu olusonucu oluşşanan ışıışık sk sıınnıırlamasrlamasıı (I(Işışık sk sıınnıırlamasrlamasıı aynaynıı zamandazamanda ışığışığaa doygun yani daha fazladoygun yani daha fazla ışıışık enerjisi kullanamayan hk enerjisi kullanamayan hüücrelerincrelerin oluoluşşmasmasııyla da meydana gelir) veya ortamda biriken ve byla da meydana gelir) veya ortamda biriken ve büüyyüümeyimeyi inhibeinhibe eden metabolik arteden metabolik artııklar sonucu oluklar sonucu oluşşanan toksiktoksik etki gibi setki gibi sıınnıırlayrlayııccıı faktfaktöörler brler büüyyüümenin daha fazla devam etmesine izin vermez ve bmenin daha fazla devam etmesine izin vermez ve büüyyüümeme birbir duraklama evresiduraklama evresine girer (ne girer (ŞŞekil).ekil).
BBüüyyüüme Dinamiklerime Dinamikleri •• Duraklama evresini hDuraklama evresini hüücrelerin ecrelerin eşşit ve ardit ve ardııl zamanl zaman aralaralııklarklarıındaki artndaki artışıışınnıın sabit bir oranla ifade edildin sabit bir oranla ifade edildiğği,i, yani byani büüyyüüme hme hıızzıınnıın sabit bir katsayn sabit bir katsayıı halinde kaldhalinde kaldığıığı sabitsabit bir evredir (bir evredir (ŞŞekil). Bu evredeekil). Bu evrede ööllüü hhüücrelerin saycrelerin sayııssıı loglog faza gfaza göörere ççok yok yüükselmikselmişştir vetir ve ööllüü hhüücrelerle canlcrelerle canlıı hhüücrelerin saycrelerin sayııssıı neredeyse eneredeyse eşşit hale gelmiit hale gelmişştir. Batir. Başşka birka bir dedeğğiişşle bu fazda hle bu fazda hüücre konsantrasyonunda zamana gcre konsantrasyonunda zamana göörere net bir artnet bir artışış yada azalyada azalışış ggöörrüülmez. Bunu izleyen fazda,lmez. Bunu izleyen fazda, yaniyani mikrobiyalmikrobiyal kinetikinetiğğin son evrelerindein son evrelerinde ööllüüm hm hıızzıı arttarttığıığı iiççin hin hüücre konsantrasyonunda net bir azalcre konsantrasyonunda net bir azalışış ggöözlenir. Buzlenir. Bu azalmanazalmanıın sonunda kn sonunda küültltüürr ööllüüm fazm fazıına girer ve sona erer.na girer ve sona erer.
Mikro alg kMikro alg küültltüürlerinin 5 Brlerinin 5 Büüyyüüme Fazme Fazıı
BBüüyyüüme Hme Hıızzıınnıın Hesaplanmasn Hesaplanmasıı •• Algal kAlgal küültltüürlerde brlerde büüyyüüme hme hıızzıı dxdx//dtdt’’ninnin diferansiyelidiferansiyeli şşeklindeeklinde hesaplanabilir. Formhesaplanabilir. Formüüldeki x hldeki x hüücre saycre sayııssıı, karbon, azot, klorofil, karbon, azot, klorofil aa vs.vs. olabilir.t ise zamanolabilir.t ise zamanıı ifade eder.ifade eder. BBüüyyüüme hme hıızzıı;; dxdx .. 11 dtdt xx •• EEğğer her hüücre artcre artışış hhıızzıı logaritmik fazda oldulogaritmik fazda olduğğu gibi belirli bir zamanu gibi belirli bir zaman periyodu boyunca sabitse denklem bilinenperiyodu boyunca sabitse denklem bilinen üüssel bssel büüyyüüme denklemineme denklemine entegre edilebilir.entegre edilebilir.  == dxdx .. 11 dtdt xx
BBüüyyüüme Hme Hıızzıınnıın Hesaplanmasn Hesaplanmasıı
BBüüyyüüme Hme Hıızzıınnıın Hesaplanmasn Hesaplanmasıı Spesifik bSpesifik büüyyüüme hme hıızzıı olarak tanolarak tanıımlanan (mlanan (µµ)) biyomastabiyomasta birimbirim zamanda meydana gelenzamanda meydana gelen nisbinisbi yada kyada kıısmi artsmi artışıışı ifade eder. Algifade eder. Alg kküültltüürlerinde grlerinde göözz öönnüüne alne alıınan zaman birimleri, genellikle saatnan zaman birimleri, genellikle saat--11 veya gveya güünn--11 dirdir.. Alg kAlg küültltüürlerinde brlerinde büüyyüüme, genellikle hme, genellikle hüücre saycre sayııssıındaki veyandaki veya konsantrasyonunda birim zamanda olukonsantrasyonunda birim zamanda oluşşan artan artışış olarak kabul edilir.olarak kabul edilir. Buna baBuna bağğllıı olarak bolarak büüyyüüme hme hıızzıı da gda güünlnlüük bk bööllüünme saynme sayııssıı yadayada ikilenme adedi olarak hesaplanikilenme adedi olarak hesaplanıır.r. ÇüÇünknküü gergerççekte hekte hüücrecre bbööllüünmesinin anlamnmesinin anlamıı, onun ikilenmesi yani iki kat, onun ikilenmesi yani iki katıınana ççııkmaskmasıı demektir. Bu nedenle gdemektir. Bu nedenle güünlnlüük bk bööllüünme adedi baknme adedi bakıımmıından bndan büüyyüümeninmenin hesaplanmashesaplanmasıında kullannda kullanıılan en mantlan en mantııklklıı taban logtaban log22 tabantabanııddıır.r.
DolayDolayııssııyla denklem;yla denklem; şeklinde yazılabilir. Bu işlem pratik olarak; şekline dönüştürülerek yapılır.
HHüücre Saycre Sayııssıınnıın Tespitin Tespiti •• Alg kAlg küültltüürlerindeki hrlerindeki hüücre saycre sayııssıınnıın bulunmasn bulunmasıında ve bnda ve büüyyüümeninmenin izlenmesinde kullanizlenmesinde kullanıılanlan ççeeşşitli sayma kamaralaritli sayma kamaralarıı mevcuttur. Bunlarmevcuttur. Bunlar arasarasıında karelerin bnda karelerin büüyyüüklklüüğğüü, bunlar, bunlarıın sn sııralanralanışıışı, total derinlik, total, total derinlik, total hacim gibi dehacim gibi değğiişşkenlerde farklkenlerde farklııllııklar vardklar vardıır. Dolayr. Dolayııssııyla farklyla farklıı saymasayma kamaralarkamaralarıı farklfarklıı bbüüyyüüklklüükteki vekteki ve şşekildeki hekildeki hüücreler ile bunlarcreler ile bunlarıınn farklfarklıı yoyoğğunluktaki kunluktaki küültltüürlerini saymaya yarar.rlerini saymaya yarar. •• Sayma kamaralarSayma kamaralarıınnıın temel tiplerin temel tipleri GuillardGuillard (1978) taraf(1978) tarafıındanndan şşuu şşekildeekilde öözetlenmizetlenmişştir.tir.
Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı SedgwickSedgwick--RafterRafter :: ÖÖllççeksiz ve dikdeksiz ve dikdöörtgensel (50X20 mm)rtgensel (50X20 mm) kamara, 1 mm derinlik, 1000 mm kare ykamara, 1 mm derinlik, 1000 mm kare yüüzey alan ve 1 mlzey alan ve 1 ml hacme sahiptir. Genellikle bhacme sahiptir. Genellikle büüyyüük hk hüücrelerin saycrelerin sayıımmıındanda kullankullanııllıır (r (ŞŞekil).ekil). PalmerPalmer--MaloneyMaloney::ÖÖllççeksiz, dairesel,eksiz, dairesel, ççap 17.9 mm, derinlikap 17.9 mm, derinlik 400400 µµm (0.4 mm), ym (0.4 mm), yüüzey alanzey alanıı 250 mm250 mm 22 , total hacim 0.1, total hacim 0.1 mlml’’dirdir. Basit bir yap. Basit bir yapııya sahip ve bya sahip ve büüyyüük hk hüücrelerin saycrelerin sayıımmıınana elverielverişşlidir (lidir (ŞŞekil).ekil).
Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı •• HemasitometreHemasitometre:: İİki tipi mevcuttur;ki tipi mevcuttur; FuchFuch--RosenthalRosenthal ööllççeklerine sahip olan (eklerine sahip olan (ŞŞekil) veekil) ve NeubauerNeubauer veya geliveya gelişştirilmitirilmişş NeaubauerNeaubauer ööllççeklerine sahip olan (eklerine sahip olan (ŞŞekil)ekil) hemasitometrelerdirhemasitometrelerdir.. •• a.a. FuchFuch--RosenthalRosenthal TipTip HemasitometreHemasitometre:: YYüüzey alanzey alanıı herher birinin kenarbirinin kenarıı 1 mm olan 116 geni1 mm olan 116 genişş kareye bkareye bööllüünmnmüüşşttüür. Herr. Her bir kare, kenarlarbir kare, kenarlarıı 250250 µµm olan 6 kareye daha bm olan 6 kareye daha bööllüünmnmüüşşttüür.r. Bu kBu küçüüçük kareler 1/16 mmk kareler 1/16 mm 22 (6.25X10(6.25X10 ––22 mmmm 22 veya 6.25X10veya 6.25X10 ––44 cmcm 22 ) alana sahiptir. Kamaran) alana sahiptir. Kamaranıın derinlin derinliğği 0.2i 0.2 mmmm’’dirdir.B.Bööylece her bir kylece her bir küçüüçük kare (6.25X10k kare (6.25X10 ––44 cmcm22 X0.02 cmX0.02 cm veya 1.25X10veya 1.25X10--55 cmcm22 ) sahiptir. Her bir geni) sahiptir. Her bir genişş kare (0.1 cmkare (0.1 cm X 0.1X 0.1 cmX0.02 cm) 2X10cmX0.02 cm) 2X10--44 ml, hacme sahipken, kamaranml, hacme sahipken, kamaranıın totaln total hacmi (0.4 cmX0.4 cmX0.2 cm) 32X10hacmi (0.4 cmX0.4 cmX0.2 cm) 32X10--44 mlml’’dirdir ((ŞŞekil).ekil).
Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı •• NeubaeurNeubaeur TipTip HemasitometreHemasitometre:: neubauerneubauer ve gelive gelişştirilmitirilmişş NeubauerNeubauer olmakolmak üüzere iki tipi mevcuttur. Herzere iki tipi mevcuttur. Her ikisideikiside 9 adet 19 adet 1 mmmm’’liklik karelere sahiptir ancak farklkarelere sahiptir ancak farklıı şşekillerdeekillerde bbööllüünmnmüüşşlerdir (lerdir (ŞŞekil). Bu kamaralar 0.1 mm veya 0.01 cmekil). Bu kamaralar 0.1 mm veya 0.01 cm derinliderinliğğe sahiptir.e sahiptir. •• GeliGelişştirilmitirilmişş tiptekitipteki neubauerneubauer sayma lamsayma lamıında 9 adet 1 mmnda 9 adet 1 mm22 ’’liklik kareler farklkareler farklıı şşekillerde bekillerde bööllüünmnmüüşşttüür (r (ŞŞekil ). 2.,4.,6., ve 8.ekil ). 2.,4.,6., ve 8. kareler kendi araskareler kendi arasıında 20 dikdnda 20 dikdöörtgene; 1.,3.7., ve 9. karelerrtgene; 1.,3.7., ve 9. kareler kendi araskendi arasıında 16 kareye bnda 16 kareye bööllüünmnmüüşşttüür. Buradaki her bir kr. Buradaki her bir küçüüçükk kare 16 kareye daha bkare 16 kareye daha bööllüünmnmüüşş ve toplam (25X16) 400 kareyeve toplam (25X16) 400 kareye sahip olmusahip olmuşştur.tur. •• DolayDolayııssııyla en kyla en küçüüçük 400 kare 1/400 mmk 400 kare 1/400 mm22 yani (2.5X10yani (2.5X10--33 mmmm22 , 2.5X10, 2.5X10--55 cmcm22 ) alana sahiptir ve her bir karenin hacmi) alana sahiptir ve her bir karenin hacmi 2.5X102.5X10--77 mlml’’dirdir. Kamaran. Kamaranıın total hacmi (0.3 cmX0.3n total hacmi (0.3 cmX0.3 cmX0.01cmX0.01 ccçç) 9X10) 9X10--44 mlml’’dirdir..
Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı •• 4.4. PetroofPetroof HauserHauser Bakteri Sayma LamBakteri Sayma Lamıı:: GeliGelişştirilmitirilmişş NeubauerNeubauer ööllççeklerine ve 0.02 mm derinlieklerine ve 0.02 mm derinliğğe sahiptir.e sahiptir. ÖÖllççeklenmieklenmişş alanalanıın totaln total hacmi 1.8X10hacmi 1.8X10--55 mlml’’dirdir. Lam. Lamıınn üüzerinezerine immersiyonimmersiyon yayağığı damlatdamlatıılaraklarak yyüüksek bksek büüyyüütmede incelenebilir. 1 karedeki ortalama 1 htmede incelenebilir. 1 karedeki ortalama 1 hüücrelikcrelik saysayıı, 5X10, 5X1044 h/h/mlml’’liklik bir hbir hüücre yocre yoğğunluunluğğu verir (u verir (ŞŞekil).ekil).
a. Sedgwick-Raffer, b.Palmer-Maloney, C. Kan sayımı yapılan tip (Fuch-Rosental veya Neubauer), d. Pertoff- Hausser bakteri ayım kamarası
Fuch-Rosenthal sayma lamı
Geliştirilmiş Neubauer tip sayma lamı
SaySayıım Ym Yööntemintemi •• SaySayıım lamlarm lamlarıı öörnekle doldurulmadanrnekle doldurulmadan öönce iyice temizlenmelince iyice temizlenmeli ve kurutulmalve kurutulmalııddıır. Sayma kamarasr. Sayma kamarasıı temiz ve yatemiz ve yağğssıız olmalz olmalııddıırr çüçünknküü kamarankamaranıınn üüzerine ellerden gezerine ellerden geççecek bir yaecek bir yağğ tabakastabakasıı,, kamara ikamara iççine konanine konan öörnerneğğin dain dağığıllıımmıınnıı ggüçüçleleşştirir vetirir ve öönemlinemli bir hata kaynabir hata kaynağığı oluoluşşturur. Temizleme iturur. Temizleme işşleminde kamaraleminde kamara ööncence deterjanla ydeterjanla yııkankanııp suyla iyicep suyla iyice ççalkalanalkalanıır, silinir, etanol yadar, silinir, etanol yada asetonlu pamukla silindikten sonra temiz bir tasetonlu pamukla silindikten sonra temiz bir tüülbent beziylelbent beziyle kurutulur. Lamel de aynkurutulur. Lamel de aynıı iişşlemlerden gelemlerden geççirilir. Kamaranirilir. Kamaranıınn üüzerinde lamelin oturacazerinde lamelin oturacağığı yer hafifyer hafifççee ııslatslatııllıır ve lamelr ve lamel kamarakamara üüzerine hizerine hiçç hareket etmeyecekhareket etmeyecek şşekilde yapekilde yapışışttıırrııllıır.r. SaySayıılacaklacak öörnekrnek homojenizehomojenize edildikten sonra,edildikten sonra, pastpastöörr pipetiylepipetiyle bir miktarbir miktarıı alalıınarak saynarak sayııma hazma hazıır hale getirilen kamarayar hale getirilen kamaraya dikkatlice doldurulur ve hdikkatlice doldurulur ve hüücrelerin tcrelerin tüüm kamara alanm kamara alanıınana homojen olarak dahomojen olarak dağığılmaslmasıı sasağğlanlanıır. Sayr. Sayıım im işşlemine gelemine geççmedenmeden öönce hnce hüücrelerincrelerin çöçökmesi ikmesi iççin 3in 3--5 dakika beklenir ve say5 dakika beklenir ve sayıımm iişşlemine gelemine geççilir. Bu iilir. Bu işşlemler yaplemler yapıılacak saylacak sayıımmıın don doğğruluruluğğunuunu etkileyen enetkileyen en öönemli noktalardnemli noktalardıır.r.
SaySayıım Ym Yööntemintemi •• BirBir öörnekteki hrnekteki hüücre konsantrasyonunun istatistiksel tayini icre konsantrasyonunun istatistiksel tayini iççin en az 4in en az 4 ardardııl sayl sayıım yapm yapıılmallmalııddıır. Yani sayma kamarasr. Yani sayma kamarasıı 2 veya 4 kere yeniden2 veya 4 kere yeniden doldurularak ayrdoldurularak ayrıı ayrayrıı saysayıılmallmalııddıır. Tekrarlanan bu sayr. Tekrarlanan bu sayıımlardakimlardaki hhüücrelerin toplamcrelerin toplamıı 10001000’’dn az olamamaldn az olamamalııddıır (r (üüst sst sıınnıır 300r 300--400 h400 hüücredencreden fazla olmamalfazla olmamalıı).). ÇüÇünknküü bu sayma kamaralarbu sayma kamaralarıındaki hndaki hüücrelercreler PoissonPoisson dadağığıllıımmıına sahiptir.na sahiptir. PoissonPoisson dadağığıllıımmıına uyan hna uyan hüücrelerin saycrelerin sayııssıı ancakancak ardardııl sayl sayıımlarla, istatistikimlarla, istatistiki öönem tanem taşışıyan rakamlar elde edilerek tahminyan rakamlar elde edilerek tahmin edilebilir. Zincir formundaki hedilebilir. Zincir formundaki hüücrelerle yapcrelerle yapıılan saylan sayıımlarda total hmlarda total hüücrecre saysayııssıı ççok yok yüüksekksek ççııkabilir. Bu nedenle zincir formuna sahip hkabilir. Bu nedenle zincir formuna sahip hüücrelerincrelerin saysayıılmadanlmadan öönce iyicence iyice ççalkalanarak kalkalanarak kıırrıılmaslmasıı, g, güüven aralven aralığıığınnıınn daralmasdaralmasıınnıı ve hassasiyetin artmasve hassasiyetin artmasıınnıı sasağğlar. Zincirleri klar. Zincirleri kıırma irma işşlemi birlemi bir homojenithomojenitöörderde yada biryada bir vortexvortex karkarışışttıırrııccııssıında yapnda yapıılabilir. Bu ilabilir. Bu işşlemlem yapyapııllıırken hrken hüücrelerin tamamen parcrelerin tamamen parççalanmamasalanmamasıına dikkat edilmelidir.na dikkat edilmelidir. ÖÖrnerneğğin 30in 30--4040 µµmm’’dandan daha bdaha büüyyüük birk bir ççapa sahip hapa sahip hüücrecre homojenizehomojenize edilmez,edilmez, çüçünknküü tamamen partamamen parççalanma olasalanma olasııllığıığı daha ydaha yüüksektir.ksektir.
SaySayıım Ym Yööntemintemi •• Alg kAlg küültltüürlerindeki hrlerindeki hüücre konsantrasyonu ayncre konsantrasyonu aynıı zamanda buzamanda bu hhüücrelerin bcrelerin büüyyüüklklüüğğüü ileile de ilgilidir. Bde ilgilidir. Büüyyüük hk hüücreler niscreler nisppeten dahaeten daha ddüüşşüük hk hüücre konsantrasyonuna sahiptir. Bcre konsantrasyonuna sahiptir. Büüyyüükk dinoflagellatdinoflagellat ttüürleri,rleri, öörnerneğğinin CeratiumCeratium ttüürrüü olgun kolgun küültltüürlerinde genellikle 1000rlerinde genellikle 1000--50005000 hhüücre/cre/mlml’’liklik maksimum konsantrasyona sahiptir. Daha kmaksimum konsantrasyona sahiptir. Daha küçüüçükk öörnerneğğinin SkeletonemaSkeletonema costatumcostatum,, ThalassiosiraThalassiosira pseudonanapseudonana,, PhaeodactylumPhaeodactylum triconutumtriconutum vs. gibi tvs. gibi tüürlerse olgun krlerse olgun küültltüürlerde 10rlerde 1066 hhüücre/ml ve katlarcre/ml ve katlarıı şşeklinde konsantrasyona sahip olabilirler. Dahaeklinde konsantrasyona sahip olabilirler. Daha kküçüüçük planktonik alg tk planktonik alg tüürleri (5rleri (5 µµm yada daha km yada daha küçüüçük hk hüücrecre ççapapıınana sahip olanlar;sahip olanlar; öörnerneğğinin IsIsoochrysischrysis galbanagalbana,, PavlovaPavlova lutherilutheri gibigibi ttüürler) genellikle 10rler) genellikle 1077 hhüücre/ml gibi ycre/ml gibi yüüksek hksek hüücrecre konsantrasyonlarkonsantrasyonlarıına ulana ulaşşabilirler.abilirler.
SaySayıım Ym Yööntemintemi •• İşİşte farklte farklıı tipteki sayma kamaralartipteki sayma kamaralarıı da farklda farklıı hhüücre bcre büüyyüüklklüüklerineklerine ve sayve sayıılarlarıına sahip kna sahip küültltüürlerdeki brlerdeki büüyyüümenin daha kolay izlenmesinemenin daha kolay izlenmesine yyöönelik olarak dizayn edilminelik olarak dizayn edilmişşlerdir.lerdir. ÇüÇünknküü hhüücre bcre büüyyüüklklüüğğüü veve hhüücre konsantrasyonu arascre konsantrasyonu arasıında yukarnda yukarııda bahsedilen ilida bahsedilen ilişşki, aynki, aynıı zamanda sayma kamaralarzamanda sayma kamaralarıı arasarasıında da vardnda da vardıır. Bu nedenle saymar. Bu nedenle sayma kamaralarkamaralarıında belirli bir hnda belirli bir hüücre bcre büüyyüüklklüüğğüü ve hve hüücre konsantrasyonucre konsantrasyonu aralaralığıığına sahipna sahip öörnekler sayrnekler sayıılabilir. Tablolabilir. Tablo’’da 3 sayma kamarasda 3 sayma kamarasıı iiççinin bu aralbu aralııklarklar öörneklerle belirtilmirneklerle belirtilmişştir.tir.
TABLOTABLO-- FarklFarklıı HHüücre konsantrasyonlarcre konsantrasyonlarıına sahip algna sahip alg kküültltüürlerinin sayma kamaralarrlerinin sayma kamaralarıında istatistik olaraknda istatistik olarak beklenen hbeklenen hüücre saycre sayıılarlarıı Kültürdeki Hücre Konsantrasyonu (Hücre/ml) Palmer-Maloney 0.1 ml Fuchs-Rosenthal 3.2X10 –3 ml Geliştirilmiş Neubauer 9X10 –4 ml 102 10 0 0 103 100 3.2 0.9 104 1000 32 9 105 104 320 90 106 105 3200 900 107 106 3.2X104 9X103
SaySayıım Ym Yööntemintemi •• Tablo ya gTablo ya göörere öörnerneğğin 10in 1033 hhüücre/cre/mlml’’denden daha ddaha düüşşüükk konsantrasyona sahip kkonsantrasyona sahip küültltüürr PalmerPalmer--MaloneyMaloney ile sayile sayıılmallmalııddıır.r. EEğğer ker küültltüürdeki yordeki yoğğunluk 1000 hunluk 1000 hüücre/mlcre/ml ‘‘den daha dden daha düüşşüüksekse bu kbu küültltüürlerdeki hrlerdeki hüücreler dicreler diğğer kamaralarer kamaralarıın karelerinde hin karelerinde hiçç ggöörrüülmez (Tablo). 10lmez (Tablo). 1033 -- 101044 hhüücre/ml arascre/ml arasıındaki hndaki hüücrecre yoyoğğunluunluğğu iu iççinin PalmerPalmer--maloneymaloney kullankullanıılabilir. Elabilir. Eğğerer öörnekternekte 3000 h3000 hüücre/mlcre/ml ‘‘den daha yden daha yüüksek bir hksek bir hüücre konsantrasyonucre konsantrasyonu varsa sulandvarsa sulandıırma yaprma yapıılabilir.labilir. ÇüÇünknküü her bir kamarada 300her bir kamarada 300’’denden fazla hfazla hüücre saymak anlamscre saymak anlamsıızdzdıır ve bu bor ve bu boşş yere zaman veyere zaman ve emek sarfemek sarfıı demektir. Ancak 15demektir. Ancak 15 µµmm’’dandan daha kdaha küçüüçük hk hüücrecre ççapapıına sahip tna sahip tüürler irler iççinin çöçöktktüürmek yada santrifrmek yada santrifüüjlejle öörnerneğğii konsantre etmek tavsiye edilir.konsantre etmek tavsiye edilir. ÖÖrnerneğğin 400 hin 400 hüücre/cre/mlml’’liklik birbir hhüücrecre öörnerneğği 5 kat konsantre edilirse 20000 hi 5 kat konsantre edilirse 20000 hüücre/cre/mlml’’liklik birbir konsantrasyon verir. Bukonsantrasyon verir. Bu öörnek (rnek (FuchsFuchs--RosenthalRosenthal lamlamıında)nda) yaklayaklaşışık 64 hk 64 hüücre/cre/mlml’’liklik bir saybir sayıı verecevereceğğinden kolaylinden kolaylııklakla saysayıılabilir.labilir.
SaySayıım Ym Yööntemintemi •• HHüücre bcre büüyyüüklklüüğğüü ile sayma kamarasile sayma kamarasıınnıın derinlin derinliğği de gi de göözz öönnüündende bulundurulmasbulundurulmasıı gereken bir digereken bir diğğerer öönemli husustur.nemli husustur. ÖÖrnerneğğin kin küçüüçükk hhüücrecre ççapapıına sahip tna sahip tüürlerin sayrlerin sayıımmıı PalmerPalmer--MaloneyMaloney’’dede yapyapıılamaz.lamaz. ÇüÇünknküü bu kamaranbu kamaranıın derinlin derinliğği 0.4 mm (400i 0.4 mm (400 µµm)m)’’dirdir. K. Küçüüçük tk tüürlerinrlerin bu derinlikte dibe batmasbu derinlikte dibe batmasıı beklenemez.beklenemez. KaldKaldııkiki bazbazıı dinoflagellatdinoflagellat ttüürleri santrifrleri santrifüüjle bile iyi birjle bile iyi bir çöçökelme vermez. 10kelme vermez. 1044 hhüücre/cre/mlml’’denden dahadaha yoyoğğunun öörnekler dirnekler diğğer iki kamarayla kolayler iki kamarayla kolaylııkla saykla sayıılabilirler.labilirler. ÇüÇünknküü bu tip kamaralar kantitatif olarakbu tip kamaralar kantitatif olarak ççok daha kok daha küçüüçük hacimlere sahipk hacimlere sahip karelere bkarelere bööllüünmnmüüşşlerdir.lerdir.
SonuSonuççlarlarıın Den Değğerlendirilmesierlendirilmesi •• DahaDaha ööncede ancede aççııklandklandığıığı gibi bgibi büüyyüüme, kantitatif yme, kantitatif yööntemle; yanintemle; yani “ç“çok az bok az büüyyüüme var veya hime var veya hiçç bbüüyyüüme yokme yok”” şşeklindeeklinde dedeğğerlendirilebilir. Ancak bu yerlendirilebilir. Ancak bu yööntem rutinntem rutin ççalalışışmalar imalar iççin gein geççerlidirerlidir ve bve büüyyüümenin bumenin bu şşekilde izlenmesiyle bir araekilde izlenmesiyle bir araşşttıırmanrmanıın sonun sonuççlarlarıı dedeğğerlendirilemez. Berlendirilemez. Bööyle deyle değğerler ancak bir tabloda yererler ancak bir tabloda yer alabilir vealabilir ve bbüüyyüümeyi uygun imeyi uygun işşaretlerle ifade edebiliriz (aretlerle ifade edebiliriz (öörnerneğğin ++, +,in ++, +, -- gibi).gibi). BBööyle bir deyle bir değğerlendirme bize ancak kerlendirme bize ancak küültltüür hakkr hakkıında genel bilginda genel bilgi verebilir.verebilir.
SonuSonuççlarlarıın Den Değğerlendirilmesierlendirilmesi •• Kantitatif deKantitatif değğerlerse (erlerse (öörnerneğğin hin hüücre saycre sayııssıı, optik yo, optik yoğğunluk, klorofilunluk, klorofil miktarmiktarıı yada birim ayada birim ağığırlrlıık gibi) grafikle en iyik gibi) grafikle en iyi şşekilde ifadeekilde ifade edilebilir. Bedilebilir. Bööyle kantitatif bir deyle kantitatif bir değğerlendirme alg kerlendirme alg küültltüürrüünnüün gidin gidişşi,i, sonusonuççlarlarıı ve ortam kove ortam koşşullarullarııyla iliyla ilişşkileri hakkkileri hakkıında kesin bilgilernda kesin bilgiler verir.verir.
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• Kesikli KKesikli Küültltüürlerrler:: DahaDaha öönce bnce büüyyüüme dinamikleri konusundame dinamikleri konusunda bahsedildibahsedildiğği gibi alg ki gibi alg küültltüürlerindeki brlerindeki büüyyüüme fazlarme fazlarıınnıı bilmek,bilmek, kullankullanıılan farkllan farklıı tekniklerin daha iyi anlatekniklerin daha iyi anlaşışılmaslmasıına yardna yardıımcmcıı olacaktolacaktıır. Algal br. Algal büüyyüümedeki karakteristik fazlarmedeki karakteristik fazlarıı ancak kesikliancak kesikli teknikle yapteknikle yapıılan klan küültltüürlerde grlerde göörebiliriz. Krebiliriz. Küültltüür ortamr ortamıına ana aşışılananlanan hhüücrelerin bcrelerin büüyyüümeye bameye başşlamadanlamadan öönce ortama uyum ince ortama uyum iççin bitin bit duraklama evresi geduraklama evresi geççirmesi, sonra logaritmik birirmesi, sonra logaritmik bir şşekilde artmasekilde artmasıı,, belli bir noktada bbelli bir noktada büüyyüümenin yavamenin yavaşşlayarak blayarak büüyyüümenin sabit birmenin sabit bir evreye girmesi kesikli kevreye girmesi kesikli küültltüürlerde (srlerde (süüreksiz,reksiz, batchbatch) g) göözlenir.zlenir.
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• Bu kBu küültltüür teknir tekniğğinininin öözellizelliğği sabit hacimde yapi sabit hacimde yapıılmaslmasııddıır. Yani belirlir. Yani belirli hacimdeki khacimdeki küültltüür ortamr ortamıına hna hüücreler alcreler alıınnıır, belli bir sr, belli bir süüre sonra bre sonra büüyyüümeme babaşşladladığıığında hnda hüücreler ortamdakicreler ortamdaki nnüütrientleritrientleri kullanarak logaritmik (kullanarak logaritmik (üüssel,ssel, exponentialexponential) olarak artmaya ba) olarak artmaya başşlarlar. Bu artlarlar. Bu artışış ortamdakiortamdaki nnüütrientlertrientler hhüücrelercreler taraftarafıından tndan tüüketilinceye kadar devam eder. Bketilinceye kadar devam eder. Büüyyüümenin belli bir noktasmenin belli bir noktasıındanda nnüütrientlertrientler ttüükenir.kenir. ÇüÇünknküü taze ortam giritaze ortam girişşi yoktur ve ortami yoktur ve ortam yenilenmemektedir. Bu nedene kesikli kyenilenmemektedir. Bu nedene kesikli küültltüürlerde hrlerde hüücreler ulacreler ulaşşttııklarklarıı birbir maksimumdan sonra bmaksimumdan sonra büüyyüüme durur. Bme durur. Büüyyüümenin durmasmenin durmasıındanda nnüütrientlerintrientlerin ttüükenmesinden bakenmesinden başşka hka hüücrelerin kendilerinin hcrelerin kendilerinin hüücre dcre dışıışı salgsalgıılarlarııyla nedenyla neden olduklarolduklarıı toksiktoksik madde birikimi ve bmadde birikimi ve büüyyüümenin ulamenin ulaşşttığıığı maksimum noktadamaksimum noktada ışığışığa doygun ha doygun hüücrelerin olucrelerin oluşşmasmasıı gibi faktgibi faktöörlerin etkisi brlerin etkisi büüyyüüktktüür. Ir. Işığşığa doyguna doygun hhüücreler mevcutcreler mevcut ışıışık enerjisinden daha fazla yararlanamazlar ve bu olguk enerjisinden daha fazla yararlanamazlar ve bu olgu fotosentez hfotosentez hıızzıınnıınn öönemlinemli ööllçüçüde dde düüşşmesiyle sonumesiyle sonuççlanlanıır. Hr. Hüücrelerin ulacrelerin ulaşşttığıığı birbir maksimumda, artan hmaksimumda, artan hüücre yocre yoğğunluunluğğunun sonucu olarak hunun sonucu olarak hüücrelerin birbirinicrelerin birbirini ggöölgelemesiylelgelemesiyle ışığıışığın sn sıınnıırlayrlayııccıı etkisi ayretkisi ayrııca ortayaca ortaya ççııkar.kar.
Fitoplankton kFitoplankton küültltüürlerirleri
KontrollKontrollüü ortamda saklanan safortamda saklanan saf kküültltüürlerrler
Kesikli KKesikli Küültltüürlerdekirlerdeki ÜÜretimretim ŞŞemasemasıı
Kesikli Alg KKesikli Alg Küültltüür Teknir Tekniğğii İİççin Genelin Genel ÜÜretimretim ŞŞemasemasıı (Lee ve(Lee ve TamaruTamaru, 1993)., 1993).
Alglerin EkimAlglerin Ekim İşİşlemindenleminden ööncence ErlenlerinErlenlerin HazHazıırlanmasrlanmasıı
ErlenlereErlenlere nutrientlerin ilavesinutrientlerin ilavesi
Alg kAlg küültltüürleri irleri iççin kullanin kullanıılan alternatiflan alternatif kaplarkaplar
KarboyKarboy KKüültltüür Sistemi (r Sistemi (FoxFox, 1983)., 1983).
KarboyKarboy KKüültltüür Sistemi (r Sistemi (FoxFox, 1983)., 1983).
150150 ltlt hacmindeki silindirlerdehacmindeki silindirlerde Mikroalglerin Kesikli KMikroalglerin Kesikli Küültltüürlerirleri
Alg kAlg küültltüürr ççalalışışmalarmalarıı iiççin kullanin kullanıılanlan kküçüüçük polyester torbalark polyester torbalar
Alg kAlg küültltüür operasyonlarr operasyonlarıı iiççin kullanin kullanıılanlan orta ve borta ve büüyyüük boydaki polyester torbalark boydaki polyester torbalar
20,00020,000 ltlt hacmindeki tanklarda alglerinhacmindeki tanklarda alglerin Kesikli KKesikli Küültltüürlerirleri
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• SSüürekli Krekli Küültltüürlerrler:: BBüüyyüümenin durmasmenin durmasıına neden olan tna neden olan tüüm bu faktm bu faktöörler birrler bir babaşşka kka küültltüür teknir tekniğği ile giderilebilir. Bu ki ile giderilebilir. Bu küültltüür teknir tekniğği kesiksiz yada si kesiksiz yada süüreklirekli ((continouscontinous) k) küültltüür diye adlandr diye adlandıırrııllıır. Sr. Süürekli krekli küültltüür teknir tekniğği algali algal biyoteknolojidebiyoteknolojide uygulanan yeni tekniklerden biridir. Sabit hacimlerde yapuygulanan yeni tekniklerden biridir. Sabit hacimlerde yapıılan kesikli klan kesikli küültltüürlererlere ggööre pekre pek ççok avantajok avantajıı vardvardıır. Bu nedenle hemr. Bu nedenle hem üüretim amaretim amaççllıı hem de deneyselhem de deneysel amaamaççllıı sistemlerde daha sasistemlerde daha sağğllııklklıı olarak uygulanabilen bir yolarak uygulanabilen bir yööntemdir.ntemdir. KemostatKemostat olarak da adlandolarak da adlandıırrıılan bu sistemde blan bu sistemde büüyyüümenin belli bir noktasmenin belli bir noktasıında snda sıınnıırlayrlayııccıı olan birolan bir nnüütrienttrient ortama sortama süürekli olarak verilir. Sistemrekli olarak verilir. Sistem şşekilekil …’…’de gde göörrüüldldüüğğüü gibi taze bgibi taze büüyyüüme ortamme ortamıınnıın bulundun bulunduğğu bir kap (1), bunu hu bir kap (1), bunu hüücrelerin bulunducrelerin bulunduğğuu kaba hassas bir ayarla gkaba hassas bir ayarla göönderen birnderen bir peristaltikperistaltik pompa (2), algal bpompa (2), algal büüyyüüme ime iççinin gerekligerekli ışıışık kaynak kaynağığı (3), havaland(3), havalandıırma sistemi verma sistemi ve homojenizasyonuhomojenizasyonu etkilietkili bibiççimde saimde sağğlayan bir manyetik karlayan bir manyetik karışışttıırrııccııdan (4) oludan (4) oluşşmumuşştur. Btur. Bööyle biryle bir sistemde ortama ssistemde ortama süürekli taze besinler girer ve ortamdan srekli taze besinler girer ve ortamdan süüreklirekli üürrüün ve yann ve yan üürrüünlenle ççııkar. Ortamda olukar. Ortamda oluşşan yanan yan üürrüünler (hnler (hüücre dcre dışıışı salgsalgıılar) slar) süürekli olarakrekli olarak ortamdan uzaklaortamdan uzaklaşşttıırrııldldığıığından (giren taze besin ortamndan (giren taze besin ortamııyla yer deyla yer değğiişştirir),tirir), bbüüyyüümeye ket vuran bu maddeler ortamda birikim yapmaz. Ayrmeye ket vuran bu maddeler ortamda birikim yapmaz. Ayrııca sca süüreklirekli olarak taze besin ortama girdiolarak taze besin ortama girdiğğinden binden büüyyüümeyi belli bir noktada smeyi belli bir noktada sıınnıırlayanrlayan nnüütrientintrientin ssıınnıırlayrlayııccıı etkisietkisi de ortadan kaldde ortadan kaldıırrıılmlmışış olur.olur.
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• Kesikli kKesikli küültltüürlerde brlerde büüyyüümenin durmasmenin durmasıına neden olan bu faktna neden olan bu faktöörler,rler, kemostatkemostat sisteminde ortadan kaldsisteminde ortadan kaldıırrıılmlmışışttıır. Kesikli kr. Kesikli küültltüürlerderlerde ortamdaki nutrientlerin tortamdaki nutrientlerin tüükenmesiyle ve hkenmesiyle ve hüücre dcre dışıışı salgsalgıılarlarıınn birikmesiyle olubirikmesiyle oluşşan ket vurucu faktan ket vurucu faktöörler giderilmirler giderilmişş olur. Bir taraftanolur. Bir taraftan taze besin ortama girip, ditaze besin ortama girip, diğğer taraftan organiker taraftan organik üürrüün aln alıındndığıığındanndan kküültltüür sr süürekli olarak aktif brekli olarak aktif büüyyüüme fazme fazıında kalnda kalıır ve kesikli kr ve kesikli küültltüür ir iççinin bahsedilen bbahsedilen büüyyüüme fazlarme fazlarıı bu kbu küültltüür teknir tekniğğinde ginde göözlenmez. Ancakzlenmez. Ancak kemostatkemostat sisteminde ksisteminde küültltüürdeki denge halinin kurulmasrdeki denge halinin kurulmasıı öönemli birnemli bir husustur.husustur.
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• DahaDaha öönce belirtildince belirtildiğği gibi logaritmik bi gibi logaritmik büüyyüüme fazme fazıında hnda hüücrelcreleerinrin artartışıışı, bu faz boyunca belirli bir oran dahilinde devam eder, bu faz boyunca belirli bir oran dahilinde devam eder ((=050 b=050 bööllüünme/gnme/güün veyan veya = 0.70 b= 0.70 bööllüünme/gnme/güün gibi).n gibi). İşİştete kemostattakemostatta bu spesifik bbu spesifik büüyyüüme hme hıızzıına uygunna uygun bir sulandbir sulandıırma (D)rma (D) seseççilmesi lazilmesi lazıımdmdıır.r. ÇüÇünknküü sistemin bir denge halinde olmassistemin bir denge halinde olmasıı şşarttarttıır ver ve =D olmal=D olmalııddıır.r. ÖÖrnerneğğin kin küültltüür sistemindeki br sistemindeki büüyyüümeme hhıızzıı, logaritmik faz boyunca 0.70 b, logaritmik faz boyunca 0.70 bööllüünme/gnme/güün gibi bir den gibi bir değğerdeerde sabit kaldsabit kaldııysa, sulandysa, sulandıırma hrma hıızzıı da bu orana bada bu orana bağığımlmlıı olmalolmalıı ve yerve yer dedeğğiişştiren ortam miktartiren ortam miktarıı da %70da %70’’de kalmalde kalmalııddıır. Bunun aksir. Bunun aksi halinde yanihalinde yani µµ> D olu> D olurrsa, sistem bir kesikli ksa, sistem bir kesikli küültltüüre dre döönnüüşşüürr yadayada µµ< D olursa h< D olursa hüücre scre süüppüürrüülmesi (lmesi (washoutwashout) olay) olayıı meydanameydana gelir ve kgelir ve küültltüür sisteminde hr sisteminde hüücre kalmaz ve bcre kalmaz ve büüyyüümekte olanmekte olan hhüücreler, giren taze besin ortamcreler, giren taze besin ortamııyla birlikte dyla birlikte dışışararıı atatııllıırlar.rlar. KemostatKemostatıınn bir debir değğiişşikik şşekli deekli de TurbidostatTurbidostat’’ddıırr..
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• Bu sistemin esasBu sistemin esasıınnıı ortama sortama süürekli olarakrekli olarak nnüütrientlerintrientlerin akakışıışı sasağğlanarak hlanarak hüücre yocre yoğğunluunluğğunu belirli bir dunu belirli bir düüzeyde tutmak oluzeyde tutmak oluşşturur.turur. Yani bu sistemdeYani bu sistemde kemostattakemostatta olduolduğğu gibi su gibi sıınnıırlayrlayııccıı nnüütrientintrientin ortama belli bir oranda verilmesi deortama belli bir oranda verilmesi değğil, hil, hüücre yocre yoğğunluunluğğunun belli birunun belli bir sabitte tutulmassabitte tutulmasıı amaamaççlanmlanmışışttıır. Temel olarakr. Temel olarak kemostatkemostat sistemiylesistemiyle aynaynıı prensiplere sahiptir.prensiplere sahiptir.
SSüürekli Krekli Küültltüür Sistemi : (r Sistemi : (LaingLaing, 1991)., 1991).
4040 ltlt hacmindeki Shacmindeki Süürekli Krekli Küültltüür Tankr Tankıınnıınn ŞŞemasemasıı ((LaingLaing, 1991)., 1991).
4040 ltlt hacmindeki Shacmindeki Süürekli Krekli Küültltüürr TankTankıınnıınn ŞŞemasemasıı ((LaingLaing, 1991)., 1991).
Plastik Torbalarda Mikroalglerin SPlastik Torbalarda Mikroalglerin Süürekli Krekli Küültltüürleri.rleri.
SSüürekli Krekli Küültltüür operasyonlarr operasyonlarıınnıın yapn yapııldldığıığı BiyofenslerBiyofensler
SSüürekli Krekli Küültltüür operasyonlarr operasyonlarıınnıın yapn yapııldldığıığı BiyofenslerBiyofensler
KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri •• YYığıığın Kn Küültltüürlerrler:: Kesikli kKesikli küültltüür teknir tekniğği kullani kullanıılarak daha genilarak daha genişş hacimlerde yaphacimlerde yapıılan klan küültltüürlerdir. Hrlerdir. Hıızlzlıı bir bbir büüyyüüme elde etmek ime elde etmek iççinin etkili bir aydetkili bir aydıınlatma (3500nlatma (3500--50005000 luxlux veya daha yveya daha yüüksek) veksek) ve havalandhavalandıırmanrmanıın san sağğlandlandığıığı kküültltüür ortamr ortamıı, uygun, uygun nnüütrientlertrientler ileile zenginlezenginleşştirilerek htirilerek hüücreler acreler aşışılanlanıır. Yr. Yüüksek bksek büüyyüüme hme hıızzıınnıı desteklemek idesteklemek iççin kin küültltüüre giren hava %1re giren hava %1--2 oran2 oranıında COnda CO22 ileile zenginlezenginleşştirilir. Bu itirilir. Bu işşlem ylem yığıığın kn küültltüürlerde daha yrlerde daha yüüksek birksek bir biyomasbiyomas elde etmek ielde etmek iççin gereklidir.in gereklidir. İİstenen hstenen hüücre yocre yoğğunluunluğğuna ulauna ulaşışıldldığıığındanda üürrüün ya tamamen aln ya tamamen alıınnıır yada logaritmik fazdaki spesifik br yada logaritmik fazdaki spesifik büüyyüümeme hhıızzıı oranoranıında alnda alıınnııp, ortama taze besinler girilerek kp, ortama taze besinler girilerek küültltüüre devamre devam edilir (yaredilir (yarıı--ssüürekli krekli küültltüür). Br). Bööylece bylece büüyyüüme kesintisiz olarak devamme kesintisiz olarak devam ettirilmiettirilmişş olur. Bu yolur. Bu yööntem genellikle rutin kntem genellikle rutin küültltüürr ççalalışışmalarmalarıındanda uygulanuygulanıır.r.
Mikroalglerin yMikroalglerin yığıığın kn küültltüürlerirleri
Mikroalglerin yMikroalglerin yığıığın kn küültltüürlerirleri
Mikroalglerin yMikroalglerin yığıığın kn küültltüürlerirleri
BALIK BESLEMEDEBALIK BESLEMEDE ROTROTİİFERFERİİN KULLANIMIN KULLANIMI
Larval BeslemeLarval Besleme ÇÇalalışışmalarmalarıındanda Rotiferin KullanRotiferin Kullanıılmaslmasıınnıın Sebeplerin Sebepleri •• BalBalıık larvalark larvalarıınnıı dodoğğal besinini olual besinini oluşşturmasturmasıı,, •• LarvalarLarvalarıın an ağığız az aççııllığıığına uygun bna uygun büüyyüüklklüüktekte olmalarolmalarıı,, •• DoDoğğal ortamdan izolasyonlaral ortamdan izolasyonlarıınnıın rahat olmasn rahat olmasıı,, •• KolaylKolaylııklakla üüretilebilmesi,retilebilmesi, •• Bireylerin yumurta oluBireylerin yumurta oluşşturabilme aturabilme aşşamasamasıınana ççokok kkıısa ssa süürede ularede ulaşşmasmasıı ddıır.r.
•Phylum: Rotifera •Classis : Monogononta •Familia: Brachionidae Brachionus plicatilis Şekil 1: Rotiferin genel görünüşü (Dhert,1996)
ROTROTİİFERFERİİN BN BİİYOLOJYOLOJİİKK ÖÖZELLZELLİİKLERKLERİİ •Erkek bireyler, dişi bireylere oranla daha az gelişmiş ve daha küçük yapıdadır •Dış yüzeyi keratin benzeri bir proteinle kaplanmış olup lorica olarak adlandırılmıştır •Baş kısmında yüzme ve besin alma işlemini gerçekleştiren siller mevcuttur. •Gövde kısmında sindirim sistemi ve yumurtalıklar bulunur •Kuyruk bölgesinde yumurtalarını taşırlar Şekil 2: Rotiferin Genel Görünüşü (Koste, 1980).
ROTROTİİFERFERİİN HAYAT DN HAYAT DÖÖNGNGÜÜSSÜÜ •Rotifer partenogenetik hayat devrine sahiptirler. •Genelikle aseksüel hayat fazı görülmektedir •Aseksüel fazda amiktik dişi amiktik yumurtalar üretir. Bu yumurtlara 24 – 48 saat içinde açılır ve yeni dişi bireyler oluşur. •Uygun şartlar oluştuğu zaman Rotifer seksüel üreme fazına geçer. •Miktik dişi mayoz bölünme geçirerek miktik yumurta ve erkek bireyleri oluşturur. •Bunların döllenmesi ile diploid kromozoma sahip olan kalıcı yumurtalar meydana gelir. Şekil 3 : Rotiferin Hayat döngüsü (Hoff ve Snell, 1987)
Rotifer kRotifer küültltüürrüünnüünn aseksaseksüüelel fazdanfazdan SeksSeksüüel faza geel faza geççiren faktiren faktöörler;rler; 1.1. Suyun sSuyun sııcaklcaklığıığı,, 2.2. Suyun tuzluluSuyun tuzluluğğu,u, 3.3. IIşışık yok yoğğunluunluğğu veu ve ışıışık gek geççirgenliirgenliğği,i, 4.4. Suyun kalitesiSuyun kalitesi 5.5. SuyunSuyun pHpH ‘‘ıı 6.6. Besinin cinsi ( alg, mayaBesinin cinsi ( alg, maya vdvd.).) 7.7. KKüültltüürdeki yrdeki yüüksek birey yoksek birey yoğğunluunluğğuu 8.8. Rotifer neslinin genetik karakterleriRotifer neslinin genetik karakterleri dirdir..
•Rotiferin iki tipi mevcuttur •Küçük olanı S-tipi diye isimlendirilen BrachionusBrachionus rotundiformisrotundiformis ,, •Büyük olanı L-tipi olarak adlandırılan BrachionusBrachionus plicatilisplicatilis tir. •Yetişkin S-tipi rotiferde loricanın uzunluğu 130 – 340  m, L-tipinde ise 100 -210  m arasında değişmektedir. Şekil 4: Farklı tipteki Rotiferlerin Karşılaştırılması (Fu et al.,1991).
Rotiferin Kültür Şartları •Tuzluluk: %0 1 – 97 tuzluluk aralığında dağılım gösterirler. Optimal üremeleri %0 35 in altında gerçekleşmektedir. •Sıcaklık : Rotiferin tipine bağlı olarak optimal sıcaklık değerleri değişmektedir. S- tipi Rotiferler 28 – 35 0C, L-tipi Rotiferler 18 – 25 0C arasındaki sıcaklıkları tercih etmektedir. Tablo 1. Sıcaklığın Brachionus plicatilis üreme aktivitesine etkisi. (After Ruttner-Kolisko, 1972). SSııcaklcaklıık (k ( 00 C)C) 1515 00CC 2020 00CC 2525 00CC EmbriyonikEmbriyonik geligelişşim sim süüresi (gresi (güün)n) 1.31.3 1.01.0 0.60.6 DiDişşi bireyin ilk yumurtlama si bireyin ilk yumurtlama süüresi (gresi (güün)n) 3.03.0 1.91.9 1.31.3 İİki yumurtlama araski yumurtlama arasıında genda geççen sen süüre (saat)re (saat) 7.07.0 5.35.3 4.04.0 YaYaşşam sam süüresi (gresi (güün)n) 1515 1010 77 Bir diBir dişşi bireyi hayati bireyi hayatıı boyunca yumurtlamaboyunca yumurtlama saysayııssıı 2323 2323 2020
•Çözünmüş Oksijen: Rotifer çözünmüş oksijen miktarı 2 mg / l olan ortamlarda bile yaşamını sürdürebilmektedir. Kültürdeki çözünmüş oksijen miktarı sıcaklığa, tuzluluğa, Rotifer yoğunluğuna ve kullanılan yiyeceğin türüne göre değişim göstermektedir. Havalandırma Rotiferlere zarar verecek kadar kuvvetli olmamalıdır. •pH : Rotifer doğal ortamında pH ın 6.6 olduğu sularda yaşarlar. Kültür ortamında ise pH 7.5 tercih etmektedirler. •Amonyak (NH3) : NH3 / NH4 + oranı suyun pH ‘ı ve sıcaklığından etkilenmektedir. Kültür ortamında NH3 konsantrasyonunun 1 mg /l nin altında olması istenmektedir.
•Bakteriler: Rotifer kültürlerinde en çok Pseudomonas ve Acinetobacter türleri görülmektedir. Bazı Pseudomonas türleri kültür şartları altında büyümeyi sınırlayıcı bir faktör olan B12 vitaminini sentezlerler. Yapılan çalışmalarda, rotifer kültüründe Vibrio türlerinin dominant olduğu saptanmıştır. Kültür zenginleştirilmeden ortamda Cytophaga / Flavobacterium türleri görülürken, Kültürler zenginleştirildikten sonra Pseudomonas / Alcaligenes türleri görülmektedir. Rotiferlerdeki Vibrio sayısını düşürmenin en etkili yolu ortama Lactobacillus plantarum içeren rotifer besinlerinin verilmesidir. Bu probiotik bakterinin ortama verilmesiyle hem bakterilerin zararlı etkileri azaltılır hem de rotifer üretim oranı arttırılmış olur.
•Siliatlar: Uronema sp. ve Euplotes sp gibi Halotricha ve Hypotricha siliatlar kültür ortamında istenilmemektedir. Siliatlar metabolik atıkları ile sudaki NO2 - seviyesini arttırarak suyun pH seviyesinin azalmasına neden olmaktadır. Siliatların rotifer kültürüne zarar vermesini önlemek için, rotiferlere verilmek üzere hazırlanan alglerin bulunduğu tanklara, rotiferlere verilmeden 24 saat önce 20 mg / l oranında formalin konulması gerekmektedir.
Rotiferin Stok Kültürü Rotifer yetiştiriciliği sırasında; •Ortam koşullarında meydana gelen ani değişimlere, •Beslemede kullanılan alg, ekmek mayası ve yapay yiyeceklerin özelliklerindeki değişimlere, •Ortamdaki bakteri ve siliat yükü değişimine bağlı olarak ani ölümler görülebilmektedir. Bu nedenle,üretimin sürekliliğini sağlamak amacıyla, izole edilmiş odalarda küçük stok kültür çalışmalarına yönlenilmiştir. •Doğadan, Araştırma Enstitülerinden veya Kuluçkahanelerden temin edilen Rotifer stok kültürleri, yoğun üretim aşamasına başlanmadan önce kültürde bulunan ölü Rotiferleri ortamdan kaldırmak için aşağıdaki karışım kullanılır. •Erythromycin 10 mg / l, Chloramphenicol 10 mg / l, Sodium oxolinate 10 mg / l, Penicillin 100 mg / l, Streptomycin 20 mg / l
•50µm lik plankton bezi kullanılarak ölü Rotiferler, yumurtalardan ayrılır. •Elde edilen yumurtalarla stok kültüre başlanılır. Şekil 5: Stok kültürleri 50 ml ‘lik santrifüj tüplerinde tutulmaktadır (Dhert,1996).
•Stok kültüründe kullanılacak olan su 1 µm lik filtreden geçirilir, 1 gece boyunca 5 mg / lt NaOCl bekletilir. Su Na2S2O3 ile nötralize edilir ve 0,45 µm lik filtreden geçirilir. •Rotiferler tüplere 2 mg / l olacak şekilde stoklanır. •Suyun; Tuzluluğu : %0 25 Sıcaklığı : 19 – 25 0C Aydınlatma : Tüplere 20 cm uzaklıkta 3000 lux ışık yoğunluğu Besleme : Her gün 1-2.108 hücre / ml yoğunluğunda 200 µl alg tüplere ilave edilir. • Rotifer yoğunluğu 200 birey / ml ulaştığı zaman kültür hasat edilir. Bir kısmı ile stok kültüre devam edilirken bir kısmı da daha büyük ölçekli kültüre geçmek amacıyla kullanılır.
Stok KStok Küültltüürden Brden Büüyyüükk ÖÖllççekli Kekli Küültltüürlere Gerlere Geççiişş:: Santrifüj tüplerinden sonra 500 ml lik erlenmayerlerde üretime başlanılır. Kültür Şartları: Su Sıcaklığı : 30 0C nin üzerine çıkamamalıdır Aydınlatma : Erlenmayerlere 2 cm uzaklıkta 5000 lux ışık yoğunluğu Stok yoğunluğu: 50 birey / ml Besleme : 1,6.106 hücre / ml alg Havalandırma : Uygulanmaz Üç gün içinde rotifer yoğunluğu ml de 200 bireye yükselir. Hasatı; İlk önce 200 µm lik plankton bezinden kültür geçirilerek katı partiküller ortamdan uzaklaştırılır. Sonra, 50 µm lik plankton bezi yardımıyla rotiferler toplanır. Hasat işlemi suyun içinde gerçekleştirilmedir. Böylece kayıp oranı % 1 altına düşürülebilir.
Şekil 6: Santrifüj tüpleri ile Erlenmayerlerde yetiştirilen rotiferlerin büyüme oranının karşılaştırılması (Dhert,1996).
Hasat edilen rotiferler 2 lt si su ile doldurulmuş olan 15 lt lik şişelere 50 birey / ml olacak şekilde konulurlar. Havalandırma kullanılır. Siliat kontaminasyonunu önlemek amacıyla hava karbon filtresinden de geçirilebilir. Algler günlük olarak ortama ilave edilir (Chlorella için 1,6.106 hücre / ml) Her gün kültür temizlenir ve rotiferler 200 birey / ml olacak şekilde yeniden stoklanır 1 hafta sonra, alg ilavesiyle birlikte 15 lt lik şişeler dolmuştur ve yığın kültürlerde kullanıma hazır hale gelmiştir.
RotiferinRotiferin YYığıığın Kn Küültltüürrüü 1.Alglerle yapılan yığın kültürü 2.Alg ve Maya ile yapılan yığın kültürü 3.Maya ile yapılan yığın kültürü 4.Özel formüle edilmiş besinlerle yapılan yığın kültürü
1. Alglerle Yap1. Alglerle Yapıılan Ylan Yığıığın Kn Küültltüürrüü Algler, rotiferler için vazgeçilmez bir besin kaynağıdır. Rotifer kültürlerinde kullanılan bazı fitoplankton türleri: Dunaliella tertiolecta Tetraselmis suecica Monochrysis lutleri Isochrysis galbana Chlorella sp. Nannochloropsis sp. Scenedesmus sp. Olisthodiscus sp. Chlamydomonas sp. Nannochlorosis sp. Alg ile beslemede, alg kültürünün yanında, hücre konsantrasyonu da önemli yer tutmaktadır. Bu nedenle ortama verilecek alg’in rotiferin tüketebileceği kadar olması önemlidir.
Fitoplankton türüne göre ortama verilecek hücre sayısı değişiklik göstermektedir. Besin TipiBesin Tipi Besin MiktarBesin Miktarıı Rotifer SayRotifer Sayııssıı TetraselmisTetraselmis suecicasuecica 200 h200 hüücre / rotifercre / rotifer 220 rotifer / ml220 rotifer / ml PavlovaPavlova ((MonochrysisMonochrysis)) 25.000 h25.000 hüücre / rotifercre / rotifer 120 rotifer / ml120 rotifer / ml ChlorellaChlorella spsp.. 30.000 h30.000 hüücre / rotifercre / rotifer 250 rotifer / ml250 rotifer / ml Tablo 2: Fitoplankton türlerine göre uygulanması gereken besin miktarları Rotiferleri fitoplankton ile beslemenin tercih edilmesinin en büyük nedeni, fitoplanktonların vitamin, klorofil ve uzun zincirli doymamış yağ asitleri bakımından zengin oldukları için beslenme kalitesini yükseltmeleridir.
2. Alg ve Maya ile Yapılan Yığın Kültürü Rotifer beslemesinde kullanılan alg kalitesine bağlı olarak, ekmek mayası da kullanılabilir. Rotiferleri maya ile besleme oranı 1 g / milyon Rotiferdir. Ancak bu durum rotiferin türüne ve kültür şartlarına göre değişiklik göstermektedir. Genellikle Kesikli ve Yarı-Sürekli kültür sistemlerinde Algler ile maya birlikte kullanılmaktadır. a) Kesikli Kültür Sistemi: 1.200 lt lik tankların yarısı 13 – 14 . 106 hücre / ml yoğunluktaki algler ile 100 birey / ml yoğunluğundaki rotiferler doldurulur. Suyun tuzluluğu %0 25 ve sıcaklığı 30 0C yi aşmayacak şekilde ayarlanır. İlk gün aktif ekmek mayası günde iki kez 0,25 g/ 106 rotifer olacak şekilde ortama verilir. Bir sonraki gün tanklar aynı alg yoğunluğu olacak şekilde tamamen doldurulur ve ekmek mayası 1 milyon Rotifere 0,375 g olacak şekilde günde iki kez verilir. Bir sonraki gün Rotiferler hasat edilir ve yeni tanklara konulur.
b) yarı-Sürekli Kültür Sistemleri: Bu kültür tekniğinde rotiferler aynı tank içerisinde 5 gün tutulur. İlk iki gün boyunca kültür hacmi iki kat arttırılır ve rotifer yoğunluğu yarıya indirilir. İzleyen günlerde, tankın yarısı hasat edilir ve yoğunluk tekrar yarıya indirilir. Beşinci günde tank hasat edilir ve prosedür yeniden uygulanır. Alglerle beslenen rotiferlerin besin kompozisyonu bir çok predator balığın ihtiyacını karşılamaz ve bazen rotiferler yağ, vitamin ve protein gibi besleyici maddeleri ilave etmek amacıyla zenginleştirme yapılmaktadır. 3. Maya ile Yapılan Yığın Kültürü Ekmek mayasının rotifer yetiştiriciliğinde kullanılmasını sebepleri: 1. 5 – 7 µm boyutlarında olması 2. Yüksek protein oranına sahip olması 3. Fitoplankton yetiştirilmesi gibi ek bir çalışma gerektirmemesi 4. Ucuz olması dır.
Mayanın beslemem kullanılması amacıyla çeşitli formüller geliştirilmiştir. Bu formüller: D=1,3*C*V C 200 ( C, 200’den küçük veya 100 eşitse) D= C * V C 200 (C, 200’ den fazla ise) 100 C : ml ’deki birey sayısı V : Yetiştiricilik tankının hacmi lt olarak (hasattan sonra) D : Verilecek maya miktarı gr olarak
Diğer bir besleme formülü ise: Rotifer / ml 100’den küçük ise 2 gr / 106 rotifer Rotifer / ml 100 – 200 arası ise 1,33 gr/ 106 rotifer Rotifer / ml 200’den büyük ise 1 gr / 106 rotifer ml deki rotifer sayısı arttıkça verilen maya miktarı azaltılır. Bunun nedeni, ortamda kirlenme olmasını engellemek ve olumsuz şartların oluşmasını önleyerek kalıcı yumurtaların oluşmasını önlemektir. Genellikle Kesikli kültür sistemleri maya ile beslemede tercih edilmektedir. Maya ile besleme yapılırken su sıcaklığının 27 0C ‘den düşük olmaması gerekmektedir. Eğer sıcaklık düşük olursa rotiferler tarafından maya tüketilmemekte ve tank dibine çökerek kirlilik yapmaktadır. Yapılan araştırmalarda sadece maya ile beslenen rotiferler de E vitamin ve klorofil noksanlığı gözlemlenmiştir. Dolayısıyla tek başına kullanımı tercih edilmemektedir.
4. Özel Formüle Edilmiş Yiyeceklerle Beslenmesi Avrupa'da rotifer kültüründe en çok kullanılan formüle edilmiş besin SELCO dur. Bu besin tamamıyla canlı alglerin yerine geçmektedir ve aynı zamanda rotiferlerdeki EFA ve vitamin seviyesini arttırmaktadır. Bir çok Selco çeşidi vardır. Rotifer yetiştiriciliğinde en fazla kullanılanı Culture Selco dur. Culture Selco ise % 45 protein, % 30 karbonhidrat, % 15 yağ ( % 33 ü HUFA (-3) ve % 7 kül içermektedir. Ancak, DHA Protein Selco ve Protein Selco çeşitleri de rotifer yetiştiriciliğinde kullanılmaktadır. Selco ile beslemede havalandırmanın çok iyi yapılması gerekmektedir. Çünkü, Selco mayaya oranla su kalitesini daha çabuk bozmaktadır. Suyun kirliğini kontrol etmek amacıyla sünger benzeri yapılar veya hava pompalayarak suyu karışımını sağlayan süngerden yapılmış cihazlar kullanılmadır.
Şekil 7: Tankların içine konulan sünger benzeri yapılar (Dhert,1996). Şekil 8: Hava pompalayarak suyu karışımını sağlayan süngerden yapılmış cihazlar (Dhert,1996).
Rotifer yoRotifer yoğğunluunluğğu/u/ mlml Culture Selco 10Culture Selco 1066 Rot / gRot / güünn Culture Selco mCulture Selco m33 / g/ güünn ((L tip için) ( gr )( gr ) ( gr )( gr ) 100100 -- 150150 0,530,53 5353 –– 8080 150150 –– 200200 0,470,47 7070 –– 9393 200200 –– 250250 0,400,40 8080 –– 100100 250250 –– 300300 0,370,37 9292 –– 110110 300300 -- 350350 0,330,33 100100 –– 117117 350350 –– 400400 0,300,30 105105 –– 120120 400400 –– 450450 0,270,27 107107 –– 120120 450450 –– 500500 0,230,23 105105 –– 117117  500500 0,250,25 125125 12001200 0,200,20 240240 Tablo 3: Rotifer yoğunluğuna bağlı olarak Culture Selco kullanım oranları (Dhert,1996).
Selco nun rotifer tanklarına saat başı verilmesi daha uygun olur. Selco suda çözdürüldükten sonra + 4 0C de 30 saat boyunca saklanabilmektedir. Selco nun bu özelliğinden yararlanılarak bir sistem geliştirilmiştir. Bu sisteme göre Selco karışımı bir pompa yardımıyla tanklara saat başı dağıtılmaktadır. Şekil 9: Selco nun tanklara dağıtılmasını sağlayan pompa sistemi (Dhert,1996).
Bu tür pompa sistemleri bulunmadığı zaman başka bir yöntem kullanılmaktadır. Şekil 10: Selco nun tanklara dağıtılması sağlayan pompasız sistem (Dhert,1996).
Genellikle Kesikli kültür sistemleri Selco kullanıldığında tercih edilmektedir. Üretim periyodu 4 gün sürmektedir . Kültüre 200 rotifer / ml olarak başlanır ve 4. gün sonunda yoğunluk 600 rotifer / ml olduğunda son verilir. Dört günlük üretim periyodunda uygulanacak Selco Yüksek Yoğunlukta Rotifer Yetiştiriciliği Culture Selco kullanılarak yapılan rotifer kültür tekniği bu tür yetiştiricilik için de kullanılmaktadır. Kültüre 500 rotifer / ml yoğunluğunda başlanılır ve 4 günlük yetiştiri periyodu sonunda 1.000 rotifer / ml yoğunluğu ulaşılınca son verilir. Ortam şartları: Oksijen : 7 – 9 ppm pH : 7,5 – 8,5 Amonyak < 6 mg / l Havalandırma :Kuvvetli olmalı, hava taşları tankın zemininde 15 cm yukarısına yerleştirilmelidir.
Suyun kirliliğini önlemek amacıyla tank duvarlarına sünger benzeri yapılar konulmalıdır Hava taşları, sünger benzeri yapılar günde üç kez temizlenmelidir. AAşşamalaramalar GGüünlernler Rotifer / mlRotifer / ml GGüünlnlüük beslemek besleme oranoranıı KKüültltüüre bare başşlamalama 00 500500 0,34300,3430 aa 11 750750 0,28570,2857 22 900900 0,28570,2857 ZenginleZenginleşştirmetirme bb 33 12001200 0,28570,2857 HasatHasat 44 15001500 Tablo 4: Rotiferin yoğun yetiştiriciliğinde uygulanan besleme oranları (Dhert,1996). a: % 50 Culture Selco, % 50 Protein Selco karıştırılarak günlük verilecek miktar hesaplanır günde 4 kez verilir. b: Culture Selco yerine Protein veya DHA Protein Selco kullanılabilir
4 günlük yetiştiri periyodunda elde edilen rotiferlerin tamamı larvalara verilir. Yeniden yetiştiriciliği yapılmaz. Bunun nedeni ise, yüksek yoğunlukta yetiştirilen rotiferlerin yumurta sayılarının azalmasıdır. Şekil 11: Rotifer yoğunluğu ve yumurta oranı arasındaki ilişki (Dhert,1996).
Rotiferin Sayımı Rotifer konsantrasyonu ve genel durumu, boyu, yumurtalı olup olmadığı ve içeriği her gün sayım işlemi sırasında takip edilmelidir. Rotifer kültürlerinde birey sayısı Sedgwick-Raffer sayma lamı ile izlenebilir. Kültürdeki büyüme hızı ise: K= InNt – InNo t formülü ile hesaplanır. No : Başlangıçtaki birey sayısı Nt : Yetiştiri sonundaki birey sayısı T : Yetiştiriciliği sırasında geçen süre
Rotiferin Hasatı 1. Tank pisliğini ortamdan uzaklaştırmak için 1-2 lt su ortamdan uzaklaştırılır. 2. Tank suyu 300 µ luk plankton bezinden süzülür. 3. Havalandırma kapatılır 4. Rotiferler 15 dk içinde tankın dip kısmına inerler 5. 250 – 300 µ plankton bezinin altına 45 -50 µ luk bir plankton bezi daha konularak tank suyu süzülür. 6. Toplanan rotiferler temiz deniz suyu ile yıkanarak bir kısmı larvalara verilir, bir kısmında kültür amaçlı kullanılır.
Rotifer hasatını kolaylaştırmak amacıyla kolektörlerde kullanılabilir. Şekil 12 : Rotifer hasatında kullanılan kolektörler (Dhert,1996).
Rotifer Zenginleştirme Teknikleri HUFA ( -3) İçeriğini Zenginleştirme Teknikleri : 1. Aglerle Zenginleştirme: Bazı mikro alglerin esansiyel yağ asitlerinden (Örn: Nannochloropsis occulata daki 20:5  -3 ve Isochrysis galbana da ki 22:6  -3 ) docosahexaenoic asit (DHA 22:6  -3) ve eicosapentanoic asit (EPA 20:5  -3) seviyesinin yüksek olması nedeniyle tercih edilmektedir. Yapılan bir araştırmada Isochrysis sp. ve Tetraselmis sp. türleri rotiferleri zenginleştirmek amacıyla kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Isochrysis ile zenginleştirilen rotiferlerin DHA / EPA seyiyesi 2 nin üzerindedir. Tetraselmis ile zenginleştirilen rotiferlerin DHA / EPA seviyesi 0,5 in altındadır. Ayrıca , larva tanklarına da alg konularak rotiferlerin larva tanklarına konulduktan sonra larva tarafında yenilinceye kadar HUFA seviyesini arttırılmasına çalışılmaktadır.
2. Formüle Edilmiş Yiyecekler ile Zenginleştirilme: Rotifer yetiştiriciliğinde Culture Selco, HUFA, EPA ve DHA seviyesini alg ve mayaya oranla daha fazla yükseltmektedir. Culture Selco ile yetiştirilen rotiferler hasat edilmeden bir gün önce Protein Selco ile beslenirse protein seviyelerinde de artış meydana gelir. Protein Selco ve DHA Culture Selco rotifer zenginleştirilmesinde kullanılarak hem yağ asitleri hem de protein bakımından zenginleştirilir. EPAEPA DHADHA DHA/EPADHA/EPA S (S ( --3) HUFA > 20:33) HUFA > 20:3  --33 CultureCulture SelcoSelco 18,918,9 15,315,3 0,80,8 36,436,4 DHADHA –– CSCS 16,916,9 26,726,7 1,61,6 45,445,4 DHADHA –– PSPS 24,424,4 70,670,6 2,92,9 99,399,3 Tablo 5: Bazı Selco türlerindeki EPA, DHA oranları (mg / g kuru ağırlık) (Dhert,1996).
C Vitamini İçeriğinin Zenginleştirmesi: Farklı besinlerle beslenen rotiferler farklı seviyede Askorbik asite sahip olurlar. KKüültltüür / Zenginler / Zenginleşştirmetirme LaboratuvarLaboratuvar ööllççekliekli KKüültltüürrüü (3 g(3 güün)n) ZenginleZenginleşştirmesitirmesi (6 saat)(6 saat) Chlorella /Chlorella / IsochrysisIsochrysis 22892289 21552155 Ekmek mayasEkmek mayasıı // IsochrysisIsochrysis 148148 15991599 CultureCulture SelcoSelco / Protein/ Protein SelcoSelco 11 322322 12471247 TicariTicari ÖÖllççekliekli KKüültltüürr (5(5--7 g7 güün)n) ZenginleZenginleşştirmetirme (6(6--24 saat)24 saat) Ekmek mayasEkmek mayasıı++ ChorellaChorella / Chlorella/ Chlorella 928928 12551255 Ekmek mayasEkmek mayasıı++NannochlorisNannochloris//NannochlorisNannochloris 220220 410410 CultureCulture SelcoSelco / Protein/ Protein SelcoSelco 11 136136 941941 CultureCulture SelcoSelco 11 // IsochrysisIsochrysis 327327 15591559 Tablo 7: Laboratuvar ve Ticari ölçekli rotifer yetiştiriciliğinde Askorbik asit miktarı (mg / g kuru ağırlık) (Dhert,1996). 1 : vitamin C ilavelidir.
Protein İçeriğinin Zenginleştirilmesi Rotiferlerin protein içeriğinin zenginleştirilmesinde genellikle Protein Selco kullanılmaktadır. Zenginleştirilmiş Rotiferlerin Hasat Edilmesi Zenginleştirilmiş rotiferler hasat edildikten mutlaka iyice deniz suyunda yıkanmalıdır. Kalıcı Yumurtaların Üretimi ve Kullanımı: Rotiferlerin larva besini olarak kullanımı için amiktik üremesi tercih edilmektedir. Kist olarak da adlandırılan kalıcı yumurtalar saklama ve taşıma için en ideal yöntemdir. Kalıcı yumurta üretimi suyun tuzluluk, sıcaklık değişimi ile veya ortama besin maddelerinin az verilmesi ile elde edilir.
Şekil 13: Rotiferin kalıcı yumurtaları ve amiktik dişi bireylerinin mikroskoptaki görünüşü (Dhert,1996). Şekil 14: Rotiferin Kalıcı yumurtasının mikroskoptaki görünüşü (Dhert,1996).
Kalıcı yumurtaların rotifer kültüründe kullanımının bir çok avantajı vardır. Bunlar: 1. Stok kültür kullanılması gerekmez. Böylece işçilik maliyeti ve alg üretim giderleri de azaltılmış olur. 2. Stok kültürden daha büyük ölçekli kültüre geçiş üniteleri azaltılabilir 3. Kalıcı yumurtalar yüksek dozda antibiyotikleri ile dezenfekte edilebilir. Böylece kistlerden çıkan rotiferler bakteri içermezler. 4. Kalıcı yumurtalar NaCl veya glutaraldehyde gibi kuvvetli dezenfektanlara karşı dayanıklıdırlar.
Balık Larvalarının Rotifer Gereksinimlerinin Hesaplanması: Bir çipura ve levrek ünitesinin rotifer ihtiyacının en yüksek olduğu dönem çipura balığının 13. ve 14. günleri olup 4 m3 hacminde % 25 su devir daimi ile 21 0C de litreye 100 larva başlangıç yoğunluğunda bir havuz rotifer tüketimi yapılan araştırmalar sonunda 94 milyon olarak bulunmuştur. Bu sayıya su devir daiminden ileri gelen kayıplarda dahildir. Bu verilere bağlı olarak toplam rotifer gereksinimi: Larva havuz miktarı * En yüksek rotifer tüketimi = Rotifer gereksinimi 6 * 94 = 564 milyon rotifer Yapılan denemelerde 24 saatlik zenginleştirme sırasında ölüm oranının 400 rotifer / ml yoğunlukta % 40 ile % 9 arasında değiştiği ancak genel ortalamanın % 20 civarında olduğu görülmüştür. Bu verilere bağlı olrak zenginleştirme öncesi rotifer gereksinimi: Rotifer gereksinimi + % 20 ölüm oranı = Zenginleştirme öncesi Rotifer gereksinimi 564 + 112,8 = 676,8 M= 680 M 680 milyon rotifer ünitenin günlük rotifer gereksinimdir.
Gerekli Üretim Hacmin Hesaplanması: Hasatı yapılacak havuzdaki rotifer miktarı (rot / ml) – Ekimi yapılacak havuz için gereken rotifer miktarı ( rot / ml) = Kullanılabilir rotifer miktarı (rot / ml) Larvaların rotifer gereksinimi / Kullanılabilir rotifer miktarı = Günlük gerekli üretim hacmi ( ml) Rotifer Ünitesi Muhafaza ve Ön Üretim Bölümü: Rotiferlerin stok kültüründen 2 m3 lük tanklara geçinceye kadar olan üretimi genellikle laboratuvarda gerçekleştirilir. Buna göre; 20 ml alg kültürü içerisine birkaç damla ekim yapılır---7 – 10 gün---- 1 lt erlenmayer alg kültürü içerisine ----7 – 10 gün---- 2.5 lt erlenmayer alg kültürü içerisine ---- 5-7 gün---- 20 lt balon joje alg kültürü içerisine ---5- 7 gün---- 400 lt lik alg kültürü içerisine ----8-10 gün-----2 m3 lük üretim tankları içerisine aktarılır.
Muhafaza ve Ön Üretim Havuzu Gereksinimi: 2 m3 lük üretim havuzlarının hasat edilebilmesi için 4 günlük bir süreye gereksinimleri vardır. Bu nedenle devamlı bir üretimi sağlamak amacı ile en az 4 tankın birer gün ara ile üretime başlaması gerekir. Her hangi bir aksaklık durumunda acilen yeni bir üretime başlayabilmek için rotifer laboratuvarında bütün üretim boyunca birkaç tane 400 lt lik kültür havuzlarının hazır durumda beklemesi önemlidir. Tüm bunlar göz önüne alınırsa laboratuarların 400 lt lik havuz gereksinimi: 4 adet 400 lt tank normal üretime başlayabilmek için, 3 adet 400 lt lik tank üretimi garantiye alabilmek için, toplam 7 adet 400 lt lik tanka ihtiyaç vardır. Ayrıca 8 adet 20 lt lik balon, 10 adet 2,5 lt lik erlenmayer, 20 adet 1 lt lik erlenmayer ve deney tüpleri üretime başlayabilmek için gerekli malzemeler arasındadır.
TUZLA KARTUZLA KARİİDESDESİİ=BR=BRİİNE SHRNE SHRİİMPMP ((ARTEMIAARTEMIA )) CoCoğğrafik Darafik Dağığıllıımmıı, Biyolojisi,, Biyolojisi, AkvakAkvaküültltüürderde KullanKullanıımmıı E.E.ÜÜ. SU. SU ÜÜRRÜÜNLERNLERİİ FAKFAKÜÜLTESLTESİİ YETYETİŞİŞTTİİRRİİCCİİLLİİK BK BÖÖLLÜÜMMÜÜ PLANKTON VE KPLANKTON VE KÜÜLTLTÜÜRRÜÜ BBİİRRİİMMİİ BORNOVABORNOVA--İİZMZMİİRR
ARTEMIAARTEMIA’’NIN SNIN SİİSTEMATSTEMATİĞİİĞİ  KingdomKingdom:: AnimaleAnimale  PhyllumPhyllum:: ArthropodaArthropoda  SubphyllumSubphyllum:: CrustaceaCrustacea  ClassisClassis:: BranchiopodaBranchiopoda  OrdoOrdo:: AnostracaAnostraca  SubordoSubordo:: SarsostracaSarsostraca  FamiliaFamilia:: ArtemiidaeArtemiidae  GenusGenus:: ArtemiaArtemia spsp..
ARTEMIA TARTEMIA TÜÜRLERRLERİİNNİİN CON COĞĞRAFRAFİİKK DADAĞĞILIMIILIMI
ArtemiaArtemia’’nnıınn YaYaşşam Alanlaram Alanlarıı (Tuz(Tuz ÜÜretimi Yapretimi Yapıılan Sulak Alanlar ve Tuz Glan Sulak Alanlar ve Tuz Göölleri)lleri) Tuz üretimi yapılan sulak alanlar Göl ekosistemleri
ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıın Toplanmasn Toplanmasıı Tuz Göllerinde Artemia Hasadı Tuzla ekosisteminde Artemia yumurtalarının toplanması Artemia yumurtaları
ToplananToplanan ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıın Temizlenmesin Temizlenmesi ve Kurutulmasve Kurutulmasıı Yumurtaların yıkanmasıYumurtalarının Toplanması Yumurtaların kurutulması Yaş yumurtaların nakli
ArtemiaArtemia’’nnıınn CanlCanlıı Olarak DeOlarak Değğerlendirilmesierlendirilmesi Havuzdan canlı Artemia’nın toplanması Canlı Artemia biyomasının paketlenmesi ve hava verilmesi
ArtemiaArtemia’’nnıınn YaYaşşam Dam Dööngngüüssüü 1) Ovipar üreme: Artemia anaçlarının Yumurtalarını doğrudan dış ortama bırakması. 2) Ovovivipar üreme: Artemia uterusunda yavruların gelişimi ve dış ortama bırakılması
ArtemiaArtemia’’nnıınn ÜÜreme Dreme Dööngngüüssüü
ArtemiaArtemia’’nnıınn AkvakAkvaküültltüürderde KullanKullanıımmıı Artemia su ürünleri yetiştiriciliğinde larval balık, kabuklu ve karides üretiminde yaygın olarak kullanılan canlı yemdir. Esansiyel maddelerin, pigmentlerin, profilaktik maddelerin, terapitik madelerin ve besleme amaçlı zenginleştiriçilerin larvaya verilmesinde canlı kapsül olarak kullanımı en uygun canlıdır.
ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıın Kullann Kullanıımmıı Artemia yumurtaları Dekapsüle edilmiş Artemia yumurtaları Paketlenmiş Artemia yumurtaları, üzerindeki teknik bilgiler de göz önüne alınarak açılır. Larva ünitesinin ihtiyaç duyduğu Artemia nauplii gereksinimine göre kuluçkalanacak miktar hesaplanır. Bu yumurtalar 1 saat tatlı su veya deniz suyunda hidrate edilir. İhtiyaca Göre dekapsüle (Artemia yumurtasında koryon adı verilen dış kabuğun uzaklaştırılması) İşlemi yapılır. Dekapsülasyon yumurtanın koryon tabakasının kalınlığına göre 5-15 dakika Boyunca yapılabilir. Ancak ticari ürünlerde farklı kaynaklardan Artemia yumurtalarının olabilme olasılığına karşın dekapsülasyon işleminin 7-8 dakika yapılması uygundurdur. Dekapsülasyon NaOH ile birlikte NaOCl veya Ca(OCl)2 kimyasallarının kullanılması işlemidir.Dekapsülasyondan sonra yumurtaların hızla yıkanması veya Na2S2O3 ile nötralize edilmesi şarttır.
ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıınn KuluKuluççkalanmaskalanmasıı Kuluçkalamada amaca göre 100lt.-500 lt. ye kadar farklı hacimlerde silidri-konik tankların kullanılması uygundur. Artemia yumurtaları en uygun olarak 3-5 gr/lt yoğunlukta ekilir. 2000 lux ışık şiddeti, pH7-8, DO: 6-7 mg/lt, sıcaklık 28-30 °C optimum kültür şartlarında ekilir. 24 saat sonra çıkan nauplii hasat edilir.
ArtemiaArtemia InstarInstar--II NaupliiNauplii
ArtemiaArtemia InstarInstar--II veII ve InstarInstar--IVIV NaupliiNauplii
ArtemiaArtemia’’nnıınn Beslemede KullanBeslemede Kullanıılmaslmasıı Deniz balıkları larval beslemede Karides larvalarının beslenmesinde
ArtemiaArtemia NaupliiNauplii ZenginleZenginleşştirilmesitirilmesi Yumurtadan çıkan Artemia larvaları hemen kullanılmayacaksa 4-5 °C ortamda muhafaza edilir. Besin içeriği kalitesini artırmak için SELCO, kültür SELCO, Süper SELCO, ALGAMAK-2000 gibi çeşitli ticari zenginleştiriciler kullanılabilir. Zenginleştirilmiş Artemia nauplii
ZenginleZenginleşştirilmitirilmişş ArtemiaArtemia naupliinauplii besin ibesin iççeriklerierikleri
DAPHNDAPHNİİAA VE KVE KÜÜLTLTÜÜRRÜÜ •• Su piresi olarak bilineSu piresi olarak biline DaphniaDaphnia bir tatlbir tatlıı su kabuklususu kabuklusu ((CrustaceaCrustacea))’’ddıır. Halk arasr. Halk arasıında yaygnda yaygıın olan bu isim dahan olan bu isim daha ziyade organizmanziyade organizmanıın su in su iççerisindeki zerisindeki zııplama tplama tüürrüü hareketlerinden kaynaklanhareketlerinden kaynaklanıır.r. DaphnidaeDaphnidae ((OrdoOrdo: Cladocera): Cladocera) familyasfamilyasıına dahil olan bu canlna dahil olan bu canlıı, d, düünyanya üüzerinde kozmopolitzerinde kozmopolit dadağığıllııma sahiptir. Bu familyanma sahiptir. Bu familyanıın ikin iki öönemlinemli üüyesiyesi DaphniaDaphnia veve MoinaMoina dodoğğal ortamlarda tatlal ortamlarda tatlıı su balsu balııklarklarıınnıın enn en öönemli besinnemli besin kaynakaynağığıddıır. Uzun yr. Uzun yııllardan beri bilinen bu tllardan beri bilinen bu tüürler, aynrler, aynıı zamanda balzamanda balıık yetik yetişştiricileri taraftiricileri tarafıından da canlndan da canlıı besin kaynabesin kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılmaktadlmaktadıır. Pekr. Pek ççok akvaryum balok akvaryum balığıığı ttüürrüüne canlne canlıı besin olarakbesin olarak DaphniaDaphnia verildiverildiğğindeinde ççok iyi sonuok iyi sonuççlar allar alıındndığıığı bilinmektedir.bilinmektedir.
DAPHNDAPHNİİAA VE KVE KÜÜLTLTÜÜRRÜÜ •• DaphniaDaphnia organik maddelerinorganik maddelerin dekompozedekompoze olduolduğğu su birikintilerinde,u su birikintilerinde, havuzlarda, ghavuzlarda, gööletlerde ve bataklletlerde ve bataklıık bk böölgelerdelgelerde ççok yok yüüksekksek konsantrasyonlarda olukonsantrasyonlarda oluşşabilir.abilir. ÖÖzellikle belli periyotlarda bzellikle belli periyotlarda büüyyüümeme kokoşşullarullarıınnıınn optimaleoptimale ddööndndüüğğüü (zaman zaman kuruyan) ge(zaman zaman kuruyan) geççiciici sularda bol olarak bulunur.sularda bol olarak bulunur.
MORFOLOJMORFOLOJİİSSİİ DaphniaDaphnia’’nnıınn vvüücudu 5cudu 5 ekstremiteliekstremiteli babaşş ve bir gve bir göövdeden oluvdeden oluşşur.ur. I.I. ÇÇift seksift seksüüelel dimorfizmdimorfizm ggöösterensteren ççubukubuk şşeklindekieklindeki antennantennüülerdirlerdir.. II.II. ÇÇift esas olarak hareketift esas olarak hareket organeliorganeli olan antenlerdir. Kalan 3.olan antenlerdir. Kalan 3. ÇÇiftift besin alma ibesin alma işşleminde kullanleminde kullanııllıır ver ve filtrasyonfiltrasyon iişşlevini glevini göörrüür. Bar. Başışın hern her iki yaniki yanıında bnda büüyyüük bilek bileşşik gik göözler yer alzler yer alıır.r. DaphniaDaphnia’’nnıınn öönemli birnemli bir öözellizelliğği, gi, göövdeninvdenin karapakskarapaks adadıı verilenverilen ddışış iskeletle kaplanmiskeletle kaplanmışış olmasolmasııddıır. Yumurtalarr. Yumurtalarıın bulundun bulunduğğu kuluu kuluççkaka kesesi, dikesesi, dişşi bireyini bireyin dorsalindedorsalinde yer alyer alıır.r. DaphniaDaphnia’’nnıınn kulukuluççka kesesika kesesi tamamen kapaltamamen kapalııddıır. Halbukir. Halbuki MoinaMoina’’dada bu kese abu kese aççııktktıır.r. DaphniaDaphnia ddışış kabukabuğğunu periyodik olarak deunu periyodik olarak değğiişştirir (tirir (IvlevaIvleva, 1969)., 1969).
DaphniaDaphnia’’nnıınn genel ggenel göörrüünnüüşşüü
DaphniaDaphnia’’nnıınn genel ggenel göörrüünnüüşşüü
DaphniaDaphnia’’nnıınn petripetri kabkabıında gnda göörrüünnüüşşüü
HAYAT DEVRHAYAT DEVRİİ DaphniaDaphnia’’nnıınn hayat devri sekshayat devri seksüüel veel ve aseksaseksüüelel fazlarfazlarıı iiççerir.erir. YYüüksek yoksek yoğğunlukta bulunduklarunlukta bulunduklarıı pekpek ççok ortamdaok ortamda populasyonunpopulasyonun aseksaseksüüelel üüreme fazreme fazıındaki dindaki dişşilerden oluilerden oluşştutuğğu gu göözlenmizlenmişştir. Optimaltir. Optimal kokoşşullarda bir yumurtlama dullarda bir yumurtlama döönemindeneminde DaphniaDaphnia’’nnıınn 100100’’den fazladen fazla yumurtayumurta üüretebildiretebildiğği ve her 2.3i ve her 2.3--3 g3 güünde bir yeni yumurtlamande bir yeni yumurtlama ddöönemine girdinemine girdiğği rapor edilmii rapor edilmişştir. Bir ditir. Bir dişşi ti tüüm yam yaşşamamıı boyunca 25boyunca 25 yeni yumurtlama dyeni yumurtlama döönemine girebilmektedir (nemine girebilmektedir (IvelvaIvelva, 1969)., 1969).
HAYAT DEVRHAYAT DEVRİİ Uygun olmayan ortam koUygun olmayan ortam koşşullarullarıındanda populasyondapopulasyonda erkekerkek bireylerin saybireylerin sayııssıı artar veartar ve üüreme devri seksreme devri seksüüel faza girer. Seksel faza girer. Seksüüelel üüreme sonundareme sonunda ephippiaephippia adadıı verilen kalverilen kalııccıı ((restingresting) yumurtalar) yumurtalar oluoluşşur. Bu oluur. Bu oluşşumum ArtemiaArtemia veve RotiferRotifer kistleriyle benzerlik gkistleriyle benzerlik göösterir.sterir. ÜÜremeninremenin aseksaseksüüeldenelden seksseksüüel faza geel faza geççiişşindeki enindeki en öönemli faktnemli faktöörlerrler besin yetersizlibesin yetersizliğği, oksijen di, oksijen düüzeyinin dzeyinin düüşşüüklklüüğğüü ve yve yüüksekksek populasyonpopulasyon yoyoğğunluunluğğudur. Bunlarudur. Bunlarıın yann yanıı ssııra dra düüşşüük sk sııcaklcaklıık,k, ççokok uzun (20 saat) ya dauzun (20 saat) ya da ççok kok kıısa (4 saat) gibi asa (4 saat) gibi aşışırrıı fotoperiyotlardafotoperiyotlarda kalkalııccıı yumurtalaryumurtalarıın olun oluşşmasmasıındanda öönemli etkenlerdir (nemli etkenlerdir (IvlevaIvleva, 1969), 1969)
HAYAT DEVRHAYAT DEVRİİ DaphniaDaphnia ççeeşşitli bakteri gruplaritli bakteri gruplarıı, maya ve, maya ve mikroalgmikroalg hhüücreleri,creleri, detritus vedetritus ve çöçözzüünmnmüüşş organik maddelerle beslenebilir. Bu nedenleorganik maddelerle beslenebilir. Bu nedenle DaphniaDaphnia populasyonlarpopulasyonlarıı bakteri ve maya hbakteri ve maya hüücreleri ve mikro algcreleri ve mikro alg hhüücrelerinin yeterli miktarda olducrelerinin yeterli miktarda olduğğu ortamda bu ortamda büüyyüük bir hk bir hıızla bzla büüyyüürr ((DeweyDewey veve ParkerParker, 1964). Hem bitkisel hem de hayvansal detritus,, 1964). Hem bitkisel hem de hayvansal detritus, DaphniaDaphnia’’nnıınn üüreme ve breme ve büüyyüüme hme hıızzıınnıı arttarttıırrııccıı rol oynar.rol oynar. DaphniaDaphnia’’nnıınn besin debesin değğeri yaeri yaşışına ve besin tipine gna ve besin tipine gööre dere değğiişşir.ir. Ancak ortalama olarak kuru aAncak ortalama olarak kuru ağığırlrlığıığınnıın %50n %50’’sini protein olusini protein oluşşturur.turur. Ergin bireylerin iErgin bireylerin iççerdierdiğği yai yağğ miktarmiktarıı gengençç bireylerindeki yabireylerindeki yağğ miktarmiktarıından daha yndan daha yüüksektir.ksektir.
ErkekErkek DaphniaDaphnia’’nnıınn genel ggenel göörrüünnüüşşüü
KKÜÜLTLTÜÜR YR YÖÖNTEMNTEMİİ Uzun sUzun süürelireli daphniadaphnia kküültltüürleri 1rleri 1--2 litrelik2 litrelik şşiişşelerde kolaycaelerde kolayca ssüürdrdüürrüülebilir. Ancak bunlar ballebilir. Ancak bunlar balıık beslemesine yk beslemesine yöönelik, yeterlinelik, yeterli biyomasbiyomasıı sasağğlayacalayacağığından kndan küültltüürlerin stok olarak saklanmasrlerin stok olarak saklanmasıı iiççinin daha uygundur.daha uygundur. DaphniaDaphnia kküültltüürleri irleri iççin en az 30in en az 30--40 litrelik ya da40 litrelik ya da daha bdaha büüyyüük kaplark kaplarıın kullann kullanıılmaslmasıı daha iyi sonudaha iyi sonuçç verir. Bu amaverir. Bu amaççlala cam akvaryumlar, tanklar (beton, fiberglas, plastik vs.) ya da tcam akvaryumlar, tanklar (beton, fiberglas, plastik vs.) ya da toprakoprak havuzlar kullanhavuzlar kullanıılabilir.labilir.
KKÜÜLTLTÜÜR YR YÖÖNTEMNTEMİİ DaphniaDaphnia kküültltüürlerinin yaprlerinin yapııldldığıığı havuzlardaki su derinlihavuzlardaki su derinliğğinin 1inin 1 metreden daha az olmasmetreden daha az olmasıı öönerilir (nerilir (IvlevaIvleva, 1969). Hatta derinli, 1969). Hatta derinliğğin 40in 40--50 cm50 cm olmasolmasıı tavsiye edilir (tavsiye edilir (VenturaVentura veve EnderezEnderez, 1980). Su derinli, 1980). Su derinliğğinin az olmasinin az olmasıı hem ortamdakihem ortamdaki mikroalgmikroalg fotosentezi ifotosentezi iççinin ışığıışığın daha iyi nn daha iyi nüüfuz etmesi hemfuz etmesi hem de oksijenlenme dde oksijenlenme düüzeyinin artmaszeyinin artmasıı bakbakıımmıındanndan öönem tanem taşışır.r. DaphniaDaphnia kküültltüürlerinin kuvvetli bir havalandrlerinin kuvvetli bir havalandıırmaylarmayla ççok iyiok iyi karkarışışttıırrıılmaslmasıı gerekir. Kuvvetli havalandgerekir. Kuvvetli havalandıırma algrma alg üüretimini arttretimini arttıırdrdığıığı gibi,gibi, didişşileriler üüzerindeki yumurta sayzerindeki yumurta sayııssıınnıı, yumurtal, yumurtalıı didişşi sayi sayııssıınnıı veve populasyonpopulasyon yoyoğğunluunluğğunu da arttunu da arttıırrıır (r (HeisigHeisig, 1977). Ancak hava kabarc, 1977). Ancak hava kabarcııklarklarıınnıınn ççokok kküçüüçük olmamask olmamasıına dikkat edilmelidir.na dikkat edilmelidir. ÖÖzelliklezellikle MoinaMoina kküültltüürlerinde burlerinde bu kküçüüçük kabarck kabarcııklarklar karapakskarapaks altaltıına sna sııkkışıışır ve hayvanr ve hayvanıın yn yüüzeyde kalzeyde kalııpp öölmesine neden olur.lmesine neden olur.
KKÜÜLTLTÜÜR YR YÖÖNTEMNTEMİİ DaphniaDaphnia kküültltüürlerinin yaprlerinin yapııldldığıığı yerin (havuz, tank vs.)yerin (havuz, tank vs.) ½½ ya daya da 1/3 kadar1/3 kadarıınnıınn üüzerininzerinin öörtrtüülmesi tavsiye edilir (lmesi tavsiye edilir (IvlevaIvleva, 1969). K, 1969). Küültltüürr havuzlarhavuzlarıınnıın yan yağğmurdan korunmasmurdan korunmasıınnıın kn küültltüürleri kararlrleri kararlıı kkııldldığıığı öönene ssüürrüülmektedir (Maylmektedir (May ve arkve ark., 1984).., 1984). DaphniaDaphnia kküültltüürlerinin yorlerinin yoğğunluunluğğu 8Xu 8X--10X10X’’lik bir blik bir büüyyüütme iletme ile ((öörnerneğğin bir bin bir büüyyüüteteççle) izlenebilir.le) izlenebilir. PopulasyonunPopulasyonun yayaşş dadağığıllıımmıı (h(hıızlazla üüreyen kreyen küültltüürlerderlerde populasyonpopulasyon gengençç bireylerden olubireylerden oluşşur), kur), küültltüürderde CyclopsCyclops veyaveya RotiferlerinRotiferlerin hakim olup olmadhakim olup olmadığıığı izlenmesi gerekenizlenmesi gereken öözelliklerdir. Yozelliklerdir. Yoğğunlaunlaşşan kan küültltüürlerdenrlerden DaphniaDaphnia bireyleri 100bireyleri 100--25002500 micronmicron ggööz az aççııklklığıığına sahip plankton bezinden yapna sahip plankton bezinden yapıılmlmışış kepkepççelerleelerle toplantoplanıır.r.
DaphniaDaphnia KKüültltüürlerirleri
Toprak havuzlardaToprak havuzlarda DaphniaDaphnia KKüültltüürlerirleri

More Related Content

PPTX
BAKTERİLERİN BİYOTEKNOLOJİDE KULLANIM ALANLARI.pptx
byesracdogan
 
PPTX
Canlıların Ortak Özellikleri
byEsra Öncül
 
PPTX
Algler
byRabia Zeyneb
 
PPT
Hayvanlar alemi̇
byEnes Bakır
 
PPT
helmint-genel-özellikler (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
PPT
su kirliliği
bygökcen iplikçi
 
PDF
Biofizik kitap
bySema Atasever
 
PPTX
Fenol Üretimi
byYıldız Technical University
 
BAKTERİLERİN BİYOTEKNOLOJİDE KULLANIM ALANLARI.pptx
byesracdogan
 
Canlıların Ortak Özellikleri
byEsra Öncül
 
Algler
byRabia Zeyneb
 
Hayvanlar alemi̇
byEnes Bakır
 
helmint-genel-özellikler (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
su kirliliği
bygökcen iplikçi
 
Biofizik kitap
bySema Atasever
 
Fenol Üretimi
byYıldız Technical University
 

What's hot

PPT
sivrisinek (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
PPTX
KENELER
byRabia Zeyneb
 
PPT
2º bim (1) divisão celular
bysanthdalcin
 
ODP
Nematelmintos
byURCA
 
PPT
keneler-ve-parazitlikleri (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
PPT
Reino protista
byRoberto Bagatini
 
PPTX
Özgüven Geliştirmek
byandre9131
 
PPT
CICLOS BIOGEOQUIMICOS.ppt
byMariane Patricio Costa
 
PPT
Origem e evolução dos metazoários
byMarcus Cabral
 
PPT
Peixes cartilaginosos
byAltair Hoepers
 
PPT
Aula 1 reino protista
byNeila
 
PPT
mitokondri 10.10.2013
byMuhammed Arvasi
 
PPT
Divisão celular
bycamilatintel
 
PPTX
Ekosistem air tawar.ppt
byelissofi
 
PPT
Teoria da evolução das espécies 3A
bycunhafernanda
 
PPT
Aula fisiologia vegetal
byJhosafá de Kastro
 
PPTX
Terumbu karang
byAlfarico Rico
 
PPTX
Filo Cordados
byFlaviaVicentini
 
PDF
Ikan layaran
byRachmat Hidayat
 
PPT
parazitolojiye-giriş- (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
sivrisinek (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
KENELER
byRabia Zeyneb
 
2º bim (1) divisão celular
bysanthdalcin
 
Nematelmintos
byURCA
 
keneler-ve-parazitlikleri (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 
Reino protista
byRoberto Bagatini
 
Özgüven Geliştirmek
byandre9131
 
CICLOS BIOGEOQUIMICOS.ppt
byMariane Patricio Costa
 
Origem e evolução dos metazoários
byMarcus Cabral
 
Peixes cartilaginosos
byAltair Hoepers
 
Aula 1 reino protista
byNeila
 
mitokondri 10.10.2013
byMuhammed Arvasi
 
Divisão celular
bycamilatintel
 
Ekosistem air tawar.ppt
byelissofi
 
Teoria da evolução das espécies 3A
bycunhafernanda
 
Aula fisiologia vegetal
byJhosafá de Kastro
 
Terumbu karang
byAlfarico Rico
 
Filo Cordados
byFlaviaVicentini
 
Ikan layaran
byRachmat Hidayat
 
parazitolojiye-giriş- (fazlası için www.tipfakultesi.org )
bywww.tipfakultesi. org
 

Viewers also liked

PDF
Kendini bilen evren richard e reed
byMarcus Argan
 
PPT
Slub yarn fabric_samples
byMithat ÖZTEKİN
 
PPT
Kromozomlar
byAli İhsan KIRTAŞ
 
PPT
Plankton.Lecture.1
byGlamdring1022
 
PPT
Plankton
byMr. Reynolds
 
PPTX
Production of Biodiesel from Algae
byGokul Achari
 
Kendini bilen evren richard e reed
byMarcus Argan
 
Slub yarn fabric_samples
byMithat ÖZTEKİN
 
Kromozomlar
byAli İhsan KIRTAŞ
 
Plankton.Lecture.1
byGlamdring1022
 
Plankton
byMr. Reynolds
 
Production of Biodiesel from Algae
byGokul Achari
 

Similar to Plankton kültürü

PDF
Deniz Fitoplaktonlari
byANAT grup
 
PPT
Canlilarin siniflandirmasi
by mekki kocabaş Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi sağlık bilimleri enstitüsü
 
PPTX
canlılar dünyasını tanıyalım, gezelim power point sunusu
byebru dirice
 
PDF
Fen 5 (5 unite)
byYeliz Özcan
 
PPTX
ALGLER fonksiyon sunumu orta doğu teknik üniversitesi.pptx
byYiitKiraz
 
PPT
Canlı türleri ve detayları
bySelin Kajmer
 
PPT
monera
byheavenly
 
PPT
Canlilarin-Siniflandirilmasi konusu (1).ppt
bysayhulya0668
 
PDF
Biyoloji 5
byBiyo-loji
 
PPT
canlıların sınıflandırılması konusu nppt
bysayhulya0668
 
PPTX
1. introduction to medical biology .pptx
byaytagl3
 
PPTX
Okaryotlarin-Kokeni-Simbiyogenez-Teorisinin-Rolu.pptx
byinnmdov
 
PPTX
Bilg ödevi kopya
bygamzec61
 
PPT
Protista alemi
byCem Sengezer
 
PPTX
Gamze bilg ödevi
byBüşra Kara
 
DOCX
Karışık sınav soruları
byOrhan Başar
 
PPTX
Canlılar Dünyası Slayt
bygamzec61
 
PPTX
Bilg ödevi
bygamzec61
 
PPTX
Canlılar Dünyası Slayt
bygamzec61
 
PPTX
Canlılar Dünyası Slayt
bygamzec61
 
Deniz Fitoplaktonlari
byANAT grup
 
Canlilarin siniflandirmasi
by mekki kocabaş Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi sağlık bilimleri enstitüsü
 
canlılar dünyasını tanıyalım, gezelim power point sunusu
byebru dirice
 
Fen 5 (5 unite)
byYeliz Özcan
 
ALGLER fonksiyon sunumu orta doğu teknik üniversitesi.pptx
byYiitKiraz
 
Canlı türleri ve detayları
bySelin Kajmer
 
monera
byheavenly
 
Canlilarin-Siniflandirilmasi konusu (1).ppt
bysayhulya0668
 
Biyoloji 5
byBiyo-loji
 
canlıların sınıflandırılması konusu nppt
bysayhulya0668
 
1. introduction to medical biology .pptx
byaytagl3
 
Okaryotlarin-Kokeni-Simbiyogenez-Teorisinin-Rolu.pptx
byinnmdov
 
Bilg ödevi kopya
bygamzec61
 
Protista alemi
byCem Sengezer
 
Gamze bilg ödevi
byBüşra Kara
 
Karışık sınav soruları
byOrhan Başar
 
Canlılar Dünyası Slayt
bygamzec61
 
Bilg ödevi
bygamzec61
 
Canlılar Dünyası Slayt
bygamzec61
 
Canlılar Dünyası Slayt
bygamzec61
 

Plankton kültürü

  • 1.
    PLPLANANKTKTONON BBİİLGLGİİSSİİ VE KVEKÜÜLTLTÜÜRRÜÜ Yrd. DoYrd. Doçç. Dr. Edis. Dr. Edis KORUKORUEge Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yetiştiricilik Bölümü Plankton Kültür Laboratuvarı Bornova-İzmir
  • 2.
    Plankton TanPlankton Tanıımmııve Tarihve Tarihççesiesi •• PlanktonPlankton; su i; su iççinde yainde yaşşayanayan öözel hareket organelleri olamayanzel hareket organelleri olamayan veya olsa bile bu organelleri yer deveya olsa bile bu organelleri yer değğiişştirmede aktif olaraktirmede aktif olarak kullankullanıılamayan, ancak su hareketleriyle pasif olarak yerlamayan, ancak su hareketleriyle pasif olarak yer dedeğğiişştirebilen organizmalar toplulutirebilen organizmalar topluluğğudur.udur. •• Plankton terimi birden fazla organizmayPlankton terimi birden fazla organizmayıı kapsayankapsayan ççooğğul birul bir ifadedir.ifadedir. PlankterPlankter tek birtek bir planktonikplanktonik organizmaya verilenorganizmaya verilen isimdir. Plankton biliminde (isimdir. Plankton biliminde (PlanktonolojiPlanktonoloji) ger) gerççek planktonek plankton olmayolmayııp, zaman zaman dalgalarp, zaman zaman dalgalarıın etkisiyle dipten koparak sun etkisiyle dipten koparak su yyüüzeyinezeyine ççııkan, skan, süürrüüklenen bitki parklenen bitki parççacacııklarklarıı ile nehirlerle gile nehirlerle gööll veya denizlere taveya denizlere taşışınan bitkiler denan bitkiler de PseudoplanktonPseudoplankton (yalanc(yalancıı plankton) olarak tanplankton) olarak tanıımlanmlanıır.r. •• Planktonik organizmalar deniz veya gPlanktonik organizmalar deniz veya gööll ççukurunu dolduran,ukurunu dolduran, bentik zonu (dibi ibentik zonu (dibi iççeren saha)eren saha) öörten ve trten ve tüüm su km su küütlesini itlesini iççine alanine alan pelajik bpelajik böölgede yalgede yaşşarlar.arlar.
  • 3.
    •• BaBaşşka birdeka bir değğiişşle plankton, pelajik ble plankton, pelajik böölgede zeminle ililgede zeminle ilişşkisikisi olmadan yaolmadan yaşşayan organizmalarayan organizmalarıın olun oluşşturduturduğğu veu ve PelagosPelagos olarakolarak adlandadlandıırrıılan toplululan topluluğğun pasif hareketlerle yer deun pasif hareketlerle yer değğiişştiren vetiren ve hidromedhidromedüüzlerzler ddışıışında genelde mikroskobik olan canlnda genelde mikroskobik olan canlıı organizmalardorganizmalardıır. Plankton bur. Plankton bu öözellikleriylezellikleriyle PelagosPelagos’’unun didiğğer canler canlıı organizmalarorganizmalarıı olanolan NektonNekton’’dan (Cephalopodlar, baldan (Cephalopodlar, balııklar) kolaycaklar) kolayca ayrayrıılabilir. Plankton aynlabilir. Plankton aynıı zamandazamanda BenthosBenthos’’uu (zeminde ya(zeminde yaşşayan,ayan, sabit bsabit böölgede yalgede yaşşayan) oluayan) oluşşturan organizmalarturan organizmalarıın karn karşışıttııddıır.r. •• 1828 y1828 yııllıında ilk defa J. THOMSON basit bir plankton kepnda ilk defa J. THOMSON basit bir plankton kepççesiesi kullanarak deniz suyundan planktonu skullanarak deniz suyundan planktonu süüzmzmüüşşttüür.r. •• 1845 y1845 yııllıında J.Mnda J.MÜÜLLER daha da geliLLER daha da gelişştirditirdiğği planktoni plankton kepkepççesiyle sesiyle süüzdzdüüğğüü zooplanktonik organizmalarzooplanktonik organizmalar üüzerindezerinde ççalalışışarak planktonun biyoloji bilimi iarak planktonun biyoloji bilimi iççinde yer almasinde yer almasıınnıı sasağğlamlamışışttıır.r. •• 1887 y1887 yııllıında HENSEN planktonu tannda HENSEN planktonu tanıımlammlamışışttıır.r. •• ÖÖnceleri sistematiknceleri sistematik ççalalışışmalarmalarıı iiççeren plankton ile ilgilieren plankton ile ilgili araaraşşttıırmalar, yrmalar, yüüzyzyııllıın ikinci yarn ikinci yarııssıında bu organizmalarnda bu organizmalarıın ekolojik,n ekolojik, fizyolojik ve anatomikfizyolojik ve anatomik öözelliklerini de kapsamaya bazelliklerini de kapsamaya başşlamlamışışttıır.r.
  • 4.
    •• Planktonik organizmalarPlanktonikorganizmalarıın biyolojileri ve ekolojilerinin yann biyolojileri ve ekolojilerinin yanıı ssııra yine son zamanlarda yetira yine son zamanlarda yetişştiricilitiriciliğğii üüzerine dezerine de ççalalışışmalarmalar yapyapıılmaktadlmaktadıır. Dr. Düünyadaki nnyadaki nüüfusun hfusun hıızlzlıı artartışıışıyla birlikte besinyla birlikte besin ihtiyacihtiyacıınnıı karkarşışılamak ve protein alamak ve protein aççığıığınnıı kapatmak ikapatmak iççin deniz vein deniz ve tatltatlıı sulardaki susulardaki su üürrüünleri anleri aşışırrıı şşekilde avlanmaktadekilde avlanmaktadıır.r. ÇÇaağığımmıızda gelizda gelişşen teknoloji ile birlikteen teknoloji ile birlikte ççevre kirlilievre kirliliğğii sorunlarsorunlarıınnıın artn artışıışı, denizlerin ve i, denizlerin ve içç sularsularıın kirlenmesi bu sulardan kirlenmesi bu sularda yayaşşayan organizmalarayan organizmalarıı etkilemietkilemişş ve azalmalarve azalmalarıına yol ana yol aççmmışışttıır.r. Bu nedenlerleBu nedenlerle ççeeşşitli suitli su üürrüünlerin yetinlerin yetişştiricilitiriciliğği yapi yapıılmayalmaya babaşşlanlanıılmlmışışttıır. Yetir. Yetişştiriciliktiricilik ççalalışışmalarmalarıınnıın ban başışından itibarenndan itibaren ççeeşşitli safhalaritli safhalarıında birnda bir ççok plankton tok plankton tüürleri besleyici yem olarakrleri besleyici yem olarak kullankullanıılmaktadlmaktadıır.r.
  • 5.
    Planktonun SPlanktonun Sıınnııflandflandıırrıılmaslmasıı ••Planktonik organizmalar biyolojik ve ekolojikPlanktonik organizmalar biyolojik ve ekolojik öözelliklerinezelliklerine ggööre sre sıınnııflandflandıırrıılmlmışışlardlardıır.r. A. BiyolojikA. Biyolojik ÖÖzelliklerine Gzelliklerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Fitoplankton:Fitoplankton: Bitkisel plankton olup, klorofil taBitkisel plankton olup, klorofil taşışıyan basityan basit yapyapııya sahip tek veyaya sahip tek veya ççok hok hüücreli canlcreli canlıılardlardıır. Tek bar. Tek başışınana yayaşşayan (Soliter) veya koloniler oluayan (Soliter) veya koloniler oluşşturan bu alg grubu suturan bu alg grubu su hareketleriyle pasif olarak yer dehareketleriyle pasif olarak yer değğiişştirir.tirir. Zooplankton:Zooplankton: Hayvansal planktondur. Hayat devirlerindekiHayvansal planktondur. Hayat devirlerindeki serbest yserbest yüüzme safhalarzme safhalarıına gna gööre Holoplankton vere Holoplankton ve Meroplankton olarak ikiye ayrMeroplankton olarak ikiye ayrııllıır.r. HoloplanktonHoloplankton:: TTüüm yam yaşşamlaramlarıı boyunca devamlboyunca devamlıı pelajik bpelajik böölgedelgede planktonplankton öözellizelliğği gi göösteren organizmalardsteren organizmalardıır.r. Meroplankton:Meroplankton: YaYaşşam evrelerinin ilk safhalaram evrelerinin ilk safhalarıında plankton olannda plankton olan daha sonralardaha sonralarıı ise bentik ve nektonise bentik ve nekton öözellizelliğğindeki canlindeki canlıılardlardıır.r.
  • 6.
    B. BB. BüüyyüüklklüüklerineGklerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Planktonik organizmalarPlanktonik organizmalarıın boylarn boylarıı MedMedüüsler harisler hariçç tutulursatutulursa genelliklegenellikle ççok kok küçüüçük boyludur.k boyludur. ÖÖzellikle fitoplanktonik tzellikle fitoplanktonik tüürlerrler mikron veya milimetre ilemikron veya milimetre ile ööllçüçüllüür.r. Planktonik organizmalarPlanktonik organizmalarıın boylarn boylarıına gna gööre sre sıınnııflandflandıırrıılmaslmasıındanda araaraşşttıırrııccıılarlar ççeeşşitliitli ööllçüçü aralaralııklarklarıı öönerminermişşlerdir.lerdir. Bunlardan en yaygBunlardan en yaygıın olan ve basit olarak ifade edilenn olan ve basit olarak ifade edilen MARGALEFMARGALEF (1967)(1967)’’ıınn ssıınnııflandflandıırrıılmaslmasıı esas alesas alıınmnmışışttıır.r.
  • 7.
    SSıınnııflandflandıırmarma BoyutlarBoyutlar OrganizmalarOrganizmalar UltraplanktonUltraplankton55 µµ Bakteri, mikroflagellatBakteri, mikroflagellat NannoplanktonNannoplankton 55 -- 5050 µµ Chlorococcales, DiatomophyceaeChlorococcales, Diatomophyceae Cyanophyceae, CoccolithophoridCyanophyceae, Coccolithophorid MikroplanktonMikroplankton 5050 –– 500500 µµ DinofalgellatDinofalgellat MesoplanktonMesoplankton 0,50,5 –– 5 mm5 mm CopepodaCopepoda MakroplanktonMakroplankton 55 –– 50 mm50 mm 50 mm50 mm Sagitta, EuphasiaSagitta, Euphasia BBüüyyüük Medk Medüüzlerzler MegaloplanktonMegaloplankton 55 –– 50 cm50 cm ClupediaClupedia Planktonun boyutlarına göre sınıflandırılması (MARGALEF, 1967)
  • 8.
    C.C. ŞŞekillerine GekillerineGööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma •• Planktonik canlPlanktonik canlıılar pelajik hayata uyum salar pelajik hayata uyum sağğlamak ilamak iççinin kazandkazandııklarklarıı öözelzel şşekillere gekillere göörere ddöört gruptart grupta incelenir.incelenir. DiskoplanktonDiskoplankton:: VVüücutlarcutlarıı paraparaşşüüt veya diskt veya disk şşeklinde olaneklinde olan organizmalardorganizmalardıır.r. ÖÖrnek, fitoplanktonik organizmalardanrnek, fitoplanktonik organizmalardan Plaubtoniella, Stephanodiscus, CoscinodiscusPlaubtoniella, Stephanodiscus, Coscinodiscus, zooplankton, zooplankton organizmalardan Coelenterata torganizmalardan Coelenterata tüürleri ve bazrleri ve bazıı medmedüüzler.zler.
  • 9.
    RabdoplanktomRabdoplanktom:: VVüücutlarcutlarıı ççubukubukşşeklinde uzayaneklinde uzayan organizmalardorganizmalardıır.r. CeratiumCeratium,, SynedraSynedra,, NitzchiaNitzchia,, AsterionellaAsterionella gibigibi bitkisel organizmalar ilebitkisel organizmalar ile OstracodOstracod’’lardanlardan ConchoeciaConchoecia ConchoeciaConchoecia,, AmphipodAmphipod’’lardanlardan RhabdosomaRhabdosoma,, CephalopodCephalopod’’lardanlardan DoratopsisDoratopsis öörnek olarak verilebilir.rnek olarak verilebilir.
  • 10.
    FizoplanktonFizoplankton:: VVüücutlarcutlarıı balonveya kbalon veya küürere şşeklinde olaneklinde olan organizmalardorganizmalardıır.r. ÖÖrnekrnek NoctilucaNoctiluca miliarismiliaris ve bazve bazıı medmedüüzler.zler. KetoplanktonKetoplankton:: VVüücutlarcutlarıı uzamuzamışış, kol veya diken, kol veya diken şşeklindeeklinde uzantuzantıılarlarıı olan organizmalardolan organizmalardıır. Bazr. Bazıı DiatomeaDiatomea’’larlar ((ChaetocerosChaetoceros)) ForaminiferForaminifer ((GlobigerinaGlobigerina bulloidesbulloides)),, AcanthairaAcanthaira ((AcanthometraAcanthometra elasticaelastica) t) tüürlerirleri öörnek olarakrnek olarak verilebilirverilebilir
  • 11.
    D. YaD. YaşşadadııklarklarııOrtama GOrtama Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Planktonik organizmalar deniz ve iPlanktonik organizmalar deniz ve içç sularda bulunusularda bulunuşşuna guna göörere gruplandgruplandıırrııldldığıığında;nda; LimnoplanktonLimnoplankton (G(Gööllerde bulunan plankton),llerde bulunan plankton), HelioplanktonHelioplankton (Denizlerde bulunan plankton),(Denizlerde bulunan plankton), RheoplanktonRheoplankton (Akarsularda buluna plankton),(Akarsularda buluna plankton), KrenoplanktonKrenoplankton (Kaynak sular(Kaynak sularıındanda bulunan plankton),bulunan plankton), HeleoplanktonHeleoplankton (G(Göölclcüüklerde bulunanklerde bulunan plankton) olarak adlandplankton) olarak adlandıırrııllıır.r. E. Horizontal DaE. Horizontal Dağığıllışışlarlarıına Gna Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Su derinliSu derinliğğinin az olduinin az olduğğu ku kııyyııya yakya yakıın bn böölgelerden itibaren 200 mlgelerden itibaren 200 m derinliderinliğğe kadar olan kesimlerde bulunan planktonik organizmalare kadar olan kesimlerde bulunan planktonik organizmalar Neritik Planktonu oluNeritik Planktonu oluşştururlar. Bu grup organizmalartururlar. Bu grup organizmalarıın bn büüyyüükk ççooğğunluunluğğu Meroplanktonik canlu Meroplanktonik canlıılardlardıır. Oseanik plankton olarakr. Oseanik plankton olarak isimlendirilen 200 m derinlikte, sahilden uzakta yaisimlendirilen 200 m derinlikte, sahilden uzakta yaşşayan aayan aççıık denizk deniz planktonu ise Holoplanktondur.planktonu ise Holoplanktondur.
  • 12.
    E. Vertikal DaE.Vertikal Dağığıllıımlarmlarıına Gna Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma •• Planktonun su iPlanktonun su iççindeki vertikal daindeki vertikal dağığıllışıışına gna gööre sre sıınnııflandflandıırrıılmaslmasıı deniz ortamdeniz ortamıınnıın ekolojikn ekolojik öözellikleri de dikkate alzellikleri de dikkate alıınarak yapnarak yapııllıır.r. EpiplanktonEpiplankton:: YYüüzey sularzey sularıından itibaren 50ndan itibaren 50––80 m. derinli80 m. derinliğğee kadar bulunan planktonik canlkadar bulunan planktonik canlıılar.lar. MesoplanktonMesoplankton:: 5050--80 m.80 m.’’den 200 m. derinliden 200 m. derinliğğe kadar rastlanane kadar rastlanan planktonik canlplanktonik canlıılar.lar. InfraplanktonInfraplankton:: 200200––600 m. derinliklerinde ya600 m. derinliklerinde yaşşayan planktonikayan planktonik canlcanlıılardlardıır.r. BathyplanktonBathyplankton:: 600600––2.500 m. derinlikte rastlanan planktonik2.500 m. derinlikte rastlanan planktonik canlcanlıılar.lar. AbissoplanktonAbissoplankton:: 2.500 m.2.500 m.’’den daha derinlerde bulunanden daha derinlerde bulunan planktonik canlplanktonik canlıılar.lar. HadoplanktonHadoplankton:: Dip planktonu olup, zemine yakDip planktonu olup, zemine yakıın bn böölgedelgede yayaşşayan canlayan canlıılardlardıır.r.
  • 13.
    Denizel ortamın ekolojikyönden sınıflandırılması (PERCIER,1967’in ÖZEL, 1992).
  • 14.
    G. Orijinlerine GG.Orijinlerine Gööre Sre Sıınnııflandflandıırmarma Bir akuatik habitatBir akuatik habitatıın yerli planktonun yerli planktonu AutogenetikAutogenetik planktonplankton,, akuatikakuatik ortamortamıın devamln devamlıı planktonu olmayplanktonu olmayııp akarsularla tap akarsularla taşışınnııp karp karışışanan organizmalar iseorganizmalar ise AllogenetikAllogenetik planktonplankton olarak isimlendirilir.olarak isimlendirilir. H. Populasyonu OluH. Populasyonu Oluşşturan Tturan Tüürlerin Durumuna Grlerin Durumuna Göörere HAECKEL (1992)HAECKEL (1992)’’in sin sıınnııflandflandıırmasrmasıında plankton populasyonundanda plankton populasyonunda ttüürlerin sayrlerin sayıılarlarıına gna gööre plankton 4 gruba ayrre plankton 4 gruba ayrııllıır.r. Monotonus PlanktonMonotonus Plankton:: Plankton populasyonunda organizmalarPlankton populasyonunda organizmalarıın % 75n % 75’’ii aynaynıı ttüüre ait bireylerdir.re ait bireylerdir. Privalent PlanktonPrivalent Plankton:: Plankton populasyonunda bireylerin % 50Plankton populasyonunda bireylerin % 50’’si aynsi aynıı ttüüre aittir.re aittir. Polimiktik PlanktonPolimiktik Plankton:: Plankton populasyonunda yaklaPlankton populasyonunda yaklaşışık aynk aynıı saysayıılardalarda birey ibirey iççeren birden fazla teren birden fazla tüür bulunur.r bulunur. Planktomiktik PlanktonPlanktomiktik Plankton:: Dominant tDominant tüür bulunmayan,r bulunmayan, ççok sayok sayııda tda tüürr olan plankton populasyonudur.olan plankton populasyonudur.
  • 15.
    Planktonun ToplanmasPlanktonun Toplanmasıı,Tespiti ve Miktar, Tespiti ve Miktarıınnıın Tayinin Tayini Fitoplanktonun ToplanmasFitoplanktonun Toplanmasıı:: Fitoplankton toplama yFitoplankton toplama yööntemleri,ntemleri, taksonomik envanter olutaksonomik envanter oluşşturmak iturmak iççin yapin yapıılan kalitatiflan kalitatif ççalalışışmalar ilemalar ile biyomasbiyomasıı bulmaya yarayan kantitatif arabulmaya yarayan kantitatif araşşttıırmalarda farklrmalarda farklıı şşekillerekiller ggööstermektedir.stermektedir. ÇÇalalışışmanmanıın amacn amacıına gna göörere ççeeşşitliitli öörnekleme yrnekleme yööntemlerintemleri uygulanuygulanıır.r. Kalitatif AnalizKalitatif Analiz İİççinin ÖÖrnek Toplama:rnek Toplama: Plankton kepPlankton kepççeleriyleeleriyle yapyapıılmaktadlmaktadıır.r. Ucu musluklu Kepçe Kepçe Kollektör
  • 16.
    •• GGööl, gl,göölclcüük ve nehirlerde kk ve nehirlerde kııyyııdandan öörnek alrnek alıımlarmlarıında planktonnda plankton kepkepççesi gesi gööllüün mn müümkmküün olan en uzak kn olan en uzak kıısmsmıına dona doğğru fru fıırlatrlatııllıır. Sur. Su iiççinde tamamen batmamasinde tamamen batmamasıına ve ina ve iççindekilerin boindekilerin boşşalmamasalmamasıınana dikkat edilerek yavadikkat edilerek yavaşşççaa ççekilir. Bu iekilir. Bu işşleme filenin ileme filenin iççindeinde organizmalardan oluorganizmalardan oluşşan 4 veya 5 cman 4 veya 5 cm33 yoyoğğun kitle toplanun kitle toplanııncayancaya kadar devam edilir.kadar devam edilir. •• DerinlerdenDerinlerden öörnek almak irnek almak iççin file aynin file aynıı şşekilde en uzak yere doekilde en uzak yere doğğruru ffıırlatrlatııllıır. Belirli bir derinlir. Belirli bir derinliğğe kadar batmamase kadar batmamasıı sasağğlanlanıır. Diber. Dibe ççarpmadan, dikkatlicearpmadan, dikkatlice ççekilir. Kepekilir. Kepççenin ienin iççindeki toplananindeki toplanan plankton bir kap iplankton bir kap iççine boine boşşaltaltııllıır. Kepr. Kepççede organizma kalmayacakede organizma kalmayacak şşekilde temizlenir ve gekilde temizlenir ve gööl suyuyla yl suyuyla yııkankanıır. Laboratuara dr. Laboratuara döönnüüşştete kepkepççe tekrar tatle tekrar tatlıı su ile ysu ile yııkankanıır ve ipleri ar ve ipleri aççıık birk bir şşekilde kurumayaekilde kurumaya bbıırakrakııllıır.r.
  • 17.
    Kantitatif AnalizKantitatif Analizİİççinin ÖÖrnek Toplamarnek Toplama •• KantitatifKantitatif öörnek alrnek alıımlarmlarıında amanda amaçç, incelenen ortamda di, incelenen ortamda diğğerer organizmalarorganizmalarıın besinini ten besinini teşşkil eden total planktonu bulmak veyakil eden total planktonu bulmak veya belirli hacimde albelirli hacimde alıınan sunan su öörnerneğğinde planktonu oluinde planktonu oluşşturanturan ççeeşşitliitli gruplargruplarıın hacimsel den hacimsel değğerini, miktarerini, miktarıınnıı veve evolusyonunuevolusyonunu saptamaktsaptamaktıır.r. •• Kantitatif araKantitatif araşşttıırmalarda muhtelif derinliklerinden belirlirmalarda muhtelif derinliklerinden belirli hacimlerde suhacimlerde su öörnekleri almak irnekleri almak iççinin öözel olarak hazzel olarak hazıırlanmrlanmışış öörneklemernekleme şşiişşelerinde kullanelerinde kullanııllıır.r. ÖÖrneklemernekleme şşiişşelerieleri ççeeşşitlidir.itlidir. MeyerMeyer,, NansenNansen,, MecabolierMecabolier, N.I.O., Van, N.I.O., Van DornDorn veve UniversalUniversal susu öörnekleyicisi gibi.rnekleyicisi gibi. •• NansenNansen gibi ters dgibi ters döönebilennebilen şşiişşelerde mesajcelerde mesajcıı,, şşiişşeyeeye ççarptarptığıığındanda üüst ust uççtaki ktaki kııskacskacıın serbest kalmasn serbest kalmasıınnıı sasağğlayaraklayarak şşilenin 180 0ilenin 180 0 ddöönmesine sebep olur. Bu ani dnmesine sebep olur. Bu ani döönme her iki unme her iki uççtaki kapaklartaki kapaklarıınn kapanmaskapanmasıınnıı sasağğlar. Blar. Bööylece istenilen derinlikte belli hacimde suylece istenilen derinlikte belli hacimde su öörnerneğği ali alıınabilir.nabilir.
  • 18.
    Meyer Şişesi Von Dornşişesi Nansen Şişesi Allen Bottle
  • 19.
    B. Zooplanktonun ToplanmasB.Zooplanktonun Toplanmasıı •• Zooplanktonun toplanmasZooplanktonun toplanmasıında plankton kepnda plankton kepççeleri veeleri ve öörneklemernekleme şşiişşelerini yanelerini yanıı ssııra farklra farklıı aletlerden de yararlanaletlerden de yararlanııllıır. Her aletr. Her alet toplanacak organizmantoplanacak organizmanıın bn büüyyüüklklüüğğüüne, dine, diğğerer öözelliklerine vezelliklerine ve ççalalışışmama şşekline gekline gööre sere seççilir.ilir. •• Zooplanktonun toplanmasZooplanktonun toplanmasıında dnda döört farklrt farklıı tipte sutipte su öörnekleme aletirnekleme aleti kullankullanııllıır;r; –– AlAlççak hak hıızla plankton szla plankton süüzmede kullanzmede kullanıılan aletler,lan aletler, –– YYüüksek hksek hıızla plankton szla plankton süüzmede kullanzmede kullanıılan aletler,lan aletler, –– Suyu pompa ile toplaySuyu pompa ile toplayııp sp süüzen aletler,zen aletler, –– ÖÖzel kullanzel kullanıımlar imlar iççin yapin yapıılan toplama aletleri.lan toplama aletleri.
  • 20.
    AlAlççak Hak HıızlaPlankton Szla Plankton Süüzmede Kullanzmede Kullanıılan Aletlerlan Aletler •• Bu aletler plankton kepBu aletler plankton kepççeleridir. Beleridir. Büüyyüüklklüüklerini araklerini araşşttıırrııccıılar,lar, ççalalışışmanmanıın aman amaççlarlarıına ve mevcut teknik imkanlara gna ve mevcut teknik imkanlara gööre ayarlarlar.re ayarlarlar. KullanKullanıılan plankton bezlerinin glan plankton bezlerinin gööz az aççııklklığıığı 5050 µµ ile 1 mm arasile 1 mm arasıındanda dedeğğiişşir. Naylondan yapir. Naylondan yapıılmlmışış olan plankton bezlerinin uluslar arasolan plankton bezlerinin uluslar arasıı kabul edilmikabul edilmişş 29 farkl29 farklıı ggööz az aççııklklığıığı bulunur ve bunlar 0000 ile 25bulunur ve bunlar 0000 ile 25 arasarasıında denda değğiişşen numaralar ile kodlanen numaralar ile kodlanıır.r. •• Zooplankton kepZooplankton kepççelerinelerin ççapapıı oldukoldukçça genia genişş olup 30 cm ile 2 molup 30 cm ile 2 m arasarasıında denda değğiişşir. Kepir. Kepççe konik, silindirimsi konik veyae konik, silindirimsi konik veya ovoidovoid şşekilliekilli olup, uzunluolup, uzunluğğuu ççap aap aççııklklığıığından 2 5 defa daha fazladndan 2 5 defa daha fazladıır. Kepr. Kepççeninenin alt kalt kıısmsmıında toplaynda toplayııccıı kollektkollektöörr bulunur. Bu kap metalik veyabulunur. Bu kap metalik veya plastik olabilir.plastik olabilir.KollektKollektöörrüünn pencerepencere şşeklindeki aeklindeki aççııklklııklarklarıı ssüüzmeyizmeyi sasağğlayan plankton bezi ilelayan plankton bezi ile öörtrtüüllüür.r.
  • 21.
  • 22.
  • 23.
    •• BazBazıı kepkepççelerinyalnelerin yalnıızca altzca alt kkıısmsmıı ssüüzzüüccüü nitelikte,nitelikte, üüstst kkııssıımlarmlarıı ise koruyucuise koruyucu öörtrtüü niteliniteliğğindedir.indedir.HensenHensen’’inin yumurta kepyumurta kepççesi gibiesi gibi öön tarafan tarafa ilave edilen silave edilen süüzmezme öözellizelliğğii olmayan keten ve dayanolmayan keten ve dayanııklklıı birbir maddeden yapmaddeden yapıılmlmışış konikkonik şşekilli kekilli kııssıım gelen suyunm gelen suyun miktarmiktarıınnıın arttn arttıırrıılmaslmasıınnıı sasağğlar.lar.
  • 24.
    •• KepKepççenin seninsüüzme oranzme oranıınnıınn hassasiyetini artthassasiyetini arttıırmak irmak iççin,in, ssüüzme torbaszme torbasıınnıınn öön tarafn tarafıına,na, aynaynıı ggööz az aççııklklııklarklarıına vena ve kapanma durumlarkapanma durumlarıına gna göörere birbirinden farklbirbirinden farklııllııklar gklar göösterir.sterir. YapYapıılan deneyler glan deneyler gööstermistermişştirtir ki plankton kepki plankton kepççesi ne kadaresi ne kadar hhıızlazla ççekilirse toplananekilirse toplanan organizmalar o nispette teleforganizmalar o nispette telef olmaktadolmaktadıır. Ayrr. Ayrııca kepca kepççee bezinin gbezinin gööz az aççııklklığıığı akakıımm şşekliekli üüzerinde rol oynamaktadzerinde rol oynamaktadıır.r.
  • 25.
    •• HorizontalHorizontal ÇÇekim:ekim:YYüüzeye paralel olarak yapzeye paralel olarak yapıılanlan ççekimdir.ekimdir. HorizontalHorizontal ççekim sekim sıırasrasıında kepnda kepççeyi istenilen derinlikteeyi istenilen derinlikte tutabilmek itutabilmek iççin kepin kepççenin gergi iplerinin birleenin gergi iplerinin birleşştitiğği halkayai halkaya genellikle kepgenellikle kepççenin benin büüyyüüklklüüğğüüne veya gne veya gööz az aççııklklığıığına bana bağğllıı olarak deolarak değğiişşen aen ağığırlrlııklar takklar takııllıır. Bur. Bu ççekimde derinlik,ekimde derinlik, ççekmeekme ipinin uzunluipinin uzunluğğu ile ipin yu ile ipin yüüzeyle yaptzeyle yaptığıığı aaççııdan yararlandan yararlanıılaraklarak hesaplanhesaplanıır.r. ÇÇekim zamanekim zamanıı prensip olarak 10 dakikadprensip olarak 10 dakikadıır.r. •• VertikalVertikal ÇÇekim:ekim: Zeminden yZeminden yüüzey kadar olan su kzey kadar olan su küütlesinin veyatlesinin veya belirli metrelerdeki su sbelirli metrelerdeki su süütununun dikey olarak stununun dikey olarak süüzzüülmesidir.lmesidir. ÇÇekim hekim hıızzıı kepkepççenin genin gööz az aççııklklığıığına gna gööre ayarlanre ayarlanıır. Bur. Bu ççekimdeekimde kepkepççenin batmasenin batmasıı iiççin genellikle kolektin genellikle kolektööre bir are bir ağığırlrlıık bak bağğlanlanıır.r. Bu tip planktonBu tip plankton ççekimlerinde WPekimlerinde WP--’’,, NansenNansen kepkepççesi kullanesi kullanııllıır.r.
  • 26.
    •• OblikOblik PlanktonPlanktonÇÇekimleri:ekimleri: iseise horizontal vehorizontal ve vertikalvertikal ççekimlerinekimlerin birlebirleşşimiimi şşeklindedir. Bueklindedir. Bu ççekimekim planktonca fakir olan gplanktonca fakir olan gööllerde dahallerde daha fazla sfazla süüzme imkanzme imkanıı sasağğlamak ilamak iççinin kullankullanııllıır.r. •• VertikalVertikal veya horizontal planktonveya horizontal plankton ççekimlerinde plankton kepekimlerinde plankton kepççesininesinin aaççıık olmask olmasıı ve belli derinlikteve belli derinlikte kapanmaskapanmasıı gerekir.Bu tipegerekir.Bu tipe öörnekrnek olarak verilebilenolarak verilebilen NansenNansen kepkepççesiesi istenildiistenildiğği derinlikte ve zamandai derinlikte ve zamanda kepkepççeyi saran ince halat yardeyi saran ince halat yardıımmııylayla bbüüzzüülebilir.Keplebilir.Kepççeyi taeyi taşışıyan halatyan halat mesajcmesajcıı adadıı verilen bir sistemverilen bir sistem yardyardıımmııyla kepyla kepççeden ayreden ayrııllıır. Br. Bööyleceylece kepkepççe yalne yalnıızca bzca büüzzüüccüü halathalat yardyardıımmııyla yukaryla yukarııyaya ççekilerek alekilerek alıınnıır.r. Nansen kepçesinin açık ve kapalı şekli
  • 27.
    •• JudayJuday--BogorovBogorov TipiKepTipi Kepççeler:eler: Bu kepBu kepççe tipi Akdeniz Uluslar arase tipi Akdeniz Uluslar arasıı Bilim Komisyonu (C.I.E.S.M.)Bilim Komisyonu (C.I.E.S.M.) taraftarafıından standart tip olarakndan standart tip olarak öönerilminerilmişştir. Keptir. Kepççenin genin göözz aaççııklklığıığı 0.06750.0675 mmmm’’dirdir. Kep. Kepççeninenin kapanmaskapanmasıı mesajcmesajcıı adadıı verilen birverilen bir sistem yarsistem yarıımmııyla yapyla yapıılmaktadlmaktadıır.r. Bu KepBu Kepççe 2000e 2000 mm’’yeye kadarkadar vertikalvertikal ççekimler ile denizinekimler ile denizin üüstst kesimlerinde horizontalkesimlerinde horizontal ççekimlerekimler yapyapıılabilir.labilir. Judgay-Borogow tipi plankton kepçesi
  • 28.
    WP 2 TipiPlankton KepWP 2 Tipi Plankton Kepççesiesi Bu kepBu kepççee öözelliklezellikle mesoplanktonun toplanmasmesoplanktonun toplanmasıındanda kullankullanııllıır. UNESCO tarafr. UNESCO tarafıındanndan 200200 mm’’dede horizontal olarakhorizontal olarak zooplankton toplamak izooplankton toplamak iççin bu arain bu araçç geligelişştirilmitirilmişştir. Keptir. Kepççenin aenin ağğ ggöözz aaççııllığıığı 200200 µµ dirdir. 200. 200 µµ ile 10 mmile 10 mm bbüüyyüüklklüükteki organizmalarkteki organizmalarıı toplamak itoplamak iççin kullanin kullanıılmaktadlmaktadıır.r.
  • 29.
    •• WP 3Tipi Plankton KepWP 3 Tipi Plankton Kepççesiesi WP3 kepWP3 kepççesi silindirikesi silindirik--konikkonik olup, 1 mm golup, 1 mm gööz az aççııklklığıığında,nda, 133 cm133 cm ççapapıında, 2.81 mnda, 2.81 m boyunda bboyunda büüyyüük bir ak bir ağğddıır. Balr. Balııkk yumurtalaryumurtalarıınnıın ve bazn ve bazıı makromakro planktonik organizmalarplanktonik organizmalarıınn yakalanmasyakalanmasıında kullannda kullanııllıır.r. WP2WP2’’nin gelinin gelişştirilmesiyletirilmesiyle oluoluşşturulmuturulmuşştur.tur. WP3 tipi plankton kepçesi
  • 30.
    ClarkeClarke--BumpusBumpus Tipi PlanktonTipiPlankton KepKepççesiesi 12.70 cm12.70 cm ççapapıında, 60.69 cmnda, 60.69 cm uzunluuzunluğğunda,0.27 mm gunda,0.27 mm göözz aaççııklklığıığında olan konik planktonnda olan konik plankton kepkepççesinin metal olanesinin metal olan öön kn kıısmsmıındanda mesajcmesajcıı ileile ççalalışışan bir aan bir aççmama-- kapama sistemi mevcuttur.Metalkapama sistemi mevcuttur.Metal disk adisk ağığın an ağğzzıınnıı kapar. Bu kapakkapar. Bu kapak istenilen derinlikte yukaristenilen derinlikte yukarııdandan ggöönderilen mesajcnderilen mesajcıı vasvasııtastasııylayla ddöönme sistemiyle anme sistemiyle aççııllıır ve istenenr ve istenen derinliktederinlikte öörnek alrnek alıınnıır.r.
  • 31.
    YYüüksek Hksek HıızdaPlankton Toplama Arazda Plankton Toplama Araççlarlarıı •• HHıızlzlıı hareket eden zooplankton ve hareket yetenehareket eden zooplankton ve hareket yeteneğği artmi artmışış balbalııkk larvalarlarvalarıınnıın yakalanmasn yakalanmasıı iiççin hin hıızlzlıı planktonplankton ççekme araekme araççlarlarıı kullankullanııllıır. GULF III dir. GULF III diğğer keper kepççelerden farklelerden farklıı bir plankton toplamabir plankton toplama aracaracııddıır. Sr. Süüzme torbaszme torbasıı ddışıışında metal bir muhafaza knda metal bir muhafaza kıısmsmıınnıınn bulunmasbulunmasııddıır. Saatte 6 mil hr. Saatte 6 mil hıızlazla ççekilebilir. Bu kepekilebilir. Bu kepççenin olumsuzenin olumsuz taraftarafıı organizmalarorganizmalarıınn ççekim esnasekim esnasıında parnda parççalanmasalanmasıı veve bozulmasbozulmasııddıır. Basr. Basıınnçç nedeniyle olan bozulmaynedeniyle olan bozulmayıı öönlemek inlemek iççinin ““JetJet-- NetNet”” adadııyla anyla anıılan keplan kepççeler gelieler gelişştirilmitirilmişştir. Bu keptir. Bu kepççelerde suyunelerde suyun basbasııncncıınnıı azaltazaltııccıı bböölmeler glmeler göözeze ççarpar. Keparpar. Kepççeye giren ileeye giren ile ççııkan sukan su miktarmiktarıı aynaynıı olacakolacak şşekilde dekilde düüzenlenmizenlenmişştir.tir.
  • 32.
    Yüksek hızda planktontoplama araçları A. Gulf III, B. Jet-Net
  • 33.
    •• YYüüksek hksekhıızda planktonzda plankton ççekme araekme araççlarlarıı genellikle torpilgenellikle torpil şşeklindedir.eklindedir. Bu araBu araççlarda bir indikatlarda bir indikatöör adr adıı verilenverilen HardyHardy’’ıınn planktonplankton belirleyicisidir. Bu arabelirleyicisidir. Bu araçç ilk defa Kuzey Denizilk defa Kuzey Deniz’’indeki Ringaindeki Ringa balbalııklarklarıınnıın avcn avcııllığıığında kullannda kullanıılmlmışışttıır. Bu amar. Bu amaççla ringa balla ringa balııklarklarıınnıınn ggııdasdasıınnıı oluoluşşturan zooplanktonik (turan zooplanktonik (Calanus, SagittaCalanus, Sagitta) organizmalar) organizmalarıınn dadağığıllıımmıı kontrol edilerek balkontrol edilerek balııklarklarıın varln varlığıığı, bollu, bolluğğu tespit edilmiu tespit edilmişştir.tir. Hardy modeli plankton toplama aracı
  • 34.
    •• SSüüratli planktonyratli plankton yüüzdzdüürrüüccüülerine en iyilerine en iyi öörnekrnek HardyHardy’’inin planktonplankton kaydedicisidir. Torpilkaydedicisidir. Torpil şşeklinde 1 m uzunlueklinde 1 m uzunluğğunda 161.3 cm2 olanunda 161.3 cm2 olan bu arabu araçç ddüüzenli birzenli bir şşekilde horizontal olarakekilde horizontal olarak ççekilerek otomatikekilerek otomatik olarak zooplankton toplanolarak zooplankton toplanıır.r. Hardy’in plankton kaydedicisi
  • 35.
    HPN-Hamburg Plankton Net Modificationof the Isaacs-Kidd-Midwater Trawl - IKMT - for collection of larger quantities of plankton. Overall length 10 m, mesh size 500 microns.
  • 36.
    Bongo Net Double netring of stainless steel, 60 cm diameter each, with Nylon webbings and zip fasteners. Two Nets of 250 cm length, standard mesh size 500 microns. Two PVC net buckets with distance rod. Accessories (not included): V-Fin Depressor and FlowMeter.
  • 37.
    Suyu PompaSuyu Pompaİİle Toplayle Toplayııp Sp Süüzen Aletlerzen Aletler •• DoDoğğal ortamdan planktonu toplamak ial ortamdan planktonu toplamak iççin tekneye terlein tekneye terleşştirilmitirilmişş birbir motopomp sistemlerinden yararlanmotopomp sistemlerinden yararlanııllıır. Pompayla alr. Pompayla alıınan su bir veyanan su bir veya birbirççok, gok, gööz az aççııklklığıığı farklfarklıı olan plankton kepolan plankton kepççelerine aktarelerine aktarııllıır. Bur. Bu şşekilde farklekilde farklıı plankton kepplankton kepççeleri kullanmak suretiyle seleri kullanmak suretiyle süüzzüülenlen plankton bplankton büüyyüüklklüüğğüüne gne gööre ayrre ayrıılmlmışış olur.olur. •• Bu sistemde pompaylaBu sistemde pompayla ççekilen su sisteminde plankton ezilmeden,ekilen su sisteminde plankton ezilmeden, bozulmadan toplanmbozulmadan toplanmışış olduolduğğu gibi bu sistemin olumlu yu gibi bu sistemin olumlu yöönnüü bbüüyyüükk hacimlerinde su pompalanarak ( 2000hacimlerinde su pompalanarak ( 2000 –– 3000 litre; 70003000 litre; 7000 ltlt//dkdk)) ssüüzzüülebilir.lebilir. •• Bu yBu yööntemlentemle öözelliklezellikle EuphausiaceaeEuphausiaceae üüyeleri, Copepodyeleri, Copepod’’lar ve ballar ve balııkk larvalarlarvalarıı toplantoplanıır. Pompanr. Pompanıın ayaklarn ayaklarıı ve borunun uzunluve borunun uzunluğğuu ççooğğunlukla 100 m. derinliklerinde sunlukla 100 m. derinliklerinde sıınnıırlrlııddıır.r.
  • 38.
    ÖÖzel Kullanzel Kullanıımlarmlarİİççin Yapin Yapıılan Toplama Aletlerilan Toplama Aletleri Makroplankton KepMakroplankton Kepççeleri:eleri: MakroplanktonikMakroplanktonik organizmalarorganizmalarıı toplamaktoplamak iiççin ain ağğ da diyebileceda diyebileceğğimiz bimiz büüyyüük kepk kepççeler kullaneler kullanııllıır. Bu aletlerin 4r. Bu aletlerin 4 modeli vardmodeli vardıır. Horizontal olarak kullanr. Horizontal olarak kullanıılan bu alet, 1000lan bu alet, 1000 mm’’yiyi aaşşanan derinliklere indirebilir.derinliklere indirebilir. Makroplankton filesi (I.K.M.T)
  • 39.
    MotodaMotoda KepKepççeleri:eleri: BuBu kepkepççe,e,ççok sayok sayııdada basit kepbasit kepççelerinelerin uzunlamasuzunlamasıına serina seri olarak yan yanaolarak yan yana getirilmesiylegetirilmesiyle oluoluşşturulmuturulmuşştur.tur. MuhtelifMuhtelif derinliklerden seriderinliklerden seri öörnek alrnek alıımlarmlarıındanda kullankullanııllıır.r. Motoda fileleri
  • 40.
    HyponeustonHyponeuston KepKepççelerieleri NeustonikNeustonik organizmalarorganizmalarıı(suyun havayla temas etti(suyun havayla temas ettiğği su filmii su filmi sathsathıındaki organizmalar) toplamak indaki organizmalar) toplamak iççinin şşamandamandııralara baralara bağğlanmlanmışış aağığız az aççııklklığıığı dikddikdöörtgen olan keprtgen olan kepççelerden yararlanelerden yararlanııllıır.r. SavilovSavilov kepkepççesi bu aletlereesi bu aletlere öörnek olarak verilebilir.rnek olarak verilebilir. Savilov Kepçesi
  • 41.
    Plankton TespitiPlankton Tespiti ••PlanktonPlankton öörnekleri sistematik tayinlerin daha iyi yaprnekleri sistematik tayinlerin daha iyi yapıılabilmesi ilabilmesi iççinin canlcanlıı olarak incelenmelidir. Kamolarak incelenmelidir. Kamççııssıı,, setalarsetalarıı olan planktonik formlarolan planktonik formlar ancak canlancak canlıı materyal olduklarmateryal olduklarıında tayin edilebilirler. Bunu inda tayin edilebilirler. Bunu iççinin planktonplankton ççekiminden hemen sonra organizmalarekiminden hemen sonra organizmalarıın 250n 250 cccc,, ½½ ltlt veya 1veya 1 ltlt’’liklik hacimlerde cam kavanozlara alhacimlerde cam kavanozlara alıınarak dnarak düüşşüük sk sııcaklcaklıık vek ve ışıışıktakta saklanmassaklanmasıı gerekir. Plankton yogerekir. Plankton yoğğunluunluğğu fazla iseu fazla ise öörnerneğği uzun zamani uzun zaman canlcanlıı tutmak gtutmak güçüçleleşşebilir. Planktonebilir. Plankton öörnekleri genellikle hemenrnekleri genellikle hemen dedeğğerlendirilemedierlendirilemediğğinden % 4inden % 4 –– 55 liklik formaldehit veya potasyumformaldehit veya potasyum iyoduriyodur gibigibi fiksatiflerfiksatifler kullankullanıılarak saklanlarak saklanıır.r. DiatomeaDiatomea’’lerinlerin tespiti vetespiti ve incelenmesinde kabuk yapincelenmesinde kabuk yapııssıınnıın,n, ççeper seper süüslerinin daha iyi gslerinin daha iyi göörrüüllüüp,p, sistematik tayinlerin yapsistematik tayinlerin yapıılabilmesine organik materyal engel telabilmesine organik materyal engel teşşkilkil ettiettiğğinde yakma (inde yakma (grillagegrillage) y) yööntemi uygulanntemi uygulanıır. Sitolojikr. Sitolojik ççalalışışmalardamalarda hhüücrenin farklcrenin farklıı kkııssıımlarmlarıınnıı daha iyi belirleyebilmek amacdaha iyi belirleyebilmek amacııyla dayla da lugollugol,, metilen mavisi, nmetilen mavisi, nöötr vetr ve karmenkarmen kkıırmrmıızzııssıı gibi reaktiflergibi reaktifler kullankullanıılmaktadlmaktadıır.r.
  • 42.
    Plankton MiktarPlankton MiktarıınnıınTayinin Tayini Sucul ortamdan toplanan planktonik organizmalarSucul ortamdan toplanan planktonik organizmalarıın miktar tayinlerin miktar tayinleri ortam verimliliortam verimliliğğini belirlediini belirlediğğindeninden öönemlidir. Planktondanemlidir. Planktonda üürrüün,n, belirli alanda ve belirli sbelirli alanda ve belirli süüre ire iççinde elde edilecek planktoninde elde edilecek plankton kküütlesinin yada organik maddenin atlesinin yada organik maddenin ağığırlrlığıığı olarak da tanolarak da tanıımlanmlanıır.r. Plankton aPlankton ağığırlrlığıığınnıı, hacmini, total plankton miktar, hacmini, total plankton miktarıınnıı tayin etmedetayin etmede ççeeşşitli yitli yööntemler kullanntemler kullanııllıır.r. Plankton dePlankton değğerlendirilmesinde,erlendirilmesinde, öözellikle dozellikle doğğal ortamdan toplananal ortamdan toplanan planktonplankton öörneklerinin yorneklerinin yoğğunlaunlaşşttıırrıılmaslmasıı yyööntemleri uygulanntemleri uygulanıır.r. YoYoğğunlaunlaşşttıırmarma üçüç şşeklide olureklide olur –– SantrifSantrifüüjj –– SSüüzme (zme (FiltrasyonFiltrasyon)) –– ÇöÇöktktüürme (rme (SedimentasyonSedimentasyon)) –– Sayma YSayma Yööntemintemi
  • 43.
    •• SantrafSantrafüüjj:: Belirlihacimde alBelirli hacimde alıınan sunan su öörnerneğği laboratuardai laboratuarda dakikada 1500dakikada 1500 –– 2000 tur yapan santrif2000 tur yapan santrifüüj aletinde 1.5j aletinde 1.5 –– 22 dakika santrifdakika santrifüüj edilir. Bj edilir. Bööylece plankton tylece plankton tüüppüün dibinen dibine çöçöker.ker. ÜÜst kst kıısmsmıındaki su dikkatlice pipet yarndaki su dikkatlice pipet yarıımmııylayla ççekilir. Tekilir. Tüüptekipteki çöçökmeyi kolaylakmeyi kolaylaşşttıırmak irmak iççin az miktardain az miktarda çöçöktktüürrüüccüü ((koagkoagüülantlant) kat) katıılabilir.Bu ylabilir.Bu yööntemin kolaylntemin kolaylığıığı klasik santrifklasik santrifüüjj aletleriyle veya baletleriyle veya büüyyüük hacimlerde alk hacimlerde alıınan sulardanan sularda ççalalışışmama imkanimkanıı veren sveren süürekli santrifrekli santrifüüjle yojle yoğğunlaunlaşşttıırrıılan canllan canlıı materyalmateryal üüzerinde anzerinde anıında hnda hıızlzlıı birbir şşekildeekilde ççalalışışabilmesidir.abilmesidir. •• SSüüzme:zme: SSüüzme yzme yööntemintemi OseanografiOseanografi’’dede ççok kullanok kullanııllıır.r. Fitoplanktonun biyokimyasal analizlerinde (Klorofil a, ATP,Fitoplanktonun biyokimyasal analizlerinde (Klorofil a, ATP, ProtidProtid,, lipidlipid, primer prod, primer prodüüksiyon vb. )ksiyon vb. ) ççok kullanok kullanııllıır. Totalr. Total plankton hacmini bulmak iplankton hacmini bulmak iççinin filtrasyondanfiltrasyondan faydalanfaydalanııllıır.r.
  • 44.
    •• ÇöÇöktktüürme (Sedimantasyon):rme(Sedimantasyon): Plankton kepPlankton kepççeleriyle seleriyle süüzzüülenlen plankton veya belirli hacimlerde alplankton veya belirli hacimlerde alıınan sunan su öörnekleri derecelirnekleri dereceli kaplara konularak 48 saatkaplara konularak 48 saat çöçökeltmeye bkeltmeye bıırakrakııllıır.r. ÇöÇökenken planktonun dereceli silindir kaptan hacmiplanktonun dereceli silindir kaptan hacmi ööllçüçüllüür.r. Utermohl sedimentasyon silindirleri
  • 45.
    Sayma YSayma Yööntemi:ntemi:saysayıım lamlarm lamlarıınnıın pekn pek ççok tipleri mevcuttur. Buok tipleri mevcuttur. Bu sayma kamalarsayma kamalarıı 1 ml (1 ml (SedgwickSedgwick--RafterRafter saysayıım kamerasm kamerasıı) ile 10) ile 10 --44 ml (Thomas sayml (Thomas sayıım kamerasm kamerasıı) aras) arasıında denda değğiişşebilir.ebilir. ÖÖzelliklezellikle nannoplanktonnannoplankton saysayıımlarmlarıında kullannda kullanıılan bu sayma aralan bu sayma araççlarlarıından enndan en ççok kullanok kullanıılanlan NauberNauber hemasitometresihemasitometresi’’dirdir.. •• Mikroplankton,Mikroplankton, mikrozooplanktonmikrozooplankton saysayıımlarmlarıı iiççin 5 * 10 cmin 5 * 10 cm boyutunda olanboyutunda olan DolfusDolfus--cuvecuve sayma kamerassayma kamerasıı kullankullanııllıır.r. •• Daha bDaha büüyyüük boyutlark boyutlarıındaki zooplanktonun sayndaki zooplanktonun sayıımlarmlarıında isenda ise SedgwickSedgwick--RafterRafter sayma kamerassayma kamerasıı veya Coutingveya Couting traytray sayma tepsisisayma tepsisi kullankullanııllıır.r. •• CourtingCourting traytray sayma tepsisi bsayma tepsisi büüyyüük planktonik organizmalark planktonik organizmalarıınn saysayıımmıında kullannda kullanııllıır.r. •• SaySayıım kameralarm kameralarıınnıın bulunmadn bulunmadığıığı yerlerde uygulanan tek damlayerlerde uygulanan tek damla yyööntemi, hacmi belirli olan bir damlayntemi, hacmi belirli olan bir damlayıı lam ve lamel araslam ve lamel arasıına alna alııp,p, normal sayma sistemi olannormal sayma sistemi olan ışıışık mikroskobunda saymaktk mikroskobunda saymaktıır. Sar. Sağğllııklklıı sonusonuçç almak ialmak iççin bu yin bu yööntemde oldukntemde oldukççaa ççok damla sayok damla sayııpp ortalamasortalamasıınnıı almak gerekir.almak gerekir.
  • 46.
    Sayma AraSayma AraççlarlarııSaySayıılan Alanlan Alanıın Boyutlarn Boyutlarıı Uzunluk*En*Derinlik (mm)Uzunluk*En*Derinlik (mm) Hacim (ml)Hacim (ml) ThomaThoma 1 * 1 * 0,11 * 1 * 0,1 1010 --44 AgasseAgasse LafontLafont 1 * 1 * 0,11 * 1 * 0,1 1010--44 NeubaeurNeubaeur 3 * 3 * 0,13 * 3 * 0,1 9.109.10 --44 MallassezMallassez 2,5 * 2 * 0,22,5 * 2 * 0,2 1010 --33 FushsFushs RosenthalRosenthal 4 * 4 * 0,24 * 4 * 0,2 32.1032.10 --44 AgasseAgasse LafontLafont BB 5 * 4 * 0,55 * 4 * 0,5 1010 --22 LamaurLamaur 10 * 10 * 0,410 * 10 * 0,4 4. 104. 10 --22 NageotteNageotte 10 * 10 * 0,510 * 10 * 0,5 5. 105. 10 --22 KamarlarKamarlar PalmeyPalmey MaloneyMaloney ØØ 17,9 * 0,417,9 * 0,4 1010 --11 SedgwickSedgwick--RafterRafter 50 * 20 * 150 * 20 * 1 11 AgasseAgasse LafontLafont 1 * 1 * 0,11 * 1 * 0,1 1010 --44 Plankton Sayma araçlarının özellikleri (JACQUES, 1978)
  • 48.
    FitoplanktonFitoplankton •• Fitoplanktonik OrganizmalarFitoplanktonikOrganizmalarıı GenelGenel ÖÖzellikleri:zellikleri: Fitoplankton,Fitoplankton, hhüücrelerinde klorofil bulunan, basit yapcrelerinde klorofil bulunan, basit yapııya sahip, tek veyaya sahip, tek veya ççokok hhüücreli olabilen,creli olabilen, ççooğğunluunluğğu mikroskobik bu mikroskobik büüyyüüklklüüklerde, boyutlarklerde, boyutlarıı birkabirkaçç µµ ile birkaile birkaçç yyüüz mikron arasz mikron arasıında denda değğiişşen bitkiselen bitkisel organizmalardorganizmalardıır. Ototrof olan bu canlr. Ototrof olan bu canlıılar,lar, ışıışıkta fotosentez yolu ilekta fotosentez yolu ile karbondioksit ve inorganik maddelerden ykarbondioksit ve inorganik maddelerden yüüksek enerji potansiyelineksek enerji potansiyeline sahip organik bilesahip organik bileşşikleri yaparlar. Adeta proteinikleri yaparlar. Adeta protein üüreten fabrikalardreten fabrikalardıırr ((bioreaktbioreaktöörr). Bu fonksiyonlar). Bu fonksiyonlarıı nedeniyle fitoplanktonik canlnedeniyle fitoplanktonik canlıılar ilar içç sularda (gsularda (gööl, akarsu, lagl, akarsu, lagüün ve barajlarda) ve denizlerdeki hayvanlarn ve barajlarda) ve denizlerdeki hayvanlarıınn beslenmesindebeslenmesinde ççokok öönemli olup sucul ortamda tnemli olup sucul ortamda tüümm üüretiminretimin temelidir.temelidir. •• Algler (Algler (latincelatince:: algaalga) veya) veya fikofitlerfikofitler (Yunanca:(Yunanca: phykosphykos, alg,, alg, phytonphyton:: bitki) bitki sistematibitki) bitki sistematiğğinde einde eğğrelti otlarrelti otlarıı, kara yosunlar, kara yosunlarıı, mantarlar ve, mantarlar ve linklerle birlikte Yunancalinklerle birlikte Yunanca kryptoskryptos: gizli,: gizli, gamosgamos: evlilik: evlilik kelimelerinden olukelimelerinden oluşşan ve Tan ve Tüürkrkççee ççiiççeksiz bitkiler olarak ifadeeksiz bitkiler olarak ifade ettiettiğğimizimiz KriptogamaeKriptogamae grubunda yer algrubunda yer alıırlar.rlar.
  • 49.
    •• Algleri inceleyenbilim dalAlgleri inceleyen bilim dalıı algolojialgoloji bu konudabu konuda ççalalışışanan araaraşşttıırrııccıılardalarda algologalgolog olarak birolarak bir ççokok üülkede isimlendirilmeklelkede isimlendirilmekle birliktebirlikte algolojialgoloji terimi aterimi ağğrrıı bilim olarak tbilim olarak tııpta da kullanpta da kullanıılmaktadlmaktadıır.r. AlgosAlgos aağğrrıı ve sve sıızzııyyıı ifade etmektedir. Bu nedenli gifade etmektedir. Bu nedenli güünnüümmüüzdezde algolojialgoloji yerineyerine FikolojiFikoloji,, algologalgolog yerineyerine FikologFikolog tantanıımlarmlarıı dahadaha uygun guygun göörrüülmlmüüşşttüür.r. •• KKöök, gk, göövde ve yaprak farklvde ve yaprak farklıılalaşşmasmasıı ggööstermeyen bitkilerstermeyen bitkiler (Thallophyta) grubunda yer alan algler h(Thallophyta) grubunda yer alan algler hüücre yapcre yapıılarlarıı ve ive iççerdiklerierdikleri pigment maddelerine gpigment maddelerine gööre gruplara ayrre gruplara ayrııllııp, uluslar arasp, uluslar arasıı nomenklatnomenklatüürr kurallarkurallarıına gna gööre isimlendirilirler.re isimlendirilirler. •• Fitoplanktonik algler genellikleFitoplanktonik algler genellikle ççok kok küçüüçük boyutlarda olduk boyutlarda olduğğundanundan mikromikro--algler olarak da isimlendirilirler. Bu algler denizlerdealgler olarak da isimlendirilirler. Bu algler denizlerde ççokok bbüüyyüük kitleler halinde bulunduklark kitleler halinde bulunduklarıı gibi tatlgibi tatlıı sularda dasularda da ççok fazlaok fazla geligelişşim gim göösterirler. Tatlsterirler. Tatlıı su fitoplanktonununsu fitoplanktonunun ççeeşşitliliitliliğğii denizlerdekinden fazladdenizlerdekinden fazladıır.r.
  • 50.
    Prokaryotik OrganizmalarProkaryotik OrganizmalarCyanophytaCyanophyta ThallophytaThallophyta (Pyhcophyta)(Pyhcophyta) (Mycophyta)(Mycophyta) ChlorophytaChlorophyta RhodophytaRhodophyta PyrrhophytaPyrrhophyta ChromophytaChromophyta EuglenophytaEuglenophyta MyxomycophytaMyxomycophyta EumycophytaEumycophyta Eukaryotik Organizmalar LichenEukaryotik Organizmalar Lichen (Cormophyta)(Cormophyta) (Archegonatia)(Archegonatia) (Spermaphyta)(Spermaphyta) BryophytaBryophyta PteridophytaPteridophyta GymnospermaGymnosperma AngiospremaAngiosprema Alglerin Bitkiler alemindeki yeri
  • 51.
    Taksonomik Sıra BitişKodları Divizyo Divisio (Bölüm) ----phyta Classis (Sınıf) ----phyceae Sub Classis (Alt sınıf) ----phycidae Ordo (Takım) ----ales Sub Ordo (Alt takım) ----ineae Familia (Aile) ----aceae Sub Familia (Alt aile) ----oideae Tribü (Soy) ----aea Genus (cins) Sub-genus Alt cins Section Kısım Species Tür Sub-species Alt Tür Variete Çeşit Forma Şekil Uluslar arası nomenklatür kurallarına göre alglerinsınıflandırılmasında bitiş kodları
  • 52.
    MorfolojikMorfolojik ÖÖzelliklerzellikler •• Fitoplanktonikalglerin morfolojileriFitoplanktonik alglerin morfolojileri ççokok ççeeşşitlilik gitlilik göösterir. Busterir. Bu organizmalar tek horganizmalar tek hüücreliden,creliden, kolonialkolonial forma, ipliksi biforma, ipliksi biççimdenimden şşeritsieritsi yapraksyapraksıı ve ave ağğaaççssıı bibiççimlere kadar farklimlere kadar farklıı ddışış ggöörrüünnüüşşlerdelerde olabilirler.olabilirler. MonoidMonoid Tip:Tip: HHüücreler genel olarakcreler genel olarak solitersoliter ve hareketli olup, 1,2 veyave hareketli olup, 1,2 veya 3,4 kam3,4 kamççııllııddıır. Ayrr. Ayrııcaca kontraktilkontraktil vakuolleri mevcuttur.Hvakuolleri mevcuttur.Hüücrecre ççeperieperi ççok ince veok ince ve ççııplak olanlarplak olanlarıı bulundubulunduğğu gibi (Volvocalesu gibi (Volvocales üüyeleri)yeleri) ççeperleri kaleperleri kalıın,n, tuniketunike yapyapııssıında (nda (PhacatusPhacatus) ve) ve ççepereper üüzerindezerinde dikensi uzantdikensi uzantıılar ve silar ve siğğilimsiilimsi ççııkkııntntıılarlarıı olanlarolanlarıı da (da (TrachelomonasTrachelomonas)) vardvardıır.r. •• MonoidMonoid tipi ayrtipi ayrıı ayrayrıı hhüücrelerden veya kolonilerden olucrelerden veya kolonilerden oluşşabilir.abilir. Genellikle kamGenellikle kamççııllıı hhüücreler koloniler halindedir (creler koloniler halindedir (Eudorina,Eudorina, Pandorina, VolvoxPandorina, Volvox). Bu tip morfolojik). Bu tip morfolojik öözelliklerzellikler vejetatifvejetatif hhüücrelerde, Cyanophyta, Rhodophyta ve Pheophyta grubucrelerde, Cyanophyta, Rhodophyta ve Pheophyta grubu üüyelerinde gyelerinde göörrüülmez.lmez.
  • 53.
    KokoidKokoid Tip:Tip: BazBazııtek htek hüücreli algler, gerek ayrcreli algler, gerek ayrıı ayrayrıı gereksegerekse kolonialkolonial olsun,olsun, vejetatifvejetatif olarak bolarak bööllüünmezler. Her hnmezler. Her hüücrecre sporosistesporosiste veve gametosistegametosiste ddöönnüüşşüür. Spor veya gamet kr. Spor veya gamet köökenli bu ayrkenli bu ayrıı ayrayrıı hhüücrelercreler kokoidkokoid tipi olutipi oluşşturur. Hturur. Hüücreler hareketsizdir,creler hareketsizdir, şşekilleri kekilleri küüreseldirreseldir ((ChlorellaChlorella). Baz). Bazıı ttüürlerderlerde sporsporüülasyondanlasyondan sonra sporlar grup halindesonra sporlar grup halinde kalarakkalarak senobsenob olarak adlandolarak adlandıırrıılan koloni olulan koloni oluşştururlar (tururlar (Scenedesmus,Scenedesmus, Pediastrum, CoelastrumPediastrum, Coelastrum).). PalmelloidPalmelloid Tip:Tip: HHüücreler kamcreler kamççııssıız vez ve mmüüsilajsilaj birbir öörtrtüü iiççinde,inde, hareketsizdir.hareketsizdir. KontraktilKontraktil vakuolleri mevcuttur (vakuolleri mevcuttur (PalmellaPalmella).). Rhizopodial Tip (AmipsiRhizopodial Tip (Amipsi HarektliHarektli):): Rhizopodial formlarda sabit hRhizopodial formlarda sabit hüücrecre duvarduvarıı yoktur.yoktur. PlazmikPlazmik bir dbir dışış öörtrtüü oluoluşşturmuturmuşştur (tur (RhizopodiumRhizopodium).). Amipte olduAmipte olduğğu gibi yalancu gibi yalancıı ayak verir. Tek farkayak verir. Tek farkıı plastplastıınn oluoluşşudur.udur. İİpliksi Tip:pliksi Tip: Alglerin morfolojik yAlglerin morfolojik yöönnüünden evriminde ikinci anden evriminde ikinci aşşama ipliksiama ipliksi yapyapııddıır. Bazr. Bazıı tek htek hüücrelerin ardcrelerin ardışıışık bk bööllüünmesi ile birbirindennmesi ile birbirinden ayrayrıılmamaslmamasıı sonucu ipliksi tipler olusonucu ipliksi tipler oluşşmumuşştur. Htur. Hüücreler bir zincircreler bir zincir şşeklinde gruplandeklinde gruplandıırrıılmlmışışttıır.r.
  • 54.
    AlglerAlgler tallustallus ipliipliğğinindallanmaminin dallanmamışış veya dallanmveya dallanmışış oluoluşşuna guna göörere tiplere ayrtiplere ayrııllıır.r. a)Dallanmama)Dallanmamışış ipliksi algler:ipliksi algler: Oscillatoria, Phormidium, LygnbyaOscillatoria, Phormidium, Lygnbya gibi alglerde, ipliksi zincir tek sgibi alglerde, ipliksi zincir tek sııralralıı hhüücreden olucreden oluşşmumuşştur.tur. b) Dallanmb) Dallanmışış ipliksi algler:ipliksi algler: 1.1. Basit dallanmBasit dallanmışış ipliksi alglereipliksi alglere öörnek olarak birrnek olarak bir ççokok CyanophyceaeCyanophyceae ttüürlerirleri öörnek verilebilir.rnek verilebilir. Schizothrix,Schizothrix, MastigocladusMastigocladus gibi alglerde dallanma tek ygibi alglerde dallanma tek yöönlnlüüddüür.r. 2.2. İİlerlemilerlemişş dallanma gdallanma göösteren ipliksi alglerde ise bazsteren ipliksi alglerde ise bazıı hhüücrelerin yanlara bcrelerin yanlara böölme vermesi sonunda gerlme vermesi sonunda gerççek dallanmek dallanmışış ipliksi tipler ortayaipliksi tipler ortaya ççııkar.kar.
  • 55.
    Planktonik alglerde organizasyon tipleri 2ve 3:Rhizopodial tip: Rhizochrysis dofleinnii ve Stephanoporos regularis. 4 ve 5: Kokkoid tip: Synechocytis aquatilis ve Cosmarium granatum. 6 ve 7 Kamçılı tip: Trachelomonas hispida var coronata ve Mallomonas mirabilis. 8 ve 10 Müsilajlı koloni: Kirchneriella obesa, Chroococcus limneticus ve Pandorina morum. 11 ve 13 Senop: Tetrastrum heteracanthum, Scenedesmus acuminatis ve Pediastrum clathratum
  • 56.
    İpliksi alglerde dallanma şekilleri: 1.Hapalosiphon sp., gerçek dallanma, 2. Scytonema sp., yalancı dallanma, 3.Mastigocladus sp., V şeklinde dallanma, 4. Tolypothrix sp., 5. Stigonema minitum, 6. Schizothrix lardaceae
  • 57.
    Plankton KPlankton Küültltüürrüü FitoplanktonKFitoplankton Küültltüürleri:rleri: Sucul ortamlarda organik madde sentezleyenSucul ortamlarda organik madde sentezleyen temeltemel üüreticiler fitoplankton veya mikro alg treticiler fitoplankton veya mikro alg tüürleridir. Mikro algler sonrleridir. Mikro algler son derece zengin, karbonhidrat vederece zengin, karbonhidrat ve öözellikle yazellikle yağğ asidi iasidi iççerieriğğine sahiptirler.ine sahiptirler. Besin deBesin değğeri yeri yüüksek olan bu organizmalar suculksek olan bu organizmalar sucul kommunitelerkommuniteler iiççinin makro nutrient, vitamin ve iz elementlerin enmakro nutrient, vitamin ve iz elementlerin en öönemli kaynanemli kaynağığıddıırlar.rlar. AynAynıı zamanda balzamanda balıık ve omurgask ve omurgasıızlarda renklenmenin gelizlarda renklenmenin gelişşmesindemesinde gerekli olan temel pigmentleri sagerekli olan temel pigmentleri sağğlarlar. Dolaylarlar. Dolayııssııyla mikro alglerinyla mikro alglerin sucul ortamlarsucul ortamlarıındaki temel organikndaki temel organik üüreticiler olmalarreticiler olmalarıı, y, yüüksek besinksek besin dedeğğerine sahip olmalarerine sahip olmalarıı, nutrient d, nutrient dööngngüüssüündende öönemli bir role sahipnemli bir role sahip olmalarolmalarıı bunlarbunlarıın ekolojik, fizyolojik ve biyokimyasaln ekolojik, fizyolojik ve biyokimyasal öözelliklerinizelliklerini ççalalışışmak imak iççin yeterli nedenlerdir.in yeterli nedenlerdir. İİlk olarak 1890lk olarak 1890’’dada BeijernikBeijernik,, ChlorellaChlorella vulgarisvulgaris ‘‘inin agaragar üüzerindezerinde kolonilerini elde etmikolonilerini elde etmişş, bunu takiben, bunu takiben AllenAllen ve Nelson 1910ve Nelson 1910’’da birda bir diatomdiatom ttüürrüü olanolan Phaeodactylum tricornutumPhaeodactylum tricornutum’’u izole edereku izole ederek kküültltüürlerini yapmrlerini yapmışışlardlardıır.r.
  • 58.
     Alg kAlgküültltüürr ççalalışışmalarmalarıında mikrobiyolojik ynda mikrobiyolojik yööntemler gentemler geççerlidir.erlidir. ÇüÇünknküü temeltemel öözellikler bakzellikler bakıımmıından pekndan pek ççok yok yöönden benzerliklernden benzerlikler ggöösterir. Ancak temel algler bsterir. Ancak temel algler büüyyüümeme öözellikleri bakzellikleri bakıımmıındanndan faklfaklııddıır. Daha yavar. Daha yavaşş bbüüyyüüme hme hıızlarzlarıına sahiptirler ve genelliklena sahiptirler ve genellikle fotosentetik organizmalar olduklarfotosentetik organizmalar olduklarıından birndan bir ışıışık kaynak kaynağığına mutlakana mutlaka gereksinim duyarlar.gereksinim duyarlar. AkvakAkvaküültltüürderde Fitoplanktonun Yeri veFitoplanktonun Yeri ve ÖÖnemi:nemi: Denizlerde ve tatlDenizlerde ve tatlıı sulardasularda ssüüspansespanse maddenin canlmaddenin canlıı kkıısmsmıınnıı oluoluşşturan planktonikturan planktonik organizmalar, kendi baorganizmalar, kendi başşararıına hareket edemeyen, ancak suna hareket edemeyen, ancak su hareketleriyle yer dehareketleriyle yer değğiişştirebilen canltirebilen canlıılardlardıır. Akuatik bir ortamr. Akuatik bir ortamıınn verimliliverimliliğğii üüzerindezerinde ççokok öönemli olan bu organizmalar hakknemli olan bu organizmalar hakkıındanda bilgi edinmek ibilgi edinmek iççin,in, ööncelikle ortamncelikle ortamıın plankton kompozisyonunu ven plankton kompozisyonunu ve bununbunun üüzerinde etkili faktzerinde etkili faktöörleri saptamak gerekir. Besin zincirininrleri saptamak gerekir. Besin zincirinin temelini olutemelini oluşşturan bu organizmalarturan bu organizmalarıın verimlilin verimliliğği, besin zincirinini, besin zincirinin buna babuna bağğllıı didiğğer halkalarer halkalarıınnıı etkiler ve dahaetkiler ve daha üüst beslenmest beslenme ddüüzeylerindekizeylerindeki üüretimin sretimin sıınnıırrıınnıı belirler.belirler.
  • 59.
     Fitoplankton tFitoplanktontüürleri besinrleri besin zinciri izinciri iççinde oynadinde oynadııklarklarıı bubu öönemli rollerinin yannemli rollerinin yanıı ssııra,ra, akuatik ortamdaki nutrientakuatik ortamdaki nutrient ddööngngüüssüünde anahtar bir rolende anahtar bir role sahiptir. Bunlar amonyak,sahiptir. Bunlar amonyak, üüre, nitrat ve fosfat gibire, nitrat ve fosfat gibi makro nutrientleri, izmakro nutrientleri, iz elementleri ve bazelementleri ve bazıı vitaminleri kullanarakvitaminleri kullanarak organik maddeyi oluorganik maddeyi oluşştururlar.tururlar. Bu hBu hüücrelerincrelerin ööllüüpp dekomposedekompose olmasolmasııylayla kimyasal ve organik dkimyasal ve organik dööngngüü devam eder.devam eder. a)Azot Döngüsü, b) Karbon döngüsü
  • 60.
     Gerek doGerekdoğğal ortamda gerekse laboratuar koal ortamda gerekse laboratuar koşşullarullarıında knda küültltüürlerirleri yapyapıılan deniz alglerinin ekonomidekilan deniz alglerinin ekonomideki öönemi bnemi büüyyüüktktüür. Bur. Bu öönemnem onlaronlarıınn ççokok ççeeşşitli alanlarda kullanitli alanlarda kullanıılabilmesinden ileri gelmektedir;labilmesinden ileri gelmektedir; besin kaynabesin kaynağığı olarak kullanolarak kullanııllıırlar, yanrlar, yanıı ssııra arra arııtmatma üünitelerinde venitelerinde ve AkvakAkvaküültltüür sistemlerinde enr sistemlerinde en öönemli basamanemli basamağığı teteşşkil ederler.kil ederler.  Temel fitoplankton gruplarTemel fitoplankton gruplarıından alndan alıınannan öörnek trnek tüürlerin krlerin küültltüürlerirleri yapyapıılarak, blarak, büüyyüümelerimeleri üüzerine farklzerine farklıı fiziksel ve kimyasal faktfiziksel ve kimyasal faktöörlerinrlerin etkilerinin saptanmasetkilerinin saptanmasıı, bu gruplar, bu gruplarıın don doğğalal populasyonlarpopulasyonlarıınnıınn bbüüyyüümeleri imeleri iççin gerekli sin gerekli sııcaklcaklıık, karbondioksit dk, karbondioksit düüzeyi, besinzeyi, besin kaynakaynağığınnıın kalitesi ve dn kalitesi ve düüzeyi, gzeyi, güüneneşş ışığıışığınnıın yon yoğğunluk ve sunluk ve süüresi gibiresi gibi kritik faktkritik faktöörlerin saptanmasrlerin saptanmasıı aaççııssıından dandan da öönemlidir. Bu nedenlenemlidir. Bu nedenle belirli kobelirli koşşullar altullar altıında bir tnda bir tüürrüün performansn performansıınnıı dahadaha ööncedennceden kestirebilmek ikestirebilmek iççin belirlenen optimum koin belirlenen optimum koşşullar altullar altıındaki potansiyelinindaki potansiyelini bilmek gereklidir. Bu bilgiler, temel fizyolojik, biyokimyasalbilmek gereklidir. Bu bilgiler, temel fizyolojik, biyokimyasal ççalalışışmalarmalarıın den değğerlendirilmesi ve kerlendirilmesi ve küültltüür sistemlerinin dizaynr sistemlerinin dizaynıı,, kurulmaskurulmasıı ve ive işşletilmesi gibi konularletilmesi gibi konularıın temelini olun temelini oluşşturur.turur.
  • 61.
     Yer yYeryüüzzüündeki yndeki yııllllıık toplam net primerk toplam net primer üüretim 1.4*10retim 1.4*101414 kg kurukg kuru aağığırlrlııktktıır. Bu miktarr. Bu miktarıın en azn en azıından % 40 gibindan % 40 gibi öönemli bir miktarnemli bir miktarıı denizlerdeki fitoplankton tdenizlerdeki fitoplankton tüürleri tarafrleri tarafıından olundan oluşşturulur. Primerturulur. Primer üüretime katkretime katkııda bulunan denizel fitoplankton tda bulunan denizel fitoplankton tüürleri arasrleri arasıındanda gerek kgerek kııta sahanlta sahanlııklarklarıı gibi verimli okyanuslargibi verimli okyanuslarıın en verimlin en verimli yerlerinde gerekse kyerlerinde gerekse kııta sahanlta sahanlııklarklarıı gibi verimli kgibi verimli kııyyıısal bsal böölgelerdelgelerde en ben büüyyüük katkk katkııyyıı % 25 gibi bir oranla% 25 gibi bir oranla diatomdiatom gruplargruplarıı yapar. Buyapar. Bu nedenlenedenle diatomlardiatomlar karasal ekosistemdeki bkarasal ekosistemdeki büüyyüük orman sahlark orman sahlarııylayla aynaynıı kategoriye girer.kategoriye girer. DiatomlarDiatomlar gerek deniz kgerek deniz küültltüürrüü ççalalışışmalarmalarıında gereksem deniznda gereksem deniz ççiftliiftliğğinde anahtar role sahipinde anahtar role sahip organizmalardorganizmalardıır.r.
  • 62.
    Fitoplankton KFitoplankton KüültltüürlerininTarihrlerinin Tarihççesi:esi: II. DII. Düünya Savanya Savaşışından sonrandan sonra alglerin yalglerin yığıığın kn küültltüürleriyle ilgilirleriyle ilgili ççalalışışmalarda hedeflenen amamalarda hedeflenen amaçç,, tek htek hüücre proteini (SCP:cre proteini (SCP: SingleSingle CellCell Protein)Protein) üüretmekti. Mikro algretmekti. Mikro alg kküültltüürleriyle SCPrleriyle SCP üüretiminin dretiminin düünyadaki protein anyadaki protein aççığıığınnıı kapatacakkapatacak bbüüyyüük bir alternatif olduk bir alternatif olduğğuna inanuna inanııllııyordu. Alglerin yyordu. Alglerin yüüksekksek protein iprotein iççerieriğği gibi peki gibi pek ççok avantajok avantajıınnıın yann yanıı ssııra bazra bazıı öönemlinemli dezavantajlardezavantajlarıınnıın da oldun da olduğğu gu göözlemlenmizlemlenmişştir. Bunlar;tir. Bunlar; 11-- Tek hTek hüücreli alglerin hasadcreli alglerin hasadıında karnda karşışılalaşışılan glan güçüçllüükler; mikrokler; mikro partikpartiküüllerin ortamdan ayrllerin ortamdan ayrıılmaslmasıı ve konsantre edilmesindekive konsantre edilmesindeki ggüçüçllüükler.kler. 22-- BazBazıı ttüürlerin kalrlerin kalıın, seln, selüülozik tabiattaki hlozik tabiattaki hüücre duvarlarcre duvarlarıı insan veinsan ve hayvan sindirimini ghayvan sindirimini güçüçleleşştiren yaptiren yapııya sahip olmasya sahip olmasıı 33-- Ticari aTicari aççııdan besindan besin üüretimi iretimi iççin gerekli geniin gerekli genişş kküültltüür sistemlerir sistemleri oldukoldukçça karmaa karmaşışık ve pahalk ve pahalıı mmüühendislik dizaynhendislik dizaynıınnıın yapn yapıımmıı veve iişşletme giderlerini gerektirmesi.letme giderlerini gerektirmesi. Bu tBu tüür dezavantajlarr dezavantajlarıına rana rağğmen insan yamen insan yaşşamamıınnıın vazgen vazgeççilmez besiniilmez besini protein, pahalprotein, pahalıı, kaynaklar, kaynaklarıın yetersiz ve dn yetersiz ve düünyada knyada kııtltlığıığı ççekilen birekilen bir besin maddesi olmasbesin maddesi olmasıı mikro alg kmikro alg küültltüürlerini cazip hale getirmirlerini cazip hale getirmişştir.tir.
  • 63.
     Gerek AkvakGerekAkvaküültltüür gerekse tek hr gerekse tek hüücreli protein (SCP) elde etmecreli protein (SCP) elde etme amacamacıına yna yöönelik tnelik tüüm km küültltüür uygulamalarr uygulamalarıında temel amanda temel amaçç, fotosentez, fotosentez iişşleminin organik maddeye dleminin organik maddeye döönnüüşşüümmüündeki verimlilindeki verimliliğği maksimumai maksimuma ulaulaşşttıırmak ve bitkisel organik maddeyi optimumrmak ve bitkisel organik maddeyi optimum şşekildeekilde üüretmektir.retmektir. BBööyle bir sonucu yyle bir sonucu yüüksekksek biyomasbiyomas eldesieldesi amaamaççlanan blanan büüyyüükk ööllççekliekli kküültltüür sistemlerinde bar sistemlerinde başşarabilmek iarabilmek iççin gin güüneneşş enerjisindenenerjisinden faydalanmak gereklidir. Genifaydalanmak gereklidir. Genişş ööllççekli alg kekli alg küültltüür sistemlerinir sistemlerini laboratuar dlaboratuar dışıışında ve geninda ve genişş alanlarda kurmak zorunludur. Balanlarda kurmak zorunludur. Bööyle algyle alg kküültltüür sistemleri,r sistemleri, ççevresel koevresel koşşullarullarıından etkilenir ve bu sistemlerndan etkilenir ve bu sistemler biyobiyo--mmüühendislik, ekolojik problemleri de beraberinde getirir.hendislik, ekolojik problemleri de beraberinde getirir. BBüüyyüük sistemlerde kk sistemlerde küültltüürrüün homojen birn homojen bir şşekilde karekilde karışışttıırrıılmaslmasıı besleyici tuz (nutrientler) miktarlarbesleyici tuz (nutrientler) miktarlarıınnıınn üüremesi arzu edilen tremesi arzu edilen tüürlererlere ggööre dre düüzenlenmesi, tzenlenmesi, tüür kompozisyonunun kontrolr kompozisyonunun kontrolüü, karbondioksit, karbondioksit ilavesi, su kaynailavesi, su kaynağığı ve suyun kalitesi, buharlave suyun kalitesi, buharlaşşmanmanıın kontroln kontrolüü veve sonusonuçç üürrüünnüü elde etmek ielde etmek iççin hin hüücrelerin ayrcrelerin ayrıılmaslmasıı ve hasat ive hasat işşlemlerilemleri karkarşışılalaşışılan temel problemlerdir.lan temel problemlerdir.
  • 64.
    Alglerin KullanAlglerin KullanıımAlanlarm Alanlarıı::  Mikroskobik alglerin ticari bir mal gibiMikroskobik alglerin ticari bir mal gibi üüretimleri yaklaretimleri yaklaşışık 40k 40 yyııldan buyana yapldan buyana yapıılmaktadlmaktadıır. Algalr. Algal üüretim gretim güünnüümmüüzde artzde artııkk bir sanayi kolu haline gelen atbir sanayi kolu haline gelen atıık su ark su arııttıımmıı ve gve güüneneşş enerjisininenerjisinin biyomasabiyomasa ddöönnüüşşttüürrüülmesi gibi alanlarda bilinen en etkili ve enlmesi gibi alanlarda bilinen en etkili ve en ekonomik yoldur. Ayrekonomik yoldur. Ayrııca Akvakca Akvaküültltüür amar amaççlarlarıı ççererççevesindeevesinde larvallarval üüretim yapretim yapıılan tesislerde alg klan tesislerde alg küültltüürr üüniteleri, sisteminniteleri, sistemin kakaççıınnıılmaz ve enlmaz ve en öönemli basamanemli basamağığıddıır. Bur. Bu üünitedeki banitedeki başşararıı,, kurulan zincirin dikurulan zincirin diğğer halkalarer halkalarıına hemen yansna hemen yansıır. Dir. Diğğer taraftaner taraftan algalalgal biyomasbiyomas bazbazıı kimyasal maddelerinkimyasal maddelerin üüretiminde, enerjiretiminde, enerji eldesindeeldesinde, gerek insanlar gerekse hayvanlar i, gerek insanlar gerekse hayvanlar iççin proteinin protein kaynakaynağığı olarak da kullanolarak da kullanıılabilirler.labilirler.  İİlk olaraklk olarak ÇÇadad çöçöllüünde bulunannde bulunan SpirulinaSpirulina , yan, yanıı ssıırara NostocNostoc pruniforme, Nostoc commune, Nostocpruniforme, Nostoc commune, Nostoc verrucosumverrucosum,, Phylloderma sacrum, Oodegonium, Spirogyra, PrasiolaPhylloderma sacrum, Oodegonium, Spirogyra, Prasiola juannicajuannica, Prasiola japonica, Prasiola japonica gibi tgibi tüür insanlara tarafr insanlara tarafıındanndan bebeğğeniyle teniyle tüüketilmektedir.ketilmektedir.
  • 65.
    KKüültltüürrüü YapYapıılan AlgTlan Alg Tüürlerirleri Günümüzde dünyanın çeşitli yerlerinden izole edilen 40 dan fazla mikro alg türü intensif Akvakültür operasyonlarında saf suşlar olarak kültürü yapılmakta ve kullanılmaktadır. Yetiştiriciliği yapılan alg türlerinin büyüklükleri birkaç mikrometre ile 100 µm üzerinde değişir. Akvakültürde yaygın olarak kullanılan türler diatomlardan Skeletonema costatum, Thalassiosira pseudonana, Chaetoceros gracilis, C. calcitrans, flagellatlardan Isochrysis galbana, Tetraselmis suecica, Monochrysis lutheri ve Chlorococcaleanlardan Chlorella spp. gibi türlerdir.
  • 66.
    AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yemkaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan BacillariophyceaeBacillariophyceae ssıınnııffıına ait bazna ait bazıı alg talg tüürlerirleri Chaetoceros calcitrans Skeletonema costatum Phaeodactylum tricornutum Nitzchia seriata
  • 67.
    AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yemkaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan HaptophyceaeHaptophyceae ssıınnııffıına ait bazna ait bazıı alg talg tüürlerirleri Isochrysis galbana Pavlova (Monochrysis) lutheri
  • 68.
    AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yemkaynayem kaynağığı olarakolarak ççok yaygok yaygıın birn bir şşekilde kullanekilde kullanıılanlan PrasinophyceaePrasinophyceae ssıınnııffıındanndan TetraselmisTetraselmis ((PlatymonasPlatymonas)) suecicasuecica Tetraselmis (Platymonas) suecica
  • 69.
    AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yemkaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan Chlorophyceae sChlorophyceae sıınnııffıına ait bazna ait bazıı alg talg tüürlerirleri Dunaliella tertiolecta Chlorella pyrenoidosa Nannochloris spp.
  • 70.
    AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yemkaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan CyanophyceaeCyanophyceae ssıınnııffıına ait olanna ait olan SpirulinaSpirulina ttüürlerirleri Spirulina spp.
  • 73.
    AkvakAkvaküültltüürderde canlcanlıı yemkaynayem kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılanlan DinophyceaeDinophyceae ssıınnııffıına ait olanna ait olan GymnodinidumGymnodinidum splendenssplendens Gymnodinidum splendens
  • 74.
    Uygun Fitoplankton TUygunFitoplankton Tüürrüünnüün Sen Seççimiimi  Tek hTek hüücre proteini vecre proteini ve akvakakvaküültltüürr sistemlerinde kullansistemlerinde kullanıılacaklacak alg talg tüürlerin sahip olmasrlerin sahip olmasıı gerekengereken öözellikler:zellikler: 1.1. YYüüksek bksek büüyyüüme hme hıızzıına sahip olmasna sahip olmasıı,, 2.2. YYüüksek protein iksek protein iççerieriğğine sahip olmasine sahip olmasıı,, 3.3. Ortam koOrtam koşşullarullarıındaki ani dendaki ani değğiişşimlere karimlere karşışı direndirenççli olmasli olmasıı,, 4.4. Besleyici deBesleyici değğeri yeri yüüksek, kolayca sindirilebilir veksek, kolayca sindirilebilir ve toksiktoksik olamamasolamamasıı..
  • 75.
    KKüültltüürlerle İİlgili TemelKavramlarlgili Temel Kavramlar 1.1. ÖÖncelikle mikroorganizmanncelikle mikroorganizmanıın yan yaşşamamıı, geli, gelişşmesi vemesi ve ççooğğalmasalmasıı iiççin gereken besin maddelerini iin gereken besin maddelerini iççeren keren küültltüürr ortamortamıı hazhazıırlanmalrlanmalııddıır. Bu ortamda mikroorganizmalarr. Bu ortamda mikroorganizmalarıınn yayaşşamamıınnıı ssıınnıırlayan besinlererlayan besinlere vazgevazgeççilmez besinlerilmez besinler adadıı verilir. Bunlarverilir. Bunlar mikrobiyalmikrobiyal kinetiktekinetikte substratsubstrat olarak kabulolarak kabul edilirler.edilirler. 2.2. KKüültltüür ortamr ortamıına yanina yani besiyeribesiyeri,, üüretimi amaretimi amaççlanan tlanan tüüre aitre ait canlcanlıı hhüücrelerinin ilavesinecrelerinin ilavesine aaşışılamalama yadayada ekimekim denir. Budenir. Bu iişşlemin bakteriyolojik tekniklere uygun birlemin bakteriyolojik tekniklere uygun bir şşekilde, aseptikekilde, aseptik kokoşşullarda yapullarda yapıılmaslmasıı gerekmektedir.gerekmektedir. 3.3. KKüültltüür ortamr ortamıında gelinda gelişşmeyi hmeyi hıızlandzlandıırrııccıı maddelerinmaddelerin bulunmasbulunmasıı, geli, gelişşmeyi engelleyici maddelerinse olmamasmeyi engelleyici maddelerinse olmamasıı gerekir.gerekir. 4.4. KKüültltüür ortamr ortamıında tnda tüürrüün isten isteğğine uygun olarak optimumine uygun olarak optimum fiziksel ve kimyasal kofiziksel ve kimyasal koşşullarullarıın olun oluşşturulmasturulmasıı gerekir.gerekir.
  • 76.
    KKüültltüürr OrtamOrtamıınnıınn HazHazıırlanmasrlanmasıı ••Mikro alg hMikro alg hüücrelerinincrelerinin üüreyebilecereyebileceğği ortamlari ortamlar ççeeşşitli besleyiciitli besleyici tuzlarla zenginletuzlarla zenginleşştirerek haztirerek hazıırlanrlanıır. Kullanr. Kullanıılan kimyasal maddelerinlan kimyasal maddelerin analitik kalitede (ARanalitik kalitede (AR :: AnaliticalAnalitical ReagentReagent) olmas) olmasıı ve stoklarve stoklarıınn hazhazıırlanmasrlanmasıında saf su ve hattanda saf su ve hatta distiledistile su kullansu kullanıımmıı tercih edilir.tercih edilir. KullanKullanıılan her bir kimyasal maddenin konsantre stoklarlan her bir kimyasal maddenin konsantre stoklarıı ayrayrıı ayrayrıı hazhazıırlanrlanıır. Bur. Bu öözelliklezellikle ççok dok düüşşüük konsantrasyonlarda maddek konsantrasyonlarda madde hazhazıırlarken kolaylrlarken kolaylıık sak sağğlar. Hazlar. Hazıırlanan stoklar arlanan stoklar ağğzzıı kapalkapalıı olarakolarak sosoğğukta (+4ukta (+4 00 C) ve karanlC) ve karanlııkta saklanmalkta saklanmalııddıır. Bu ir. Bu işş iiççin bir buzdolabin bir buzdolabıı veya kveya küçüüçük bit sok bit soğğuk hava deposu uygundur. Ortamuk hava deposu uygundur. Ortamıın hazn hazıırlanmarlanma yyööntemine bantemine bağğllıı olarak stoklar otoklavda sterilize edilerekolarak stoklar otoklavda sterilize edilerek saklanabilir.saklanabilir.
  • 77.
    KKüültltüür Ortamr OrtamıınnıınHazn Hazıırlanmasrlanmasıı •• KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında temel olarak iki tipnda temel olarak iki tip ortam kullanortam kullanııllıırr 1)1) Sentetik Deniz Suyu Ortam,Sentetik Deniz Suyu Ortam, 2)2) Deniz Suyu OrtamDeniz Suyu Ortamıı
  • 78.
    Sentetik Deniz SuyuOrtamSentetik Deniz Suyu Ortamıı •• DoDoğğal deniz suyunun daha basite indirgenerek hazal deniz suyunun daha basite indirgenerek hazıırlanmrlanmışış halidir.halidir. Algal bAlgal büüyyüüme ve gelime ve gelişşme dome doğğal deniz suyunda oldual deniz suyunda olduğğu kadaru kadar tatminkar olur. Ayrtatminkar olur. Ayrııca kimyasal kompozisyonun iyi kontrolca kimyasal kompozisyonun iyi kontrol edilebilmesi, doedilebilmesi, doğğal deniz suyu yanal deniz suyu yanıında sahip oldunda sahip olduğğu en bu en büüyyüükk avantajdavantajdıır. Bu nedenle kontrollr. Bu nedenle kontrollüü kokoşşullarda yullarda yüürrüüttüülen denemelerdelen denemelerde tercih edilirler. Dotercih edilirler. Doğğal deniz suyunun yerini tam olarak tutmamasal deniz suyunun yerini tam olarak tutmamasıı nedeniyle her tnedeniyle her tüürrüün kn küültltüürrüünde uygun dende uygun değğildir. Yanildir. Yanıı ssıırara hazhazıırlanmasrlanmasıı fazladan bir emek ve masraf gerektirdifazladan bir emek ve masraf gerektirdiğğinden, doinden, doğğalal deniz suyunu temin etmenin zor oldudeniz suyunu temin etmenin zor olduğğu yerlerde veyau yerlerde veya öözelzel denemelerde kullandenemelerde kullanıımmıı ssöözz konusudur. Sentetik deniz suyu ortamkonusudur. Sentetik deniz suyu ortamıı hazhazıır olarak satr olarak satıılmaktadlmaktadıır (r (InstantInstant OceanOcean). Deniz suyundaki). Deniz suyundaki maddeleri imaddeleri iççeren bu hazeren bu hazıır ortam, belli hacimdeki saf suya ilaver ortam, belli hacimdeki saf suya ilave edilerek deniz suyu ilave edilir.edilerek deniz suyu ilave edilir.
  • 79.
    DoDoğğal Deniz SuyuOrtamal Deniz Suyu Ortamıı •• YeryuvarYeryuvarıında mevcut elementlerin bnda mevcut elementlerin büüyyüük bir bk bir bööllüümmüünnüünn (90 elementten 80(90 elementten 80’’inin) deniz suyundainin) deniz suyunda çöçözzüünmnmüüşş haldehalde olduolduğğu sanu sanıılmaktadlmaktadıır. Son derece kompleks bir ortamr. Son derece kompleks bir ortam olan deniz suyu pekolan deniz suyu pek ççok katok katıı madde ve gazmadde ve gazıınn çöçözzüünmnmüüşş halde bulunduhalde bulunduğğu biru bir çöçözeltidir. Bu nedenle deniz bitkilerizeltidir. Bu nedenle deniz bitkileri de dahil olmakde dahil olmak üüzere pekzere pek ççok deniz canlok deniz canlııssıınnıın bn büüyyüümesimesi iiççin ideal bir ortamdin ideal bir ortamdıır. Ancak deniz suyunda hr. Ancak deniz suyunda hıızlzlıı birbir algal balgal büüyyüüme elde etmek ime elde etmek iççin yeterli nin yeterli nuutrient yoktur. Butrient yoktur. Bu nedenle deniz suyuna bnedenle deniz suyuna büüyyüümeyi hmeyi hıızlandzlandıırmak ve daharmak ve daha yyüüksek birksek bir biyomasbiyomas elde etmek ielde etmek iççin nin nuutrientler ve genitrientler ve genişş bir tbir tüür aralr aralığıığına hitap edebilmesi ina hitap edebilmesi iççin iz elementler vein iz elementler ve vitaminler ilave edilir.vitaminler ilave edilir.
  • 80.
    •• ÖÖrnek 1.rnek1. ErdshreiberErdshreiber OrtamOrtamıı 0.1 gr NaNO0.1 gr NaNO33 0.02 gr Na0.02 gr Na22 HPOHPO 44 50 ml toprak50 ml toprak ekstraekstrakkttıı 7070 00 CC’’de pastde pastöörize edilmirize edilmişş 1000 ml deniz suyu halen pek1000 ml deniz suyu halen pek StStokok laboratuarda bu ilk formlaboratuarda bu ilk formüüllüün den değğiişştirilmitirilmişş şşekli kullanekli kullanıılmaktadlmaktadıır:r: 0.10.1 grgr NaNONaNO 33 0.02 gr0.02 gr NaNa 22 HPOHPO 44.12H.12H 22OO 50 ml toprak50 ml toprak ekstraktekstraktıı 30 dakika 15130 dakika 151 bsbs’’dede otoklavotoklavllaananarakrak ststerilizeerilize edilmiedilmişş 1000 ml deniz1000 ml deniz suyu (%95 deniz suyu + %5 saf su).suyu (%95 deniz suyu + %5 saf su). ZenginleZenginleşştirme Soltirme Solüüsyonlarsyonlarıı
  • 81.
    ToprakToprak EkstraktEkstraktıınnıınn HazHazıırlanmasrlanmasıı 11kg ince elenmikg ince elenmişş ggüübresiz bahbresiz bahççe toprae toprağığı 22 ltlt ççeeşşme suyu ile (veya 6 kg toprak ve 6me suyu ile (veya 6 kg toprak ve 6 ltlt su)su) birlikte 1 saat 5birlikte 1 saat 5 lbslbs’’dede otoklavlanotoklavlanıırr (veya bir(veya bir ocakta kaynatocakta kaynatııllıır). Sor). Soğğumaya bumaya bıırakrakıılan bu bulanlan bu bulanııkk ssııvvıı tekrar kaynama noktastekrar kaynama noktasıına getirilerek tekrarna getirilerek tekrar sterilize edilir. Busterilize edilir. Bu ekstraktekstrakt ççok inceok ince ççamuramur ssüüspansiyonu ispansiyonu iççerecektir. Bu serecektir. Bu sııvvıı yaya santrifsantrifüüjlenirjlenir yada 3yada 3--6 hafta boyunca6 hafta boyunca çöçöktktüürrüüllüür ver ve üüstte kalanstte kalan temiz su altemiz su alıınnıır. Bur. Bu şşekilde iekilde iççinde hiinde hiçç partikpartiküüll madde imadde iççermeyen altermeyen altıın sarn sarııssıı bir sbir sııvvıı elde edilir.elde edilir.
  • 82.
    ErdschreiberErdschreiber OrtamOrtamıınnıın HaznHazıırlanmasrlanmasıı 1.1. Yeterli miktarda deniz suyu 0.45Yeterli miktarda deniz suyu 0.45 mm’’lukluk birbir membranmembran filtreden veya GF/Cfiltreden veya GF/C cam fiber (cam fiber (glassglass--fibrefibre) filtre ka) filtre kağığıddıından sndan süüzzüüllüür, %5 saf su ilave edilerekr, %5 saf su ilave edilerek deniz suyu seyreltilir ve adeniz suyu seyreltilir ve ağğzzıı bir pamuk tbir pamuk tııkakaççla kapatla kapatııllıır.r. 2.2. KullanKullanııma hazma hazıır haldeki toprakr haldeki toprak ekstraktekstraktıı uygun miktarda biruygun miktarda bir erleneerlene alalıınnıırr aağğzzıı pamukla kapatpamukla kapatııllıır.r. 3.3. Nutrient tuzlarNutrient tuzlarıınnıın konsantre soln konsantre solüüsyonlarsyonlarıı ayrayrıı ayrayrıı hazhazıırlanrlanıır.r. ÖÖrnerneğğin 100in 100 ltlt bbüüyyüüme ortamme ortamıı hazhazıırlamak irlamak iççin 100 ml saf suya, dahain 100 ml saf suya, daha öönce belirtilennce belirtilen oranlarda (NaNOoranlarda (NaNO33 veve NaNa 22HPOHPO 44 iiççin) madde ilave edilerek konsantre stoklarin) madde ilave edilerek konsantre stoklar hazhazıırlanrlanıır ve ar ve ağığızlarzlarıı bir pamuk tbir pamuk tııkakaççla kapatla kapatııllıır.r. 4.4. HazHazıırlanan burlanan bu üçüç kap (deniz suyu, torakkap (deniz suyu, torak ekstraktekstraktıı ve nve nuutrient tuzlartrient tuzlarıı) ve) ve dereceli 5dereceli 5 mlml’’liklik pipet otoklavda 30 dakika sterilize edilir. Sopipet otoklavda 30 dakika sterilize edilir. Soğğumayaumaya bbıırakrakııllıır.r. 5.5. Steril pipet kullanSteril pipet kullanıılarak gerekli miktardaki nlarak gerekli miktardaki nuutrient tuz soltrient tuz solüüsyonu sosyonu soğğumuumuşş topraktoprak ekstraktekstrakt’’ıınana ve sonra bu karve sonra bu karışıışım som soğğumuumuşş deniz suyuna ilave edilir.deniz suyuna ilave edilir. Bu iBu işşlemler slemler sıırayla takip edilirserayla takip edilirse çöçökelme tehlikesikelme tehlikesi öönlenminlenmişş olur. Ortamaolur. Ortama hhüücreleri acreleri aşşlamadanlamadan öönce snce sııvvıınnıın oda sn oda sııcaklcaklığıığına gelmina gelmişş olmasolmasıına dikkatna dikkat edilmelidir.edilmelidir.
  • 83.
    ÖÖrnek 2.rnek 2. ConwayConwayOrtamOrtamıı İİstiridye larvalarstiridye larvalarıınnıın beslenmesinde birn beslenmesinde bir flagellatflagellat ttüürrüü IsochrysisIsochrysis galbanagalbana kküültltüürrüü iiççinin kullankullanıılmlmışışttıır.r. Bu ortam toprakBu ortam toprak ekstraktekstraktıındanda yer alan kimyasalyer alan kimyasal maddelerinmaddelerin ççooğğunu iunu iççerir. Bu kimyasallarerir. Bu kimyasallar pahalpahalııddıır ancakr ancak ççok kok küçüüçük miktarlarda gereklidir.k miktarlarda gereklidir. Bu nedenle gereksiz harcamadan kaBu nedenle gereksiz harcamadan kaççıınmak inmak iççinin konsantre nutrient stoklarkonsantre nutrient stoklarıı hazhazıırlanrlanıır. 1r. 1 ltlt denizdeniz suyuna I ve IIsuyuna I ve II nolunolu stok solstok solüüsyonlarsyonlarıından sadecendan sadece 1 ml ilave edilir.1 ml ilave edilir.
  • 84.
    Stok SolStok SolüüsyonI (syon I (İİnorganik Maddeler)norganik Maddeler) NaNONaNO 33 100 gr100 gr NaHNaH 22POPO 44.2H.2H 22OO 20 gr20 gr FeClFeCl 33.6H.6H 22OO 1.3 gr1.3 gr HH 33BOBO 33.6 gr33.6 gr NaNa.EDTA.EDTA 45 gr45 gr MnClMnCl 22.4H.4H 22OO 0.36 gr0.36 gr İİz element solz element solüüsyonusyonu 1 ml1 ml DistileDistile SuSu 11 ltlt
  • 85.
    İİz Element SolzElement Solüüsyonusyonu ZnClZnCl 22 2.1 gr2.1 gr CoClCoCl22.6H.6H 22OO 2.0 gr2.0 gr (NH(NH 44)6.)6.MoMo 77OO 2424.4H.4H 22OO 0.9 gr0.9 gr CuSOCuSO44.5H.5H 22OO 2.0 gr2.0 gr DistileDistile SuSu 100 ml100 ml •• Maddenin iyiMaddenin iyi çöçözzüülmesi ve yeterlilmesi ve yeterli asiditeasidite eldeelde etmek ietmek iççin safin saf HClHCl ilave edilir.ilave edilir.
  • 86.
    Stok SolStok SolüüsyonIIsyon II ThiaminThiamin hydrochloridhydrochlorid ((VitVit.B1).B1) 20 mg20 mg CyanocobalaminCyanocobalamin ((VitVit.B12).B12) 1 mg1 mg DistileDistile SuSu 200 ml200 ml
  • 87.
    ÖÖrnek 3.rnek 3. MiquelMiquel--AllenAllenOrtamOrtamıı ErdschreiberErdschreiber ortamortamıında bnda büüyyüümesi gmesi güçüç olan bazolan bazıı ttüürler irler iççin kullanin kullanıılmlmışışttıır.r. SolSolüüsyon Asyon A KNOKNO33 100 gr100 gr KBrKBr 2 gr2 gr KIKI 1 gr1 gr DistileDistile SuSu 11 ltlt
  • 88.
    SolSolüüsyon Bsyon B NaNa22HPOHPO 44 25 gr25 gr CaClCaCl 22.6H.6H 22OO 12.5 gr12.5 gr FeClFeCl 33 (%58 w/v sol.)(%58 w/v sol.) 12.5 ml12.5 ml HClHCl (P(Püürr KonsKons.).) 14.5 ml14.5 ml DistileDistile SuSu 500 ml500 ml 22 ltlt deniz suyuna 2 ml A ve 1 mldeniz suyuna 2 ml A ve 1 ml BB solsolüüsyonu ilave edilir,syonu ilave edilir, 7070 00CC ‘‘de 20 dakika pastde 20 dakika pastöörize edilir.rize edilir.
  • 89.
    ÖÖrnek 4.rnek 4. ••HemerickHemerick (1978) taraf(1978) tarafıından 200 kadarndan 200 kadar Chlorophyceae, Cyanophyceae veChlorophyceae, Cyanophyceae ve RhodophyceaeRhodophyceae ttüürrüünnüün kn küültltüürrüünde sadece iki ortamnde sadece iki ortam kullankullanıılmlmışışttıır. Bunlar tatlr. Bunlar tatlıı su isu iççin BGM (in BGM (AllenAllen,, 1963) ve deniz suyu i1963) ve deniz suyu iççinin SWMSWM’’dirdir.. •• BGM, herBGM, her biri ayrbiri ayrıı ayrayrıı hazhazıırlanan 13 bilerlanan 13 bileşşikik iiççerir. Bunlar kerir. Bunlar küültltüür ortamr ortamıına 5ml/na 5ml/ltlt şşeklindeeklinde ilave edilir.ilave edilir.
  • 90.
    MajorMajor StoklarStoklar KNOKNO 33200 gr/200 gr/ltlt KK 22HPOHPO 44 70 gr/70 gr/ltlt MgSOMgSO 44.7H.7H 22OO 50 gr/50 gr/ltlt NaClNaCl 34 gr/34 gr/ltlt FeEDTAFeEDTA 10 gr/10 gr/ltlt CaClCaCl 22 5 gr/5 gr/ltlt
  • 91.
    Borik AsitBorik Asit ••20 ml/20 ml/ltlt şşeklinde sulandeklinde sulandıırrııllıır ve kr ve küültltüürr ortamortamıına 5 ml/na 5 ml/ltlt ilave edilir.ilave edilir.
  • 92.
    MinorMinor StoklarStoklar MnClMnCl 22.4H.4H22OO 72 gr/72 gr/ltlt (NH4)(NH4) 22MoOMoO 44 5.2 gr/5.2 gr/ltlt ZnClZnCl 22 4.0 gr/4.0 gr/ltlt CuSOCuSO 44.5H.5H 22OO 3.2 gr/3.2 gr/ltlt CoSOCoSO 44 2.0 gr/2.0 gr/ltlt NHNH 44VOVO 33 0.8 gr/0.8 gr/ltlt •• HazHazıırlanan bu solrlanan bu solüüsyonlar 5 mg/syonlar 5 mg/ltlt şşeklindeeklinde sulandsulandıırrııllıır ve kr ve küültltüür ortamr ortamıına 5 ml/na 5 ml/ltlt olarak ilaveolarak ilave edilir.edilir.
  • 93.
    KKüültltüür Kor Koşşullarullarıı 1.1.KKüültltüür Kaplarr Kaplarıı ve Temizlive Temizliğğii KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında cam kaplarnda cam kaplarıı kullanmak her zaman tercihkullanmak her zaman tercih sebebidir.sebebidir. ÖÖzellikle azellikle aşışı ve stok kve stok küültltüürlerin hazrlerin hazıırlanmasrlanmasıında cam kaplar ennda cam kaplar en iyi sonucu verir. Bu iiyi sonucu verir. Bu işş iiççin ayrin ayrıılan cam kaplar sadece klan cam kaplar sadece küültltüür ir işşlemlerindelemlerinde kullankullanıılmallmalııddıır. Bu kaplarda kesinlikler. Bu kaplarda kesinlikle formalinformalin veya HClveya HCl22 gibigibi kimyasallar bulundurulmamalkimyasallar bulundurulmamalııddıır.r. Cam kaplarCam kaplarıın temizlin temizliğği bai başşararııllıı alg kalg küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında ilknda ilk esastesastıır ve dikkat edilmesi gerekenr ve dikkat edilmesi gereken öönemli bir husustur. Knemli bir husustur. Küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında kullannda kullanıılacak bir cam kap tercihen slacak bir cam kap tercihen sııvvıı sabunla (veysabunla (veyaa ssııvvıı deterjanla) fdeterjanla) fıırrççalalanarakanarak iyice yiyice yııkankanıır. Bu sayede alglerin alkali kor. Bu sayede alglerin alkali koşşullardaullarda oluoluşşturduturduğğu organik film tabakasu organik film tabakasıı giderilmigiderilmişş olur.olur. ÇÇeeşşme suyu ile iyiceme suyu ile iyice ççalkalandalkalandııktan sonra seyreltikktan sonra seyreltik HClHCl’’denden gegeççirilir ve son olarak saf su ile biririlir ve son olarak saf su ile bir kakaçç defadefa ççalkalanalkalanıır. Kurumasr. Kurumasıı iiççin tersin ters ççevrilir ve bir etevrilir ve bir etüüvde kurutulupvde kurutulup tozdan ve havadan gelen sporlardan (tozdan ve havadan gelen sporlardan (airair--borneborne) korumak i) korumak iççin ain ağğzzıı alalüüminyum folyo ile kapatminyum folyo ile kapatııllıır. Kullanr. Kullanııma hazma hazıır hale gelen bu kaplar yiner hale gelen bu kaplar yine tozsuz bir ortamda , dolapta yada rafta saklantozsuz bir ortamda , dolapta yada rafta saklanıır.r. HassasHassas ççalalışışmalarda kullanmalarda kullanıılacak (vitaminlacak (vitamin bioassaybioassay gibi) camgibi) cam kaplardaki serbest iz organikleri gidermek ikaplardaki serbest iz organikleri gidermek iççin bu kaplar 400in bu kaplar 400 00 CC’’de 4 saatde 4 saat bbıırakrakııllıır.r.
  • 94.
    SSııcaklcaklığıığın kontrolln kontrollüüolduolduğğu Alg odasu Alg odasıı: Stok k: Stok küültltüürler testrler test ttüüplerinde (solda) ve izolasyon ve ekim iplerinde (solda) ve izolasyon ve ekim işşlerinin yaplerinin yapııldldığıığı ççekereker ocak (saocak (sağğda)da)
  • 95.
    2.2. SterilizasyonSterilizasyon •• KKüültltüürrççalalışışmalarmalarıında da genel mikrnda da genel mikroobiyolojikbiyolojik yyööntemler esas olduntemler esas olduğğundan, kaplarundan, kaplarıın ven ve ortamlarortamlarıın sterilizasyonunda otoklav in sterilizasyonunda otoklav işşlemi enlemi en ççok tercih edilen bir yok tercih edilen bir yööntemdir. Bunun yanntemdir. Bunun yanıı ssıırara filtrasyonlafiltrasyonla, radyasyonla sterilizasyon ve, radyasyonla sterilizasyon ve ççeeşşitliitli kimyasallarla (buharlakimyasallarla (buharlaşşan veya buharlaan veya buharlaşşmayan)mayan) dezenfeksiyon ydezenfeksiyon yööntemleri de kntemleri de küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında kullannda kullanıılabilir (labilir (HamiltonHamilton, 1978)., 1978). ÖÖzellikle deneyselzellikle deneysel ççalalışışmalardamalarda ççok kullanok kullanıılan velan ve tercih edilen bir ytercih edilen bir yööntem olan otoklav ilentem olan otoklav ile sterilizasyon asterilizasyon aşşaağığıda ada aççııklanmklanmışışttıır.r.
  • 96.
    3.3. OtoklavOtoklav İİleSterilizasyonle Sterilizasyon •• KKüültltüürr ççalalışışmalarmalarıında tnda tüüm kaplar, pipetler ve ortamlar otoklavdam kaplar, pipetler ve ortamlar otoklavda sterilize edilmelidir. Tam bir sterilizasyon 121sterilize edilmelidir. Tam bir sterilizasyon 121 00 CC’’de doygun buharde doygun buhar iiççinde 15inde 15 IbIb/in/in 22 atmosferik basatmosferik basıınnççta gerta gerççekleekleşşir. Sir. Sııvvıılarlarıınn sterilizasyonunda gerekli zaman hacmin bir fonksiyonudur.sterilizasyonunda gerekli zaman hacmin bir fonksiyonudur. ÖÖrnerneğğinin 1000 ml s1000 ml sııvvıı 10 dakikada sterilize edilirken daha b10 dakikada sterilize edilirken daha büüyyüük hacimler dahak hacimler daha uzun zamana gereksinim duyar. Ancak genel olarak 30 dakikauzun zamana gereksinim duyar. Ancak genel olarak 30 dakika otoklava pekotoklava pek ççok ekipman ve ortamok ekipman ve ortamıın sterilizasyonu in sterilizasyonu iççin yeterli birin yeterli bir ssüüredir. Eredir. Eğğer otoklav gibi (er otoklav gibi (ŞŞekil) bir ekipman yoksa, aynekil) bir ekipman yoksa, aynıı amacaamaca hizmet eden genihizmet eden genişş hacimli dhacimli düüddüüklklüü tencereler kullantencereler kullanıılabilir. Deneylabilir. Deney ttüüpleri tel sepetlere yerlepleri tel sepetlere yerleşştirilerek otoklava konur. Bu sepetleretirilerek otoklava konur. Bu sepetlere ssııralanan tralanan tüüplerin aplerin ağğzzıı pamuk tpamuk tııkakaççlarla kapatlarla kapatııldldııktan sonra kurumaktan sonra kuruma kakağığıddıı ve ambalaj kave ambalaj kağığıddıı ileile öörtrtüüllüüp lastikle bantlanp lastikle bantlanııp otoklava konur.p otoklava konur. Bu kaBu kağığıtlar ve pamuk ttlar ve pamuk tııkakaççlar ylar yüüksek basksek basıınnçç altaltıında doygun buharnda doygun buhar gegeççiişşine izin verir ve tam bir sterilizasyon saine izin verir ve tam bir sterilizasyon sağğlar.lar.
  • 97.
    Otoklav iOtoklav işşlemlerislemleri sıırasrasıında kullannda kullanıılanlan pipet muhafaza kaplarpipet muhafaza kaplarıı
  • 98.
    4.4. HavalandHavalandıırmarma •• GeniGenişşhacimli khacimli küültltüürlerde havalandrlerde havalandıırma bazrma bazıı ttüürlerin maksimumrlerin maksimum bbüüyyüüme hme hıızzıına ulana ulaşşmasmasıı bakbakıımmıındanndan öönemlidir. Ancak knemlidir. Ancak küçüüçükk hacimli khacimli küültltüürlerde (2rlerde (2 ltlt’’denden az) havalandaz) havalandıırma gereksizdir. Brma gereksizdir. Bööyleyle kaplarda yapkaplarda yapıılan klan küültltüürlerde kabrlerde kabıın an ağğzzıından gendan geççen hava algalen hava algal bbüüyyüüme ime iççin yeterli olacaktin yeterli olacaktıır. Bazen kr. Bazen küültltüür ortamr ortamıınnıı havalandhavalandıırmanrmanıın veya karn veya karışışttıırmanrmanıın iyi sonun iyi sonuçç vermedivermediğği ti tüürlerderlerde vardvardıır.r. ÖÖrnerneğğinin SkeletonemaSkeletonema costatumcostatum havalandhavalandıırma yaprma yapıılmayanlmayan kküültltüürlerde daha iyi bir brlerde daha iyi bir büüyyüüme gme göösterir. Havalandsterir. Havalandıırmayla verilenrmayla verilen COCO22,, PhaeodactylumPhaeodactylum ve bazve bazıı flagellatlarflagellatlarıınn bbüüyyüüme hme hıızzıınnıı arttarttıırrııccıı etki yapar (etki yapar (RaymontRaymont ve Adams, 1958). Kve Adams, 1958). Küültltüüre verilen hava,re verilen hava, ççeeşşitliitli partikpartiküülleri (toz, spor vs) illeri (toz, spor vs) iççerebilir. Bunlarerebilir. Bunlarıı ararıındndıırmak irmak iççin hava,in hava, kküültltüüre girmedenre girmeden öönce bir filtreden gence bir filtreden geççirilerek verilir (irilerek verilir (ŞŞekil).ekil).
  • 99.
    Hava filtresi (Havafiltresi (FoxFox, 1983), 1983)
  • 100.
    5.5. AydAydıınlatmanlatma •• AlgkAlg küültltüürleri birrleri bir ışıışık kaynak kaynağığına gereksinim duyar.na gereksinim duyar. ÇüÇünknküü ışıışık,k, fotosentezim enerji kaynafotosentezim enerji kaynağığıddıır. Ir. Işışık yok yoğğunluunluğğuna karuna karşışı fotosentezfotosentez hhıızzıı dodoğğru birru bir şşekilde artar. Bu artekilde artar. Bu artışış doygundoygun ışıışık yok yoğğunluunluğğunda birunda bir platoya ulaplatoya ulaşışır (r (ŞŞekil). Yekil). Yüüksekksek ışıışık yok yoğğunluklarunluklarıı fotosentezifotosentezi inhibeinhibe eder, deder, düüşşüükk ışıışık yok yoğğunluklarunluklarııysa fotosentezi sysa fotosentezi sıınnıırlayrlayııccıı öözellizelliğğee sahiptir. Isahiptir. Işığışığın yon yoğğunluunluğğu ve su ve süüresi kresi küültltüürlerin verimlilirlerin verimliliğği ai aççııssıındanndan öönemlidir. Banemlidir. Başşlanglangııççtata ışıışık yok yoğğunluunluğğuna paraleluna paralel şşekilde artanekilde artan organikorganik üüretim, kretim, küültltüürrüün dahan daha ilerkiilerki safhalarsafhalarıında snda sıınnıırlayrlayııccıı birbir faktfaktöör olarak ortayar olarak ortaya ççııkar (kar (GuillardGuillard, 1972). Bu s, 1972). Bu sıınnıırlayrlayııccıı etki,etki, ortamdaki hortamdaki hüücre konsantrasyonunun bir sonucu olarak hcre konsantrasyonunun bir sonucu olarak hüücrelerincrelerin birbirlerini gbirbirlerini göölgelemesi velgelemesi ve ışığışığa doygun hale gelen ha doygun hale gelen hüücrelerin dahacrelerin daha fazlafazla ışıışık enerjisi kullanmamask enerjisi kullanmamasıı nedeniyle ortayanedeniyle ortaya ççııkar.kar.
  • 101.
    5.5. AydAydıınlatmanlatma •• Pratikuygulamalarda direkt gPratik uygulamalarda direkt güüneneşş ışığıışığı alg kalg küültltüürleri irleri iççinin inhibeinhibe edici etki yapar. Bu nedenle kedici etki yapar. Bu nedenle küültltüür kaplarr kaplarıı ggüüneneşş ışığıışığınnıı dodoğğrudan almayan, kuzeye bakan pencerelererudan almayan, kuzeye bakan pencerelere-- raflara konur. Eraflara konur. Eğğer ger güüneneşş ışığıışığınnıı dodoğğrudan alan bir yererudan alan bir yere koymak zorunluysa bu kaplarkoymak zorunluysa bu kaplarıın gn göölgelenmesi gerekir.lgelenmesi gerekir. •• KKüültltüür uygulamalarr uygulamalarıı suni aydsuni aydıınlatma kaynaklarnlatma kaynaklarııylayla yyüürrüüttüülecekse, bularlecekse, bularıı ggüüneneşş ışığıışığına ena eşşdedeğğer kaynaklarer kaynaklar olmasolmasıına dikkat edilmelidir. Bu ina dikkat edilmelidir. Bu işşlem ilem iççin gerekliin gerekli floresanfloresan lambalarlambalarıınnıın verdin verdiğğii ışıışıkk şşiddetiiddeti de farklde farklııddıır. Bunlarr. Bunlarıınn hesaplanhesaplanııp, uygun kaynaklarp, uygun kaynaklarıınnıın sen seççilmesi gerekir.ilmesi gerekir.
  • 102.
    5.5. AydAydıınlatmanlatma •• FarklFarklııtiptekitipteki floresanfloresan lambalarlambalarıın dn döönnüüşşüüm katsaym katsayıılarlarıı;; FloresanFloresan LambalarLambalarıı KatsayKatsayıılarlarıı (C)(C) CoolCool--whitewhite (40)(40) 0.300.30 DayDay LightLight 0.340.34 GroGro--luxlux 0.900.90 C katsayC katsayııssıınnıın kullann kullanıımmıı:: LuxLux X C=X C= mWmW/cm/cm22 Genel olarak 1000Genel olarak 1000 luxlux ışıışık yok yoğğunluunluğğu stok ku stok küültltüürlerirleri devamdevam ettirmede yeterli olurken yettirmede yeterli olurken yüüksek birksek bir üüretim iretim iççinin 35003500--50005000 luxlux ışıışık yok yoğğunluunluğğu gerekir.u gerekir.
  • 103.
    Alg kAlg küültltüürtanklarr tanklarıı üüzerindeki sunizerindeki suni aydaydıınlatma sistemlerinlatma sistemleri
  • 104.
    Alg KAlg Küültltüürleriirleri iççin kullanin kullanıılanlan ışıışıklandklandıırrıılmlmışış öözel masalarzel masalar
  • 105.
    6.6. SSııcaklcaklııkk •• FitoplanktonhFitoplankton hüücrelerinin biyolojik aktiviteleriyle ortamcrelerinin biyolojik aktiviteleriyle ortam ssııcaklcaklığıığı arasarasıında genel bir ilinda genel bir ilişşki vardki vardıır. Br. Büüyyüüme hme hıızlarzlarıı belli bir optimuma kadar sbelli bir optimuma kadar sııcaklcaklığığa baa bağğllıı olarak artar.olarak artar. Ancak bu noktadan sonra azalmaya baAncak bu noktadan sonra azalmaya başşlar. Bu optimumlar. Bu optimum pekpek ççok deniz ve tatlok deniz ve tatlıı su tsu tüürleri irleri iççin 18in 18--2525 00 CC aralaralığıığındadndadıır. Bu nedenle alg kr. Bu nedenle alg küültltüürleri irleri iççin sin sııcaklcaklığıığın 25n 25 00 CC’’ninnin üüzerinezerine ççııkmamaskmamasıı gerekir. Sabit sgerekir. Sabit sııcaklcaklııktakiktaki kküültltüür koleksiyon odalarr koleksiyon odalarıı genellikle 18genellikle 18 00 CC’’de tutulurde tutulur ((ŞŞekil). Sonuekil). Sonuçç olarakolarak ççok dok düüşşüük sk sııcaklcaklııklar bklar büüyyüümeyimeyi geciktirir,geciktirir, ççok yok yüüksek sksek sııcaklcaklııklarsa kklarsa küültltüürler irler iççinin ööldldüürrüüccüü olabilir.olabilir.
  • 106.
    7.7. EnfeksiyonunEnfeksiyonun ÖÖnlenmesinlenmesi AlgkAlg küültltüürlerinde krlerinde küültltüürrüün nitelin niteliğğini bozabilecek ve hattaini bozabilecek ve hatta ööllüümm fazfazıına getirecekna getirecek ççeeşşitli enfeksiyon kaynaklaritli enfeksiyon kaynaklarıı vardvardıır (r (ŞŞekil). Kekil). Küültltüürr kaplarkaplarıınnıın ve ortamn ve ortamıın sterilizasyonuna ilaveten bakteriyel bulan sterilizasyonuna ilaveten bakteriyel bulaşşmama veya tveya tüürlerin birbirine karrlerin birbirine karışışma nedenleri bazma nedenleri bazıı basitbasit öönlemlerlenlemlerle giderilebilir.giderilebilir. 1.1. KaplarKaplarıın an ağğzzıınnıı öörten pamuk trten pamuk tııkakaççlarlarıın hazn hazıırlanmasrlanmasıında tercihennda tercihen hidrofil veya 2. Kalite pamuk kullanhidrofil veya 2. Kalite pamuk kullanııllıır ver ve şşekilde gekilde göösterildisterildiğği gibii gibi hazhazıırlanrlanıır (r (ŞŞekil).ekil). 2.2. BBu tu tııkakaççlar masa veya slar masa veya sıırara üüststüü gibi steril olmayan yerleregibi steril olmayan yerlere konulmamalkonulmamalııddıır. Br. Bööyle yerler algal spor ve bakteriyel bulayle yerler algal spor ve bakteriyel bulaşşmama kaynaklarkaynaklarııddıır.r. 3.3. Bu tBu tııkakaççlarla steril olmayan kaplarlarla steril olmayan kaplarıın an ağığızlarzlarıı kapatkapatıılmamallmamalıı veyaveya bbööyle kaplarda kullanyle kaplarda kullanıılan tlan tııkakaççlar steril kaplarda kullanlar steril kaplarda kullanıılmamallmamalııddıır.r. 4.4. Ara iAra işşlemlerde (Transfer veya alemlerde (Transfer veya aşışılama) kullanlama) kullanıılanlan pastpastöörr yadayada dereceli pipetler,dereceli pipetler, öönce saf su ilence saf su ile ççalkalanmalalkalanmalıı, et, etüüvde kurutulduktanvde kurutulduktan ve genive genişş ucu pamukla kapatucu pamukla kapatııldldııktan sonra cam yada metal bir pipetktan sonra cam yada metal bir pipet kabkabıı iiççinde otoklava konulmalinde otoklava konulmalııddıır.r.
  • 107.
    7.7. EnfeksiyonunEnfeksiyonun ÖÖnlenmesinlenmesi 5.5.KKüültltüür transferleri ve ar transferleri ve aşışılamalar steril kolamalar steril koşşullarda yullarda yüürrüüttüülmeli,lmeli, ara iara işşlemlerde kullanlemlerde kullanıılan kaplar, pipetler vs. steril olmallan kaplar, pipetler vs. steril olmalııddıır.r. Transfer iTransfer işşlemleri tercihen U.V. lamba yaklemleri tercihen U.V. lamba yakıılmlmışış bir odada, bek alevibir odada, bek alevi kullanarak yapkullanarak yapıılmallmalııddıır. Tr. Tüüplerin aplerin ağığızlarzlarıındaki tndaki tııkakaçç ve tve tüüp sol ellep sol elle tutulur, satutulur, sağğ eldeki pipet ile bek alevinde transfer yapeldeki pipet ile bek alevinde transfer yapııllıır (r (ŞŞekil).ekil). 6.6. KullanKullanııma hazma hazıır steril ortamlar buzdolabr steril ortamlar buzdolabıında (+4nda (+4 00 C)C) saklanmalsaklanmalııddıır. Bununla birlikte taze ortam kullanmaya dikkatr. Bununla birlikte taze ortam kullanmaya dikkat edilmelidir.edilmelidir. ÇüÇünknküü bayatlambayatlamışış kküültltüür ortamlarr ortamlarıı bakteribakteri poppopuulasyonlarlasyonlarıınnıınn geligelişşimineimine ççok uygundur.ok uygundur. 7.7. AyrAyrııca ortamca ortamıın zenginlen zenginleşştirilmesinde kullantirilmesinde kullanıılanlan ççalalışışmama stoklarstoklarıınnıın da taze olarak hazn da taze olarak hazıırlanrlanııp kullanp kullanıılmaslmasıına dikkatna dikkat edilmelidir (edilmelidir (öözellikle vitamin solzellikle vitamin solüüsyonlarsyonlarıı).).
  • 108.
    AlgAlg ÜÜnitelerinde SuArnitelerinde Su Arııttıımmıı iiççin kullanin kullanıılanlan Kum filtre SistemleriKum filtre Sistemleri
  • 109.
    Alg kAlg küültltüürrüüÜÜnitelerinde Su arnitelerinde Su arııttıımmıı iiççinin kullankullanıılanlan kartukartuçç filtre sistemifiltre sistemi
  • 110.
    KKüültltüür Tiplerir Tipleri ••SSııvvıı KKüültltüürlerrler DeneyselDeneysel ççalalışışmalarda enmalarda en ççok kullanok kullanıılan ve tercih edilen ortamlan ve tercih edilen ortam tipidir. Deney ttipidir. Deney tüüppüündeki bndeki büüyyüüme ortamme ortamıına, kna, küçüüçük bir hk bir hüücre grubucre grubu aaşışılanlanıır. Bu ir. Bu işşlemlem ççeeşşitli yollarla yapitli yollarla yapıılabilir. Dahalabilir. Daha öönce mevcut olannce mevcut olan kküültltüürden birkarden birkaçç damla yeni ortamdamla yeni ortamıın in iççersine ilave edilir (dahaersine ilave edilir (daha ööncence bahsedilen aseptik kobahsedilen aseptik koşşullara dikkat ederek veya doullara dikkat ederek veya doğğal ortamal ortamıındanndan alalıınan hnan hüücre veya hcre veya hüücre grubu acre grubu aşışılanlanıır. Ar. Aşışılama ilama işşlemi dahalemi daha ööncence belirtildibelirtildiğği gibi hazi gibi hazıırlanan bir pipet yadarlanan bir pipet yada ööze yardze yardıımmııyla yapyla yapıılabilir.labilir.
  • 111.
    KKüültltüür Tiplerir Tipleri ••KatKatıı ((AgarAgar) K) Küültltüürlerirleri KatKatıı ortam hazortam hazıırlamak irlamak iççin zenginlein zenginleşştirilmitirilmişş deniz suyudeniz suyu sosoğğukken %1.5ukken %1.5--2 oran2 oranıında toznda toz agaragar ile karile karışışttıırrııllıır (r (agaragarıınn topaklatopaklaşşmammamışış olmasolmasıına dikkat edilir).na dikkat edilir). İİlave edilenlave edilen agaragar bainbain-- mariemarie (su banyosu) yoluyla veya do(su banyosu) yoluyla veya doğğrudan aleve maruzrudan aleve maruz bbıırakrakıılmadanlmadan ııssııttıılaraklarak çöçözzüüllüür. Solr. Solüüsyonsyon ııssııttııllıırken devamlrken devamlıı karkarışışttıırarakrarak agaragarıınn topaklatopaklaşşmasmasıı öönlenir. Birnlenir. Bir erlenerlen yada biryada bir beher ibeher iççersinde yapersinde yapıılan,lan, agaragarıı ııssııtaraktarak çöçözdzdüürme irme işşlemindenleminden sonra otoklavda sterilize edilir. Otoklavdansonra otoklavda sterilize edilir. Otoklavdan ççııkarkarıılan bu slan bu sııcakcak solsolüüsyon steril tsyon steril tüüplere pay edilir. Tplere pay edilir. Tüüpler yatpler yatıık vaziyettek vaziyette tutularak donmastutularak donmasıı sasağğlanlanıır. Bu ir. Bu işşlem bize daha genilem bize daha genişş bir ekimbir ekim yyüüzeyi sazeyi sağğlar. Bular. Bu şşekilde hazekilde hazıırlanan trlanan tüüplerdeki katplerdeki katıı ortamlara,ortamlara, steril kosteril koşşullarda, ana stoktan birullarda, ana stoktan bir ööze veya pipet ile hze veya pipet ile hüücrelercreler alalıınnııp ekim yapp ekim yapııllıır (r (ŞŞekil).ekil).
  • 112.
    KKüültltüür Tiplerir Tipleri ••EEğğer bu ier bu işşlemilemi petripetri kaplarkaplarıında yapacaksaknda yapacaksak erlendeerlende çöçözdzdüürrüülenlen agaragar solsolüüsyonu ssyonu sııcakkencakken petripetri kaplarkaplarıına pay edilir. Bu sna pay edilir. Bu sııcak solcak solüüsyonsyon genelliklegenellikle petripetri kabkabıı derinliderinliğğinin yarinin yarııssıı kadar ilave edilir vekadar ilave edilir ve sosoğğumaya bumaya bıırakrakııllıır. Yine bu ortama hr. Yine bu ortama hüücreler steril bircreler steril bir öözeze yardyardıımmııyla ayla aşışılanlanıır.r.
  • 113.
    KatKatıı KKüültltüür (r(AgarAgar) Ortam) Ortamıınnıın in iççindeinde bulundubulunduğğuu PetriPetri KaplarKaplarıı
  • 114.
    KKüültltüürlerde Brlerde Büüyyüümeme AAlgklg küültltüürlerinde brlerinde büüyyüüme denince mikroorganizmalarme denince mikroorganizmalarıın birimn birim hacimde veya birim alanda belirli bir zaman aralhacimde veya birim alanda belirli bir zaman aralığıığında olunda oluşşturduturduğğuu kuru veya yakuru veya yaşş aağığırlrlııktaki organik kktaki organik küütle arttle artışıışı akla gelir.akla gelir.
  • 115.
    BBüüyyüüme Tayin YmeTayin Yööntemlerintemleri •• Alg kAlg küültltüürr ççalalışışmalarmalarıında bnda büüyyüüme kalitatif ve kantitatifme kalitatif ve kantitatif yollarla yapyollarla yapıılabilir.labilir. ÖÖzellikle aynzellikle aynıı ttüürrüün kn küültltüürlerinin rutinrlerinin rutin olarak yapolarak yapııldldığıığı durumlarda, kdurumlarda, küültltüürrüün renginden genel birn renginden genel bir tahmin ytahmin yüürrüüttüülebilir.lebilir. ÇÇok bok büüyyüüme var, az bme var, az büüyyüüme varme var veya hiveya hiçç bbüüyyüüme yok gibi. Bme yok gibi. Bööyle yaklayle yaklaşışık bir tahmindek bir tahminde bulunmak kbulunmak küültltüürrüün gidin gidişşatatıınnıı dedeğğerlendirmek ierlendirmek iççin veyain veya yaryarıı ssüürekli krekli küültltüürlerde taze ortam ilave edilme zamanrlerde taze ortam ilave edilme zamanıınnıınn bulunmasbulunmasıında yeterlidir. Ancak bu tahmin bize hinda yeterlidir. Ancak bu tahmin bize hiçç birbir zaman kzaman küültltüürdeki hrdeki hüücresel gelicresel gelişşmeyle ilgili ayrmeyle ilgili ayrııntntııllıı bilgiler (hbilgiler (hüücre saycre sayııssıı, h, hüücre hacmi,cre hacmi, biyokbiyoküütletle vs) vermezvs) vermez ve bu nedenleve bu nedenle de deneyselde deneysel ççalalışışmalarda yeterli demalarda yeterli değğildir.ildir.
  • 116.
    BBüüyyüüme Tayin YmeTayin Yööntemlerintemleri •• KKüültltüürlerin kantitatif derlerin kantitatif değğerlendirmesi herlendirmesi hüücrecre saysayııssıı, optik yo, optik yoğğunluk, kuru ve yaunluk, kuru ve yaşş aağığırlrlıık,k, klorofil miktarklorofil miktarıı, organik karbon vs. gibi algal, organik karbon vs. gibi algal bbüüyyüümeyle ilgili parametrelerin hassas birmeyle ilgili parametrelerin hassas bir şşekildeekilde ööllçüçülmesiyle elde edilir.lmesiyle elde edilir. •• Algal bAlgal büüyyüümeme ööllçüçümmüünde kullannde kullanıılan ylan yööntemlerentemlere gegeççmedenmeden öönce bnce büüyyüümenin karakteristikleri vemenin karakteristikleri ve bazbazıı temel btemel büüyyüüme fazlarme fazlarıınnıın ayrn ayrııntntıılarlarıından,ndan, yani byani büüyyüüme dinamiklerinden sme dinamiklerinden sööz etmekz etmek gerekir.gerekir.
  • 117.
    BBüüyyüüme Dinamiklerime Dinamikleri ••Optimum fiziksel (Optimum fiziksel (ışıışık, sk, sııcaklcaklıık, COk, CO22) ve kimyasal () ve kimyasal (nnüütrientlertrientler, iz, iz elementler, vitaminler) koelementler, vitaminler) koşşullarullarıın hazn hazıırlandrlandığıığı bir kbir küültltüür ortamr ortamıınana aaşışılanan hlanan hüücreler, ortama uyum gcreler, ortama uyum göösteripsterip ççooğğalmaya baalmaya başşlaylayııncayancaya kadar belirli bir skadar belirli bir süüre gere geççer. Bu ser. Bu süüre zarfre zarfıında hnda hüücre saycre sayııssıında hemennda hemen hemen hihemen hiçç bir artbir artışış ggöözlenmez. Kzlenmez. Küültltüürlerin barlerin başşlanglangııccıında gnda göözlenenzlenen bu evreyebu evreye gecikme fazgecikme fazıı adadıı verilir. (verilir. (ŞŞekil). Bu faz genellikle aekil). Bu faz genellikle aşışıdakidaki ööllüü hhüücrelerin saycrelerin sayııssıına ve metabolik aktivitesine bana ve metabolik aktivitesine bağğllıı olarak ortayaolarak ortaya ççııkar. Akar. Aşışınnıın kalitesi (genn kalitesi (gençç kküültltüür olmasr olmasıı) daha k) daha küültltüür ir işşlemlerininlemlerinin babaşşlanglangııccıındanda öönemli bir sorun olarak karnemli bir sorun olarak karşışımmıızaza ççııkar. Bu nedenlekar. Bu nedenle aaşışı kküültltüürlerinin, brlerinin, büüyyüümenin logaritmik fazmenin logaritmik fazıında, yani aktif bnda, yani aktif büüyyüümeme iiççinde bulunan alt kinde bulunan alt küültltüürlerden alrlerden alıınmasnmasıı uygundur.uygundur.
  • 118.
    BBüüyyüüme Dinamiklerime Dinamikleri ••Gecikme fazGecikme fazıında yavanda yavaşş birbir şşekilde artan hekilde artan hüücre konsantrasyonu belirlicre konsantrasyonu belirli bir dbir düüzeye ulazeye ulaşışıncanca logaritmik evreyelogaritmik evreye varvarııllıır (r (ŞŞekil). Bu evredeekil). Bu evrede hhüücreler ecreler eşşit ve ardit ve ardııl zaman arall zaman aralııklarklarıında logaritmik olarak artar (nda logaritmik olarak artar (ŞŞekil).ekil). Sabit hacimde yapSabit hacimde yapıılan kesikli klan kesikli küültltüürlerde /rlerde /BatchBatch kküültltüür) bu artr) bu artışış,, ortamdaki besinle tortamdaki besinle tüükeninceye kadar devam eder. Hkeninceye kadar devam eder. Hüücre artcre artışıışı belirli birbelirli bir noktaya ulanoktaya ulaşışınca bnca büüyyüüme daha fazla devam etmez.me daha fazla devam etmez. ÇüÇünknküü bbüüyyüümeyimeyi ssıınnıırlayanrlayan ççeeşşitli faktitli faktöörler devreye girer.rler devreye girer. ÖÖrnerneğğin, yin, yüüksek hksek hüücrecre konsantrasyonunun bir sonucu olarak hkonsantrasyonunun bir sonucu olarak hüücrelerin birbirini gcrelerin birbirini göölgelemesilgelemesi sonucu olusonucu oluşşanan ışıışık sk sıınnıırlamasrlamasıı (I(Işışık sk sıınnıırlamasrlamasıı aynaynıı zamandazamanda ışığışığaa doygun yani daha fazladoygun yani daha fazla ışıışık enerjisi kullanamayan hk enerjisi kullanamayan hüücrelerincrelerin oluoluşşmasmasııyla da meydana gelir) veya ortamda biriken ve byla da meydana gelir) veya ortamda biriken ve büüyyüümeyimeyi inhibeinhibe eden metabolik arteden metabolik artııklar sonucu oluklar sonucu oluşşanan toksiktoksik etki gibi setki gibi sıınnıırlayrlayııccıı faktfaktöörler brler büüyyüümenin daha fazla devam etmesine izin vermez ve bmenin daha fazla devam etmesine izin vermez ve büüyyüümeme birbir duraklama evresiduraklama evresine girer (ne girer (ŞŞekil).ekil).
  • 119.
    BBüüyyüüme Dinamiklerime Dinamikleri ••Duraklama evresini hDuraklama evresini hüücrelerin ecrelerin eşşit ve ardit ve ardııl zamanl zaman aralaralııklarklarıındaki artndaki artışıışınnıın sabit bir oranla ifade edildin sabit bir oranla ifade edildiğği,i, yani byani büüyyüüme hme hıızzıınnıın sabit bir katsayn sabit bir katsayıı halinde kaldhalinde kaldığıığı sabitsabit bir evredir (bir evredir (ŞŞekil). Bu evredeekil). Bu evrede ööllüü hhüücrelerin saycrelerin sayııssıı loglog faza gfaza göörere ççok yok yüükselmikselmişştir vetir ve ööllüü hhüücrelerle canlcrelerle canlıı hhüücrelerin saycrelerin sayııssıı neredeyse eneredeyse eşşit hale gelmiit hale gelmişştir. Batir. Başşka birka bir dedeğğiişşle bu fazda hle bu fazda hüücre konsantrasyonunda zamana gcre konsantrasyonunda zamana göörere net bir artnet bir artışış yada azalyada azalışış ggöörrüülmez. Bunu izleyen fazda,lmez. Bunu izleyen fazda, yaniyani mikrobiyalmikrobiyal kinetikinetiğğin son evrelerindein son evrelerinde ööllüüm hm hıızzıı arttarttığıığı iiççin hin hüücre konsantrasyonunda net bir azalcre konsantrasyonunda net bir azalışış ggöözlenir. Buzlenir. Bu azalmanazalmanıın sonunda kn sonunda küültltüürr ööllüüm fazm fazıına girer ve sona erer.na girer ve sona erer.
  • 120.
    Mikro alg kMikroalg küültltüürlerinin 5 Brlerinin 5 Büüyyüüme Fazme Fazıı
  • 121.
    BBüüyyüüme Hme HıızzıınnıınHesaplanmasn Hesaplanmasıı •• Algal kAlgal küültltüürlerde brlerde büüyyüüme hme hıızzıı dxdx//dtdt’’ninnin diferansiyelidiferansiyeli şşeklindeeklinde hesaplanabilir. Formhesaplanabilir. Formüüldeki x hldeki x hüücre saycre sayııssıı, karbon, azot, klorofil, karbon, azot, klorofil aa vs.vs. olabilir.t ise zamanolabilir.t ise zamanıı ifade eder.ifade eder. BBüüyyüüme hme hıızzıı;; dxdx .. 11 dtdt xx •• EEğğer her hüücre artcre artışış hhıızzıı logaritmik fazda oldulogaritmik fazda olduğğu gibi belirli bir zamanu gibi belirli bir zaman periyodu boyunca sabitse denklem bilinenperiyodu boyunca sabitse denklem bilinen üüssel bssel büüyyüüme denklemineme denklemine entegre edilebilir.entegre edilebilir.  == dxdx .. 11 dtdt xx
  • 122.
    BBüüyyüüme Hme HıızzıınnıınHesaplanmasn Hesaplanmasıı
  • 123.
    BBüüyyüüme Hme HıızzıınnıınHesaplanmasn Hesaplanmasıı Spesifik bSpesifik büüyyüüme hme hıızzıı olarak tanolarak tanıımlanan (mlanan (µµ)) biyomastabiyomasta birimbirim zamanda meydana gelenzamanda meydana gelen nisbinisbi yada kyada kıısmi artsmi artışıışı ifade eder. Algifade eder. Alg kküültltüürlerinde grlerinde göözz öönnüüne alne alıınan zaman birimleri, genellikle saatnan zaman birimleri, genellikle saat--11 veya gveya güünn--11 dirdir.. Alg kAlg küültltüürlerinde brlerinde büüyyüüme, genellikle hme, genellikle hüücre saycre sayııssıındaki veyandaki veya konsantrasyonunda birim zamanda olukonsantrasyonunda birim zamanda oluşşan artan artışış olarak kabul edilir.olarak kabul edilir. Buna baBuna bağğllıı olarak bolarak büüyyüüme hme hıızzıı da gda güünlnlüük bk bööllüünme saynme sayııssıı yadayada ikilenme adedi olarak hesaplanikilenme adedi olarak hesaplanıır.r. ÇüÇünknküü gergerççekte hekte hüücrecre bbööllüünmesinin anlamnmesinin anlamıı, onun ikilenmesi yani iki kat, onun ikilenmesi yani iki katıınana ççııkmaskmasıı demektir. Bu nedenle gdemektir. Bu nedenle güünlnlüük bk bööllüünme adedi baknme adedi bakıımmıından bndan büüyyüümeninmenin hesaplanmashesaplanmasıında kullannda kullanıılan en mantlan en mantııklklıı taban logtaban log22 tabantabanııddıır.r.
  • 124.
    DolayDolayııssııyla denklem;yla denklem; şeklindeyazılabilir. Bu işlem pratik olarak; şekline dönüştürülerek yapılır.
  • 125.
    HHüücre Saycre SayııssıınnıınTespitin Tespiti •• Alg kAlg küültltüürlerindeki hrlerindeki hüücre saycre sayııssıınnıın bulunmasn bulunmasıında ve bnda ve büüyyüümeninmenin izlenmesinde kullanizlenmesinde kullanıılanlan ççeeşşitli sayma kamaralaritli sayma kamaralarıı mevcuttur. Bunlarmevcuttur. Bunlar arasarasıında karelerin bnda karelerin büüyyüüklklüüğğüü, bunlar, bunlarıın sn sııralanralanışıışı, total derinlik, total, total derinlik, total hacim gibi dehacim gibi değğiişşkenlerde farklkenlerde farklııllııklar vardklar vardıır. Dolayr. Dolayııssııyla farklyla farklıı saymasayma kamaralarkamaralarıı farklfarklıı bbüüyyüüklklüükteki vekteki ve şşekildeki hekildeki hüücreler ile bunlarcreler ile bunlarıınn farklfarklıı yoyoğğunluktaki kunluktaki küültltüürlerini saymaya yarar.rlerini saymaya yarar. •• Sayma kamaralarSayma kamaralarıınnıın temel tiplerin temel tipleri GuillardGuillard (1978) taraf(1978) tarafıındanndan şşuu şşekildeekilde öözetlenmizetlenmişştir.tir.
  • 126.
    Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı SedgwickSedgwick--RafterRafter:: ÖÖllççeksiz ve dikdeksiz ve dikdöörtgensel (50X20 mm)rtgensel (50X20 mm) kamara, 1 mm derinlik, 1000 mm kare ykamara, 1 mm derinlik, 1000 mm kare yüüzey alan ve 1 mlzey alan ve 1 ml hacme sahiptir. Genellikle bhacme sahiptir. Genellikle büüyyüük hk hüücrelerin saycrelerin sayıımmıındanda kullankullanııllıır (r (ŞŞekil).ekil). PalmerPalmer--MaloneyMaloney::ÖÖllççeksiz, dairesel,eksiz, dairesel, ççap 17.9 mm, derinlikap 17.9 mm, derinlik 400400 µµm (0.4 mm), ym (0.4 mm), yüüzey alanzey alanıı 250 mm250 mm 22 , total hacim 0.1, total hacim 0.1 mlml’’dirdir. Basit bir yap. Basit bir yapııya sahip ve bya sahip ve büüyyüük hk hüücrelerin saycrelerin sayıımmıınana elverielverişşlidir (lidir (ŞŞekil).ekil).
  • 127.
    Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı ••HemasitometreHemasitometre:: İİki tipi mevcuttur;ki tipi mevcuttur; FuchFuch--RosenthalRosenthal ööllççeklerine sahip olan (eklerine sahip olan (ŞŞekil) veekil) ve NeubauerNeubauer veya geliveya gelişştirilmitirilmişş NeaubauerNeaubauer ööllççeklerine sahip olan (eklerine sahip olan (ŞŞekil)ekil) hemasitometrelerdirhemasitometrelerdir.. •• a.a. FuchFuch--RosenthalRosenthal TipTip HemasitometreHemasitometre:: YYüüzey alanzey alanıı herher birinin kenarbirinin kenarıı 1 mm olan 116 geni1 mm olan 116 genişş kareye bkareye bööllüünmnmüüşşttüür. Herr. Her bir kare, kenarlarbir kare, kenarlarıı 250250 µµm olan 6 kareye daha bm olan 6 kareye daha bööllüünmnmüüşşttüür.r. Bu kBu küçüüçük kareler 1/16 mmk kareler 1/16 mm 22 (6.25X10(6.25X10 ––22 mmmm 22 veya 6.25X10veya 6.25X10 ––44 cmcm 22 ) alana sahiptir. Kamaran) alana sahiptir. Kamaranıın derinlin derinliğği 0.2i 0.2 mmmm’’dirdir.B.Bööylece her bir kylece her bir küçüüçük kare (6.25X10k kare (6.25X10 ––44 cmcm22 X0.02 cmX0.02 cm veya 1.25X10veya 1.25X10--55 cmcm22 ) sahiptir. Her bir geni) sahiptir. Her bir genişş kare (0.1 cmkare (0.1 cm X 0.1X 0.1 cmX0.02 cm) 2X10cmX0.02 cm) 2X10--44 ml, hacme sahipken, kamaranml, hacme sahipken, kamaranıın totaln total hacmi (0.4 cmX0.4 cmX0.2 cm) 32X10hacmi (0.4 cmX0.4 cmX0.2 cm) 32X10--44 mlml’’dirdir ((ŞŞekil).ekil).
  • 128.
    Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı ••NeubaeurNeubaeur TipTip HemasitometreHemasitometre:: neubauerneubauer ve gelive gelişştirilmitirilmişş NeubauerNeubauer olmakolmak üüzere iki tipi mevcuttur. Herzere iki tipi mevcuttur. Her ikisideikiside 9 adet 19 adet 1 mmmm’’liklik karelere sahiptir ancak farklkarelere sahiptir ancak farklıı şşekillerdeekillerde bbööllüünmnmüüşşlerdir (lerdir (ŞŞekil). Bu kamaralar 0.1 mm veya 0.01 cmekil). Bu kamaralar 0.1 mm veya 0.01 cm derinliderinliğğe sahiptir.e sahiptir. •• GeliGelişştirilmitirilmişş tiptekitipteki neubauerneubauer sayma lamsayma lamıında 9 adet 1 mmnda 9 adet 1 mm22 ’’liklik kareler farklkareler farklıı şşekillerde bekillerde bööllüünmnmüüşşttüür (r (ŞŞekil ). 2.,4.,6., ve 8.ekil ). 2.,4.,6., ve 8. kareler kendi araskareler kendi arasıında 20 dikdnda 20 dikdöörtgene; 1.,3.7., ve 9. karelerrtgene; 1.,3.7., ve 9. kareler kendi araskendi arasıında 16 kareye bnda 16 kareye bööllüünmnmüüşşttüür. Buradaki her bir kr. Buradaki her bir küçüüçükk kare 16 kareye daha bkare 16 kareye daha bööllüünmnmüüşş ve toplam (25X16) 400 kareyeve toplam (25X16) 400 kareye sahip olmusahip olmuşştur.tur. •• DolayDolayııssııyla en kyla en küçüüçük 400 kare 1/400 mmk 400 kare 1/400 mm22 yani (2.5X10yani (2.5X10--33 mmmm22 , 2.5X10, 2.5X10--55 cmcm22 ) alana sahiptir ve her bir karenin hacmi) alana sahiptir ve her bir karenin hacmi 2.5X102.5X10--77 mlml’’dirdir. Kamaran. Kamaranıın total hacmi (0.3 cmX0.3n total hacmi (0.3 cmX0.3 cmX0.01cmX0.01 ccçç) 9X10) 9X10--44 mlml’’dirdir..
  • 129.
    Sayma KamaralarSayma Kamaralarıı ••4.4. PetroofPetroof HauserHauser Bakteri Sayma LamBakteri Sayma Lamıı:: GeliGelişştirilmitirilmişş NeubauerNeubauer ööllççeklerine ve 0.02 mm derinlieklerine ve 0.02 mm derinliğğe sahiptir.e sahiptir. ÖÖllççeklenmieklenmişş alanalanıın totaln total hacmi 1.8X10hacmi 1.8X10--55 mlml’’dirdir. Lam. Lamıınn üüzerinezerine immersiyonimmersiyon yayağığı damlatdamlatıılaraklarak yyüüksek bksek büüyyüütmede incelenebilir. 1 karedeki ortalama 1 htmede incelenebilir. 1 karedeki ortalama 1 hüücrelikcrelik saysayıı, 5X10, 5X1044 h/h/mlml’’liklik bir hbir hüücre yocre yoğğunluunluğğu verir (u verir (ŞŞekil).ekil).
  • 130.
    a. Sedgwick-Raffer, b.Palmer-Maloney,C. Kan sayımı yapılan tip (Fuch-Rosental veya Neubauer), d. Pertoff- Hausser bakteri ayım kamarası
  • 131.
  • 132.
  • 133.
    SaySayıım Ym Yööntemintemi ••SaySayıım lamlarm lamlarıı öörnekle doldurulmadanrnekle doldurulmadan öönce iyice temizlenmelince iyice temizlenmeli ve kurutulmalve kurutulmalııddıır. Sayma kamarasr. Sayma kamarasıı temiz ve yatemiz ve yağğssıız olmalz olmalııddıırr çüçünknküü kamarankamaranıınn üüzerine ellerden gezerine ellerden geççecek bir yaecek bir yağğ tabakastabakasıı,, kamara ikamara iççine konanine konan öörnerneğğin dain dağığıllıımmıınnıı ggüçüçleleşştirir vetirir ve öönemlinemli bir hata kaynabir hata kaynağığı oluoluşşturur. Temizleme iturur. Temizleme işşleminde kamaraleminde kamara ööncence deterjanla ydeterjanla yııkankanııp suyla iyicep suyla iyice ççalkalanalkalanıır, silinir, etanol yadar, silinir, etanol yada asetonlu pamukla silindikten sonra temiz bir tasetonlu pamukla silindikten sonra temiz bir tüülbent beziylelbent beziyle kurutulur. Lamel de aynkurutulur. Lamel de aynıı iişşlemlerden gelemlerden geççirilir. Kamaranirilir. Kamaranıınn üüzerinde lamelin oturacazerinde lamelin oturacağığı yer hafifyer hafifççee ııslatslatııllıır ve lamelr ve lamel kamarakamara üüzerine hizerine hiçç hareket etmeyecekhareket etmeyecek şşekilde yapekilde yapışışttıırrııllıır.r. SaySayıılacaklacak öörnekrnek homojenizehomojenize edildikten sonra,edildikten sonra, pastpastöörr pipetiylepipetiyle bir miktarbir miktarıı alalıınarak saynarak sayııma hazma hazıır hale getirilen kamarayar hale getirilen kamaraya dikkatlice doldurulur ve hdikkatlice doldurulur ve hüücrelerin tcrelerin tüüm kamara alanm kamara alanıınana homojen olarak dahomojen olarak dağığılmaslmasıı sasağğlanlanıır. Sayr. Sayıım im işşlemine gelemine geççmedenmeden öönce hnce hüücrelerincrelerin çöçökmesi ikmesi iççin 3in 3--5 dakika beklenir ve say5 dakika beklenir ve sayıımm iişşlemine gelemine geççilir. Bu iilir. Bu işşlemler yaplemler yapıılacak saylacak sayıımmıın don doğğruluruluğğunuunu etkileyen enetkileyen en öönemli noktalardnemli noktalardıır.r.
  • 134.
    SaySayıım Ym Yööntemintemi ••BirBir öörnekteki hrnekteki hüücre konsantrasyonunun istatistiksel tayini icre konsantrasyonunun istatistiksel tayini iççin en az 4in en az 4 ardardııl sayl sayıım yapm yapıılmallmalııddıır. Yani sayma kamarasr. Yani sayma kamarasıı 2 veya 4 kere yeniden2 veya 4 kere yeniden doldurularak ayrdoldurularak ayrıı ayrayrıı saysayıılmallmalııddıır. Tekrarlanan bu sayr. Tekrarlanan bu sayıımlardakimlardaki hhüücrelerin toplamcrelerin toplamıı 10001000’’dn az olamamaldn az olamamalııddıır (r (üüst sst sıınnıır 300r 300--400 h400 hüücredencreden fazla olmamalfazla olmamalıı).). ÇüÇünknküü bu sayma kamaralarbu sayma kamaralarıındaki hndaki hüücrelercreler PoissonPoisson dadağığıllıımmıına sahiptir.na sahiptir. PoissonPoisson dadağığıllıımmıına uyan hna uyan hüücrelerin saycrelerin sayııssıı ancakancak ardardııl sayl sayıımlarla, istatistikimlarla, istatistiki öönem tanem taşışıyan rakamlar elde edilerek tahminyan rakamlar elde edilerek tahmin edilebilir. Zincir formundaki hedilebilir. Zincir formundaki hüücrelerle yapcrelerle yapıılan saylan sayıımlarda total hmlarda total hüücrecre saysayııssıı ççok yok yüüksekksek ççııkabilir. Bu nedenle zincir formuna sahip hkabilir. Bu nedenle zincir formuna sahip hüücrelerincrelerin saysayıılmadanlmadan öönce iyicence iyice ççalkalanarak kalkalanarak kıırrıılmaslmasıı, g, güüven aralven aralığıığınnıınn daralmasdaralmasıınnıı ve hassasiyetin artmasve hassasiyetin artmasıınnıı sasağğlar. Zincirleri klar. Zincirleri kıırma irma işşlemi birlemi bir homojenithomojenitöörderde yada biryada bir vortexvortex karkarışışttıırrııccııssıında yapnda yapıılabilir. Bu ilabilir. Bu işşlemlem yapyapııllıırken hrken hüücrelerin tamamen parcrelerin tamamen parççalanmamasalanmamasıına dikkat edilmelidir.na dikkat edilmelidir. ÖÖrnerneğğin 30in 30--4040 µµmm’’dandan daha bdaha büüyyüük birk bir ççapa sahip hapa sahip hüücrecre homojenizehomojenize edilmez,edilmez, çüçünknküü tamamen partamamen parççalanma olasalanma olasııllığıığı daha ydaha yüüksektir.ksektir.
  • 135.
    SaySayıım Ym Yööntemintemi ••Alg kAlg küültltüürlerindeki hrlerindeki hüücre konsantrasyonu ayncre konsantrasyonu aynıı zamanda buzamanda bu hhüücrelerin bcrelerin büüyyüüklklüüğğüü ileile de ilgilidir. Bde ilgilidir. Büüyyüük hk hüücreler niscreler nisppeten dahaeten daha ddüüşşüük hk hüücre konsantrasyonuna sahiptir. Bcre konsantrasyonuna sahiptir. Büüyyüükk dinoflagellatdinoflagellat ttüürleri,rleri, öörnerneğğinin CeratiumCeratium ttüürrüü olgun kolgun küültltüürlerinde genellikle 1000rlerinde genellikle 1000--50005000 hhüücre/cre/mlml’’liklik maksimum konsantrasyona sahiptir. Daha kmaksimum konsantrasyona sahiptir. Daha küçüüçükk öörnerneğğinin SkeletonemaSkeletonema costatumcostatum,, ThalassiosiraThalassiosira pseudonanapseudonana,, PhaeodactylumPhaeodactylum triconutumtriconutum vs. gibi tvs. gibi tüürlerse olgun krlerse olgun küültltüürlerde 10rlerde 1066 hhüücre/ml ve katlarcre/ml ve katlarıı şşeklinde konsantrasyona sahip olabilirler. Dahaeklinde konsantrasyona sahip olabilirler. Daha kküçüüçük planktonik alg tk planktonik alg tüürleri (5rleri (5 µµm yada daha km yada daha küçüüçük hk hüücrecre ççapapıınana sahip olanlar;sahip olanlar; öörnerneğğinin IsIsoochrysischrysis galbanagalbana,, PavlovaPavlova lutherilutheri gibigibi ttüürler) genellikle 10rler) genellikle 1077 hhüücre/ml gibi ycre/ml gibi yüüksek hksek hüücrecre konsantrasyonlarkonsantrasyonlarıına ulana ulaşşabilirler.abilirler.
  • 136.
    SaySayıım Ym Yööntemintemi ••İşİşte farklte farklıı tipteki sayma kamaralartipteki sayma kamaralarıı da farklda farklıı hhüücre bcre büüyyüüklklüüklerineklerine ve sayve sayıılarlarıına sahip kna sahip küültltüürlerdeki brlerdeki büüyyüümenin daha kolay izlenmesinemenin daha kolay izlenmesine yyöönelik olarak dizayn edilminelik olarak dizayn edilmişşlerdir.lerdir. ÇüÇünknküü hhüücre bcre büüyyüüklklüüğğüü veve hhüücre konsantrasyonu arascre konsantrasyonu arasıında yukarnda yukarııda bahsedilen ilida bahsedilen ilişşki, aynki, aynıı zamanda sayma kamaralarzamanda sayma kamaralarıı arasarasıında da vardnda da vardıır. Bu nedenle saymar. Bu nedenle sayma kamaralarkamaralarıında belirli bir hnda belirli bir hüücre bcre büüyyüüklklüüğğüü ve hve hüücre konsantrasyonucre konsantrasyonu aralaralığıığına sahipna sahip öörnekler sayrnekler sayıılabilir. Tablolabilir. Tablo’’da 3 sayma kamarasda 3 sayma kamarasıı iiççinin bu aralbu aralııklarklar öörneklerle belirtilmirneklerle belirtilmişştir.tir.
  • 137.
    TABLOTABLO-- FarklFarklıı HHüücrekonsantrasyonlarcre konsantrasyonlarıına sahip algna sahip alg kküültltüürlerinin sayma kamaralarrlerinin sayma kamaralarıında istatistik olaraknda istatistik olarak beklenen hbeklenen hüücre saycre sayıılarlarıı Kültürdeki Hücre Konsantrasyonu (Hücre/ml) Palmer-Maloney 0.1 ml Fuchs-Rosenthal 3.2X10 –3 ml Geliştirilmiş Neubauer 9X10 –4 ml 102 10 0 0 103 100 3.2 0.9 104 1000 32 9 105 104 320 90 106 105 3200 900 107 106 3.2X104 9X103
  • 138.
    SaySayıım Ym Yööntemintemi ••Tablo ya gTablo ya göörere öörnerneğğin 10in 1033 hhüücre/cre/mlml’’denden daha ddaha düüşşüükk konsantrasyona sahip kkonsantrasyona sahip küültltüürr PalmerPalmer--MaloneyMaloney ile sayile sayıılmallmalııddıır.r. EEğğer ker küültltüürdeki yordeki yoğğunluk 1000 hunluk 1000 hüücre/mlcre/ml ‘‘den daha dden daha düüşşüüksekse bu kbu küültltüürlerdeki hrlerdeki hüücreler dicreler diğğer kamaralarer kamaralarıın karelerinde hin karelerinde hiçç ggöörrüülmez (Tablo). 10lmez (Tablo). 1033 -- 101044 hhüücre/ml arascre/ml arasıındaki hndaki hüücrecre yoyoğğunluunluğğu iu iççinin PalmerPalmer--maloneymaloney kullankullanıılabilir. Elabilir. Eğğerer öörnekternekte 3000 h3000 hüücre/mlcre/ml ‘‘den daha yden daha yüüksek bir hksek bir hüücre konsantrasyonucre konsantrasyonu varsa sulandvarsa sulandıırma yaprma yapıılabilir.labilir. ÇüÇünknküü her bir kamarada 300her bir kamarada 300’’denden fazla hfazla hüücre saymak anlamscre saymak anlamsıızdzdıır ve bu bor ve bu boşş yere zaman veyere zaman ve emek sarfemek sarfıı demektir. Ancak 15demektir. Ancak 15 µµmm’’dandan daha kdaha küçüüçük hk hüücrecre ççapapıına sahip tna sahip tüürler irler iççinin çöçöktktüürmek yada santrifrmek yada santrifüüjlejle öörnerneğğii konsantre etmek tavsiye edilir.konsantre etmek tavsiye edilir. ÖÖrnerneğğin 400 hin 400 hüücre/cre/mlml’’liklik birbir hhüücrecre öörnerneğği 5 kat konsantre edilirse 20000 hi 5 kat konsantre edilirse 20000 hüücre/cre/mlml’’liklik birbir konsantrasyon verir. Bukonsantrasyon verir. Bu öörnek (rnek (FuchsFuchs--RosenthalRosenthal lamlamıında)nda) yaklayaklaşışık 64 hk 64 hüücre/cre/mlml’’liklik bir saybir sayıı verecevereceğğinden kolaylinden kolaylııklakla saysayıılabilir.labilir.
  • 139.
    SaySayıım Ym Yööntemintemi ••HHüücre bcre büüyyüüklklüüğğüü ile sayma kamarasile sayma kamarasıınnıın derinlin derinliğği de gi de göözz öönnüündende bulundurulmasbulundurulmasıı gereken bir digereken bir diğğerer öönemli husustur.nemli husustur. ÖÖrnerneğğin kin küçüüçükk hhüücrecre ççapapıına sahip tna sahip tüürlerin sayrlerin sayıımmıı PalmerPalmer--MaloneyMaloney’’dede yapyapıılamaz.lamaz. ÇüÇünknküü bu kamaranbu kamaranıın derinlin derinliğği 0.4 mm (400i 0.4 mm (400 µµm)m)’’dirdir. K. Küçüüçük tk tüürlerinrlerin bu derinlikte dibe batmasbu derinlikte dibe batmasıı beklenemez.beklenemez. KaldKaldııkiki bazbazıı dinoflagellatdinoflagellat ttüürleri santrifrleri santrifüüjle bile iyi birjle bile iyi bir çöçökelme vermez. 10kelme vermez. 1044 hhüücre/cre/mlml’’denden dahadaha yoyoğğunun öörnekler dirnekler diğğer iki kamarayla kolayler iki kamarayla kolaylııkla saykla sayıılabilirler.labilirler. ÇüÇünknküü bu tip kamaralar kantitatif olarakbu tip kamaralar kantitatif olarak ççok daha kok daha küçüüçük hacimlere sahipk hacimlere sahip karelere bkarelere bööllüünmnmüüşşlerdir.lerdir.
  • 140.
    SonuSonuççlarlarıın Den Değğerlendirilmesierlendirilmesi ••DahaDaha ööncede ancede aççııklandklandığıığı gibi bgibi büüyyüüme, kantitatif yme, kantitatif yööntemle; yanintemle; yani “ç“çok az bok az büüyyüüme var veya hime var veya hiçç bbüüyyüüme yokme yok”” şşeklindeeklinde dedeğğerlendirilebilir. Ancak bu yerlendirilebilir. Ancak bu yööntem rutinntem rutin ççalalışışmalar imalar iççin gein geççerlidirerlidir ve bve büüyyüümenin bumenin bu şşekilde izlenmesiyle bir araekilde izlenmesiyle bir araşşttıırmanrmanıın sonun sonuççlarlarıı dedeğğerlendirilemez. Berlendirilemez. Bööyle deyle değğerler ancak bir tabloda yererler ancak bir tabloda yer alabilir vealabilir ve bbüüyyüümeyi uygun imeyi uygun işşaretlerle ifade edebiliriz (aretlerle ifade edebiliriz (öörnerneğğin ++, +,in ++, +, -- gibi).gibi). BBööyle bir deyle bir değğerlendirme bize ancak kerlendirme bize ancak küültltüür hakkr hakkıında genel bilginda genel bilgi verebilir.verebilir.
  • 141.
    SonuSonuççlarlarıın Den Değğerlendirilmesierlendirilmesi ••Kantitatif deKantitatif değğerlerse (erlerse (öörnerneğğin hin hüücre saycre sayııssıı, optik yo, optik yoğğunluk, klorofilunluk, klorofil miktarmiktarıı yada birim ayada birim ağığırlrlıık gibi) grafikle en iyik gibi) grafikle en iyi şşekilde ifadeekilde ifade edilebilir. Bedilebilir. Bööyle kantitatif bir deyle kantitatif bir değğerlendirme alg kerlendirme alg küültltüürrüünnüün gidin gidişşi,i, sonusonuççlarlarıı ve ortam kove ortam koşşullarullarııyla iliyla ilişşkileri hakkkileri hakkıında kesin bilgilernda kesin bilgiler verir.verir.
  • 142.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••Kesikli KKesikli Küültltüürlerrler:: DahaDaha öönce bnce büüyyüüme dinamikleri konusundame dinamikleri konusunda bahsedildibahsedildiğği gibi alg ki gibi alg küültltüürlerindeki brlerindeki büüyyüüme fazlarme fazlarıınnıı bilmek,bilmek, kullankullanıılan farkllan farklıı tekniklerin daha iyi anlatekniklerin daha iyi anlaşışılmaslmasıına yardna yardıımcmcıı olacaktolacaktıır. Algal br. Algal büüyyüümedeki karakteristik fazlarmedeki karakteristik fazlarıı ancak kesikliancak kesikli teknikle yapteknikle yapıılan klan küültltüürlerde grlerde göörebiliriz. Krebiliriz. Küültltüür ortamr ortamıına ana aşışılananlanan hhüücrelerin bcrelerin büüyyüümeye bameye başşlamadanlamadan öönce ortama uyum ince ortama uyum iççin bitin bit duraklama evresi geduraklama evresi geççirmesi, sonra logaritmik birirmesi, sonra logaritmik bir şşekilde artmasekilde artmasıı,, belli bir noktada bbelli bir noktada büüyyüümenin yavamenin yavaşşlayarak blayarak büüyyüümenin sabit birmenin sabit bir evreye girmesi kesikli kevreye girmesi kesikli küültltüürlerde (srlerde (süüreksiz,reksiz, batchbatch) g) göözlenir.zlenir.
  • 143.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••Bu kBu küültltüür teknir tekniğğinininin öözellizelliğği sabit hacimde yapi sabit hacimde yapıılmaslmasııddıır. Yani belirlir. Yani belirli hacimdeki khacimdeki küültltüür ortamr ortamıına hna hüücreler alcreler alıınnıır, belli bir sr, belli bir süüre sonra bre sonra büüyyüümeme babaşşladladığıığında hnda hüücreler ortamdakicreler ortamdaki nnüütrientleritrientleri kullanarak logaritmik (kullanarak logaritmik (üüssel,ssel, exponentialexponential) olarak artmaya ba) olarak artmaya başşlarlar. Bu artlarlar. Bu artışış ortamdakiortamdaki nnüütrientlertrientler hhüücrelercreler taraftarafıından tndan tüüketilinceye kadar devam eder. Bketilinceye kadar devam eder. Büüyyüümenin belli bir noktasmenin belli bir noktasıındanda nnüütrientlertrientler ttüükenir.kenir. ÇüÇünknküü taze ortam giritaze ortam girişşi yoktur ve ortami yoktur ve ortam yenilenmemektedir. Bu nedene kesikli kyenilenmemektedir. Bu nedene kesikli küültltüürlerde hrlerde hüücreler ulacreler ulaşşttııklarklarıı birbir maksimumdan sonra bmaksimumdan sonra büüyyüüme durur. Bme durur. Büüyyüümenin durmasmenin durmasıındanda nnüütrientlerintrientlerin ttüükenmesinden bakenmesinden başşka hka hüücrelerin kendilerinin hcrelerin kendilerinin hüücre dcre dışıışı salgsalgıılarlarııyla nedenyla neden olduklarolduklarıı toksiktoksik madde birikimi ve bmadde birikimi ve büüyyüümenin ulamenin ulaşşttığıığı maksimum noktadamaksimum noktada ışığışığa doygun ha doygun hüücrelerin olucrelerin oluşşmasmasıı gibi faktgibi faktöörlerin etkisi brlerin etkisi büüyyüüktktüür. Ir. Işığşığa doyguna doygun hhüücreler mevcutcreler mevcut ışıışık enerjisinden daha fazla yararlanamazlar ve bu olguk enerjisinden daha fazla yararlanamazlar ve bu olgu fotosentez hfotosentez hıızzıınnıınn öönemlinemli ööllçüçüde dde düüşşmesiyle sonumesiyle sonuççlanlanıır. Hr. Hüücrelerin ulacrelerin ulaşşttığıığı birbir maksimumda, artan hmaksimumda, artan hüücre yocre yoğğunluunluğğunun sonucu olarak hunun sonucu olarak hüücrelerin birbirinicrelerin birbirini ggöölgelemesiylelgelemesiyle ışığıışığın sn sıınnıırlayrlayııccıı etkisi ayretkisi ayrııca ortayaca ortaya ççııkar.kar.
  • 144.
  • 145.
    KontrollKontrollüü ortamda saklanansafortamda saklanan saf kküültltüürlerrler
  • 146.
    Kesikli KKesikli KüültltüürlerdekirlerdekiÜÜretimretim ŞŞemasemasıı
  • 147.
    Kesikli Alg KKesikliAlg Küültltüür Teknir Tekniğğii İİççin Genelin Genel ÜÜretimretim ŞŞemasemasıı (Lee ve(Lee ve TamaruTamaru, 1993)., 1993).
  • 148.
    Alglerin EkimAlglerin Ekimİşİşlemindenleminden ööncence ErlenlerinErlenlerin HazHazıırlanmasrlanmasıı
  • 149.
  • 150.
    Alg kAlg küültltüürleriirleri iççin kullanin kullanıılan alternatiflan alternatif kaplarkaplar
  • 151.
    KarboyKarboy KKüültltüür Sistemi(r Sistemi (FoxFox, 1983)., 1983).
  • 152.
    KarboyKarboy KKüültltüür Sistemi(r Sistemi (FoxFox, 1983)., 1983).
  • 153.
    150150 ltlt hacmindekisilindirlerdehacmindeki silindirlerde Mikroalglerin Kesikli KMikroalglerin Kesikli Küültltüürlerirleri
  • 154.
    Alg kAlg küültltüürrççalalışışmalarmalarıı iiççin kullanin kullanıılanlan kküçüüçük polyester torbalark polyester torbalar
  • 155.
    Alg kAlg küültltüüroperasyonlarr operasyonlarıı iiççin kullanin kullanıılanlan orta ve borta ve büüyyüük boydaki polyester torbalark boydaki polyester torbalar
  • 156.
    20,00020,000 ltlt hacmindekitanklarda alglerinhacmindeki tanklarda alglerin Kesikli KKesikli Küültltüürlerirleri
  • 157.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••SSüürekli Krekli Küültltüürlerrler:: BBüüyyüümenin durmasmenin durmasıına neden olan tna neden olan tüüm bu faktm bu faktöörler birrler bir babaşşka kka küültltüür teknir tekniğği ile giderilebilir. Bu ki ile giderilebilir. Bu küültltüür teknir tekniğği kesiksiz yada si kesiksiz yada süüreklirekli ((continouscontinous) k) küültltüür diye adlandr diye adlandıırrııllıır. Sr. Süürekli krekli küültltüür teknir tekniğği algali algal biyoteknolojidebiyoteknolojide uygulanan yeni tekniklerden biridir. Sabit hacimlerde yapuygulanan yeni tekniklerden biridir. Sabit hacimlerde yapıılan kesikli klan kesikli küültltüürlererlere ggööre pekre pek ççok avantajok avantajıı vardvardıır. Bu nedenle hemr. Bu nedenle hem üüretim amaretim amaççllıı hem de deneyselhem de deneysel amaamaççllıı sistemlerde daha sasistemlerde daha sağğllııklklıı olarak uygulanabilen bir yolarak uygulanabilen bir yööntemdir.ntemdir. KemostatKemostat olarak da adlandolarak da adlandıırrıılan bu sistemde blan bu sistemde büüyyüümenin belli bir noktasmenin belli bir noktasıında snda sıınnıırlayrlayııccıı olan birolan bir nnüütrienttrient ortama sortama süürekli olarak verilir. Sistemrekli olarak verilir. Sistem şşekilekil …’…’de gde göörrüüldldüüğğüü gibi taze bgibi taze büüyyüüme ortamme ortamıınnıın bulundun bulunduğğu bir kap (1), bunu hu bir kap (1), bunu hüücrelerin bulunducrelerin bulunduğğuu kaba hassas bir ayarla gkaba hassas bir ayarla göönderen birnderen bir peristaltikperistaltik pompa (2), algal bpompa (2), algal büüyyüüme ime iççinin gerekligerekli ışıışık kaynak kaynağığı (3), havaland(3), havalandıırma sistemi verma sistemi ve homojenizasyonuhomojenizasyonu etkilietkili bibiççimde saimde sağğlayan bir manyetik karlayan bir manyetik karışışttıırrııccııdan (4) oludan (4) oluşşmumuşştur. Btur. Bööyle biryle bir sistemde ortama ssistemde ortama süürekli taze besinler girer ve ortamdan srekli taze besinler girer ve ortamdan süüreklirekli üürrüün ve yann ve yan üürrüünlenle ççııkar. Ortamda olukar. Ortamda oluşşan yanan yan üürrüünler (hnler (hüücre dcre dışıışı salgsalgıılar) slar) süürekli olarakrekli olarak ortamdan uzaklaortamdan uzaklaşşttıırrııldldığıığından (giren taze besin ortamndan (giren taze besin ortamııyla yer deyla yer değğiişştirir),tirir), bbüüyyüümeye ket vuran bu maddeler ortamda birikim yapmaz. Ayrmeye ket vuran bu maddeler ortamda birikim yapmaz. Ayrııca sca süüreklirekli olarak taze besin ortama girdiolarak taze besin ortama girdiğğinden binden büüyyüümeyi belli bir noktada smeyi belli bir noktada sıınnıırlayanrlayan nnüütrientintrientin ssıınnıırlayrlayııccıı etkisietkisi de ortadan kaldde ortadan kaldıırrıılmlmışış olur.olur.
  • 158.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••Kesikli kKesikli küültltüürlerde brlerde büüyyüümenin durmasmenin durmasıına neden olan bu faktna neden olan bu faktöörler,rler, kemostatkemostat sisteminde ortadan kaldsisteminde ortadan kaldıırrıılmlmışışttıır. Kesikli kr. Kesikli küültltüürlerderlerde ortamdaki nutrientlerin tortamdaki nutrientlerin tüükenmesiyle ve hkenmesiyle ve hüücre dcre dışıışı salgsalgıılarlarıınn birikmesiyle olubirikmesiyle oluşşan ket vurucu faktan ket vurucu faktöörler giderilmirler giderilmişş olur. Bir taraftanolur. Bir taraftan taze besin ortama girip, ditaze besin ortama girip, diğğer taraftan organiker taraftan organik üürrüün aln alıındndığıığındanndan kküültltüür sr süürekli olarak aktif brekli olarak aktif büüyyüüme fazme fazıında kalnda kalıır ve kesikli kr ve kesikli küültltüür ir iççinin bahsedilen bbahsedilen büüyyüüme fazlarme fazlarıı bu kbu küültltüür teknir tekniğğinde ginde göözlenmez. Ancakzlenmez. Ancak kemostatkemostat sisteminde ksisteminde küültltüürdeki denge halinin kurulmasrdeki denge halinin kurulmasıı öönemli birnemli bir husustur.husustur.
  • 159.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••DahaDaha öönce belirtildince belirtildiğği gibi logaritmik bi gibi logaritmik büüyyüüme fazme fazıında hnda hüücrelcreleerinrin artartışıışı, bu faz boyunca belirli bir oran dahilinde devam eder, bu faz boyunca belirli bir oran dahilinde devam eder ((=050 b=050 bööllüünme/gnme/güün veyan veya = 0.70 b= 0.70 bööllüünme/gnme/güün gibi).n gibi). İşİştete kemostattakemostatta bu spesifik bbu spesifik büüyyüüme hme hıızzıına uygunna uygun bir sulandbir sulandıırma (D)rma (D) seseççilmesi lazilmesi lazıımdmdıır.r. ÇüÇünknküü sistemin bir denge halinde olmassistemin bir denge halinde olmasıı şşarttarttıır ver ve =D olmal=D olmalııddıır.r. ÖÖrnerneğğin kin küültltüür sistemindeki br sistemindeki büüyyüümeme hhıızzıı, logaritmik faz boyunca 0.70 b, logaritmik faz boyunca 0.70 bööllüünme/gnme/güün gibi bir den gibi bir değğerdeerde sabit kaldsabit kaldııysa, sulandysa, sulandıırma hrma hıızzıı da bu orana bada bu orana bağığımlmlıı olmalolmalıı ve yerve yer dedeğğiişştiren ortam miktartiren ortam miktarıı da %70da %70’’de kalmalde kalmalııddıır. Bunun aksir. Bunun aksi halinde yanihalinde yani µµ> D olu> D olurrsa, sistem bir kesikli ksa, sistem bir kesikli küültltüüre dre döönnüüşşüürr yadayada µµ< D olursa h< D olursa hüücre scre süüppüürrüülmesi (lmesi (washoutwashout) olay) olayıı meydanameydana gelir ve kgelir ve küültltüür sisteminde hr sisteminde hüücre kalmaz ve bcre kalmaz ve büüyyüümekte olanmekte olan hhüücreler, giren taze besin ortamcreler, giren taze besin ortamııyla birlikte dyla birlikte dışışararıı atatııllıırlar.rlar. KemostatKemostatıınn bir debir değğiişşikik şşekli deekli de TurbidostatTurbidostat’’ddıırr..
  • 160.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••Bu sistemin esasBu sistemin esasıınnıı ortama sortama süürekli olarakrekli olarak nnüütrientlerintrientlerin akakışıışı sasağğlanarak hlanarak hüücre yocre yoğğunluunluğğunu belirli bir dunu belirli bir düüzeyde tutmak oluzeyde tutmak oluşşturur.turur. Yani bu sistemdeYani bu sistemde kemostattakemostatta olduolduğğu gibi su gibi sıınnıırlayrlayııccıı nnüütrientintrientin ortama belli bir oranda verilmesi deortama belli bir oranda verilmesi değğil, hil, hüücre yocre yoğğunluunluğğunun belli birunun belli bir sabitte tutulmassabitte tutulmasıı amaamaççlanmlanmışışttıır. Temel olarakr. Temel olarak kemostatkemostat sistemiylesistemiyle aynaynıı prensiplere sahiptir.prensiplere sahiptir.
  • 161.
    SSüürekli Krekli KüültltüürSistemi : (r Sistemi : (LaingLaing, 1991)., 1991).
  • 162.
    4040 ltlt hacmindekiShacmindeki Süürekli Krekli Küültltüür Tankr Tankıınnıınn ŞŞemasemasıı ((LaingLaing, 1991)., 1991).
  • 163.
    4040 ltlt hacmindekiShacmindeki Süürekli Krekli Küültltüürr TankTankıınnıınn ŞŞemasemasıı ((LaingLaing, 1991)., 1991).
  • 164.
    Plastik Torbalarda MikroalglerinSPlastik Torbalarda Mikroalglerin Süürekli Krekli Küültltüürleri.rleri.
  • 165.
    SSüürekli Krekli Küültltüüroperasyonlarr operasyonlarıınnıın yapn yapııldldığıığı BiyofenslerBiyofensler
  • 166.
    SSüürekli Krekli Küültltüüroperasyonlarr operasyonlarıınnıın yapn yapııldldığıığı BiyofenslerBiyofensler
  • 167.
    KKüültltüür Tekniklerir Teknikleri ••YYığıığın Kn Küültltüürlerrler:: Kesikli kKesikli küültltüür teknir tekniğği kullani kullanıılarak daha genilarak daha genişş hacimlerde yaphacimlerde yapıılan klan küültltüürlerdir. Hrlerdir. Hıızlzlıı bir bbir büüyyüüme elde etmek ime elde etmek iççinin etkili bir aydetkili bir aydıınlatma (3500nlatma (3500--50005000 luxlux veya daha yveya daha yüüksek) veksek) ve havalandhavalandıırmanrmanıın san sağğlandlandığıığı kküültltüür ortamr ortamıı, uygun, uygun nnüütrientlertrientler ileile zenginlezenginleşştirilerek htirilerek hüücreler acreler aşışılanlanıır. Yr. Yüüksek bksek büüyyüüme hme hıızzıınnıı desteklemek idesteklemek iççin kin küültltüüre giren hava %1re giren hava %1--2 oran2 oranıında COnda CO22 ileile zenginlezenginleşştirilir. Bu itirilir. Bu işşlem ylem yığıığın kn küültltüürlerde daha yrlerde daha yüüksek birksek bir biyomasbiyomas elde etmek ielde etmek iççin gereklidir.in gereklidir. İİstenen hstenen hüücre yocre yoğğunluunluğğuna ulauna ulaşışıldldığıığındanda üürrüün ya tamamen aln ya tamamen alıınnıır yada logaritmik fazdaki spesifik br yada logaritmik fazdaki spesifik büüyyüümeme hhıızzıı oranoranıında alnda alıınnııp, ortama taze besinler girilerek kp, ortama taze besinler girilerek küültltüüre devamre devam edilir (yaredilir (yarıı--ssüürekli krekli küültltüür). Br). Bööylece bylece büüyyüüme kesintisiz olarak devamme kesintisiz olarak devam ettirilmiettirilmişş olur. Bu yolur. Bu yööntem genellikle rutin kntem genellikle rutin küültltüürr ççalalışışmalarmalarıındanda uygulanuygulanıır.r.
  • 168.
  • 169.
  • 170.
  • 171.
  • 172.
    Larval BeslemeLarval BeslemeÇÇalalışışmalarmalarıındanda Rotiferin KullanRotiferin Kullanıılmaslmasıınnıın Sebeplerin Sebepleri •• BalBalıık larvalark larvalarıınnıı dodoğğal besinini olual besinini oluşşturmasturmasıı,, •• LarvalarLarvalarıın an ağığız az aççııllığıığına uygun bna uygun büüyyüüklklüüktekte olmalarolmalarıı,, •• DoDoğğal ortamdan izolasyonlaral ortamdan izolasyonlarıınnıın rahat olmasn rahat olmasıı,, •• KolaylKolaylııklakla üüretilebilmesi,retilebilmesi, •• Bireylerin yumurta oluBireylerin yumurta oluşşturabilme aturabilme aşşamasamasıınana ççokok kkıısa ssa süürede ularede ulaşşmasmasıı ddıır.r.
  • 173.
    •Phylum: Rotifera •Classis :Monogononta •Familia: Brachionidae Brachionus plicatilis Şekil 1: Rotiferin genel görünüşü (Dhert,1996)
  • 174.
    ROTROTİİFERFERİİN BN BİİYOLOJYOLOJİİKKÖÖZELLZELLİİKLERKLERİİ •Erkek bireyler, dişi bireylere oranla daha az gelişmiş ve daha küçük yapıdadır •Dış yüzeyi keratin benzeri bir proteinle kaplanmış olup lorica olarak adlandırılmıştır •Baş kısmında yüzme ve besin alma işlemini gerçekleştiren siller mevcuttur. •Gövde kısmında sindirim sistemi ve yumurtalıklar bulunur •Kuyruk bölgesinde yumurtalarını taşırlar Şekil 2: Rotiferin Genel Görünüşü (Koste, 1980).
  • 176.
    ROTROTİİFERFERİİN HAYAT DNHAYAT DÖÖNGNGÜÜSSÜÜ •Rotifer partenogenetik hayat devrine sahiptirler. •Genelikle aseksüel hayat fazı görülmektedir •Aseksüel fazda amiktik dişi amiktik yumurtalar üretir. Bu yumurtlara 24 – 48 saat içinde açılır ve yeni dişi bireyler oluşur. •Uygun şartlar oluştuğu zaman Rotifer seksüel üreme fazına geçer. •Miktik dişi mayoz bölünme geçirerek miktik yumurta ve erkek bireyleri oluşturur. •Bunların döllenmesi ile diploid kromozoma sahip olan kalıcı yumurtalar meydana gelir. Şekil 3 : Rotiferin Hayat döngüsü (Hoff ve Snell, 1987)
  • 177.
    Rotifer kRotifer küültltüürrüünnüünnaseksaseksüüelel fazdanfazdan SeksSeksüüel faza geel faza geççiren faktiren faktöörler;rler; 1.1. Suyun sSuyun sııcaklcaklığıığı,, 2.2. Suyun tuzluluSuyun tuzluluğğu,u, 3.3. IIşışık yok yoğğunluunluğğu veu ve ışıışık gek geççirgenliirgenliğği,i, 4.4. Suyun kalitesiSuyun kalitesi 5.5. SuyunSuyun pHpH ‘‘ıı 6.6. Besinin cinsi ( alg, mayaBesinin cinsi ( alg, maya vdvd.).) 7.7. KKüültltüürdeki yrdeki yüüksek birey yoksek birey yoğğunluunluğğuu 8.8. Rotifer neslinin genetik karakterleriRotifer neslinin genetik karakterleri dirdir..
  • 178.
    •Rotiferin iki tipi mevcuttur •Küçükolanı S-tipi diye isimlendirilen BrachionusBrachionus rotundiformisrotundiformis ,, •Büyük olanı L-tipi olarak adlandırılan BrachionusBrachionus plicatilisplicatilis tir. •Yetişkin S-tipi rotiferde loricanın uzunluğu 130 – 340  m, L-tipinde ise 100 -210  m arasında değişmektedir. Şekil 4: Farklı tipteki Rotiferlerin Karşılaştırılması (Fu et al.,1991).
  • 179.
    Rotiferin Kültür Şartları •Tuzluluk:%0 1 – 97 tuzluluk aralığında dağılım gösterirler. Optimal üremeleri %0 35 in altında gerçekleşmektedir. •Sıcaklık : Rotiferin tipine bağlı olarak optimal sıcaklık değerleri değişmektedir. S- tipi Rotiferler 28 – 35 0C, L-tipi Rotiferler 18 – 25 0C arasındaki sıcaklıkları tercih etmektedir. Tablo 1. Sıcaklığın Brachionus plicatilis üreme aktivitesine etkisi. (After Ruttner-Kolisko, 1972). SSııcaklcaklıık (k ( 00 C)C) 1515 00CC 2020 00CC 2525 00CC EmbriyonikEmbriyonik geligelişşim sim süüresi (gresi (güün)n) 1.31.3 1.01.0 0.60.6 DiDişşi bireyin ilk yumurtlama si bireyin ilk yumurtlama süüresi (gresi (güün)n) 3.03.0 1.91.9 1.31.3 İİki yumurtlama araski yumurtlama arasıında genda geççen sen süüre (saat)re (saat) 7.07.0 5.35.3 4.04.0 YaYaşşam sam süüresi (gresi (güün)n) 1515 1010 77 Bir diBir dişşi bireyi hayati bireyi hayatıı boyunca yumurtlamaboyunca yumurtlama saysayııssıı 2323 2323 2020
  • 180.
    •Çözünmüş Oksijen: Rotiferçözünmüş oksijen miktarı 2 mg / l olan ortamlarda bile yaşamını sürdürebilmektedir. Kültürdeki çözünmüş oksijen miktarı sıcaklığa, tuzluluğa, Rotifer yoğunluğuna ve kullanılan yiyeceğin türüne göre değişim göstermektedir. Havalandırma Rotiferlere zarar verecek kadar kuvvetli olmamalıdır. •pH : Rotifer doğal ortamında pH ın 6.6 olduğu sularda yaşarlar. Kültür ortamında ise pH 7.5 tercih etmektedirler. •Amonyak (NH3) : NH3 / NH4 + oranı suyun pH ‘ı ve sıcaklığından etkilenmektedir. Kültür ortamında NH3 konsantrasyonunun 1 mg /l nin altında olması istenmektedir.
  • 181.
    •Bakteriler: Rotifer kültürlerindeen çok Pseudomonas ve Acinetobacter türleri görülmektedir. Bazı Pseudomonas türleri kültür şartları altında büyümeyi sınırlayıcı bir faktör olan B12 vitaminini sentezlerler. Yapılan çalışmalarda, rotifer kültüründe Vibrio türlerinin dominant olduğu saptanmıştır. Kültür zenginleştirilmeden ortamda Cytophaga / Flavobacterium türleri görülürken, Kültürler zenginleştirildikten sonra Pseudomonas / Alcaligenes türleri görülmektedir. Rotiferlerdeki Vibrio sayısını düşürmenin en etkili yolu ortama Lactobacillus plantarum içeren rotifer besinlerinin verilmesidir. Bu probiotik bakterinin ortama verilmesiyle hem bakterilerin zararlı etkileri azaltılır hem de rotifer üretim oranı arttırılmış olur.
  • 182.
    •Siliatlar: Uronema sp.ve Euplotes sp gibi Halotricha ve Hypotricha siliatlar kültür ortamında istenilmemektedir. Siliatlar metabolik atıkları ile sudaki NO2 - seviyesini arttırarak suyun pH seviyesinin azalmasına neden olmaktadır. Siliatların rotifer kültürüne zarar vermesini önlemek için, rotiferlere verilmek üzere hazırlanan alglerin bulunduğu tanklara, rotiferlere verilmeden 24 saat önce 20 mg / l oranında formalin konulması gerekmektedir.
  • 183.
    Rotiferin Stok Kültürü Rotiferyetiştiriciliği sırasında; •Ortam koşullarında meydana gelen ani değişimlere, •Beslemede kullanılan alg, ekmek mayası ve yapay yiyeceklerin özelliklerindeki değişimlere, •Ortamdaki bakteri ve siliat yükü değişimine bağlı olarak ani ölümler görülebilmektedir. Bu nedenle,üretimin sürekliliğini sağlamak amacıyla, izole edilmiş odalarda küçük stok kültür çalışmalarına yönlenilmiştir. •Doğadan, Araştırma Enstitülerinden veya Kuluçkahanelerden temin edilen Rotifer stok kültürleri, yoğun üretim aşamasına başlanmadan önce kültürde bulunan ölü Rotiferleri ortamdan kaldırmak için aşağıdaki karışım kullanılır. •Erythromycin 10 mg / l, Chloramphenicol 10 mg / l, Sodium oxolinate 10 mg / l, Penicillin 100 mg / l, Streptomycin 20 mg / l
  • 184.
    •50µm lik planktonbezi kullanılarak ölü Rotiferler, yumurtalardan ayrılır. •Elde edilen yumurtalarla stok kültüre başlanılır. Şekil 5: Stok kültürleri 50 ml ‘lik santrifüj tüplerinde tutulmaktadır (Dhert,1996).
  • 185.
    •Stok kültüründe kullanılacakolan su 1 µm lik filtreden geçirilir, 1 gece boyunca 5 mg / lt NaOCl bekletilir. Su Na2S2O3 ile nötralize edilir ve 0,45 µm lik filtreden geçirilir. •Rotiferler tüplere 2 mg / l olacak şekilde stoklanır. •Suyun; Tuzluluğu : %0 25 Sıcaklığı : 19 – 25 0C Aydınlatma : Tüplere 20 cm uzaklıkta 3000 lux ışık yoğunluğu Besleme : Her gün 1-2.108 hücre / ml yoğunluğunda 200 µl alg tüplere ilave edilir. • Rotifer yoğunluğu 200 birey / ml ulaştığı zaman kültür hasat edilir. Bir kısmı ile stok kültüre devam edilirken bir kısmı da daha büyük ölçekli kültüre geçmek amacıyla kullanılır.
  • 186.
    Stok KStok KüültltüürdenBrden Büüyyüükk ÖÖllççekli Kekli Küültltüürlere Gerlere Geççiişş:: Santrifüj tüplerinden sonra 500 ml lik erlenmayerlerde üretime başlanılır. Kültür Şartları: Su Sıcaklığı : 30 0C nin üzerine çıkamamalıdır Aydınlatma : Erlenmayerlere 2 cm uzaklıkta 5000 lux ışık yoğunluğu Stok yoğunluğu: 50 birey / ml Besleme : 1,6.106 hücre / ml alg Havalandırma : Uygulanmaz Üç gün içinde rotifer yoğunluğu ml de 200 bireye yükselir. Hasatı; İlk önce 200 µm lik plankton bezinden kültür geçirilerek katı partiküller ortamdan uzaklaştırılır. Sonra, 50 µm lik plankton bezi yardımıyla rotiferler toplanır. Hasat işlemi suyun içinde gerçekleştirilmedir. Böylece kayıp oranı % 1 altına düşürülebilir.
  • 187.
    Şekil 6: Santrifüjtüpleri ile Erlenmayerlerde yetiştirilen rotiferlerin büyüme oranının karşılaştırılması (Dhert,1996).
  • 188.
    Hasat edilen rotiferler2 lt si su ile doldurulmuş olan 15 lt lik şişelere 50 birey / ml olacak şekilde konulurlar. Havalandırma kullanılır. Siliat kontaminasyonunu önlemek amacıyla hava karbon filtresinden de geçirilebilir. Algler günlük olarak ortama ilave edilir (Chlorella için 1,6.106 hücre / ml) Her gün kültür temizlenir ve rotiferler 200 birey / ml olacak şekilde yeniden stoklanır 1 hafta sonra, alg ilavesiyle birlikte 15 lt lik şişeler dolmuştur ve yığın kültürlerde kullanıma hazır hale gelmiştir.
  • 189.
    RotiferinRotiferin YYığıığın KnKüültltüürrüü 1.Alglerle yapılan yığın kültürü 2.Alg ve Maya ile yapılan yığın kültürü 3.Maya ile yapılan yığın kültürü 4.Özel formüle edilmiş besinlerle yapılan yığın kültürü
  • 190.
    1. Alglerle Yap1.Alglerle Yapıılan Ylan Yığıığın Kn Küültltüürrüü Algler, rotiferler için vazgeçilmez bir besin kaynağıdır. Rotifer kültürlerinde kullanılan bazı fitoplankton türleri: Dunaliella tertiolecta Tetraselmis suecica Monochrysis lutleri Isochrysis galbana Chlorella sp. Nannochloropsis sp. Scenedesmus sp. Olisthodiscus sp. Chlamydomonas sp. Nannochlorosis sp. Alg ile beslemede, alg kültürünün yanında, hücre konsantrasyonu da önemli yer tutmaktadır. Bu nedenle ortama verilecek alg’in rotiferin tüketebileceği kadar olması önemlidir.
  • 191.
    Fitoplankton türüne göreortama verilecek hücre sayısı değişiklik göstermektedir. Besin TipiBesin Tipi Besin MiktarBesin Miktarıı Rotifer SayRotifer Sayııssıı TetraselmisTetraselmis suecicasuecica 200 h200 hüücre / rotifercre / rotifer 220 rotifer / ml220 rotifer / ml PavlovaPavlova ((MonochrysisMonochrysis)) 25.000 h25.000 hüücre / rotifercre / rotifer 120 rotifer / ml120 rotifer / ml ChlorellaChlorella spsp.. 30.000 h30.000 hüücre / rotifercre / rotifer 250 rotifer / ml250 rotifer / ml Tablo 2: Fitoplankton türlerine göre uygulanması gereken besin miktarları Rotiferleri fitoplankton ile beslemenin tercih edilmesinin en büyük nedeni, fitoplanktonların vitamin, klorofil ve uzun zincirli doymamış yağ asitleri bakımından zengin oldukları için beslenme kalitesini yükseltmeleridir.
  • 192.
    2. Alg veMaya ile Yapılan Yığın Kültürü Rotifer beslemesinde kullanılan alg kalitesine bağlı olarak, ekmek mayası da kullanılabilir. Rotiferleri maya ile besleme oranı 1 g / milyon Rotiferdir. Ancak bu durum rotiferin türüne ve kültür şartlarına göre değişiklik göstermektedir. Genellikle Kesikli ve Yarı-Sürekli kültür sistemlerinde Algler ile maya birlikte kullanılmaktadır. a) Kesikli Kültür Sistemi: 1.200 lt lik tankların yarısı 13 – 14 . 106 hücre / ml yoğunluktaki algler ile 100 birey / ml yoğunluğundaki rotiferler doldurulur. Suyun tuzluluğu %0 25 ve sıcaklığı 30 0C yi aşmayacak şekilde ayarlanır. İlk gün aktif ekmek mayası günde iki kez 0,25 g/ 106 rotifer olacak şekilde ortama verilir. Bir sonraki gün tanklar aynı alg yoğunluğu olacak şekilde tamamen doldurulur ve ekmek mayası 1 milyon Rotifere 0,375 g olacak şekilde günde iki kez verilir. Bir sonraki gün Rotiferler hasat edilir ve yeni tanklara konulur.
  • 193.
    b) yarı-Sürekli KültürSistemleri: Bu kültür tekniğinde rotiferler aynı tank içerisinde 5 gün tutulur. İlk iki gün boyunca kültür hacmi iki kat arttırılır ve rotifer yoğunluğu yarıya indirilir. İzleyen günlerde, tankın yarısı hasat edilir ve yoğunluk tekrar yarıya indirilir. Beşinci günde tank hasat edilir ve prosedür yeniden uygulanır. Alglerle beslenen rotiferlerin besin kompozisyonu bir çok predator balığın ihtiyacını karşılamaz ve bazen rotiferler yağ, vitamin ve protein gibi besleyici maddeleri ilave etmek amacıyla zenginleştirme yapılmaktadır. 3. Maya ile Yapılan Yığın Kültürü Ekmek mayasının rotifer yetiştiriciliğinde kullanılmasını sebepleri: 1. 5 – 7 µm boyutlarında olması 2. Yüksek protein oranına sahip olması 3. Fitoplankton yetiştirilmesi gibi ek bir çalışma gerektirmemesi 4. Ucuz olması dır.
  • 194.
    Mayanın beslemem kullanılmasıamacıyla çeşitli formüller geliştirilmiştir. Bu formüller: D=1,3*C*V C 200 ( C, 200’den küçük veya 100 eşitse) D= C * V C 200 (C, 200’ den fazla ise) 100 C : ml ’deki birey sayısı V : Yetiştiricilik tankının hacmi lt olarak (hasattan sonra) D : Verilecek maya miktarı gr olarak
  • 195.
    Diğer bir beslemeformülü ise: Rotifer / ml 100’den küçük ise 2 gr / 106 rotifer Rotifer / ml 100 – 200 arası ise 1,33 gr/ 106 rotifer Rotifer / ml 200’den büyük ise 1 gr / 106 rotifer ml deki rotifer sayısı arttıkça verilen maya miktarı azaltılır. Bunun nedeni, ortamda kirlenme olmasını engellemek ve olumsuz şartların oluşmasını önleyerek kalıcı yumurtaların oluşmasını önlemektir. Genellikle Kesikli kültür sistemleri maya ile beslemede tercih edilmektedir. Maya ile besleme yapılırken su sıcaklığının 27 0C ‘den düşük olmaması gerekmektedir. Eğer sıcaklık düşük olursa rotiferler tarafından maya tüketilmemekte ve tank dibine çökerek kirlilik yapmaktadır. Yapılan araştırmalarda sadece maya ile beslenen rotiferler de E vitamin ve klorofil noksanlığı gözlemlenmiştir. Dolayısıyla tek başına kullanımı tercih edilmemektedir.
  • 196.
    4. Özel FormüleEdilmiş Yiyeceklerle Beslenmesi Avrupa'da rotifer kültüründe en çok kullanılan formüle edilmiş besin SELCO dur. Bu besin tamamıyla canlı alglerin yerine geçmektedir ve aynı zamanda rotiferlerdeki EFA ve vitamin seviyesini arttırmaktadır. Bir çok Selco çeşidi vardır. Rotifer yetiştiriciliğinde en fazla kullanılanı Culture Selco dur. Culture Selco ise % 45 protein, % 30 karbonhidrat, % 15 yağ ( % 33 ü HUFA (-3) ve % 7 kül içermektedir. Ancak, DHA Protein Selco ve Protein Selco çeşitleri de rotifer yetiştiriciliğinde kullanılmaktadır. Selco ile beslemede havalandırmanın çok iyi yapılması gerekmektedir. Çünkü, Selco mayaya oranla su kalitesini daha çabuk bozmaktadır. Suyun kirliğini kontrol etmek amacıyla sünger benzeri yapılar veya hava pompalayarak suyu karışımını sağlayan süngerden yapılmış cihazlar kullanılmadır.
  • 197.
    Şekil 7: Tanklarıniçine konulan sünger benzeri yapılar (Dhert,1996). Şekil 8: Hava pompalayarak suyu karışımını sağlayan süngerden yapılmış cihazlar (Dhert,1996).
  • 198.
    Rotifer yoRotifer yoğğunluunluğğu/u/ mlml CultureSelco 10Culture Selco 1066 Rot / gRot / güünn Culture Selco mCulture Selco m33 / g/ güünn ((L tip için) ( gr )( gr ) ( gr )( gr ) 100100 -- 150150 0,530,53 5353 –– 8080 150150 –– 200200 0,470,47 7070 –– 9393 200200 –– 250250 0,400,40 8080 –– 100100 250250 –– 300300 0,370,37 9292 –– 110110 300300 -- 350350 0,330,33 100100 –– 117117 350350 –– 400400 0,300,30 105105 –– 120120 400400 –– 450450 0,270,27 107107 –– 120120 450450 –– 500500 0,230,23 105105 –– 117117  500500 0,250,25 125125 12001200 0,200,20 240240 Tablo 3: Rotifer yoğunluğuna bağlı olarak Culture Selco kullanım oranları (Dhert,1996).
  • 199.
    Selco nun rotifertanklarına saat başı verilmesi daha uygun olur. Selco suda çözdürüldükten sonra + 4 0C de 30 saat boyunca saklanabilmektedir. Selco nun bu özelliğinden yararlanılarak bir sistem geliştirilmiştir. Bu sisteme göre Selco karışımı bir pompa yardımıyla tanklara saat başı dağıtılmaktadır. Şekil 9: Selco nun tanklara dağıtılmasını sağlayan pompa sistemi (Dhert,1996).
  • 200.
    Bu tür pompasistemleri bulunmadığı zaman başka bir yöntem kullanılmaktadır. Şekil 10: Selco nun tanklara dağıtılması sağlayan pompasız sistem (Dhert,1996).
  • 201.
    Genellikle Kesikli kültürsistemleri Selco kullanıldığında tercih edilmektedir. Üretim periyodu 4 gün sürmektedir . Kültüre 200 rotifer / ml olarak başlanır ve 4. gün sonunda yoğunluk 600 rotifer / ml olduğunda son verilir. Dört günlük üretim periyodunda uygulanacak Selco Yüksek Yoğunlukta Rotifer Yetiştiriciliği Culture Selco kullanılarak yapılan rotifer kültür tekniği bu tür yetiştiricilik için de kullanılmaktadır. Kültüre 500 rotifer / ml yoğunluğunda başlanılır ve 4 günlük yetiştiri periyodu sonunda 1.000 rotifer / ml yoğunluğu ulaşılınca son verilir. Ortam şartları: Oksijen : 7 – 9 ppm pH : 7,5 – 8,5 Amonyak < 6 mg / l Havalandırma :Kuvvetli olmalı, hava taşları tankın zemininde 15 cm yukarısına yerleştirilmelidir.
  • 202.
    Suyun kirliliğini önlemekamacıyla tank duvarlarına sünger benzeri yapılar konulmalıdır Hava taşları, sünger benzeri yapılar günde üç kez temizlenmelidir. AAşşamalaramalar GGüünlernler Rotifer / mlRotifer / ml GGüünlnlüük beslemek besleme oranoranıı KKüültltüüre bare başşlamalama 00 500500 0,34300,3430 aa 11 750750 0,28570,2857 22 900900 0,28570,2857 ZenginleZenginleşştirmetirme bb 33 12001200 0,28570,2857 HasatHasat 44 15001500 Tablo 4: Rotiferin yoğun yetiştiriciliğinde uygulanan besleme oranları (Dhert,1996). a: % 50 Culture Selco, % 50 Protein Selco karıştırılarak günlük verilecek miktar hesaplanır günde 4 kez verilir. b: Culture Selco yerine Protein veya DHA Protein Selco kullanılabilir
  • 203.
    4 günlük yetiştiriperiyodunda elde edilen rotiferlerin tamamı larvalara verilir. Yeniden yetiştiriciliği yapılmaz. Bunun nedeni ise, yüksek yoğunlukta yetiştirilen rotiferlerin yumurta sayılarının azalmasıdır. Şekil 11: Rotifer yoğunluğu ve yumurta oranı arasındaki ilişki (Dhert,1996).
  • 204.
    Rotiferin Sayımı Rotifer konsantrasyonuve genel durumu, boyu, yumurtalı olup olmadığı ve içeriği her gün sayım işlemi sırasında takip edilmelidir. Rotifer kültürlerinde birey sayısı Sedgwick-Raffer sayma lamı ile izlenebilir. Kültürdeki büyüme hızı ise: K= InNt – InNo t formülü ile hesaplanır. No : Başlangıçtaki birey sayısı Nt : Yetiştiri sonundaki birey sayısı T : Yetiştiriciliği sırasında geçen süre
  • 205.
    Rotiferin Hasatı 1. Tankpisliğini ortamdan uzaklaştırmak için 1-2 lt su ortamdan uzaklaştırılır. 2. Tank suyu 300 µ luk plankton bezinden süzülür. 3. Havalandırma kapatılır 4. Rotiferler 15 dk içinde tankın dip kısmına inerler 5. 250 – 300 µ plankton bezinin altına 45 -50 µ luk bir plankton bezi daha konularak tank suyu süzülür. 6. Toplanan rotiferler temiz deniz suyu ile yıkanarak bir kısmı larvalara verilir, bir kısmında kültür amaçlı kullanılır.
  • 206.
    Rotifer hasatını kolaylaştırmakamacıyla kolektörlerde kullanılabilir. Şekil 12 : Rotifer hasatında kullanılan kolektörler (Dhert,1996).
  • 207.
    Rotifer Zenginleştirme Teknikleri HUFA( -3) İçeriğini Zenginleştirme Teknikleri : 1. Aglerle Zenginleştirme: Bazı mikro alglerin esansiyel yağ asitlerinden (Örn: Nannochloropsis occulata daki 20:5  -3 ve Isochrysis galbana da ki 22:6  -3 ) docosahexaenoic asit (DHA 22:6  -3) ve eicosapentanoic asit (EPA 20:5  -3) seviyesinin yüksek olması nedeniyle tercih edilmektedir. Yapılan bir araştırmada Isochrysis sp. ve Tetraselmis sp. türleri rotiferleri zenginleştirmek amacıyla kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Isochrysis ile zenginleştirilen rotiferlerin DHA / EPA seyiyesi 2 nin üzerindedir. Tetraselmis ile zenginleştirilen rotiferlerin DHA / EPA seviyesi 0,5 in altındadır. Ayrıca , larva tanklarına da alg konularak rotiferlerin larva tanklarına konulduktan sonra larva tarafında yenilinceye kadar HUFA seviyesini arttırılmasına çalışılmaktadır.
  • 208.
    2. Formüle EdilmişYiyecekler ile Zenginleştirilme: Rotifer yetiştiriciliğinde Culture Selco, HUFA, EPA ve DHA seviyesini alg ve mayaya oranla daha fazla yükseltmektedir. Culture Selco ile yetiştirilen rotiferler hasat edilmeden bir gün önce Protein Selco ile beslenirse protein seviyelerinde de artış meydana gelir. Protein Selco ve DHA Culture Selco rotifer zenginleştirilmesinde kullanılarak hem yağ asitleri hem de protein bakımından zenginleştirilir. EPAEPA DHADHA DHA/EPADHA/EPA S (S ( --3) HUFA > 20:33) HUFA > 20:3  --33 CultureCulture SelcoSelco 18,918,9 15,315,3 0,80,8 36,436,4 DHADHA –– CSCS 16,916,9 26,726,7 1,61,6 45,445,4 DHADHA –– PSPS 24,424,4 70,670,6 2,92,9 99,399,3 Tablo 5: Bazı Selco türlerindeki EPA, DHA oranları (mg / g kuru ağırlık) (Dhert,1996).
  • 209.
    C Vitamini İçeriğininZenginleştirmesi: Farklı besinlerle beslenen rotiferler farklı seviyede Askorbik asite sahip olurlar. KKüültltüür / Zenginler / Zenginleşştirmetirme LaboratuvarLaboratuvar ööllççekliekli KKüültltüürrüü (3 g(3 güün)n) ZenginleZenginleşştirmesitirmesi (6 saat)(6 saat) Chlorella /Chlorella / IsochrysisIsochrysis 22892289 21552155 Ekmek mayasEkmek mayasıı // IsochrysisIsochrysis 148148 15991599 CultureCulture SelcoSelco / Protein/ Protein SelcoSelco 11 322322 12471247 TicariTicari ÖÖllççekliekli KKüültltüürr (5(5--7 g7 güün)n) ZenginleZenginleşştirmetirme (6(6--24 saat)24 saat) Ekmek mayasEkmek mayasıı++ ChorellaChorella / Chlorella/ Chlorella 928928 12551255 Ekmek mayasEkmek mayasıı++NannochlorisNannochloris//NannochlorisNannochloris 220220 410410 CultureCulture SelcoSelco / Protein/ Protein SelcoSelco 11 136136 941941 CultureCulture SelcoSelco 11 // IsochrysisIsochrysis 327327 15591559 Tablo 7: Laboratuvar ve Ticari ölçekli rotifer yetiştiriciliğinde Askorbik asit miktarı (mg / g kuru ağırlık) (Dhert,1996). 1 : vitamin C ilavelidir.
  • 210.
    Protein İçeriğinin Zenginleştirilmesi Rotiferlerinprotein içeriğinin zenginleştirilmesinde genellikle Protein Selco kullanılmaktadır. Zenginleştirilmiş Rotiferlerin Hasat Edilmesi Zenginleştirilmiş rotiferler hasat edildikten mutlaka iyice deniz suyunda yıkanmalıdır. Kalıcı Yumurtaların Üretimi ve Kullanımı: Rotiferlerin larva besini olarak kullanımı için amiktik üremesi tercih edilmektedir. Kist olarak da adlandırılan kalıcı yumurtalar saklama ve taşıma için en ideal yöntemdir. Kalıcı yumurta üretimi suyun tuzluluk, sıcaklık değişimi ile veya ortama besin maddelerinin az verilmesi ile elde edilir.
  • 211.
    Şekil 13: Rotiferinkalıcı yumurtaları ve amiktik dişi bireylerinin mikroskoptaki görünüşü (Dhert,1996). Şekil 14: Rotiferin Kalıcı yumurtasının mikroskoptaki görünüşü (Dhert,1996).
  • 212.
    Kalıcı yumurtaların rotiferkültüründe kullanımının bir çok avantajı vardır. Bunlar: 1. Stok kültür kullanılması gerekmez. Böylece işçilik maliyeti ve alg üretim giderleri de azaltılmış olur. 2. Stok kültürden daha büyük ölçekli kültüre geçiş üniteleri azaltılabilir 3. Kalıcı yumurtalar yüksek dozda antibiyotikleri ile dezenfekte edilebilir. Böylece kistlerden çıkan rotiferler bakteri içermezler. 4. Kalıcı yumurtalar NaCl veya glutaraldehyde gibi kuvvetli dezenfektanlara karşı dayanıklıdırlar.
  • 213.
    Balık Larvalarının RotiferGereksinimlerinin Hesaplanması: Bir çipura ve levrek ünitesinin rotifer ihtiyacının en yüksek olduğu dönem çipura balığının 13. ve 14. günleri olup 4 m3 hacminde % 25 su devir daimi ile 21 0C de litreye 100 larva başlangıç yoğunluğunda bir havuz rotifer tüketimi yapılan araştırmalar sonunda 94 milyon olarak bulunmuştur. Bu sayıya su devir daiminden ileri gelen kayıplarda dahildir. Bu verilere bağlı olarak toplam rotifer gereksinimi: Larva havuz miktarı * En yüksek rotifer tüketimi = Rotifer gereksinimi 6 * 94 = 564 milyon rotifer Yapılan denemelerde 24 saatlik zenginleştirme sırasında ölüm oranının 400 rotifer / ml yoğunlukta % 40 ile % 9 arasında değiştiği ancak genel ortalamanın % 20 civarında olduğu görülmüştür. Bu verilere bağlı olrak zenginleştirme öncesi rotifer gereksinimi: Rotifer gereksinimi + % 20 ölüm oranı = Zenginleştirme öncesi Rotifer gereksinimi 564 + 112,8 = 676,8 M= 680 M 680 milyon rotifer ünitenin günlük rotifer gereksinimdir.
  • 214.
    Gerekli Üretim HacminHesaplanması: Hasatı yapılacak havuzdaki rotifer miktarı (rot / ml) – Ekimi yapılacak havuz için gereken rotifer miktarı ( rot / ml) = Kullanılabilir rotifer miktarı (rot / ml) Larvaların rotifer gereksinimi / Kullanılabilir rotifer miktarı = Günlük gerekli üretim hacmi ( ml) Rotifer Ünitesi Muhafaza ve Ön Üretim Bölümü: Rotiferlerin stok kültüründen 2 m3 lük tanklara geçinceye kadar olan üretimi genellikle laboratuvarda gerçekleştirilir. Buna göre; 20 ml alg kültürü içerisine birkaç damla ekim yapılır---7 – 10 gün---- 1 lt erlenmayer alg kültürü içerisine ----7 – 10 gün---- 2.5 lt erlenmayer alg kültürü içerisine ---- 5-7 gün---- 20 lt balon joje alg kültürü içerisine ---5- 7 gün---- 400 lt lik alg kültürü içerisine ----8-10 gün-----2 m3 lük üretim tankları içerisine aktarılır.
  • 215.
    Muhafaza ve ÖnÜretim Havuzu Gereksinimi: 2 m3 lük üretim havuzlarının hasat edilebilmesi için 4 günlük bir süreye gereksinimleri vardır. Bu nedenle devamlı bir üretimi sağlamak amacı ile en az 4 tankın birer gün ara ile üretime başlaması gerekir. Her hangi bir aksaklık durumunda acilen yeni bir üretime başlayabilmek için rotifer laboratuvarında bütün üretim boyunca birkaç tane 400 lt lik kültür havuzlarının hazır durumda beklemesi önemlidir. Tüm bunlar göz önüne alınırsa laboratuarların 400 lt lik havuz gereksinimi: 4 adet 400 lt tank normal üretime başlayabilmek için, 3 adet 400 lt lik tank üretimi garantiye alabilmek için, toplam 7 adet 400 lt lik tanka ihtiyaç vardır. Ayrıca 8 adet 20 lt lik balon, 10 adet 2,5 lt lik erlenmayer, 20 adet 1 lt lik erlenmayer ve deney tüpleri üretime başlayabilmek için gerekli malzemeler arasındadır.
  • 219.
    TUZLA KARTUZLA KARİİDESDESİİ=BR=BRİİNESHRNE SHRİİMPMP ((ARTEMIAARTEMIA )) CoCoğğrafik Darafik Dağığıllıımmıı, Biyolojisi,, Biyolojisi, AkvakAkvaküültltüürderde KullanKullanıımmıı E.E.ÜÜ. SU. SU ÜÜRRÜÜNLERNLERİİ FAKFAKÜÜLTESLTESİİ YETYETİŞİŞTTİİRRİİCCİİLLİİK BK BÖÖLLÜÜMMÜÜ PLANKTON VE KPLANKTON VE KÜÜLTLTÜÜRRÜÜ BBİİRRİİMMİİ BORNOVABORNOVA--İİZMZMİİRR
  • 220.
    ARTEMIAARTEMIA’’NIN SNIN SİİSTEMATSTEMATİĞİİĞİ KingdomKingdom:: AnimaleAnimale  PhyllumPhyllum:: ArthropodaArthropoda  SubphyllumSubphyllum:: CrustaceaCrustacea  ClassisClassis:: BranchiopodaBranchiopoda  OrdoOrdo:: AnostracaAnostraca  SubordoSubordo:: SarsostracaSarsostraca  FamiliaFamilia:: ArtemiidaeArtemiidae  GenusGenus:: ArtemiaArtemia spsp..
  • 221.
    ARTEMIA TARTEMIA TÜÜRLERRLERİİNNİİNCON COĞĞRAFRAFİİKK DADAĞĞILIMIILIMI
  • 222.
    ArtemiaArtemia’’nnıınn YaYaşşam AlanlaramAlanlarıı (Tuz(Tuz ÜÜretimi Yapretimi Yapıılan Sulak Alanlar ve Tuz Glan Sulak Alanlar ve Tuz Göölleri)lleri) Tuz üretimi yapılan sulak alanlar Göl ekosistemleri
  • 223.
    ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıın ToplanmasnToplanmasıı Tuz Göllerinde Artemia Hasadı Tuzla ekosisteminde Artemia yumurtalarının toplanması Artemia yumurtaları
  • 224.
    ToplananToplanan ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıınTemizlenmesin Temizlenmesi ve Kurutulmasve Kurutulmasıı Yumurtaların yıkanmasıYumurtalarının Toplanması Yumurtaların kurutulması Yaş yumurtaların nakli
  • 225.
    ArtemiaArtemia’’nnıınn CanlCanlıı OlarakDeOlarak Değğerlendirilmesierlendirilmesi Havuzdan canlı Artemia’nın toplanması Canlı Artemia biyomasının paketlenmesi ve hava verilmesi
  • 226.
    ArtemiaArtemia’’nnıınn YaYaşşam DamDööngngüüssüü 1) Ovipar üreme: Artemia anaçlarının Yumurtalarını doğrudan dış ortama bırakması. 2) Ovovivipar üreme: Artemia uterusunda yavruların gelişimi ve dış ortama bırakılması
  • 227.
  • 228.
    ArtemiaArtemia’’nnıınn AkvakAkvaküültltüürderde KullanKullanıımmıı Artemiasu ürünleri yetiştiriciliğinde larval balık, kabuklu ve karides üretiminde yaygın olarak kullanılan canlı yemdir. Esansiyel maddelerin, pigmentlerin, profilaktik maddelerin, terapitik madelerin ve besleme amaçlı zenginleştiriçilerin larvaya verilmesinde canlı kapsül olarak kullanımı en uygun canlıdır.
  • 229.
    ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıın KullannKullanıımmıı Artemia yumurtaları Dekapsüle edilmiş Artemia yumurtaları Paketlenmiş Artemia yumurtaları, üzerindeki teknik bilgiler de göz önüne alınarak açılır. Larva ünitesinin ihtiyaç duyduğu Artemia nauplii gereksinimine göre kuluçkalanacak miktar hesaplanır. Bu yumurtalar 1 saat tatlı su veya deniz suyunda hidrate edilir. İhtiyaca Göre dekapsüle (Artemia yumurtasında koryon adı verilen dış kabuğun uzaklaştırılması) İşlemi yapılır. Dekapsülasyon yumurtanın koryon tabakasının kalınlığına göre 5-15 dakika Boyunca yapılabilir. Ancak ticari ürünlerde farklı kaynaklardan Artemia yumurtalarının olabilme olasılığına karşın dekapsülasyon işleminin 7-8 dakika yapılması uygundurdur. Dekapsülasyon NaOH ile birlikte NaOCl veya Ca(OCl)2 kimyasallarının kullanılması işlemidir.Dekapsülasyondan sonra yumurtaların hızla yıkanması veya Na2S2O3 ile nötralize edilmesi şarttır.
  • 230.
    ArtemiaArtemia YumurtalarYumurtalarıınnıınn KuluKuluççkalanmaskalanmasıı Kuluçkalamadaamaca göre 100lt.-500 lt. ye kadar farklı hacimlerde silidri-konik tankların kullanılması uygundur. Artemia yumurtaları en uygun olarak 3-5 gr/lt yoğunlukta ekilir. 2000 lux ışık şiddeti, pH7-8, DO: 6-7 mg/lt, sıcaklık 28-30 °C optimum kültür şartlarında ekilir. 24 saat sonra çıkan nauplii hasat edilir.
  • 231.
  • 232.
    ArtemiaArtemia InstarInstar--II veIIve InstarInstar--IVIV NaupliiNauplii
  • 233.
    ArtemiaArtemia’’nnıınn Beslemede KullanBeslemedeKullanıılmaslmasıı Deniz balıkları larval beslemede Karides larvalarının beslenmesinde
  • 234.
    ArtemiaArtemia NaupliiNauplii ZenginleZenginleşştirilmesitirilmesi Yumurtadançıkan Artemia larvaları hemen kullanılmayacaksa 4-5 °C ortamda muhafaza edilir. Besin içeriği kalitesini artırmak için SELCO, kültür SELCO, Süper SELCO, ALGAMAK-2000 gibi çeşitli ticari zenginleştiriciler kullanılabilir. Zenginleştirilmiş Artemia nauplii
  • 235.
  • 236.
    DAPHNDAPHNİİAA VE KVEKÜÜLTLTÜÜRRÜÜ •• Su piresi olarak bilineSu piresi olarak biline DaphniaDaphnia bir tatlbir tatlıı su kabuklususu kabuklusu ((CrustaceaCrustacea))’’ddıır. Halk arasr. Halk arasıında yaygnda yaygıın olan bu isim dahan olan bu isim daha ziyade organizmanziyade organizmanıın su in su iççerisindeki zerisindeki zııplama tplama tüürrüü hareketlerinden kaynaklanhareketlerinden kaynaklanıır.r. DaphnidaeDaphnidae ((OrdoOrdo: Cladocera): Cladocera) familyasfamilyasıına dahil olan bu canlna dahil olan bu canlıı, d, düünyanya üüzerinde kozmopolitzerinde kozmopolit dadağığıllııma sahiptir. Bu familyanma sahiptir. Bu familyanıın ikin iki öönemlinemli üüyesiyesi DaphniaDaphnia veve MoinaMoina dodoğğal ortamlarda tatlal ortamlarda tatlıı su balsu balııklarklarıınnıın enn en öönemli besinnemli besin kaynakaynağığıddıır. Uzun yr. Uzun yııllardan beri bilinen bu tllardan beri bilinen bu tüürler, aynrler, aynıı zamanda balzamanda balıık yetik yetişştiricileri taraftiricileri tarafıından da canlndan da canlıı besin kaynabesin kaynağığı olarak kullanolarak kullanıılmaktadlmaktadıır. Pekr. Pek ççok akvaryum balok akvaryum balığıığı ttüürrüüne canlne canlıı besin olarakbesin olarak DaphniaDaphnia verildiverildiğğindeinde ççok iyi sonuok iyi sonuççlar allar alıındndığıığı bilinmektedir.bilinmektedir.
  • 237.
    DAPHNDAPHNİİAA VE KVEKÜÜLTLTÜÜRRÜÜ •• DaphniaDaphnia organik maddelerinorganik maddelerin dekompozedekompoze olduolduğğu su birikintilerinde,u su birikintilerinde, havuzlarda, ghavuzlarda, gööletlerde ve bataklletlerde ve bataklıık bk böölgelerdelgelerde ççok yok yüüksekksek konsantrasyonlarda olukonsantrasyonlarda oluşşabilir.abilir. ÖÖzellikle belli periyotlarda bzellikle belli periyotlarda büüyyüümeme kokoşşullarullarıınnıınn optimaleoptimale ddööndndüüğğüü (zaman zaman kuruyan) ge(zaman zaman kuruyan) geççiciici sularda bol olarak bulunur.sularda bol olarak bulunur.
  • 238.
    MORFOLOJMORFOLOJİİSSİİ DaphniaDaphnia’’nnıınn vvüücudu 5cudu5 ekstremiteliekstremiteli babaşş ve bir gve bir göövdeden oluvdeden oluşşur.ur. I.I. ÇÇift seksift seksüüelel dimorfizmdimorfizm ggöösterensteren ççubukubuk şşeklindekieklindeki antennantennüülerdirlerdir.. II.II. ÇÇift esas olarak hareketift esas olarak hareket organeliorganeli olan antenlerdir. Kalan 3.olan antenlerdir. Kalan 3. ÇÇiftift besin alma ibesin alma işşleminde kullanleminde kullanııllıır ver ve filtrasyonfiltrasyon iişşlevini glevini göörrüür. Bar. Başışın hern her iki yaniki yanıında bnda büüyyüük bilek bileşşik gik göözler yer alzler yer alıır.r. DaphniaDaphnia’’nnıınn öönemli birnemli bir öözellizelliğği, gi, göövdeninvdenin karapakskarapaks adadıı verilenverilen ddışış iskeletle kaplanmiskeletle kaplanmışış olmasolmasııddıır. Yumurtalarr. Yumurtalarıın bulundun bulunduğğu kuluu kuluççkaka kesesi, dikesesi, dişşi bireyini bireyin dorsalindedorsalinde yer alyer alıır.r. DaphniaDaphnia’’nnıınn kulukuluççka kesesika kesesi tamamen kapaltamamen kapalııddıır. Halbukir. Halbuki MoinaMoina’’dada bu kese abu kese aççııktktıır.r. DaphniaDaphnia ddışış kabukabuğğunu periyodik olarak deunu periyodik olarak değğiişştirir (tirir (IvlevaIvleva, 1969)., 1969).
  • 239.
  • 240.
  • 241.
  • 242.
    HAYAT DEVRHAYAT DEVRİİ DaphniaDaphnia’’nnıınnhayat devri sekshayat devri seksüüel veel ve aseksaseksüüelel fazlarfazlarıı iiççerir.erir. YYüüksek yoksek yoğğunlukta bulunduklarunlukta bulunduklarıı pekpek ççok ortamdaok ortamda populasyonunpopulasyonun aseksaseksüüelel üüreme fazreme fazıındaki dindaki dişşilerden oluilerden oluşştutuğğu gu göözlenmizlenmişştir. Optimaltir. Optimal kokoşşullarda bir yumurtlama dullarda bir yumurtlama döönemindeneminde DaphniaDaphnia’’nnıınn 100100’’den fazladen fazla yumurtayumurta üüretebildiretebildiğği ve her 2.3i ve her 2.3--3 g3 güünde bir yeni yumurtlamande bir yeni yumurtlama ddöönemine girdinemine girdiğği rapor edilmii rapor edilmişştir. Bir ditir. Bir dişşi ti tüüm yam yaşşamamıı boyunca 25boyunca 25 yeni yumurtlama dyeni yumurtlama döönemine girebilmektedir (nemine girebilmektedir (IvelvaIvelva, 1969)., 1969).
  • 243.
    HAYAT DEVRHAYAT DEVRİİ Uygunolmayan ortam koUygun olmayan ortam koşşullarullarıındanda populasyondapopulasyonda erkekerkek bireylerin saybireylerin sayııssıı artar veartar ve üüreme devri seksreme devri seksüüel faza girer. Seksel faza girer. Seksüüelel üüreme sonundareme sonunda ephippiaephippia adadıı verilen kalverilen kalııccıı ((restingresting) yumurtalar) yumurtalar oluoluşşur. Bu oluur. Bu oluşşumum ArtemiaArtemia veve RotiferRotifer kistleriyle benzerlik gkistleriyle benzerlik göösterir.sterir. ÜÜremeninremenin aseksaseksüüeldenelden seksseksüüel faza geel faza geççiişşindeki enindeki en öönemli faktnemli faktöörlerrler besin yetersizlibesin yetersizliğği, oksijen di, oksijen düüzeyinin dzeyinin düüşşüüklklüüğğüü ve yve yüüksekksek populasyonpopulasyon yoyoğğunluunluğğudur. Bunlarudur. Bunlarıın yann yanıı ssııra dra düüşşüük sk sııcaklcaklıık,k, ççokok uzun (20 saat) ya dauzun (20 saat) ya da ççok kok kıısa (4 saat) gibi asa (4 saat) gibi aşışırrıı fotoperiyotlardafotoperiyotlarda kalkalııccıı yumurtalaryumurtalarıın olun oluşşmasmasıındanda öönemli etkenlerdir (nemli etkenlerdir (IvlevaIvleva, 1969), 1969)
  • 244.
    HAYAT DEVRHAYAT DEVRİİ DaphniaDaphniaççeeşşitli bakteri gruplaritli bakteri gruplarıı, maya ve, maya ve mikroalgmikroalg hhüücreleri,creleri, detritus vedetritus ve çöçözzüünmnmüüşş organik maddelerle beslenebilir. Bu nedenleorganik maddelerle beslenebilir. Bu nedenle DaphniaDaphnia populasyonlarpopulasyonlarıı bakteri ve maya hbakteri ve maya hüücreleri ve mikro algcreleri ve mikro alg hhüücrelerinin yeterli miktarda olducrelerinin yeterli miktarda olduğğu ortamda bu ortamda büüyyüük bir hk bir hıızla bzla büüyyüürr ((DeweyDewey veve ParkerParker, 1964). Hem bitkisel hem de hayvansal detritus,, 1964). Hem bitkisel hem de hayvansal detritus, DaphniaDaphnia’’nnıınn üüreme ve breme ve büüyyüüme hme hıızzıınnıı arttarttıırrııccıı rol oynar.rol oynar. DaphniaDaphnia’’nnıınn besin debesin değğeri yaeri yaşışına ve besin tipine gna ve besin tipine gööre dere değğiişşir.ir. Ancak ortalama olarak kuru aAncak ortalama olarak kuru ağığırlrlığıığınnıın %50n %50’’sini protein olusini protein oluşşturur.turur. Ergin bireylerin iErgin bireylerin iççerdierdiğği yai yağğ miktarmiktarıı gengençç bireylerindeki yabireylerindeki yağğ miktarmiktarıından daha yndan daha yüüksektir.ksektir.
  • 245.
    ErkekErkek DaphniaDaphnia’’nnıınn genelggenel göörrüünnüüşşüü
  • 246.
    KKÜÜLTLTÜÜR YR YÖÖNTEMNTEMİİ UzunsUzun süürelireli daphniadaphnia kküültltüürleri 1rleri 1--2 litrelik2 litrelik şşiişşelerde kolaycaelerde kolayca ssüürdrdüürrüülebilir. Ancak bunlar ballebilir. Ancak bunlar balıık beslemesine yk beslemesine yöönelik, yeterlinelik, yeterli biyomasbiyomasıı sasağğlayacalayacağığından kndan küültltüürlerin stok olarak saklanmasrlerin stok olarak saklanmasıı iiççinin daha uygundur.daha uygundur. DaphniaDaphnia kküültltüürleri irleri iççin en az 30in en az 30--40 litrelik ya da40 litrelik ya da daha bdaha büüyyüük kaplark kaplarıın kullann kullanıılmaslmasıı daha iyi sonudaha iyi sonuçç verir. Bu amaverir. Bu amaççlala cam akvaryumlar, tanklar (beton, fiberglas, plastik vs.) ya da tcam akvaryumlar, tanklar (beton, fiberglas, plastik vs.) ya da toprakoprak havuzlar kullanhavuzlar kullanıılabilir.labilir.
  • 247.
    KKÜÜLTLTÜÜR YR YÖÖNTEMNTEMİİ DaphniaDaphniakküültltüürlerinin yaprlerinin yapııldldığıığı havuzlardaki su derinlihavuzlardaki su derinliğğinin 1inin 1 metreden daha az olmasmetreden daha az olmasıı öönerilir (nerilir (IvlevaIvleva, 1969). Hatta derinli, 1969). Hatta derinliğğin 40in 40--50 cm50 cm olmasolmasıı tavsiye edilir (tavsiye edilir (VenturaVentura veve EnderezEnderez, 1980). Su derinli, 1980). Su derinliğğinin az olmasinin az olmasıı hem ortamdakihem ortamdaki mikroalgmikroalg fotosentezi ifotosentezi iççinin ışığıışığın daha iyi nn daha iyi nüüfuz etmesi hemfuz etmesi hem de oksijenlenme dde oksijenlenme düüzeyinin artmaszeyinin artmasıı bakbakıımmıındanndan öönem tanem taşışır.r. DaphniaDaphnia kküültltüürlerinin kuvvetli bir havalandrlerinin kuvvetli bir havalandıırmaylarmayla ççok iyiok iyi karkarışışttıırrıılmaslmasıı gerekir. Kuvvetli havalandgerekir. Kuvvetli havalandıırma algrma alg üüretimini arttretimini arttıırdrdığıığı gibi,gibi, didişşileriler üüzerindeki yumurta sayzerindeki yumurta sayııssıınnıı, yumurtal, yumurtalıı didişşi sayi sayııssıınnıı veve populasyonpopulasyon yoyoğğunluunluğğunu da arttunu da arttıırrıır (r (HeisigHeisig, 1977). Ancak hava kabarc, 1977). Ancak hava kabarcııklarklarıınnıınn ççokok kküçüüçük olmamask olmamasıına dikkat edilmelidir.na dikkat edilmelidir. ÖÖzelliklezellikle MoinaMoina kküültltüürlerinde burlerinde bu kküçüüçük kabarck kabarcııklarklar karapakskarapaks altaltıına sna sııkkışıışır ve hayvanr ve hayvanıın yn yüüzeyde kalzeyde kalııpp öölmesine neden olur.lmesine neden olur.
  • 248.
    KKÜÜLTLTÜÜR YR YÖÖNTEMNTEMİİ DaphniaDaphniakküültltüürlerinin yaprlerinin yapııldldığıığı yerin (havuz, tank vs.)yerin (havuz, tank vs.) ½½ ya daya da 1/3 kadar1/3 kadarıınnıınn üüzerininzerinin öörtrtüülmesi tavsiye edilir (lmesi tavsiye edilir (IvlevaIvleva, 1969). K, 1969). Küültltüürr havuzlarhavuzlarıınnıın yan yağğmurdan korunmasmurdan korunmasıınnıın kn küültltüürleri kararlrleri kararlıı kkııldldığıığı öönene ssüürrüülmektedir (Maylmektedir (May ve arkve ark., 1984).., 1984). DaphniaDaphnia kküültltüürlerinin yorlerinin yoğğunluunluğğu 8Xu 8X--10X10X’’lik bir blik bir büüyyüütme iletme ile ((öörnerneğğin bir bin bir büüyyüüteteççle) izlenebilir.le) izlenebilir. PopulasyonunPopulasyonun yayaşş dadağığıllıımmıı (h(hıızlazla üüreyen kreyen küültltüürlerderlerde populasyonpopulasyon gengençç bireylerden olubireylerden oluşşur), kur), küültltüürderde CyclopsCyclops veyaveya RotiferlerinRotiferlerin hakim olup olmadhakim olup olmadığıığı izlenmesi gerekenizlenmesi gereken öözelliklerdir. Yozelliklerdir. Yoğğunlaunlaşşan kan küültltüürlerdenrlerden DaphniaDaphnia bireyleri 100bireyleri 100--25002500 micronmicron ggööz az aççııklklığıığına sahip plankton bezinden yapna sahip plankton bezinden yapıılmlmışış kepkepççelerleelerle toplantoplanıır.r.
  • 249.
  • 250.
    Toprak havuzlardaToprak havuzlardaDaphniaDaphnia KKüültltüürlerirleri