Đồ án tốt nghiệp này nghiên cứu về thiết kế mạng LAN, mô tả các loại mạng máy tính và cấu trúc của chúng, từ mạng cục bộ (LAN) đến mạng diện rộng (WAN). Tài liệu bao gồm lý thuyết cơ sở về mạng máy tính, mô hình tham chiếu OSI, địa chỉ IP, và các thiết bị mạng, cùng với ứng dụng thực tế thông qua phần mềm NetSim. Ngoài ra, nó còn trình bày cách thiết kế và lập trình mạng LAN, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý và bảo mật trong mạng máy tính.

1. BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CAO THẮNG
KHOA: ĐIỆN TỬ - TIN HỌC
…………00000…………
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
PHƯƠNG PHÁP LỰA CHỌN THIẾT KẾ
MẠNG LAN
TP. HỒ CHÍ MINH

2. LỜI CẢM ƠN
Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Thầy LẠI NGUYỄN DUY, người
Thầy đã hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện đồ án này.
Em cũng xin chân thành cảm ơn quí Thầy Cô trong Khoa Điện tử - Tin học,
trường Cao Đẳng kỹ Thuật Cao Thắng đã giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ và tạo
điều kiện cho em thực hiện đồ án này.
Xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ, động viên và chỉ bảo rất nhiệt tình của các anh
chị và tất cả các bạn, những người đã giúp tôi có đủ nghị lực và ý chí để hoàn
thành đồ án này.
Mặc dù đã cố gắng hết sức, song chắc chắn đồ án không tránh khỏi những thiếu
sót. Em rất mong nhận được sự thông cảm và chỉ bảo của quí Thầy Cô và các bạn.
TP. HCM, 07-2009

3. LỜI NÓI ĐẦU
Mạng máy tính là một số các máy tính được nối kết với nhau theo một cách nào đó
nhằm mục đích để trao đổi chia sẽ thông tin cho nhau với những ưu điểm:
Nhiều người có thể dùng chung một một thiết bị ngoại vi (máy in, modem..), một
phần mềm.
Dữ liệu được quản lý tập trung nên an toàn hơn, sự trao đổi thông tin dữ liệu giữa
những người dùng sẽ nhanh chóng hơn, thuận lợi hơn.
Người dùng có thể trao đổi thư tín với nhau một cách dễ dàng và nhanh chóng. Có
thể cài đặt Internet trên một máy bất kỳ trong mạng, sau đó thiết lập, định cầu hình
cho các máy khác có thể thông qua máy đã được cài đặt chương trình share
Internet để cũng có thể kết nối ra Internet.
Mạng máy tính có thể được phân bố trong các phạm vi khác nhau, người ta có thể
phân ra các loại mạng như sau:
LAN (local Area Network) là mạng cục bộ, kết nối các máy tính trong một khu
vực bán kính hẹp, thường thì khoảng vài trăm mét. Môi trường truyền thông có tốc
độ kết nối cao, như cáp xoắn, cáp đồng trục, cáp quang. Mạng LAN thường được
sử dụng trong nội bộ của một cơ quan, một tổ chức. Các LAN kết nối lại với nhau
thành mạng WAN.
WAN (Wide Area Network) là mạng diện rộng, kết nối máy tính trong nội bộ
quốc gia, hay giữa các quốc gia trong cùng một châu lục. Thông thường kết nối
này được thực hiện thông qua mạng viễn thông. Các Wan kết nối với nhau thành
GAN.
GAN (Global Area Network) kết nối máy tính từ các châu lục khác nhau. Thông
MAN (Metropolitan Area Network) Kết nối các máy tính trong phạm vi một thành
phố. Kết nối được thực hiện thông qua môi trường truyền thông tốc độ cao
(50/100 M bis/s).
TP.HCM, 07-2009

4. Mục lục
Phần I: Lý thuyết cơ sở.
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ MẠNG MÁY TÍNH 1
1.1. Khái niệm về mạng máy tính. 1
1.2. Các loại mạng máy tính. 2
1.2.1. Mạng LAN (Local Area Network). 2
1.2..2. Mạng đô thị MAN (Metropolitan Area Network). 3
1.2.3. Mạng diện rộng WAN (Wide Area Network). 4
Chương 2: MÔ HÌNH THAM CHIẾU OSI 5
2.1. Mô hình OSI. 5
2.1.1. Khái niệm giao thức. 5
2.1.2. Các tổ chức định chuẩn. 5
2.1.3. Mô hình OSI. 5
2.1.4. Chức năng của các lớp trong mô hình tham chiếu OSI. 7
2.2. Quá trình xử lý và vận chuyển của một gói dữ liệu. 9
2.2.1. Quá trình đóng gói dữ liệu tại máy gửi. 10
2.2.2 Quá trình truyền dữ liệu từ máy gửi đến máy nhận. 11
2.2.3. Chi tiết quá trình xử lý tại máy nhận. 12
2.3. Mô hình tham chiếu TCP/IP. 13
2.3.1. Vai trò của mô hình tham chiếu TCP/IP. 13
2.3.2. Các lớp của mô hình tham chiếu TCP/IP. 14
2.3.3. So sánh mô hình OSI và TCP/IP. 15
Chương 3 ĐỊA CHỈ IP 17
3.1. Tổng quan về địa chỉ IP. 17
3.1.1. Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan. 17
3.2. Giới thiệu các lớp địa chỉ. 19

5. 3.2.1. Lớp A. 19
3.2.2. Lớp B. 20
3.2.3. Lớp C. 20
3.2.4. Lớp D và E. 21
3.2.5. Bảng tóm tắt địa chỉ IP. 21
3.2.6. Cách triển khai địa chỉ IP cho một hệ thống mạng. 21
3.2.7. Chia mạng con (subnetting). 22
3.2.8. Địa chỉ riêng (private address) và cơ chế chuyển đổi địa chỉ mạng(Network
Address Translation - NAT). 25
3.2.9. Cơ chế NAT. 25
Chương 4 PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN DẪN VÀ THIẾT BỊ MẠNG 26
4.1. Giới thiệu về môi trường truyền dẫn. 27
4.1.1. Khái niệm. 27
4.1.2. Tần số truyền thông. 27
4.1.3. Các đặc tính của phương tiện truyền dẫn. 27
4.1.4. Các kiểu truyền dẫn. 29
4.2. Các loại cáp. 29
4.2.1. Cáp đồng trục (coaxial). 29
4.2.2 Cáp xoắn đôi. 32
4.2.3. Cáp quang (Fiber-optic cable). 36
4.3. Đường truyền vô tuyến. 38
4.3.1. Sóng vô tuyến (radio). 39
4.3.2. Sóng viba. 40
4.3.3. Hồng ngoại. 41
4.4. Các thiết bị mạng. 41
4.4.1. Card mạng (NIC hay Adapter). 41
4.4.2. Card mạng dùng cáp điện thoại. 44
4.4.3. Modem. 44
4.4.4. Repeater. 46

6. 4.4.5. Hub. 46
4.4.6. Bridge (cầu nối). 47
4.4.7. Switch. 48
4.4.8. Wireless Access Point. 52
4.4.9. Router. 53
4.4.10. Thiết bị mở rộng. 54
4.4.11. Gateway – Proxy. 54
4.4.12. Thiết bị truy cập Internet. 55
Chương 5 CÁC KIẾN TRÚC VÀ CÔNG NGHỆ MẠNG LAN 57
5.1. Các kiến trúc mạng (TOPOLOGY). 57
5.1.1. Khái niệm. 57
5.2. Các kiểu kiến trúc mạng chính. 57
5.2.1. mạng BUS. 57
5.2.2. Mạng sao (star). 58
5.2.3 Mạng vòng (Ring). 59
5.2.4. Mạng lưới (Mesh). 60
5.3. Các kiến trúc mạng kết hợp. 60
5.3.1. Mạng stat bus. 60
5.3.2. Mạng star ring. 61
5.4. Các công nghệ mạng LAN 61
5.4.1. Khái niệm. 61
5.4.2. Ethernet. 61
5.4.3. Chuẩn 10Base2. 64
5.4.4. Chuẩn 10Base5 65
5.4.5. Chuẩn 10BaseT. 66
5.4.6. Chuẩn 10BaseFL. 66
5.4.7. Chuẩn 100VG-AnyLAN. 67
5.4.8. Chuẩn 100BaseX. 68

7. Phần II: Ứng Dụng thực tế
Chương 7: GIỚI THIỆU BOSON NETSIM 70
7.1. Giới thiệu. 70
7.1.1. Hướng dẫn sử dụng. 70
7.2. làm quen với phần mềm thông qua những ví dụ đơn giản. 72
Chương 8: THIẾT KẾ MẠNG LAN TRÊN NETSIM 77
8.1. yêu cầu đặt ra. 77
8.2. Thiết kế và lập trình. 78
8.2.1. Thiết kế. 78
8.2.2. Lập trình. 80
8.3. tổng kết. 85
8.3.1. kiểm tra kết quả thực hiện. 85
8.3.2. kết luận 88

8. Phần 1 LÝ THUYẾT CƠ SỞ
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ MẠNG MÁY TÍNH
1. 1. Khái niệm về mạng máy tính
Khi 2 hay nhiều máy tính được nối với nhau (thường bằng cáp), chúng sử dụng
các phần mềm để giao tiếp thông tin. Những người sử dụng mạng có thể cùng chia
sẻ các tài nguyên mạng bao gồm: đĩa cứng ồ CD-ROM, máy in, modem….
o Các thành phần cơ bản cấu thành nên mạng máy tính:
- Các loại máy tính: Palm, Laptop, PC, MainFrame...
- Các thiết bị giao tiếp: Card mạng (NIC hay Adapter), Hub, Switch,
Router...
- Môi trường truyền dẫn: cáp, sóng điện từ, sóng vi ba, tia hồng ngoại...
- Các protocol: TCP/IP, NetBeui, Apple Talk, IPX/SPX...
- Các hệ điều hành mạng: WinNT, Win2000, Win2003, Novell Netware,
Unix...
- Các tài nguyên: file, thư mục
- Các thiết bị ngoại vi: máy in, máy fax, Modem, Scanner...
- Các ứng dụng mạng: phần mềm quản lý kho bãi, phần mềm bán vé tàu...
o Server (máy phục vụ): là máy tính được cài đặt các phần mềm chuyên dụng
làm chức năng cung cấp các dịch vụ cho các máy tính khác. Tùy theo dịch vụ
mà các máy này cung cấp, người ta chia thành các loại server như sau: File
server (cung cấp các dịch vụ về file và thư mục), Print server (cung cấp các
dịch vụ về in ấn). Do làm chức năng phục vụ cho các máy tính khác nên cấu
hình máy server phải mạnh, thông thường là máy chuyên dụng của các hãng
như: Compaq, Intel, IBM...

9. o Client (máy trạm): là máy tính sử dụng các dịch vụ mà các máy server cung
cấp. Do xử lý số công việc không lớn nên thông thường các máy này không
yêu cầu có cấu hình mạnh.
o Peer: là những máy tính vừa đóng vai trò là máy sử dụng vừa là máy cung cấp
các dịch vụ. Máy peer thường sử dụng các hệ điều hành như: DOS, WinNT
Workstation, Win9X, Win Me, Win2K Professional, WinXP...
o Media (phương tiện truyền dẫn): là cách thức và vật liệu nối kết các máy lại
với nhau.
o Shared data (dữ liệu dùng chung): là tập hợp các tập tin, thư mục mà các máy
tính chia sẻ để các máy tính khác truy cập sử dụng chúng thông qua mạng.
o Resource (tài nguyên): là tập tin, thư mục, máy in, máy Fax, Modem, ổ
CDROM và các thành phần khác mà người dùng mạng sử dụng.
o User (người dùng): là người sử dụngmáy trạm (client)để truy xuất các tài
nguyên mạng. Thôngthường một user sẽ có một username (account)và một
password. Hệ thống mạng sẽ dựa vào username và password để biết bạn là ai,
có quyền vào mạng hay không và có quyền sử dụng những tài nguyên nào trên
mạng.
1.2. Các loại mạng máy tính
1.2.1. Mạng LAN (Local Area Network)
Mạng LAN là một nhóm máy tính và các thiết bị truyền thông mạng được nối kết
với nhau trong mộtkhu vực nhỏ như một toà nhà cao ốc, khuôn viên trường đại
học, khu giải trí ...
o Các mạng LAN thường có đặc điểm sau:
- Băng thông lớn, có khả năng chạy các ứng dụng trực tuyến như xem
phim, hội thảo qua mạng.
- Kích thước mạng bị giới hạn bởi các thiết bị.

10. - Chi phí các thiết bị mạng LAN tương đối rẻ.
- Quản trị đơn giản.
Hình 1.1: Mô hình mạng LAN
1.2.2. Mạng đô thị MAN (Metropolitan Area Network)
Mạng MAN gần giống như mạng LAN nhưng giới hạn của nó là một thành phố
hay một quốc gia. Mạng MAN nối kết các mạng LAN lại với nhau thông qua các
phương tiện truyền dẫn khác nhau (cáp quang, cáp đồng, sóng...) và các phương
thức truyền thông khác nhau.
o Đặc điểm của mạng MAN:
- Băng thông mức trung bình, đủ để phục vụ các ứng dụng cấp thành phố
hay quốc gia như chính phủ điện tử, thương mại điện tử, các ứng
dụng của các ngân hàng...
- Do MAN nối kết nhiều LAN với nhau nên độ phức tạp cũng tăng đồng
thời công tác quản trị sẽ khó khăn hơn.
- Chi phí các thiết bị mạng MAN tương đối đắt tiền.

11. 1.2.3. Mạng diện rộng WAN (Wide Area Network)
Mạng WAN bao phủ vùng địa lý rộng lớn có thể là một quốc gia, một lục địa hay
toàn cầu. Mạng WAN thường là mạng của các công ty đa quốc gia hay toàn cầu,
điển hình là mạng Internet. Do phạm vi rộng lớn của mạng WAN nên thông
thường mạng WAN là tập hợp các mạng LAN, MAN nối lại với nhau bằng các
phương tiện như: vệ tinh (satellites), sóng viba (microwave), cáp quang, cáp điện
thoại.
o Đặc điểm của mạng WAN:
- Băng thông thấp, dễ mất kết nối, thường chỉ phù hợp với các ứng dụng
offline như e-mail, web, ftp...
- Phạm vi hoạt động rộng lớn không giới hạn.
- Do kết nối của nhiều LAN, MAN lại với nhau nên mạng rất phức tạp và
có tính toàn cầu nên thường là có tổ chức quốc tế đứng ra quản trị.
- Chi phí cho các thiết bị và các công nghệ mạng WAN rất đắt tiền.
Hình 1.2: Mô hình mạng WAN

12. Chương 2: MÔ HÌNH THAM CHIẾU OSI
2.1 Mô hình OSI
2.1. 1. Khái niệm giao thức
Là quy tắc giao tiếp (tiêu chuẩn giao tiếp) giữa hai hệ thống giúp chúng hiểu và
trao đổi dữ liệu được với nhau.
Ví dụ: Internetwork Packet Exchange (IPX), Transmission control protocol/
Internetwork Protocol (TCP/IP), NetBIOS Extended User Interface
(NetBEUI)…
2.1.2. Các tổ chức định chuẩn
ITU (International Telecommunication Union): Hiệp hội Viễn thông quốc tế.
IEEE (Institute of Electrical and Electronic Engineers): Viện các kĩ sư điện và
điện tử.
ISO (International Standardization Organization): Tổ chức Tiêu chuẩn quốc tế,
trụ sở tại Geneve, Thụy Sĩ. Vào năm 1977, ISO được giao trách nhiệm thiết kế
một chuẩn truyền thông dựa trên lí thuyết về kiến trúc các hệ thống mở làm cơ
sở để thiết kế mạng máy tính. Mô hình này có tên là OSI (Open System
Interconnection - tương kết các hệ thống mở)
2.1.3. Mô hình OSI.
Mô hình OSI (Open System Interconnection): là mô hình được tổ chức ISO đề
xuất từ 1977 và công bố lần đầu vào 1984. Để các máy tính và các thiết bị mạng
có thể truyền thông với nhau phải có những qui tắc giao tiếp được các bên chấp
nhận. Mô hình OSI là một khuôn mẫu giúp chúng ta hiểu dữ liệu đi xuyên qua
mạng như thế nào đồng thời cũng giúp chúng ta hiểu được các chức năng mạng
diễn ra tại mỗi lớp.

13. Trong mô hình OSI có bảy lớp, mỗi lớp mô tả một phần chức năng độc lập. Sự
tách lớp của mô hình này mang lại những lợi ích sau:
- Chia hoạt động thông tin mạng thành những phần nhỏ hơn, đơn giản hơn
giúp chúng ta dễ khảo sát và tìm hiểu hơn.
- Chuẩn hóa các thành phần mạng để cho phép phát triển mạng từ nhiều nhà
cung cấp sản phẩm.
- Ngăn chặn được tình trạng sự thay đổi của một lớp làm ảnh hưởng đến
các lớp khác, như vậy giúp mỗi lớp có thể phát triển độc lập và
nhanh chóng hơn.
o Mô hình tham chiếu OSI định nghĩa các qui tắc cho các nội dung sau:
- Cách thức các thiết bị giao tiếp và truyền thông được với nhau.
- Các phương pháp để các thiết bị trên mạng khi nào thì được truyền dữ
liệu, khi nào thì không được.
- Các phương pháp để đảm bảo truyền đúng dữ liệu và đúng bên nhận.
- Cách thức vận tải, truyền, sắp xếp và kết nối với nhau.
- Cách thức đảm bảo các thiết bị mạng duy trì tốc độ truyền dữ liệu thích
hợp.
- Cách biểu diễn một bit thiết bị truyền dẫn.
o Mô hình tham chiếu OSI được chia thành bảy lớp với các chức năng sau:
- Application Layer (lớp ứng dụng): giao diện giữa ứng dụng và mạng.
- Presentation Layer (lớp trình bày): thoả thuận khuôn dạng trao đổi dữ
liệu.
- Session Layer (lớp phiên): cho phép người dùng thiết lập các kết nối.
- Transport Layer (lớp vận chuyển): đảm bảo truyền thông giữa hai hệ
thống.
- Network Layer (lớp mạng): định hướng dữ liệu truyền trong môi trường
liên mạng.
- Data link Layer (lớp liên kết dữ liệu): xác định việc truy xuất đến các
thiết bị.

14. - Physical Layer (lớp vật lý): chuyển đổi dữ liệu thành các bit và truyền đi.
Hình 2.1 mô hình 7 lớp OSI
2.1.4. Chức năng của các lớp trong mô hình tham chiếu OSI
o Lớp ứng dụng (Application Layer): là giao diện giữa các chương trình ứng
dụng của người dùng và mạng. Lớp Application xử lý truy nhập mạng chung,
kiểm soát luồng và phục hồi lỗi. Lớp này không cung cấp các dịch vụ cho lớp
nào mà nó cung cấp dịch vụ cho các ứng dụng như: truyền file, gởi nhận E-
mail, Telnet, HTTP, FTP, SMTP…
o Lớp trình bày (Presentation Layer): lớp này chịu trách nhiệm thương lượng và
xác lập dạng thức dữ liệu được trao đổi. Nó đảm bảo thông tin mà lớp ứng
dụng của một hệ thống đầu cuối gởi đi, lớp ứng dụng của hệ thống khác có thể
đọc được. Lớp trình bày thông dịch giữa nhiều dạng dữ liệu khác nhau thông
qua một dạng chung, đồng thời nó cũng nén và giải nén dữ liệu. Thứ tự byte,
bit bên gởi và bên nhận qui ước qui tắc gởi nhận một chuỗi byte, bit từ trái qua
phải hay từ phải qua trái. Nếu hai bên không thống nhất thì sẽ có sự chuyển
đổi thứ tự các byte bit vào trước hoặc sau khi truyền. Lớp presentation cũng
quản lý các cấp độ nén dữ liệu nhằm giảm số bit cần truyền. Ví dụ: JPEG,
ASCCI, EBCDIC....

15. o Lớp phiên (Session Layer): lớp này có chức năng thiết lập, quản lý, và kết thúc
các phiên thông tin giữa hai thiết bị truyền nhận. Lớp phiên cung cấp các dịch
vụ cho lớp trình bày. Lớp Session cung cấp sự đồng bộ hóa giữa các tác vụ
người dùng bằng cách đặt những điểm kiểm tra vào luồng dữ liệu.
Bằng cách này, nếu mạng không hoạt động thì chỉ có dữ liệu truyền sau điểm
kiểm tra cuối cùng mới phải truyền lại. Lớp này cũng thi hành kiểm soát hội
thoại giữa các quá trình giao tiếp, điều chỉnh bên nào truyền, khi nào, trong bao
lâu. Ví dụ như: RPC, NFS,... Lớp này kết nối theo ba cách: Haft-duplex,
Simplex, Full-duplex.
o Lớp vận chuyển (Transport Layer): lớp vận chuyển phân đoạn dữ liệu từ hệ
thống máy truyền và tái thiết lập dữ liệu vào một luồng dữ liệu tại hệ thống
máy nhận đảm bảo rằng việc bàn giao các thông điệp giữa các thiết bị đáng tin
cậy. Dữ liệu tại lớp này gọi là segment. Lớp này thiết lập, duy trì và kết thúc
các mạch ảo đảm bảo cung cấp các dịch vụ sau:
 Xếp thứ tự các phân đoạn: khi một thông điệp lớn được tách thành nhiều
phân đoạn nhỏ để bàn giao, lớp vận chuyển sẽ sắp xếp thứ tự các phân đoạn
trước khi ráp nối các phân đoạn thành thông điệp ban đầu.
 Kiểm soát lỗi: khi có phân đoạn bị thất bại, sai hoặc trùng lắp, lớp vận
chuyển sẽ yêu cầu truyền lại.
 Kiểm soát luồng: lớp vận chuyển dùng các tín hiệu báo nhận để xác nhận.
Bên gửi sẽ không truyền đi phân đoạn dữ liệu kế tiếp nếu bên nhận chưa
gởi tín hiệu xác nhận rằng đã nhận được phân đoạn dữ liệu trước đó đầy đủ.
o Lớp mạng (Network Layer): lớp mạng chịu trách nhiệm lập địa chỉ các thông
điệp, diễn dịch địa chỉ và tên logic thành địa chỉ vật lý đồng thời nó cũng chịu
trách nhiệm gởi packet từ mạng nguồn đến mạng đích. Lớp này quyết định
đường đi từ máy tính nguồn đến máy tính đích. Nó quyết định dữ liệu sẽ truyền
trên đường nào dựa vào tình trạng, ưu tiên dịch vụ và các yếu tố khác. Nó cũng
quản lý lưu lượng trên mạng chẳng hạn như chuyển đổi gói, định tuyến, và
kiểm soát sự tắc nghẽn dữ liệu. Nếu bộ thích ứng mạng trên bộ định tuyến

16. (router) không thể truyền đủ đoạn dữ liệu mà máy tính nguồn gởi đi, lớp
Network trên bộ định tuyến sẽ chia dữ liệu thành những đơn vị nhỏ hơn, nói
cách khác, nếu máy tính nguồn gởi đi các gói tin có kích thước là 20Kb, trong
khi Router chỉ cho phép các gói tin có kích thước là 10Kb đi qua, thì lúc đó lớp
Network của Router sẽ chia gói tin ra làm 2, mỗi gói tin có kích thước là 10Kb.
Ở đầu nhận, lớp Network ráp nối lại dữ liệu. Ví dụ: một số giao thức lớp này:
IP, IPX,...
Dữ liệu ở lớp này gọi packet hoặc datagram.
o Lớp liên kết dữ liệu (Data link Layer): cung cấp khả năng chuyển dữ liệu tin
cậy xuyên qua một liên kết vật lý. Lớp này liên quan đến:
 Địa chỉ vật lý.
 Mô hình mạng.
 Cơ chế truy cập đường truyền.
 Thông báo lỗi.
 Thứ tự phân phối frame.
 Điều khiển dòng.
Tại lớp data link, các bít đến từ lớp vật lý được chuyển thành các frame dữ
liệu bằng cách dùng một số nghi thức tại lớp này. Lớp data link được chia
thành hai lớp con:
 Lớp con LLC (logical link control).
 Lớp con MAC (media access control).
 Lớp con LLC là phần trên so với các giao thức truy cập đường truyền
khác, nó cung cấp sự mềm dẻo về giao tiếp. Bởi vì lớp con LLC hoạt
động độc lập với các giao thức truy cập đường truyền, cho nên các giao
thức lớp trên hơn (ví dụ như IP ở lớp mạng) có thể hoạt động mà
không phụ thuộc vào loại phương tiện LAN. Lớp con LLC có thể lệ thuộc
vào các lớp thấp hơn trong việc cung cấp truy cập đường truyền.
 Lớp con MAC cung cấp tính thứ tự truy cập vào môi trường LAN. Khi
nhiều trạm cùng truy cập chia sẻ môi trường truyền, để định danh mỗi

17. trạm, lớp cho MAC định nghĩa một trường địa chỉ phần cứng, gọi là địa
chỉ MAC address. Địa chỉ MAC là một con số đơn nhất đối với mỗi giao
tiếp LAN (card mạng).
2.2 Quá trình xử lý và vận chuyển của một gói dữ liệu.
Hình 2.2 Quá trình xử lý và vận chuyển gói tin
2.2.1. Quá trình đóng gói dữ liệu (tại máy gửi).
Đóng gói dữ liệu là quá trình đặt dữ liệu nhận được vào sau header (và trước
trailer) trên mỗi lớp.
Lớp Physical không đóng gói dữ liệu vì nó không dùng header và trailer. Việc
đóng gói dữ liệu không nhất thiết phải xảy ra trong mỗi lần truyền dữ liệu của
trình ứng dụng. Các lớp 5, 6, 7 sử dụng header trong quá trình khởi động, nhưng
trong phần lớn các lần truyền thì không có header của lớp 5, 6, 7 lý do là không
có thông tin mới để trao đổi.

18. Hình 2.3 Tên gọi dữ liệu ở các tầng trong mô hình OSI
o Các dữ liệu tại máy gửi được xử lý theo trình tự như sau:
- Người dùng thông qua lớp Application để đưa các thông tin vào máy
tính. Các thông tin này có nhiều dạng khác nhau như: hình ảnh, âm
thanh, văn bản…
- Tiếp theo các thông tin đó được chuyển xuống lớp Presentation để
chuyển thành dạng chung, rồi mã hoá và nén dữ liệu.
-Tiếp đó dữ liệu được chuyển xuống lớp Session để bổ sung các thông
tin về phiên giao dịch này.
- Dữ liệu tiếp tục được chuyển xuống lớp Transport, tại lớp này dữ liệu
được cắt ra thành nhiều Segment và bổ sung thêm các thông tin về
phương thức vận chuyển dữ liệu để đảm bảo độ tin cậy khi truyền.
- Dữ liệu tiếp tục được chuyển xuống lớp Network, tại lớp này mỗi
Segment được cắt ra thành nhiều Packet và bổ sung thêm các thông
tin định tuyến.
- Tiếp đó dữ liệu được chuyển xuống lớp Data Link, tại lớp này mỗi
Packet sẽ được cắt ra thành nhiều Frame và bổ sung thêm các thông
tin kiểm tra gói tin (để kiểm tra ở nơi nhận).

19. - Cuối cùng, mỗi Frame sẽ được tầng Vật Lý chuyển thành một chuỗi
các bit, và được đẩy lên các phương tiện truyền dẫn để truyền đến
các thiết bị khác.
2.2.2. Quá trình truyền dữ liệu từ máy gửi đến máy nhận.
Bước 1: Trình ứng dụng (trên máy gửi) tạo ra dữ liệu và các chương trình phần
cứng, phần mềm cài đặt mỗi lớp sẽ bổ sung vào header và trailer (quá trình đóng
gói dữ liệu tại máy gửi).
Bước 2: Lớp Physical (trên máy gửi) phát sinh tín hiệu lên môi trường truyền tải
để truyền dữ liệu.
Bước 3: Lớp Physical (trên máy nhận) nhận dữ liệu.
Bước 4: Các chương trình phần cứng, phần mềm (trên máy nhận) gỡ bỏ header và
trailer và xử lý phần dữ liệu (quá trình xử lý dữ liệu tại máy nhận).
Giữa bước 1 và bước 2 là quá trình tìm đường đi của gói tin. Thông thường, máy
gửi đã biết địa chỉ IP của máy nhận. Vì thế, sau khi xác định được địa chỉ IP của
máy nhận thì lớp Network của máy gửi sẽ so sánh địa chỉ IP của máy nhận và địa
chỉ IP của chính nó:
o Nếu cùng địa chỉ mạng thì máy gửi sẽ tìm trong bảng MAC Table của mình để
có được địa chỉ MAC của máy nhận. Trong trường hợp không có được địa chỉ
MAC tương ứng, nó sẽ thực hiện giao thức ARP để truy tìm địa chỉ MAC. Sau
khi tìm được địa chỉ MAC, nó sẽ lưu địa chỉ MAC này vào trong bảng MAC
Table để lớp Datalink sử dụng ở các lần gửi sau. Sau khi có địa chỉ MAC thì
máy gửi sẽ gởi gói tin đi (giao thức ARP sẽ được nói thêm trong chương 6).
o Nếu khác địa chỉ mạng thì máy gửi sẽ kiểm tra xem máy có được khai báo
Default Gateway hay không.
 Nếu có khai báo Default Gateway thì máy gửi sẽ gởi gói tin thông qua
Default Gateway.
 Nếu không có khai báo Default Gateway thì máy gởi sẽ loại bỏ gói tin
và thông báo "Destination host Unreachable"

20. 2.2.3. Chi tiết quá trình xử lý tại máy nhận
Bước 1: Lớp Physical kiểm tra quá trình đồng bộ bit và đặt chuỗi bit nhận được
vào vùng đệm. Sau đó thông báo cho lớp Data Link dữ liệu đã được nhận.
Bước 2: Lớp Data Link kiểm lỗi frame bằng cách kiểm tra FCS trong trailer. Nếu
có lỗi thì frame bị bỏ. Sau đó kiểm tra địa chỉ lớp Data Link (địa chỉ MAC) xem
có trùng với địa chỉ máy nhận hay không. Nếu đúng thì phần dữ liệu sau khi loại
header và trailer sẽ được chuyển lên cho lớp Network.
Bước 3: Địa chỉ lớp Network được kiểm tra xem có phải là địa chỉ máy nhận hay
không (địa chỉ IP) ? Nếu đúng thì dữ liệu được chuyển lên cho lớp Transport xử
lý.
Bước 4: Nếu giao thức lớp Transport có hỗ trợ việc phục hồi lỗi thì số định danh
phân đoạn được xử lý. Các thông tin ACK, NAK (gói tin ACK, NAK dùng để
phản hồi về việc các gói tin đã được gởi đến máy nhận chưa) cũng được xử lý ở
lớp này. Sau quá trình phục hồi lỗi và sắp thứ tự các phân đoạn, dữ liệu được đưa
lên lớp Session.
Bước 5: Lớp Session đảm bảo một chuỗi các thông điệp đã trọn vẹn. Sau khi các
luồng đã hoàn tất, lớp Session chuyển dữ liệu sau header lớp 5 lên cho lớp
Presentation xử lý.
Bước 6: Dữ liệu sẽ được lớp Presentation xử lý bằng cách chuyển đổi dạng thức
dữ liệu. Sau đó kết quả chuyển lên cho lớp Application.
Bước 7: Lớp Application xử lý header cuối cùng. Header này chứa các tham số
thoả thuận giữa hai trình ứng dụng. Do vậy tham số này thường chỉ được trao đổi
lúc khởi động quá trình truyền thông giữa hai trình ứng dụng.
2.3. 1 Mô hình tham chiếu TCP/IP
2.3.2. Vai trò của mô hình tham chiếu TCP/IP.
Các bộ phận, văn phòng của Chính phủ Hoa Kỳ đã nhận thức được sự quan trọng
và tiềm năng của kĩ thuật Internet từ nhiều năm trước, cũng như đã cung cấp tài
chánh cho việc nghiên cứu, để thực sự có được một mạng Internet toàn cầu. Sự

21. hình thành kĩ thuật Internet là kết quả nghiên cứu dưới sự tài trợ của
Defense/Advanced Research Projects Agency (ARPA/DARPA). Kĩ thuật ARPA
bao gồm một tập hợp của các chuẩn mạng, đặc tả chi tiết cách thức mà các máy
tính thông tin liên lạc với nhau, cũng như các quy ước cho các mạng
interconnecting và định tuyến giao thông. Tên chính thức là TCP/IP Internet
Protocol Suite và thường được gọi là TCP/IP, có thể dùng để thông tin liên lạc
qua tập hợp bất kỳ các mạng interconnected. Nó có thể dùng để liên kết mạng
trong một công ty, không nhất thiết phải nối kết với các mạng khác bên ngoài.
2.3.3. Các lớp của mô hình tham chiếu TCP/IP.
Hình 2.4: Mô hình tham chiếu TCP/IP
Mô hình tham chiếu TCP/IP tương tự như kiến trúc OSI, sau đây là một số tính
chất của các lớp trong mô hình tham chiếu TCP/IP:
o Lớp Application: quản lý các giao thức, như hỗ trợ việc trình bày, mã hóa, và
quản lý cuộc gọi. Lớp Application cũng hỗ trợ nhiều ứng dụng, như: FTP (File
Transfer Protocol), HTTP (Hypertext Transfer Protocol), SMTP (Simple Mail

22. Transfer Protocol), DNS (Domain Name System), TFTP (Trivial File Transfer
Protocol).
o Lớp Transport: đảm nhiệm việc vận chuyển từ nguồn đến đích. Tầng Transport
đảm nhiệm việc truyền dữ liệu thông qua hai nghi thức: TCP (Transmission
Control Protocol) và UDP (User Datagram Protocol).
o Lớp Internet: đảm nhiệm việc chọn lựa đường đi tốt nhất cho các gói tin. Nghi
thức được sử dụng chính ở tầng này là nghi thức IP (Internet Protocol).
o Lớp Network Interface: có tính chất tương tự như hai lớp Data Link và
Physical của kiến trúc OSI.
Hình 2.5: Các bước đóng gói trong mô hình TCP/IP
2.3.4. So sánh mô hình OSI và TCP/IP.
Hình 2.6: so sánh mô hình OSI và mô hình TCP/IP
o Các điểm giống nhau:
- Cả hai đều có kiến trúc phân lớp.

23. - Đều có lớp Application, mặc dù các dịch vụ ở mỗi lớp khác nhau.
- Đều có các lớp Transport và Network.
- Sử dụng kĩ thuật chuyển packet (packet-switched).
- Các nhà quản trị mạng chuyên nghiệp cần phải biết rõ hai mô hình trên.
o Các điểm khác nhau:
- Mô hình TCP/IP kết hợp lớp Presentation và lớp Session vào trong lớp
Application.
- Mô hình TCP/IP kết hợp lớp Data Link và lớp Physical vào trong một lớp.
- Mô hình TCP/IP đơn giản hơn bởi vì có ít lớp hơn.
- Nghi thức TCP/IP được chuẩn hóa và được sử dụng phổ biến trên toàn thế
giới.

24. Chương 3 ĐỊA CHỈ IP
3. 1. Tổng quan về địa chỉ IP
Là địa chỉ có cấu trúc, được chia làm hai hoặc ba phần là: network_id&host_id
hoặ network_id&subnet_id&host_id
Là một con số có kích thước 32 bit. Khi trình bày, người ta chia con số 32 bit này
thành bốn phần, mỗi phần có kích thước 8 bit, gọi là octet hoặc byte. Có các cách
trình bày sau:
- Ký pháp thập phân có dấu chấm (dotted-decimal notation). Ví dụ:
72.16.30.56.
- Ký pháp nhị phân. Ví dụ: 10101100 00010000 00011110 00111000.
- Ký pháp thập lục phân. Ví dụ: AC 10 1E 38.
Không gian địa chỉ IP (gồm 232 địa chỉ) được chia thành nhiều lớp (class) để dễ
quản lý. Đó là các lớp: A, B, C, D và E; trong đó các lớp A, B và C được triển
khai để đặt cho các host trên mạng Internet; lớp D dùng cho các nhóm multicast;
còn lớp E phục vụ cho mục đích nghiên cứu.
Địa chỉ IP còn được gọi là địa chỉ logical, trong khi địa chỉ MAC còn gọi là địa
chỉ vật lý (hay địa chỉ physical).
3.1.1. Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan.
Network_id: là giá trị để xác định đường mạng. Trong số 32 bit dùng địa chỉ IP,
sẽ có một số bit đầu tiên dùng để xác định network_id. Giá trị của các bit này được
dùng để xác định đường mạng.
Host_id: là giá trị để xác định host trong đường mạng. Trong số 32 bit dùng làm
địa chỉ IP, sẽ có một số bit cuối cùng dùng để xác định host_id. Host_id chính là
giá trị của các bit này.
Địa chỉ host: là địa chỉ IP, có thể dùng để đặt cho các interface của các host. Hai
host nằm thuộc cùng một mạng sẽ có network_id giống nhau và host_id khác
nhau.

25. Mạng (network): một nhóm nhiều host kết nối trực tiếp với nhau. Giữa hai host
bất kỳ không bị phân cách bởi một thiết bị layer 3. Giữa mạng này với mạng khác
phải kết nối với nhau bằng thiết bị layer 3.
Địa chỉ mạng (network address): là địa chỉ IP dùng để đặt cho các mạng. Địa chỉ
này không thể dung để đặt cho một interface. Phần host_id của địa chỉ chỉ chứa
các bit 0. Ví dụ 172.29.0.0 là một địa chỉ mạng.
Mạng con (subnet network): là mạng có được khi một địa chỉ mạng (thuộc lớp A,
B, C) được phân chia nhỏ hơn (để tận dụng số địa chỉ mạng được cấp phát). Địa
chỉ mạng con được xác định dựa vào địa chỉ IP và mặt nạ mạng con (subnet
mask) đi kèm (sẽ đề cập rõ hơn ở phần sau). Địa chỉ broadcast: là địa chỉ IP được
dùng để đại diện cho tất cả các host trong mạng. Phần host_id chỉ chứa các bit 1.
Địa chỉ này cũng không thể dùng để đặt cho một host được. Ví dụ 172.29.255.255
là một địa chỉ broadcast.
Bảng 3.1 cách tính logic
Ví dụ sau minh hoạ phép AND giữa địa chỉ 172.29.14.10 và mask 255.255.0.0
172.29.14.10 = 10101100000111010000111000001010AND
255.255.0.0 = 11111111111111110000000000000000
172.29.0.0 = 10101100000111010000000000000000
Mặt nạ mạng (network mask): là một con số dài 32 bit, là phương tiện giúp máy
xác định được địa chỉ mạng của một địa chỉ IP (bằng cách AND giữa địa chỉ IP
với mặt nạ mạng) để phục vụ cho công việc routing. Mặt nạ mạng cũng cho biết số

26. bit nằm trong phần host_id. Được xây dựng theo cách: bật các bit tương ứng với
phần network_id (chuyển thành bit 1) và tắt các bit tương ứng với phần host_id
(chuyển thành bit 0).
Mặt nạ mặc định của lớp A: sử dụng cho các địa chỉ lớp A khi không chia mạng
con, mặt nạ có giá trị 255.0.0.0.
Mặt nạ mặc định của lớp B: sử dụng cho các địa chỉ lớp B khi không chia mạng
con, mặt nạ có giá trị 255.255.0.0.
Mặt nạ mặc định của lớp C: sử dụng cho các địa chỉ lớp C khi không chia mạng
con, mặt nạ có giá trị 255.255.255.0.
3.2. Giới thiệu các lớp địa chỉ.
3.2.1. Lớp A.
Dành một byte cho phần network_id và ba byte cho phần host_id.
Để nhận diện ra lớp A, bit đầu tiên của byte đầu tiên phải là bit 0. Dưới dạng nhị
phân, byte này có dạng 0xxxxxxx. Vì vậy, những địa chỉ IP có byte đầu tiên nằm
trong khoảng từ 0 (00000000) đến 127 (01111111) sẽ thuộc lớp A. Ví dụ địa chỉ
50.14.32.8 là một địa chỉ lớp A (50 < 127). Byte đầu tiên này cũng chính là
network_id, trừ đi bit đầu tiên làm ID nhận dạng lớp A, còn lại bảy bit để
đánh thứ tự các mạng, ta được 128 (27
) mạng lớp A khác nhau. Bỏ đi hai trường
hợp đặc biệt là 0 và 127. Kết quả là lớp A chỉ còn 126 (27
-2) địa chỉ mạng, 1.0.0.0
đến 126.0.0.0. Phần host_id chiếm 24 bit, tức có thể đặt địa chỉ cho 16.777.216
(224
) host khác nhau trong mỗi mạng. Bỏ đi một địa chỉ mạng (phần host_id chứa
toàn các bit 0) và một địa chỉ broadcast (phần host_id chứa toàn các bit 1) như vậy
có tất cả 16.777.214 (224
-2) host khác nhau trong mỗi mạng lớp A. Ví dụ, đối với
mạng 10.0.0.0 thì những giá trị host hợp lệ là 10.0.0.1 đến 10.255.255.254.

27. 3.2.2. Lớp B.
Dấu hiệu để nhận dạng địa chỉ lớp B là byte đầu tiên luôn bắt đầu bằng hai bit 10.
Dưới dạng nhị phân, octet có dạng 10xxxxxx. Vì vậy những địa chỉ nằm trong
khoảng từ 128 (10000000) đến 191 (10111111) sẽ thuộc về lớp B. Ví dụ
172.29.10.1 là một địa chỉ lớp B (128 < 172 < 191). Phần network_id chiếm 16 bit
bỏ đi 2 bit làm ID cho lớp, còn lại 14 bit cho phép ta đánh thứ tự 16.384 (214
)
mạng khác nhau (128.0.0.0 đến 191.255.0.0)
Phần host_id dài 16 bit hay có 65536 (216
) giá trị khác nhau. Trừ 2 trường hợp đặc
biệt còn lại 65534 host trong một mạng lớp B. Ví dụ, đối với mạng 172.29.0.0 thì
các địa chỉ host hợp lệ là từ 172.29.0.1 đến 172.29.255.254.
3.2.3. Lớp C.
Dành ba byte cho phần network_id và một byte cho phần host_id.
Byte đầu tiên luôn bắt đầu bằng ba bit 110 và dạng nhị phân của octet này là
110xxxxx. Như vậy những địa chỉ nằm trong khoảng từ 192 (11000000) đến 223
(11011111) sẽ thuộc về lớp C. Ví dụ một địa chỉ lớp C là 203.162.41.235 (192 <
203 < 223).
Phần network_id dùng ba byte hay 24 bit, trừ đi 3 bit làm ID của lớp, còn lại 21 bit
hay 2.097.152 (221
) địa chỉ mạng (từ 192.0.0.0 đến 223.255.255.0).
Phần host_id dài một byte cho 256 (28) giá trị khác nhau. Trừ đi hai trường hợp
đặc biệt ta còn 254 host khác nhau trong một mạng lớp C. Ví dụ, đối với mạng
203.162.41.0, các địa chỉ host hợp lệ là từ 203.162.41.1 đến 203.162.41.254.

28. 3.2.4. Lớp D và E.
Các địa chỉ có byte đầu tiên nằm trong khoảng 224 đến 255 là các địa chỉ thuộc
lớp D hoặc E. Do các lớp này không phục vụ cho việc đánh địa chỉ các host nên
không trình bày ở đây.
3.2.5. Bảng tổng kết.
Bảng 3.2: tóm tắt địa chỉ IP các lớp
* Ghi chú: XX là số bất kỳ trong miền cho phép.
3.2.6. Cách triển khai đặt địa chỉ IP cho một hệ thống mạng.
Hình 3.3: minh họa một hệ thống mạng

29. 3.2.7. Chia mạng con (subnetting).
Giả sử ta phải tiến hành đặt địa chỉ IP cho hệ thống có cấu trúc như sau:
Hình 3.3: hệ thống có 6 đường mạng
Theo hình trên, ta bắt buộc phải dùng đến tất cả là sáu đường mạng riêng biệt để
đặt cho hệ thống mạng của mình, mặc dù trong mỗi mạng chỉ dùng đến vài địa chỉ
trong tổng số 65534 địa chỉ hợp lệ, đó là một sự phí phạm to lớn. Thay vì vậy, khi
sử dụng kỹ thuật chia mạng con, ta chỉ cần sử dụng một đường mạng 150.150.0.0
và chia đường mạng này thành sáu mạng con theo hình bên dưới:

30. Hình 3.4: Hệ thống mạng chia thành 6 đường mạng (sau khi chi subnet)
Rõ ràng khi tiến hành cấp phát địa chỉ cho các hệ thống mạng lớn, người ta phải sử
dụng kỹ thuật chia mạng con trong tình hình địa chỉ IP ngày càng khan hiếm. Ví
dụ trong hình trên hoàn toàn chưa phải là chiến lược chia mạng con tối ưu. Thật sự
người ta còn có thể chia mạng con nhỏ hơn nữa, đến một mức độ không bỏ phí
một địa chỉ IP nào khác.
Bảng 3.5: bảng Subnet mask các lớp

31. Số lượng host trong mỗi mạng con được xác định bằng số bit trong phần host_id;
2x
– 2 là số địa chỉ hợp lệ có thể đặt cho các host trong mạng con. Tương tự, số bit
trong phần subnet_id xác định số lượng mạng con. Giả sử số bit là y → 2y
– 2 là
số lượng mạng con có được (trường hợp đặc biệt thì cóthể sử dụng được 2y
mạng
con).
Một số khái niệm mới:
o Địa chỉ mạng con (địa chỉ đường mạng): bao gồm cả phần network_id và
subnet_id, phần host_id chỉ chứa các bit 0. Theo hình bên trên thì ta có các
địa chỉ mạng con sau: 150.150.1.0, 150.150.2.0, …
o Địa chỉ broadcast trong một mạng con: Giữ nguyên các bit dùng làm địa
chỉ mạng con, đồng thời bật tất cả các bit trong phần host_id lên 1. Ví
dụ địa chỉ broadcast của mạng con 150.150.1.0 là 150.150.1.255.
o Mặt nạ mạng con (subnet mask): giúp máy tính xác định được địa chỉ mạng
con của một địa chỉ host. Để xây dựng mặt nạ mạng con cho một hệ thống
địa chỉ, ta bật các bit trong phần network_id và subnet_id lên 1, tắt các bit
trong phần host_id thành 0. Ví dụ mặt nạ mạng con dùng cho hệ thống
mạng trong hình trên là 255.255.255.0.
Vấn đề đặt ra là khi xác định được một địa chỉ IP (ví dụ 172.29.8.230) ta không
thể biết được host này nằm trong mạng nào (không thể biết mạng này có chia
mạng con hay không, và nếu có chia thì dung bao nhiêu bit để chia). Chính vì vậy
khi ghi nhận địa chỉ IP của một host, ta cũng phải cho biết subnet mask là bao
nhiêu (subnet mask có thể là giá trị thập phân, cũng có thể là số bit dùng làm
subnet mask).
+ Ví dụ địa chỉ IP ghi theo giá trị thập phân của subnet mask là
172.29.8.230/255.255.255.0
+ Hoặc địa chỉ IP ghi theo số bit dùng làm subnet mask là 172.29.8.230/24.

32. 3.2.8. Địa chỉ riêng (private address)và cơ chế chuyển đổi địa chỉ
mạng (Network Address Translation - NAT)
Tất cả các IP host khi kết nối vào mạng Internet đều phải có một địa chỉ IP do tổ
chức IANA (Internet Assigned Numbers Authority) cấp phát – gọi là địa chỉ
hợp lệ (hay là được đăng ký). Tuy nhiên số lượng host kết nối vào mạng ngày
càng gia tăng dẫn đến tình trạng khan hiếm địa chỉ IP. Một giải pháp đưa ra là sử
dụng cơ chế NAT kèm theo là RFC 1918 qui định danh sách địa chỉ riêng. Các địa
chỉ này sẽ không được IANA cấp phát - hay còn gọi là địa chỉ không hợp lệ. Bảng
sau liệt kê danh sách các địa chỉ này:
Bảng 3.6: tóm tắt địa chỉ IP mạng riêng
3.2.9. Cơ chế NAT
NAT được sử dụng trong thực tế là tại một thời điểm, tất cả các host trong một
mạng LAN thường không truy xuất vào Internet đồng thời, chính vì vậy ta không
cần phải sử dụng một số lượng tương ứng địa chỉ IP hợp lệ. NAT cũng được sử
dụng khi nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) cung cấp số lượng địa chỉ IP hợp lệ ít
hơn so với số máy cần truy cập Internet. NAT được sử dụng trên các router đóng
vai trò là gateway cho một mạng. Các host bên trong mạng LAN sẽ sử dụng một
lớp địa chỉ riêng thích hợp. Còn danh sách các địa chỉ IP hợp lệ sẽ được cấu hình
trên Router NAT. Tất cả các packet của các host bên trong mạng LAN khi gửi
đến một host trên Internet đều được router NAT phân tích và chuyển đổi các địa
chỉ riêng có trong packet thành một địa chỉ hợp lệ trong danh sách rồi mới chuyển
đến host đích nằm trên mạng Internet. Sau đó nếu có một packet gửi cho một host
bên trong mạng LAN thì Router NAT cũng chuyển đổi địa chỉ đích thành địa chỉ

33. riêng của host đó rồi mới chuyển cho host ở bên trong mạng LAN. Một cơ chế mở
rộng của NAT là PAT (Port Address Translation) cũng dùng cho mục đích tương
ứng. Lúc này thay vì chỉ chuyển đổi địa chỉ IP thì cả địa chỉ cổng dịch vụ (port)
cũng được chuyển đổi (do Router NAT quyết định).

34. Chương 4 PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN DẪN VÀ THIẾT BỊ
MẠNG
4.1. Giới thiệu về môi trường truyền dẫn
4.1.1. Khái niệm
Trên một mạng máy tính, các dữ liệu được truyền trên một môi trường truyền dẫn
(transmission media), nó là phương tiện vật lý cho phép truyền tải tín hiệu giữa
các thiết bị. Có hai loại phương tiện truyền dẫn chủ yếu:
o Hữu tuyến (bounded media)
o Vô tuyến (boundless media)
Thông thường hệ thống mạng sử dụng hai loại tín hiệu là: digital và analog.
4.1.2. Tần số truyền thông
Phương tiện truyền dẫn giúp truyền các tín hiệu điện tử từ máy tính này sang máy
tính khác. Các tín hiệu điện tử này biểu diễn các giá trị dữ liệu theo dạng các xung
nhị phân (bật/tắt). Các tín hiệu truyền thông giữa các máy tính và các thiết bị là
các dạng sóng điện từ trải dài từ tần số radio đến tần số hồng ngoại.
Các sóng tần số radio thường được dùng để phát tín hiệu LAN. Các tần số này có
thể được dùng với cáp xoắn đôi, cáp đồng trục hoặc thông qua việc truyền phủ
sóng radio.
Sóng viba (microware) thường dùng truyền thông tập trung giữa hai điểm hoặc
giữa các trạm mặt đất và các vệ tinh, ví dụ như mạng điện thoại cellular.
Tia hồng ngoại thường dùng cho các kiểu truyền thông qua mạng trên các khoảng
cách tương đối ngắn và có thể phát được sóng giữa hai điểm hoặc từ một điểm phủ
sóng cho nhiều trạm thu. Chúng ta có thể truyền tia hồng ngoại và các tần số ánh
sáng cao hơn thông qua cáp quang.
4.1.3. Các đặc tính của phương tiện truyền dẫn
Mỗi phương tiện truyền dẫn đều có những tính năng đặc biệt thích hợp với mỗi
kiểu dịch vụ cụ thể, nhưng thông thường chúng ta quan tâm đến những yếu tố sau:

35. o Chi phí
o Yêu cầu cài đặt
o Độ bảo mật
o Băng thông (bandwidth): được xác định bằng tổng lượng thông tin có thể
truyền dẫn trên đường truyền tại một thời điểm. Băng thông là một số xác
định, bị giới hạn bởi phương tiện truyền dẫn, kỹ thuật truyền dẫn và thiết bị
mạng được sử dụng. Băng thông là một trong những thông số dùng để phân
tích độ hiệu quả của đường mạng. Đơn vị của băng thông:
+ Bps (Bits per second-số bit trong một giây): đây là đơn vị cơ bản của
băng thông.
+ KBps (Kilobits per second): 1 KBps=103 bps=1000 Bps
+ MBps (Megabits per second): 1 MBps = 103 KBps
+ GBps (Gigabits per second): 1 GBps = 103 MBps
+ TBps (Terabits per second): 1 TBps = 103 GBPS.
o Thông lượng (Throughput): lượng thông tin thực sự được truyền dẫn trên
thiết bị tại một thời điểm.
o Băng tầng cơ sở (baseband): dành toàn bộ băng thông cho một kênh truyền,
băng tầng mở rộng (broadband):cho phép nhiều kênh truyền chia sẻ một
phương tiện truyền dẫn (chia sẻ băng thông).
o Độ suy giảm (attenuation): độ đo sự suy yếu đi của tín hiệu khi di chuyển
trên một phương tiện truyền dẫn. Các nhà thiết kế cáp phải chỉ định các giới
hạn về chiều dài dây cáp vì khi cáp dài sẽ dẫn đến tình trạng tín hiệu yếu đi
mà không thể phục hồi được.
o Nhiễu điện từ (Electromagnetic interference - EMI): bao gồm các nhiễu
điện từ bên ngoài làm biến dạng tín hiệu trong một phương tiện truyền dẫn.
o Nhiễu xuyên kênh (crosstalk): hai dây dẫn đặt kề nhau làm nhiễu lẫn nhau.

36. Hình 4.1: Mô phỏng trường hợp nhiễu xuyện kênh
4.1.1 Các kiểu truyền dẫn.
Có các kiểu truyền dẫn như sau:
o Đơn công (Simplex): trong kiểu truyền dẫn này, thiết bị phát tín hiệu và
thiết bị nhận tín hiệu được phân biệt rõ ràng, thiết bị phát chỉ đảm nhiệm
vai trò phát tín hiệu, còn thiết bị thu chỉ đảm nhiệm vai trò nhận tín hiệu.
Truyền hình là một ví dụ của kiểu truyền dẫn này.
o Bán song công (Half-Duplex): trong kiểu truyền dẫn này, thiết bị có thể là
thiết bị phát, vừa là thiết bị thu. Nhưng tại một thời điểm thì chỉ có thể ở
một trạng thái (phát hoặc thu). Bộ đàm là thiết bị hoạt động ở kiểu truyền
dẫn này.
o Song công (Full-Duplex): trong kiểu truyền dẫn này, tại một thời điểm,
thiết bị có thể vừa phát vừa thu. Điện thoại là một minh họa cho kiểu truyền
dẫn này.
4.2. Các loại cáp.
4.2.1. Cáp đồng trục (coaxial).
Là kiểu cáp đầu tiên được dùng trong các LAN, cấu tạo của cáp đồng trục gồm:
o Dây dẫn trung tâm: dây đồng hoặc dây đồng bện.
o Một lớp cách điện giữa dây dẫn phía ngoài và dây dẫn phía trong.

37. o Dây dẫn ngoài: bao quanh dây dẫn trung tâm dưới dạng dây đồng bện hoặc
lá. Dây này có tác dụng bảo vệ dây dẫn trung tâm khỏi nhiễu điện từ và
được nối đất để thoát nhiễu.
o Ngoài cùng là một lớp vỏ plastic bảo vệ cáp.
Hình 4.2: Chi tiết cáp đồng trục
Ưu điểm của cáp đồng trục: là rẻ tiền, nhẹ, mềm và dễ kéo dây.
Cáp mỏng (thin cable/thinnet): có đường kính khoảng 6mm, thuộc họ RG-58,
chiều dài đường chạy tối đa là 185 m.
o Cáp RC-58, trở kháng 50 ohm dùng với Ethernet mỏng.
o Cáp RC-59, trở kháng 75 ohm dùng cho truyền hình cáp.
o Cáp RC-62, trở kháng 93 ohm dùng cho ARCnet.
Cáp dày (thick cable/thicknet): có đường kính khoảng 13mm thuộc họ RG-58,
chiều dài đường chạy tối đa 500m.
So sánh giữa cáp đồng trục mỏng và đồng trục dày:
o Chi phí: cáp đồng trục thinnet rẻ nhất, cáp đồng trục thicknet đắt hơn.
o Tốc độ: mạng Ethernet sử dụng cáp thinnet có tốc độ tối đa 10Mbps và
mạng ARCNet có tốc độ tối đa 2.5Mbps.
o EMI: có lớp chống nhiễu nên hạn chế được nhiễu.
o Có thể bị nghe trộm tín hiệu trên đường truyền.

38. Cách lắp đặt dây: muốn nối các đoạn cáp đồng trục mỏng lại với nhau ta dùng đầu
nối chữ T và đầu BNC như hình vẽ.
Hình 4.3: Đầu nối BNC và đầu nối chữ T
Hình 4.4: Đầu chuyển đổi (gắn vào máy tính)
Muốn đấu nối cáp đồng trục dày ta phải dùng một đầu chuyển đổi transceiver và
nối kết vào máy tính thông qua cổng AUI.

39. Hình 4.5: Kết nối cáp thinket vào máy tính
4.2.2. Cáp xoắn đôi.
Hình 4.6: Mô tả cáp xoắn đôi
Cáp xoắn đôi gồm nhiều cặp dây đồng xoắn lại với nhau nhằm chống phát xạ
nhiễu điện từ. Do giá thành thấp nên cáp xoắn được dùng rất rộng rãi. Có hai loại
cáp xoắn đôi được sử dụng rộng rãi trong LAN là: loại có vỏ bọc chống nhiễu và
loại không có vỏ bọc chống nhiễu.
Cáp xoắn đôi có vỏ bọc chống nhiễu STP (Shielded Twisted- Pair).
o Gồm nhiều cặp xoắn được phủ bên ngoài một lớp vỏ làm bằng dây đồng
bện. Lớp vỏ này có tác dụng chống EMI từ ngoài và chống phát xạ nhiễu
bên trong. Lớp vỏ bọc chống nhiễu này được nối đất để thoát nhiễu. Cáp
xoắn đôi có bọc ít bị tác động bởi nhiễu điện và truyền tín hiệu xa hơn cáp
xoắn đôi trần.

40. o Chi phí: đắt tiền hơn Thinnet và UTP nhưng lại rẻ tiền hơn Thicknet và
cáp quang.
o Tốc độ: tốc độ lý thuyết 500Mbps, thực tế khoảng 155Mbps, với đường
chạy 100m; tốc độ phổ biến 16Mbps (Token Ring).
o Độ suy dần: tín hiệu yếu dần nếu cáp càng dài, thông thường chiều dài cáp
nên ngắn hơn 100m.
o Đầu nối: STP sử dụng đầu nối DIN (DB –9).
Hình 4.7: Mô tả cáp STP
Cáp xoắn đôi không có vỏ bọc chống nhiễu UTP (Unshielded Twisted- Pair).
Gồm nhiều cặp xoắn như cáp STP nhưng không có lớp vỏ đồng chống nhiễu. Cáp
xoắn đôi trần sử dụng chuẩn 10BaseT hoặc 100BaseT. Do giá thành rẻ nên đã
nhanh chóng trở thành loại cáp mạng cục bộ được ưu chuộng nhất. Độ dài tối đa
của một đoạn cáp là 100 mét. Do không có vỏ bọc chống nhiễu nên cáp UTP dễ bị
nhiễu khi đặt gần các thiết bị và cáp khác do đó thông thường dùng để đi dây trong
nhà. Đầu nối dùng đầu RJ-45.
Cáp UTP có năm loại:
o Loại 1: truyền âm thanh, tốc độ < 4Mbps.
o Loại 2: cáp này gồm bốn dây xoắn đôi, tốc độ 4Mbps.
o Loại 3: truyền dữ liệu với tốc độ lên đến 10 Mbps. Cáp này gồm bốn dây
xoắn đôi với ba mắt xoắn trên mỗi foot ( foot là đơn vị đo chiều dài, 1 foot
= 0.3048 mét).

41. o Loại 4: truyền dữ liệu, bốn cặp xoắn đôi, tốc độ đạt được 16 Mbps.
o Loại 5: truyền dữ liệu, bốn cặp xoắn đôi, tốc độ 100Mbps.
Cáp xoắn có vỏ bọc ScTP-FTP (Screened Twisted-pair).
FTP là loại cáp lai tạo giữa cáp UTP và STP, nó hỗ trợ chiều dài tối đa 100m.
Các kỹ thuật bấm cáp mạng.
o Cáp thẳng (Straight-through cable): là cáp dùng để nối PC và các thiết bị
mạng như Hub, Switch, Router… Cáp thẳng theo chuẩn 10/100 Base-T
dùng hai cặp dây xoắn nhau và dung chân 1, 2, 3, 6 trên đầu RJ45. Cặp dây
xoắn thứ nhất nối vào chân 1, 2, cặp xoắn thứ hai nối vào chân 3, 6. Đầu
kia của cáp dựa vào màu nối vào chân của đầu RJ45 và nối tương tự.
Hình 4.8: Đầu RJ45
Hình 4.9: cách đấu dây thẳng

42. o Cáp chéo (Crossover cable): là cáp dùng nối trực tiếp giữa hai thiết bị
giống nhau như PC – PC, Hub – Hub, Switch – Switch. Cáp chéo trật tự
dây cũng giống như cáp thẳng nhưng đầu dây còn lại phải chéo cặp dây
xoắn sử dụng (vị trí thứ nhất đổi với vị trí thứ 3, vị trí thứ hai đổi với vị trí
thứ sáu)
Hình 4.10: Cách đấu dây chéo
o Cáp Console: dùng để nối PC vào các thiết bị mạng chủ yếu dùng để cấu
hình các thiết bị. Thông thường khoảng cách dây Console ngắn nên chúng
ta không cần chọn cặp dây xoắn, mà chọn theo màu từ 1-8 sao cho dễ nhớ
và đầu bên kia ngược lại từ 8-1.
ANSI (Viện tiêu chuẩn quốc gia Hoa kỳ), TIA (hiệp hội công nghiệp viễn
thông), EIA (hiệp hội công nghiệp điện tử) đã đưa ra 2 cách xếp đặt vị trí
dây như sau:
o Chuẩn T568-A (còn gọi là Chuẩn A):

43. Hình 4.11: cách bấm chuẩn A
o Chuẩn T568-B (còn gọi là Chuẩn B):
Hình 4.12: cách bấm chuẩn B
4.2.3. Cáp quang (Fiber-optic cable).
Hình 4.13: mô tả cáp quang

44. Cáp quang có cấu tạo gồm dây dẫn trung tâm là sợi thủy tinh hoặc plastic đã được
lớp nhằm phản chiếu các tín hiệu. Cáp quang chỉ truyền sóng ánh sáng (không
truyền tín hiệu điện) với băng thông rất cao nên không gặp các sự cố về nhiễu hay
bị nghe trộm. Cáp dùng nguồn sáng laser, diode phát xạ ánh sáng. Cáp rất
bền và độ suy giảm tín hiệu rất thấp nên đoạn cáp có thể dài đến vài km. Băng
thông cho phép đến 2Gbps. Nhưng cáp quang có khuyết điểm là giá thành
cao và khó lắp đặt. Các loại cáp quang:
o Loại lõi 8.3 micron, lớp lót 125 micron, chế độ đơn.
o Loại lõi 62.5 micron, lớp lót 125 micron, đa chế độ.
o Loại lõi 50 micron, lớp lót 125 micron, đa chế độ.
o Loại lõi 100 micron, lớp lót 140 micron, đa chế độ.
Hộp đấu nối cáp quang: do cáp quang không thể bẻ cong nên khi nối cáp quang
vào các thiết bị khác chúng ta phải thông qua hộp đấu nối.
Hình 4.20: Mô tả hộp đấu nối cáp quang
Đầu nối cáp quang: đầu nối cáp quang rất đa dạng thông thường trên thị trường có
các đầu nối như sau: FT, ST, FC…

45. 4.21: Một số loại đấu nối cáp quang
4.3. ĐƯỜNG TRUYỀN VÔ TUYẾN.
Khi dùng các loại cáp ta gặp một số khó khăn như cơ sở cài đặt cố định, khoảng
cách không xa, vì vậy để khắc phục những khuyết điểm trên người ta dùng
đường truyền vô tuyến. Đường truyền vô tuyến mang lại những lợi ích sau:
o Cung cấp nối kết tạm thời với mạng cáp có sẵn.
o Những người liên tục di chuyển vẫn nối kết vào mạng dùng cáp.
o Lắp đặt đường truyền vô tuyến ở những nơi địa hình phức tạp không thể đi
dây được.
o Phù hợp cho những nơi phục vụ nhiều kết nối cùng một lúc cho nhiều
khách hàng. Ví dụ như: dùng đường vô tuyến cho phép khách hàng ở sân
bay kết vào mạng để duyệt Internet.
o Dùng cho những mạng có giới hạn rộng lớn vượt quá khả năng cho phép
của cáp đồng và cáp quang.

46. o Dùng làm kết nối dự phòng cho các kết nối hệ thống cáp.
Tuy nhiên, đường truyền vô tuyến cũng có một số hạn chế:
o Tín hiệu không an toàn.
o Dễ bị nghe lén.
o Khi có vật cản thì tín hiệu suy yếu rất nhanh.
o Băng thông không cao.
4.3.1. Sóng vô tuyến (radio).
Hình 4.22: Truyển dữ liệu qua sóng vô tuyến
Sóng radio nằm trong phạm vi từ 10 KHz đến 1 GHz, trong miền này ta có rất
nhiều dải tần ví dụ như: sóng ngắn, VHF (dùng cho tivi và radio FM), UHF
(dùng cho tivi). Tại mỗi quốc gia, nhà nước sẽ quản lý cấp phép sử dụng các băng
tần để tránh tình trạng các sóng bị nhiễu. Nhưng có một số băng tần được chỉ định
là vùng tự do có nghĩa là chúng ta dùng nhưng không cần đăng ký (vùng này
thường có dải tần 2,4Ghz). Tận dụng lợi điểm này các thiết bị Wireless của các
hãng như Cisco, Compex đều dùng ở dải tần này. Tuy nhiên, chúng ta sử dụng
tần số không cấp phép sẽ có nguy cơ nhiễu nhiều hơn.
4.3.2. Sóng viba.

47. Truyền thông viba thường có hai dạng: truyền thông trên mặt đất và các nối kết
với vệ tinh. Miền tần số của viba mặt đất khoảng 21-23 GHz, các kết nối vệ tinh
khoảng 11- 14 Mhz. Băng thông từ 1-10 MBps. Sự suy yếu tín hiệu tùy thuộc vào
điều kiện thời tiết, công suất và tần số phát. Chúng dễ bị nghe trộm nên
thường được mã hóa.
4.23: Truyền dữ liệu thông qua vệ tinh
4.24: Truyển dữ liệu trực tiếp giữa hai thiết bị

48. 4.3.3. Hồng ngoại.
Tất cả mạng vô tuyến hồng ngoại đều hoạt động bằng cách dùng tia hồng ngoại
để truyền tải dữ liệu giữa các thiết bị. Phương pháp này có thể truyền tín hiệu ở
tốc độ cao do dải thông cao của tia hồng ngoại. Thông thường mạng hồng ngoại
có thể truyền với tốc độ từ 1-10 Mbps. Miền tần số từ 100 Ghz đến 1000 GHz.
Có bốn loại mạng hồng ngoại:
o Mạng đường ngắm: mạng này chỉ truyền khi máy phát và máy thu có một
đường ngắm rõ rệt giữa chúng.
o Mạng hồng ngoại tán xạ: kỹ thuật này phát tia truyền dội tường và sàn nhà
rồi mới đến máy thu. Diện tích hiệu dụng bị giới hạn ở khoảng 100 feet
(35m) và có tín hiệu chậm do hiện tượng dội tín hiệu.
o Mạng phản xạ: ở loại mạng hồng ngoại này, máy thu-phát quang đặt gần
máy tính sẽ truyền tới một vị trí chung, tại đây tia truyền được đổi hướng
đến máy tính thích hợp.
o Broadband optical telepoint: loại mạng cục bộ vô tuyến hồng ngoại cung
cấp các dịch vụ dải rộng. Mạng vô tuyến này có khả năng xử lý các yêu cầu
đa phương tiện chất lượng cao, vốn có thể trùng khớp với các yêu cầu đa
phương tiện của mạng cáp.
4.25: Truyền dữ liệu giữa hai máy tính thông qua hồng ngoại
4.4. các thiết bị mạng.
4.4.1. Card mạng (NIC hay Adapter).

49. Card mạng là thiết bị nối kết giữa máy tính và cáp mạng. Chúng thường giao tiếp
với máy tính qua các khe cắm như: ISA, PCI hay USP… Phần giao tiếp với
cáp mạng thông thường theo các chuẩn như: AUI, BNC, UTP… Các chức
năng chính của card mạng:
o Chuẩn bị dữ liệu đưa lên mạng: trước khi đưa lên mạng, dữ liệu phải được
chuyển từ dạng byte, bit sang tín hiệu điện để có thể truyền trên cáp.
o Gởi dữ liệu đến máy tính khác.
o Kiểm soát luồng dữ liệu giữa máy tính và hệ thống cáp.
Địa chỉ MAC (Media Access Control): mỗi card mạng có một địa chỉ riêng dùng
để phân biệt card mạng này với card mạng khác trên mạng. Địa chỉ này do IEEE –
Viện Công nghệ Điện và Điện tử – cấp cho các nhà sản xuất card mạng. Từ đó các
nhà sản xuất gán cố định địa chỉ này vào chip của mỗi card mạng. Địa chỉ này
gồm 6 byte (48 bit), có dạng XXXXXX.XXXXXX, 3 byte đầu là mã số của nhà
sản xuất, 3 byte sau là số serial của các card mạng do hãng đó sản xuất. Địa chỉ
này được ghi cố định vào ROM nên còn gọi là địa chỉ vật lý. Ví dụ địa chỉ vật lý
của một card Intel có dạng như sau: 00A0C90C4B3F.
Hình dưới là card mạng RE100TX theo chuẩn Ethernet IEEE 802.3 và IEEE
802.3u. Nó hỗ trợ cả hai băng thông 10Mbps và 100Mbps theo chuẩn 10Base-T và
100Base-TX. Ngoài ra card này còn cung cấp các tính năng như Wake On LAN,
Port Trunking, hỗ trợ cơ chế truyền full duplex. Card này cũng hỗ trợ hai cơ chế
boot ROM 16 bit (RPL) và 32 bit (PXE).
Hình 4.26: Card RE 100TX

50. Hình dưới là card FL1000T 10/100/1000Mbps Gigabit Adapter, nó là card mạng
theo chuẩn Gigabit dùng đầu nối RJ45 truyền trên môi trường cáp UTP cat 5.
Card này cung cấp đường truyền với băng thông lớn và tương thích với card
PCI 64 và 32 bit đồng thời nó cũng hỗ trợ cả hai cơ chế truyền full/half
duplex trên cả ba loại băng thông 10/100/1000 Mbps.
Hình 4.27: Card FL1000T 10/100/1000Mbps Gigabit.
Hình dưới là card mạng không dây WL11A 11Mbps Wireless PCMCIA LAN
Card, card này giao tiếp với máy theo chuẩn PCMCIA nên khi sử dụng cho PC
chúng ta phải dùng thêm card chuyển đổi từ PCI sang PCMCIA. Card được
thiết kế theo chuẩn IEEE802.11b ở dải tần 2.4GHz ISM, dùng cơ chế
CSMA/CA để xử lý đụng độ, băng thông của card là 11Mbps, có thể mã
hóa 64 và 128 bit. Đặc biệt card này hỗ trợ cả hai kiến trúc kết nối mạng là
Infrastructure và AdHoc.
Hình 4.28: Card WL11A.

51. 4.4.2. Card mạng dùng cáp điện thoại.
Card HP10 10Mbps Phoneline Network Adapter là một card mạng đặc biệt vì nó
không dùng cáp đồng trục cũng không dùng cáp UTP mà dùng cáp điện thoại. Một
đặc tính quan trọng của card này là truyền số liệu song song với truyền âm thanh
trên dây điện thoại. Card này dùng đầu kết nối RJ11 và băng thông 10Mbps,
chiều dài cáp có thể dài đến gần 300m.
Hình 4.29: Card HP10 10Mbps Phoneline.
4.4.3. Modem.
Là thiết bị dùng để nối hai máy tính hay hai thiết bị ở xa thông qua mạng điện
thoại. Modem thường có hai loại: internal (là loại được gắn bên trong máy tính
giao tiếp qua khe cắm ISA hoặc PCI), external (là loại thiết bị đặt bên ngoài
CPU và giao tiếp với CPU thông qua cổng COM theo chuẩn RS-232). Cả hai loại
trên đều có cổng giao tiếp RJ11 để nối với dây điện thoại. Chức năng của
Modem là chuyển đổi tín hiệu số (digital) thành tín hiệu tương tự (analog) để
truyền dữ liệu trên dây điện thoại. Tại đầu nhận, Modem chuyển dữ liệu
ngược lại từ dạng tín hiệu tương tự sang tín hiệu số để truyền vào máy tính. Thiết
bị này giá tương đối thấp nhưng mang lại hiệu quả rất lớn. Nó giúp nối các mạng
LAN ở xa với nhau thành các mạng WAN, giúp người dùng có thể hòa vào mạng
nội bộ của công ty một cách dễ dàng dù người đó ở nơi nào.

52. Hình 4.30: Mô hình truyển dữ liệu thông qua modem
Remote Access Services (RAS): là một dịch vụ mềm trên một máy tính hoặc là
một dịch vụ trên thiết bị phần cứng. Nó cho phép dùng Modem để nối kết hai
mạng LAN với nhau hoặc một máy tính vào mạng nội bộ.
Hình 4.31 Sử dung RAS để liên lạc
4.4.4. Repeater.
Là thiết bị dùng để khuếch đại tín hiệu trên các đoạn cáp dài. Khi truyền dữ liệu
trên các đoạn cáp dài tín hiệu điện sẽ yếu đi, nếu chúng ta muốn mở rộng kích

53. thước mạng thì chúng ta dùng thiết bị này để khuếch đại tín hiệu và truyền đi
tiếp. Nhưng chúng ta chú ý rằng thiết bị này hoạt động ở lớp vật lý trong mô
hình OSI, nó chỉ hiểu tín hiệu điện nên không lọc được dữ liệu ở bất kỳ dạng
nào, và mỗi lần khuếch đại các tín hiệu điện yếu sẽ bị sai do đó nếu cứ tiếp tục
dùng nhiều Repeater để khuếch đại và mở rộng kích thước mạng thì dữ liệu
sẽ ngày càng sai lệch.
4.4.5. Hub.
Là thiết bị giống như Repeater nhưng nhiều port hơn cho phép nhiều máy tính nối
tập trung về thiết bị này. Các chức năng giống như Repeater dùng để khuếch đại
tín hiệu điện và truyền đến tất cả các port còn lại đồng thời không lọc được
dữ liệu. Thông thường Hub hoạt động ở lớp 1 (lớp vật lý). Toàn bộ Hub
(hoặc Repeater) được xem là một Collision Domain.
Hub gồm có ba loại:
o Passive Hub: là thiết bị đấu nối cáp dùng để chuyển tiếp tín hiệu từ đoạn
cáp này đến các đoạn cáp khác, không có linh kiện điện tử và nguồn riêng
nên không không khuếch đại và xử lý tín hiệu
o Active Hub: là thiết bị đấu nối cáp dùng để chuyển tiếp tín hiệu từ đoạn cáp
này đến các đoạn cáp khác với chất lượng cao hơn. Thiết bị này có linh
kiện điện tử và nguồn điện riêng nên hoạt động như một repeater có nhiều
cổng (port)
o Intelligent Hub: là một active hub có thêm các chức năng vượt trội như cho
phép quản lý từ các máy tính, chuyển mạch (switching), cho phép tín hiệu
điện chuyển đến đúng port cần nhận không chuyển đến các port không liên
quan.

54. Hình 4.32: Mô hình mạng sử dụng HUB
4.4.6. Bridge (cầu nối).
Là thiết bị cho phép nối kết hai nhánh mạng, có chức năng chuyển có chọn lọc các
gói tin đến nhánh mạng chứa máy nhận gói tin. Trong Bridge có bảng địa chỉ
MAC, bảng địa chỉ này sẽ được dùng để quyết định đường đi của gói tin (cách
thức truyền đi của một gói tin sẽ được nói rõ hơn ở trong phần trình bày về thiết bị
Switch). Bảng địa chỉ này có thể được khởi tạo tự động hoặc phải cấu hình bằng
tay. Bridge hoạt động ở lớp hai (lớp Data link) trong mô hình OSI.
Ưu điểm của Bridge là: cho phép mở rộng cùng một mạng logic với nhiều kiểu
cáp khác nhau. Chia mạng thành nhiều phân đoạn khác nhau nhằm giảm lưu
lượng trên mạng.
Khuyết điểm: chậm hơn Repeater vì phải xử lý các gói tin, chưa tìm được đường
đi tối ưu trong trường hợp có nhiều đường đi. Việc xử lý gói tin dựa trên phần
mềm.

55. Hình 4.33: Mô hình mạng sử dung BRIDGE
4.4.7. Switch
Là thiết bị giống như bridge nhưng nhiều port hơn cho phép ghép nối nhiều đoạn
mạng với nhau. Switch cũng dựa vào bảng địa chỉ MAC để quyết định gói tin nào
đi ra port nào nhằm tránh tình trạng giảm băng thông khi số máy trạm trong mạng
tăng lên. Switch cũng hoạt động tại lớp hai trong mô hình OSI. Việc xử lý gói tin
dựa trên phần cứng (chip).
Khi một gói tin đi đến Switch (hoặc Bridge), Switch (hoặc Bridge) sẽ thực hiện
như sau:
o Kiểm tra địa chỉ nguồn của gói tin đã có trong bảng MAC chưa, nếu chưa
có thì nó sẽ thêm địa chỉ MAC này và port nguồn (nơi gói tin đi vào
Switch (hoặc Bridge)) vào trong bảng MAC.
o Kiểm tra địa chỉ đích của gói tin đã có trong bảng MAC chưa:
+ Nếu chưa có thì nó sẽ gởi gói tin ra tất cả các port (ngoại trừ port gói tin
đi vào).
+ Nếu địa chỉ đích đã có trong bảng MAC:
Nếu port đích trùng với port nguồn thì Switch (hoặc Bridge) sẽ
loại bỏ gói tin.

56. Nếu port đích khác với port nguồn thì gói tin sẽ được gởi ra port
đích tương ứng.
Chú ý:
o Địa chỉ nguồn và địa chỉ đích được nói ở trên đều là địa chỉ MAC.
o Port nguồn là Port mà gói tin đi vào.
o Port đích là Port mà gói tin đi ra.
Do cách hoạt động của Switch (hoặc Bridge) như vậy, nên mỗi Port của Switch
là một Collision Domain, và toàn bộ Switch được xem là một Broadcast
Domain (khái niệm Collision Domain và Broadcast Domain sẽ được giới
thiệu trong chương 5, phần “các công nghệ mạng LAN”).
Hình 4.34: Mô hình mạng sử dụng switch
Ngoài các tính năng cơ sở, Switch còn các tính năng mở rộng như sau:
o Phương pháp chuyển gói tin (Switching mode): trong thiết bị của Cisco có thể
sử dụng một trong ba loại sau:
+ Store and Forward: là tính năng lưu dữ liệu trong bộ đệm trước khi truyền
sang các port khác để tránh đụng độ (collision), thông thường tốc độ truyền
khoảng 148.800 pps. Với kỹ thuật này toàn bộ gói tin phải được nhận đủ
trước khi Switch truyền frame này đi do đó độ trễ (latency) lệ thuộc vào
chiều dài của frame.

57. + Cut Through: Switch sẽ truyền gói tin ngay lập tức một khi nó biết được
địa chỉ đích của gói tin. Kỹ thuật này sẽ có độ trễ thấp hơn so với kỹ thuật
Store and Forward và độ trễ luôn là con số xác định, bất chấp chiều dài
của gói tin.
+ Fragment Free: thì Switch đọc 64 byte đầu tiên và sau đó bắt đầu truyền dữ
liệu.
o Trunking (MAC Base): ở một số thiết bị Switch, tính năng Trunking được
hiểu là tính năng giúp tăng tốc độ truyền giữa hai Switch, nhưng chú ý là hai
Switch phải cùng loại. Riêng trong thiết bị Switch của Cisco, Trunking được
hiểu là đường truyền dùng để mang thông tin cho các VLAN.
Hình 4.34: Mô tả cách dùng đường trunk
o VLAN: tạo các mạng ảo, nhằm đảm bảo tính bảo mật khi mở rộng mạng bằng
cách nối các Switch với nhau. Mỗi VLAN có thể được xem là một Broadcast
Domain, nên khi chia các mạng ảo giúp ta sẽ phân vùng miền broadcast nhằm
cải tiến tốc độ và hiệu quả của hệ thống. Nói cách khác, VLAN là một nhóm
logic các thiết bị hoặc người sử dụng. Nhóm logic này được chia dựa vào chức
năng, ứng dụng, mà không phụ thuộc vào vị trí địa lý. Chỉ có các thiết bị trong
cùng VLAN mới liên lạc được với nhau. Nếu muốn các VLAN có thể liên lạc
được với nhau thì phải sử dụng Router để liên kết các VLAN lại.

58. Hình 4.35: Mô tả cách sử dung VLAN
o Spanning Tree: tạo đường dự phòng, bình thường dữ liệu được truyền trên
một cổng mang số thứ tự thấp. Khi mất liên lạc thiết bị tự chuyển sang cổng
khác, nhằm đảm bảo mạng hoạt động liên tục. Spanning Tree thực chất là hạn
chế các đường dư thừa trên mạng.
Hình dưới là Switch Compex SRX2216 được thiết kế theo chuẩn IEEE 802.3,
IEEE802.3u, Switch này thường dùng trong các giải pháp mạng vừa và nhỏ. Thiết
bị này hỗ trợ 16 port RJ45 tốc độ 10/100Mbps, 12K MAC Address, 2K bộ
đệm (buffer). Ngoài ra thiết bị này còn có những tính năng như: Store and
Forward, Spanning Tree, Port Trunking, Virtual LAN giúp chúng ta mở rộng
mạng mà không sợ xảy ra đụng độ (collision).
Hình 4.36: Switch Compex SRX2216.
4.4.8. Wireless Access Point.

59. Hình 4.37: Thiết bị Wireless
Wireless Access Point là thiết bị kết nối mạng không dây được thiết kế theo
chuẩn IEEE802.11b, cho phép nối LAN to LAN, dùng cơ chế CSMA/CA để giải
quyết tranh chấp, dùng cả hai kiến trúc kết nối mạng là Infrastructure và
AdHoc, mã hóa theo 64/128 Bit. Nó còn hỗ trợ tốc độ truyền không dây lên
11Mbps trên băng tần 2,4GHz ISM dùng công nghệ radio DSSS (Direct
Sequence Spread Spectrum)
Hình 4.38: Mạng sử dụng Wireless.

60. 4.4.9. Router.
Là thiết bị dùng nối kết các mạng logic với nhau, kiểm soát và lọc các gói tin nên
hạn chế được lưu lượng trên các mạng logic (thông qua cơ chế Access-list). Các
Router dùng bảng định tuyến (Routing table) để lưu trữ thông tin về mạng
dùng trong trường hợp tìm đường đi tối ưu cho các gói tin. Bảng định tuyến
chứa các thông tin về đường đi, thông tin về ước lượng thời gian, khoảng
cách… Bảng này có thể cấu hình tĩnh hay tự động. Router hiểu được địa chỉ
logic IP nên thông thường Router hoạt động ở lớp mạng (network) hoặc cao
hơn.
Người ta cũng có thể thực hiện firewall ở mức độ đơn giản trên Router thông qua
tính năng Accesslist (tạo một danh sách truy cập hợp lệ), thực hiện việc ánh xạ
địa chỉ thông qua tính năng NAT (chuyển đổi địa chỉ).
Khi một gói tin đến Router, Router sẽ thực hiện các việc kiểm tra địa chỉ IP đích
của gói tin:
o Nếu địa chỉ mạng của IP đích này có trong bảng định tuyến của Router, Router
sẽ gởi ra port tương ứng.
o Nếu địa chỉ mạng của IP đích này không có trong bảng định tuyến, Router sẽ
kiểm tra xem trong bảng định tuyến của mình có khai báo Default Gateway
hay không:
+ Nếu có khai báo Default Gateway thì gói tin sẽ được Router đưa đến
Default Gateway tương ứng.
+ Nếu không có khai báo Default Gateway thì gói tin sẽ bị loại bỏ.
Chú ý: địa chỉ được xét ở đây là địa chỉ IP.
Do cách hoạt động của Router như đã trình bày, nên mỗi port của Router là một
Broadcast Domain.

61. Hình 4.39: Mô hình mạng sử dụng Router
4.4.10. Thiết bị mở rộng.
4.4.11 Gateway – Proxy:
Là thiết bị trung gian dùng để nối kết mạng nội bộ bên trong và mạng bên ngoài.
Nó có chức năng kiểm soát tất cả các luồng dữ liệu đi ra và vào mạng nhằm ngăn
chặn hacker tấn công. Gateway cũng hỗ trợ chuyển đổi giữa các giao thức khác
nhau, các chuẩn dữ liệu khác nhau (ví dụ IP/IPX).
Proxy giống như một firewall (bức tường lửa), nâng cao khả năng bảo mật giữa
mạng nội bộ bên trong và mạng bên ngoài. Proxy cho phép thiết lập các danh sách
được phép truy cập vào mạng nội bộ bên trong, cũng như danh sách các ứng dụng
mà mạng nội bộ bên trong có thể truy cập ra mạng bên ngoài. Ngoài ra Proxy còn
là máy đại điện cho các máy trạm bên trong mạng nội bộ truy cập ra Internet, đây
là chức năng quan trọng nhất của Proxy.

62. Hình 4.41: Mô hình mạng sử dụng gateway
4.4.12 Thiết bị truy cập Internet.
Hình 4.42: Thiết bị IS3010
Có nhiều thiết bị dùng để truy cập Internet. Hình vẽ trên là một trong những thiết
bị vừa cho phép chia sẻ Internet, vừa cho phép nâng cao tốc độ đường truyền
thông qua việc sử dụng 02 modem cùng một lúc.
Ứng dụng: nhiều máy tính (LAN) truy cập Internet chung một account qua hai
Modem.

63. Hình 4.43: Truy cập Internet bằng thiết bị IS3010.
Thiết bị này cấu hình rất đơn giản dùng Web browser, Telnet, Console. Có hai
cổng Modem cho phép dial out hoặc dial in, tích hợp sẵn dịch vụ NAT, Default
GateWay, DHCP dùng cấp phát IP động cho các máy trạm. Hỗ trợ cả hai nghi
thức thẩm định quyền truy cập PAP/CHAP, hỗ trợ Filter (cho hoặc cấm người
dùng truy cập Internet).

64. Chương 5 CÁC KIẾN TRÚC VÀ CÔNG NGHỆ MẠNG LAN
5.1. Các kiến trúc mạng (TOPOLOGY).
5.1.1. Khái niệm.
Network topology là sơ đồ dùng biểu diễn các kiểu sắp xếp, bố trí vật lý của máy
tính, dây cáp và những thành phần khác trên mạng theo phương diện vật lý.
Có hai kiểu kiến trúc mạng chính là: kiến trúc vật lý (mô tả cách bố trí đường
truyền thực sự của mạng), kiến trúc logic (mô tả con đường mà dữ liệu thật sự di
chuyển qua các node mạng)
5..2. Các kiểu kiến trúc mạng chính.
5.2.1. mạng BUS
Kiến trúc Bus là một kiến trúc cho phép nối mạng các máy tính đơn giản và phổ
biến nhất. Nó dùng một đoạn cáp nối tất cả máy tính và các thiết bị trong mạng
thành một hàng. Khi một máy tính trên mạng gởi dữ liệu dưới dạng tín hiệu điện
thì tín hiệu này sẽ được lan truyền trên đoạn cáp đến các máy tính còn lại, tuy
nhiên dữ liệu này chỉ được máy tính có địa chỉ so khớp với địa chỉ mã hóa trong
dữ liệu chấp nhận. Mỗi lần chỉ có một máy có thể gởi dữ liệu lên mạng vì vậy số
lượng máy tính trên bus càng tăng thì hiệu suất thi hành mạng càng chậm.
Hiện tượng dội tín hiệu: là hiện tượng khi dữ liệu được gởi lên mạng, dữ liệu sẽ đi
từ đầu cáp này đến đầu cáp kia. Nếu tín hiệu tiếp tục không ngừng nó sẽ dội tới lui
trong dây cáp và ngăn không cho máy tính khác gởi dữ liệu. Để giải quyết tình
trạng này người ta dùng một thiết bị terminator (điện trở cuối) đặt ở mỗi đầu cáp
để hấp thu các tín hiệu điện tự do.
Ưu điểm: kiến trúc này dùng ít cáp, dễ lắp đặt, giá thành rẻ. Khi mở rộng mạng
tương đối đơn giản, nếu khoảng cách xa thì có thể dùng repeater để khuếch đại tín
hiệu.

65. Khuyết điểm: khi đoạn cáp đứt đôi hoặc các đầu nối bị hở ra thì sẽ có hai đầu cáp
không nối với terminator nên tín hiệu sẽ dội ngược và làm cho toàn bộ hệ thống
mạng sẽ ngưng hoạt động. Những lỗi như thế rất khó phát hiện ra là hỏng chỗ nào
nên công tác quản trị rất khó khi mạng lớn (nhiều máy và kích thước lớn).
Hình 5.1: Kiến trúc mạng Bus.
5.2.2. Mạng sao (star)
Trong kiến trúc này, các máy tính được nối vào một thiết bị đấu nối trung tâm
(Hub hoặc Switch). Tín hiệu được truyền từ máy tính gởi dữ liệu qua hub tín hiệu
được khuếch đại và truyền đến tất cả các máy tính khác trên mạng.
Ưu điểm: kiến trúc star cung cấp tài nguyên và chế độ quản lý tập trung. Khi một
đoạn cáp bị hỏng thì chỉ ảnh hưởng đến máy dùng đoạn cáp đó, mạng vẫn hoạt
động bình thường. Kiến trúc này cho phép chúng ta có thể mở rộng hoặc thu hẹp
mạng một cách dễ dàng.
Khuyết điểm: do mỗi máy tính đều phải nối vào một trung tâm điểm nên kiến trúc
này đòi hỏi nhiều cáp và phải tính toán vị trí đặt thiết bị trung tâm. Khi thiết bị
trung tâm điểm bị hỏng thì toàn bộ hệ thống mạng cũng ngừng hoạt động.

66. Hình 5.2 Kiến trúc mạng sao
5.2.3 Mạng vòng (Ring)
Trong mạng ring các máy tính và các thiết bị nối với nhau thành một vòng khép
kín, không có đầu nào bị hở. Tín hiệu được truyền đi theo một chiều và qua
nhiều máy tính. Kiến trúc này dung phương pháp chuyển thẻ bài (token
passing) để truyền dữ liệu quanh mạng.
Phương pháp chuyển thẻ bài là phương pháp dùng thẻ bài chuyển từ máy tính này
sang máy tính khác cho đến khi tới máy tính muốn gởi dữ liệu. Máy này sẽ giữ thẻ
bài và bắt đầu gởi dữ liệu đi quanh mạng. Dữ liệu chuyển qua từng máy tính
cho đến khi tìm được máy tính có địa chỉ khớp với địa chỉ trên dữ liệu. Máy tính
đầu nhận sẽ gởi một thông điệp cho máy tính đầu gởi cho biết dữ liệu đã được
nhận. Sau khi xác nhận máy tính đầu gởi sẽ tạo thẻ bài mới và thả lên mạng.
Vận tốc của thẻ bài xấp xỉ với vận tốc ánh sáng.
Hình 5.3: Kiến trúc mang vòng

67. 5.2.4. Mạng lưới (Mesh)
Từng cặp máy tính thiết lập các tuyến kết nối liên điểm do đó số lượng tuyến kết
nối nhanh chóng gia tăng khi số lượng máy tính trong mạng tăng lên nên người
ta ít dùng cho các mạng lưới lớn.
Hình 5.4: Kiến trúc mạng lưới
5.3. Các kiến trúc mạng kết hợp.
5.3.1. Mạng star bus.
Star bus là mạng kết hợp giữa mạng star và mạng bus. Trong kiến trúc này một vài
mạng có kiến trúc hình star được nối với trục cáp chính (bus). Nếu một máy tính nào
đó bị hỏng thì nó không ảnh hưởng đến phần còn lại của mạng. Nếu một Hub bị hỏng
thì toàn bộ các máy tính trên Hub đó sẽ không thể giao tiếp được.
Hình 5.5: Kiến trúc mạng star – bus

68. 5.3.2. Mạng star ring.
Mạng Star Ring tương tự như mạng Star Bus. Các Hub trong kiến trúc Star Bus
đều được nối với nhau bằng trục cáp thẳng (bus) trong khi Hub trong cấu hình
Star Ring được nối theo dạng hình Star với một Hub chính.
Hình 5.6: Kiến trúc mạng star - ring
5.3. Các công nghệ mạng LAN
5.3.1. Khái niệm.
Collision Domain: đây là một vùng có khả năng bị đụng độ do hai hay nhiều máy
tính cùng gởi tín hiệu lên môi trường truyền thông.
Broadcast Domain: đây là một vùng mà gói tin phát tán (gói tin broadcast) có thể
đi qua được. Trong vùng Broadcast Domain có thể là vùng bao gồm nhiều
Collision Domain.
5.3.2. Ethernet
Đầu tiên, Ethernet được phát triển bởi các hãng Xerox, Digital, Intel vào đầu
những năm 1970. Phiên bản đầu tiên của Ethernet được thiết kế như một
hệ thống 2,94 Mbps để nối hơn 100 máy tính vào một sợi cáp dài 1 Km. Sau đó
các hãng lớn đã thảo luận và đưa ra chuẩn dành cho Ethernet 10 Mbps.

69. Ethernet chuẩn thường có cấu hình bus, truyền với tốc độ 10Mbps và dựa vào
CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access / Collision Detection) để điều chỉnh
lưu thông trên đường cáp chính. Tóm lại những đặc điểm cơ bản của Ethernet
như sau:
o Cấu hình: bus hoặc star.
o Phương pháp chia sẻ môi trường truyền: CSMA/CD.
o Quy cách kỹ thuật IEEE 802.3
o Vận tốc truyền: 10 – 100 Mbps.
o Cáp: cáp đồng trục mảnh, cáp đồng trục lớn, cáp UTP.
o Tên của chuẩn Ethernet thể hiện 3 đặc điểm sau:
o Con số đầu tiên thể hiện tốc độ truyền tối đa.
o Từ tiếp theo thể hiện tín hiệu dải tần cơ sở được sử dụng (Base hoặc
Broad).
+ Ethernet dựa vào tín hiệu Baseband sẽ sử dụng toàn bộ băng thông của
phương tiện truyền dẫn. Tín hiệu dữ liệu sẽ được truyền trực tiếp
trên phương tiện truyền dẫn mà không cần thay đổi kiểu tín hiệu.
+ Trong tín hiệu Broadband (ethernet không sử dụng), tín hiệu dữ liệu
không bao giờ gởi trực tiếp lên phương tiện truyền dẫn mà phải thực
hiện điều chế.
o Các ký tự còn lại thể hiện loại cáp được sử dụng. Ví dụ: chuẩn 10Base2, tốc
độ truyền tối đa là 10Mbps, sử dụng tín hiệu Baseband, sử dụng cáp
Thinnet.
Card mạng Ethernet: hầu hết các NIC cũ đều được cấu hình bằng các jump (các
chấu cắm chuyển)để ấn định địa chỉ và ngắt. Các NIC hiện hành được cấu hình tự
động hoặc bằng một chương trình chạy trên máy chứa card mạng, nó cho phép
thay đổi các ngắt và địa chỉ bộ nhớ lưu trữ trong một chip bộ nhớ đặc biệt trên
NIC.

70. Hình 5.7: Card mạng Ethernet
Dạng thức khung trong Ethernet: Ethernet chia dữ liệu thành nhiều khung
(frame). Khung là một gói thông tin được truyền như một đơn vị duy nhất.
Khung trong Ethernet có thể dài từ 64 đến 1518 byte, nhưng bản thân khung
Ethernet đã sử dụng ít nhất 18 byte, nên dữ liệu một khung Ethernet có thể
dài từ 46 đến 1500 byte. Mỗi khung đều có chứa thông tin điều khiển và tuân
theo một cách tổ chức cơ bản. Ví dụ khung Ethernet (dùng cho TCP/IP)
được truyền qua mạng với các thành phần sau:
Hình 5.8: Cấu trúc khung Ethernet
Các trường trong Frame Ethernet:
o Preamble: 8 byte mở đầu.
o Destination: 6 byte thể hiện địa chỉ MAC đích.
o Source: 6 byte thể hiện địa chỉ MAC nguồn.
o Type: 2 byte thể hiện kiểu giao thức ở tầng trên.
o Data: dữ liệu của Frame.
o CRC: 4 byte dùng để kiểm lỗi của Frame.
Các loại Ethernet với băng tần cơ sở:

71. o 10Base2: tốc độ 10, chiều dài cáp nhỏ hơn 200 m, dùng cáp thinnet (cáp
đồng trục mảnh).
o 10Base5: tốc độ 10, chiều dài cáp nhỏ hơn 500 m, dùng cáp thicknet (cáp
đồng trục dày).
o 10BaseT: tốc độ 10, dùng cáp xoắn đôi (Twisted-Pair).
o 10BaseFL: tốc độ 10, dùng cáp quang (Fiber optic).
o 100BaseT: tốc độ 100, dùng cáp xoắn đôi (Twisted-Pair).
o 100BaseX: tốc độ 100, dùng cho multiple media type.
o 100VG-AnyLAN: tốc độ 100, dùng voice grade.
5.3.3 Chuẩn 10Base2
Cấu hình này được xác định theo tiêu chuẩn IEEE 802.3 và bảo đảm tuân thủ các
quy tắc sau:
o Khoảng cách tối thiểu giữa hai máy trạm phải cách nhau 0.5m.
o Dùng cáp Thinnet (RG-58).
o Tốc độ 10 Mbps.
o Dùng đầu nối chữ T (T-connector).
o Không thể vượt quá phân đoạn mạng tối đa là 185m. Toàn bộ hệ thống cáp
mạng không thể vượt quá 925m.
o Số nút tối đa trên mỗi phân đoạn mạng là 30.
o Terminator (thiết bị đầu cuối) phải có trở kháng 50 ohm và được nối đất.
o Mỗi mạng không thể có trên năm phân đoạn. Các phân đoạn có thể nối tối
đa bốn bộ khuếch đại và chỉ có ba trong số năm phân đoạn có thể có nút
mạng (tuân thủ quy tắc 5-4-3).
Quy tắc 5-4-3: quy tắc này cho phép kết hợp đến năm đoạn cáp được nối bởi 4 bộ
chuyển tiếp, nhưng chỉ có 3 đoạn là nối trạm. Theo hình trên ta thấy đoạn 3, 4 chỉ
tồn tại nhằm mục đích làm tăng tổng chiều dài mạng và cho phép máy tính trên
đoạn 1, 2, 5 nằm cùng trên một mạng.

72. Hình 5.9: Qui tắc 5-4-3
Ưu điểm chuẩn 10Base2: giá thành rẻ, đơn giản.
5.3.4 Chuẩn 10Base5
Chuẩn mạng này tuân theo các quy tắc sau:
o Khoảng cách tối thiểu giữa hai nút là 2.5m.
o Dùng cáp thicknet (cáp đồng dày).
o Băng tần cơ sở 10Mbps.
o Chiều dài phân đoạn mạng tối đa là 500m.
o Toàn bộ chiều dài mạng không thể vượt quá 2500m.
o Thiết bị đầu cuối (terminator) phải được nối đất.
o Cáp thu phát (tranceiver cable), nối từ máy tính đến bộ thu phát, có chiều
dài tối đa 50m.
o Số nút tối đa cho mỗi phân đoạn mạng là 100 (bao gồm máy tính và tất cả
các repeater).
o Tuân theo quy tắc 5-4-3.
Ưu điểm: khắc phục được khuyết điểm của mạng 10Base2, hỗ trợ kích thước
mạng lớn hơn.

73. Chú ý: trong các mạng lớn người ta thường kết hợp cáp dày và cáp mảnh. Cáp dày
dùng làm cáp chính rất tốt, còn cáp mảnh dùng làm đoạn nhánh.
5.3.5. Chuẩn 10BaseT.
Chuẩn mạng này tuân theo các quy tắc sau:
o Dùng cáp UTP loại 3, 4, 5 hoặc STP, có mức trở kháng là 85-115 ohm, ở
10Mhz.
o Dùng quy cách kỹ thuật 802.3.
o Dùng thiết bị đấu nối trung tâm Hub.
o Tốc độ tối đa 10Mbps.
o Dùng đầu nối RJ-45.
o Số nút tối đa là 512 và chúng có thể nối vào 3 phân đoạn bất kỳ với năm
phân tuyến tối đa có sẵn.
o Chiều dài tối đa một phân đoạn cáp là 100m.
o Dùng mô hình vật lý star.
o Có thể nối các phân đoạn mạng 10BaseT bằng cáp đồng trục hay cáp
quang.
o Số lượng máy tính tối đa là 1024.
o Khoảng cách tối thiểu giữa hai máy tính là 2,5m.
o Khoảng cách cáp tối thiểu từ một Hub đến một máy tính hoặc một Hub
khác là 0,5m.
Ưu điểm: do trong mạng 10BaseT dùng thiết bị đấu nối trung tâm nên dữ liệu
truyền tin cậy hơn, dễ quản lý. Điều này cũng tạo thuận lợi cho việc định vị
và sửa chữa các phân đoạn cáp bị hỏng. Chuẩn này cho phép bạn thiết kế và
xây dựng trên từng phân đoạn một trên LAN và có thể tăng dần khi mạng cần
phát triển. 10BaseT cũng tương đối rẻ tiền so với các phương án đấu cáp khác.
5.3.6. Chuẩn 10BaseFL.
Các đặc điểm của 10BaseFL:
o Tốc độ tối đa 10 Mbps.

74. o Truyền qua cáp quang.
Ưu điểm:
o Do dùng cáp quang nối các Repeater nên khoảng cách tối đa cho một đoạn
cáp là 2000m.
o Không sợ bị nhiễu điện từ.
o Số nút tối đa trên một đoạn cáp lớn hơn nhiều so với 10Base2, 10Base5,
10BaseT.
5.3.7. Chuẩn 100VG-AnyLAN.
100VG (Voice Grade) AnyLan là công nghệ mạng kết hợp các thành phần của
Ethernet và Token Ring, dùng quy cách kỹ thuật 802.12. Các đặc điểm kỹ thuật:
o Tốc độ truyền dữ liệu tối thiểu là 100Mbps.
o Sử dụng cáp xoắn đôi gồm bốn cặp xoắn (UTP loại 3, 4, 5 hoặc STP) và
cáp quang.
o Khả năng hỗ trợ sàng lọc từng khung có địa chỉ tại Hub nhằm tăng cường
tính năng bảo mật.
o Chấp nhận cả khung Ethernet lẫn gói Token Ring.
o Định nghĩa trong IEEE 802.12.
o Mô hình vật lý: cascaded star, mọi máy tính được nối với một Hub. Có thể
mở rộng mạng bằng cách thêm Hub con vào Hub trung tâm, Hub con đóng
vai trò như máy tính đối với Hub mẹ.
o Chiều dài tối đa của đoạn chạy cáp nối hai Hub là 250m.

75. Hình 5.10: ví dụ về chuẩn 100VG-AnyLAN.
5.3.8. Chuẩn 100BaseX.
Tiêu chuẩn 100BaseX Ethernet còn gọi là Fast Ethernet là sự mở rộng của tiêu
chuẩn Ethernet có sẵn. Tiêu chuẩn này dùng cáp UTP Cat5 và phương pháp truy
cập CSMA/CD trong cấu hình star bus với mọi đoạn cáp nối vào một Hub
tương tự 10BaseT. Tốc độ 100Mbps. Chuẩn 100BaseX có các đặc tả ứng với
các loại đường truyền khác nhau:
o 100BaseT4: dùng cáp UTP loại 3, 4, 5 có bốn cặp xoắn đôi.
o 100BaseTX: dùng cáp UTP loại 5 có hai cặp xoắn đôi hoặc STP.
o 100BaseFX: dùng cáp quang có hai dây lõi.
Hình 5.11: Một ví dụ về chuẩn 10base-x

76. Bảng tóm tắt các thông số của một số loại cáp

77. Phần II:ỨNG DỤNG THỰC TẾ
Chương 7: MÔ PHỎNG MẠNG LAN
7.1.Giới thiệu.
Nếu bạn là người yêu thích mạng máy tính đã khi nào tự hỏi các thiết bị mạng mà
mình đã được giới thiệu nó thực sự hoạt động như thế nào chưa? Làm thế nào để
có các thiết bị để thực hành . Boson Netsim for CCNP 7.0 là một phần mềm
giúp các bạn có thể tự mình xây dựng được các hệ thống mạng từ đơn giản đến
phức tạp thông qua việc thiết kế logic và cấu hình thiết bị cho các hệ thống đó.
7.1.1. Hướng dẫn sử dụng.
Mở Boson Netsim, vào File > New NetMap để tạo một topology. Sau khi tạo xong
thì lưu lại (thành file có dạng *.top). Trong chương trình Boson NetSim, vào
File > Load NetMap và chọn file .top vừa mới tạo để bắt đầu cấu hình.
Giới thiệu qua một số button trong chương trình Boson NetSim:
o eRouters: được dùng để lựa chọn các router cho việc cấu hình. Giả sử topo của
bạn có 2 con router, khi đó bấm vào nút eRouters sẽ xuất hiện ra 2 con router,
click chọn con router tương ứng để bắt đầu cầu hình.
o eSwitches (dùng cho switch) và eStations (dùng cho mày trạm) tương tự như
eRouters
o Lab Navigator: các bài lab có sẵn mà Boson hỗ trợ (bao gồm cả file .topo và
huớng dẫn), bạn chỉ việc load bài lab lên và cấu hình thôi!
o NetMap: xem topo
o Remote control: dùng để telnet vào các thiết bị. Thay vì bạn chọn vào các nút
eRouters hay eSwitches thì bạn cũng có dùng công cụ này.
Chú ý: bạn cũng có thể lưu lại cấu hình giống như câu lệnh copy run start bằng
cách vào menu File, chọn:
+ Save single device config: để lưu cấu hình của thiết bị hiện tại

78. + Save Multi Devices configs: lưu cấu hình của tất cả các thiết bị có trong
topo
được dùng để lựa
chọn các router cho
việc cấu hình
được dùng để lựa chọn
các switch cho việc cấu
hình
được dùng để lựa chọn các
PC cho việc cấu hình
các bài lab có sẵn mà
Boson hỗ trợ
xem topo
dùng để telnet vào
các thiết bị
Hình 7.1: mô tả các chức năng trong phần mềm
Hình 7.2: mô tả các series trong phần thiết kế

79. 7.2. Làm quen với phần mềm thông qua những ví dụ đơn giản
Lựa chọn thiết bị như hình trên
Click phải chọn cổng của PC kết nối tới switch

80. Chọn switch và port của switch sau đó nhấn finish
Tiếp tục kết nối PC còn lại vào switch và switch vào Router1 tương tự như trên

81. Click phải chuột vào switch chọn cổng serial kết nối 2 router
Chọn point to point sau đó bấm next

82. Chọn router 2 và port của router 2 sau do nhấn finish
Nhấn ok

83. Đã kết nối được từ router 1 tới router 2
Sau khi thiết kế xong vào boson for CCNP để cấu hình.

84. Chương 8: THIẾT KẾ MẠNG LAN TRÊN NETSIM
8.1. Yêu cầu đặt ra.
o Thiết lập mạng LAN cho doanh nghiệp được chia làm 3 phòng ban:
 Phòng 1 gồm 40 (phòng kinh doanh + bán hàng)máy có khả năng
mở rộng lên 125 máy
 Phòng 2 gồm 8 (phòng kế toán)máy mở rộng tối đa 15 máy
 Phòng 3 gồm 12(phòng kỹ thuật) mở rộng lên 30 máy
 Cấu hình địa chỉ IP tĩnh cho các PC
o ISP cung cấp 2 địa chỉ IP tĩnh cấu hình cho các PC có thể truy cập internet
o Cấu hình NAT tĩnh webserver (PC1) và mailserver (PC2)
o Cấu hình cho phòng kỹ thuật có thể ping ra các phòng còn lại. Các phòng còn
lại không thể ping vào, cấm telnet từ phòng 1 và phòng 2
o Giả lập R3 như là Router của ISP (internet service provider – nhà cung cấp
dịch vụ)
o R2 tượng trưng cho hướng phát triển của công ty có thể phát triển thành mạng
LAN rộng hơn qui mô lớn hơn
o Định tuyến cho R1 và R2 có thể nhìn thấy nhau để các PC 2 bên có thể kết nối
được với nhau
Bảng địa chỉ của các phòng ban
192.168.1.0/25→192.168.1.127/25 Phòng kinh doanh và bán hàng
192.168.1.192/27→192.168.1.224/27 Phòng kỹ thuật
192.168.1.224/28→192.168.1.240/28 Phòng kế toán

85. 8.2. Thiết kế và lập trình.
8.2.1. Thiết kế.
Hình 8.1: sơ đồ thiết kế mạng LAN
o Trong hình trên được chia làm 3 phòng, nối tới R1
o Lấy 2 PC trong phòng kinh doanh cấu hình làm webserver và mailserver
o R3 là của nhà cung cấp dịch vụ
o R2 tượng trưng cho hướng phát triển của công ty với quy mô lớn hơn
o Các router R1, R2, R3 nối với nhau qua cổng serial
o Các switch nối với Router qua cổng fast ethernet

86. Hình 8.2 sơ đồ thiết kế trong NETSIM
R1, R2, có các options cho người lựa chọn tùy theo mức độ sử dụng của khách
hàng, lựa chọn nhiều thì giá thành tăng. Trong chương trình này các bạn tùy ý lựa
chọn. Trong chương trình designer chọn series 3600 model 3640. Sẽ có 4 slot cho
các bạn lựa chọn, mỗi slot có các options cho các bạn lựa chọn. Sự lựa chọn các
options trong mô hình này như sau
R1: Slot0 1fast Ethernet 2BRI
Slot1 1ethernet 1serial
Slot2 1BRI
Slot3 1BRI
R2: Slot0 1 fast Ethernet
Slot1 1 fast Ethernet 2 BRI
Slot2 4 serial
Slot3 1 fast Ethernet
R3: Slot0 1fast Ethernet 2BRI

87. Slot1 1ethernet 1serial
Slot2 1BRI
Slot3 1BRI
SW1 : 12 fast Ethernet
SW2 : 12 fast Ethernet
SW3 : 12 fast Ethernet
SW4 : 12 fast Ethernet
SW5 : 12 fast Ethernet
SW6 : 12 fast Ethernet
8.2.2. Lập trình.
Sau khi thực hiên sơ đồ như trên phần thiết kế. Chúng ta bắt đầu thiết lấp cấu hình
như sau:
Vào boson netsim for CCNP 7.0/file/load netmap
o Đặt địa chỉ IP cho từng PC
Vào estations/PC1
C:>winipcfg
Hình 8.3: Hướng dẫn cách đặt địa chỉ IP

88. Các PC còn lại làm tương tự như trên
o Cài đăt các chế độ cho router
Vào erouter/R1
Cài đặt cổng serial S1/0
Router1>en
Router1#conf ter
Router1(config)#hostname R1
R1(config)#interface serial 1/0
R1(config-if)#ip address 192.168.3.1 255.255.255.0
R1(config-if)#clock rate 64000
R1(config)#no shutdown
R1(config-if)#exit
o Cài đặt cổng s1/1 để kết nối internet
R1(config)#interface serial 1/1
R1(config-if)#ip address 202.103.2.2 255.255.255.0
R1(config-if)#clock rate 64000
R1(config-if)#ip nat ouside
R1(config)#no shutdown
R1(config-if)#exit
o Cài đặt cổng fast Ethernet cho các mạng con
R1(config)#interface FastEthernet0/0
R1(config-if)#ip address 192.168.1.1 255.255.255.128
R1(config-if)#no shutdown
R1(config-if)# ip nat inside
R1(config-if)#exit

89. R1(config)#interface FastEthernet2/0
R1(config-if)#ip address 192.168.1.225 255.255.255.240
R1(config)#no shutdown
R1(config-if)#exit
R1(config)#interface FastEthernet3/0
R1(config-if)#ip address 192.168.1.193 255.255.255.224
R1(config)#no shutdown
R1(config-if)#exit
o Cấu hình NAT tĩnh cho web server và mail server
R1(config)#ip nat inside source static 192.168.1.5 202.103.2.6
R1(config)#ip nat inside source static 192.168.1.6 202.103.2.7
o Định tuyến cho R1 thông với R1 và R3
R1(config)# ip route 192.168.2.0 255.255.255.0 192.168.3.1
R1(config)# ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 202.103.2.2
R1(config)#exit
R1#wr

90. o Vào eRouters/router 2
Cấu hình mạng con cho R2
Router2>en
Router2#conf ter
Router2(config)#hostname R2
R2(config)# interface FastEthernet 0/0
R2(config-if)# ip address 192.168.2.1 255.255.255.0
R2(config-if)# no shutdown
R2(config-if)#exit
o Cài đặt cổng S2/0
R2(config)# interface Serial2/0
R2(config-if)# ip address 192.168.3.2 255.255.255.0
R2(config-if)#clock rate 64000
R2(config-if)# no shutdown
R2(config-if)#exit
o Định tuyến cho R2 thông R1 và R2 ra đươc net
R2(config)# ip route 192.168.2.0 255.255.255.0 192.168.2.1
R2(config)#ip route 192.168.1.0 255.255.255.0 192.168.3.2
R2(config)# ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 192.168.3.1
R2(config)#exit
R2#wr
o Vào eRouters/router 3

91. Router3>en
Router32#conf ter
Router2(config)#hostname R3
R3(config)# interface Serial1/0
R3(config-if)#ip address 202.103.2.1 255.255.255.0
R3(config-if)#clock rate 64000
R3(config-if)# no shutdown
R2(config-if)#exit
R3(config)# ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 202.103.2.1
R3(config)# exit
R3#wr
o Cài đặt cho phòng kỹ thuật
R1(config)#ip access-list extended ICMP_DENY_PING
R1(config-ext-nacl)#deny icmp any any echo-reply
R1(config-ext-nacl)#deny tcp 192.168.1.1 0.0.0.127
192.168.1.193 0.0.0.31 eq telnet
R1(config-ext-nacl)# deny tcp 192.168.1.225 0.0.0.127
192.168.1.193 0.0.0.15 eq telnet
R1(config-ext-nacl)#permit ip any any
R1(config-ext-nacl)#exit
R1(config)#interface f 3/0
R1(config-if)#ip access-group ICMP_DENY_PING IN
R1(config-if)# exit
R1(config)# exit
R1#WR

92. 8.3. tổng kết.
8.3.1. kiểm tra kết quả thực hiện
o Kiểm tra access-list
R1#show access-lists
Extended IP access list icmp_deny_telnet
deny icmp any any echo-reply (0 matches)
deny tcp 192.168.1.1 0.0.0.127 192.168.1.193 0.0.0.31 eq telnet (0
matches)
deny tcp 192.168.1.225 0.0.0.127 192.168.1.193 0.0.0.15 eq telnet (0
matches)
permit ip any any (0 matches)
o Kiểm tra NAT
R1#show ip nat translations
Pro Inside global Inside local Outside local Outside global
--- 202.103.2.6 192.168.1.5
o Kiểm tra routing
R1#show ip route
192.168.1.0/24 is variably subnetted, 4 subnets
S 192.168.1.0/24 [1/0] via 192.168.1.1
C 192.168.1.0/25 is directly connected, FastEthernet0/0
C 192.168.1.224/28 is directly connected, FastEthernet2/0
C 192.168.1.192/27 is directly connected, FastEthernet3/0
S 192.168.2.0 [1/0] via 192.168.3.1
S* 0.0.0.0 [1/0] via 202.103.2.2
C 192.168.3.0 is directly connected, Serial1/0

93. C 202.103.2.0 is directly connected, Serial1/1
o Kiểm tra tổng quát R1
R1#show run
Building configuration...
!
Version 12.1
service timestamps debug uptime
service timestamps log uptime
no service password-encryption
!
hostname R1
!
ip subnet-zero
!
interface Serial1/0
ip address 192.168.3.1 255.255.255.0
no ip directed-broadcast
!
interface Serial1/1
ip address 202.103.2.2 255.255.255.0
no ip directed-broadcast
ip nat outside
!
interface Serial1/2
no ip address
no ip directed-broadcast

94. shutdown
!
interface Serial1/3
no ip address
no ip directed-broadcast
shutdown
!
interface FastEthernet0/0
ip address 192.168.1.1 255.255.255.128
no ip directed-broadcast
ip nat inside
interface FastEthernet2/0
ip address 192.168.1.225 255.255.255.240
no ip directed-broadcast
!
interface FastEthernet3/0
ip address 192.168.1.193 255.255.255.224
no ip directed-broadcast
ip access-group icmp_deny_telnet in
o Kiểm tra tổng quát R2

95. R2#show run
ip route 192.168.2.0 255.255.255.0 192.168.2.1
ip route 192.168.1.0 255.255.255.0 192.168.3.2
ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 192.168.3.1
interface Serial2/0
ip address 192.168.3.2 255.255.255.0
no ip directed-broadcast
!
interface FastEthernet0/0
ip address 192.168.2.1 255.255.255.0
no ip directed-broadcast
!
o Kiểm tra tổng quát R3
R3#show run
Building configuration...
interface Serial1/0
ip address 202.103.2.1 255.255.255.0
no ip directed-broadcast
ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 202.103.2.1
8.3.2. kết luận.

96. o Sau khi thực hiện xong các bạn ping từ PC tới địa chỉ 202.103.2.1
Đã ping tới địa chỉ mạng của các máy
o Vào R3 ping tới 2 địa chỉ NAT

97. R3#ping 202.103.2.6
Type escape sequence to abort.
Sending 5, 100-byte ICMP Echos to 202.103.2.6, timeout is 2 seconds:
!!!!!
Success rate is 100 percent (5/5), round-trip min/avg/max = 1/2/4 ms
R3#ping 202.103.2.7
Type escape sequence to abort.
Sending 5, 100-byte ICMP Echos to 202.103.2.7, timeout is 2 seconds:
!!!!!
Success rate is 100 percent (5/5), round-trip min/avg/max = 1/2/4 ms
Kết quả:
Đã giả lập được mạng LAN thành công với yêu cầu đã đạt ra
Chia các phòng với 1 địa chỉ ip để doanh nghiệp dễ quản lý
Cấu hình NAT tĩnh thành công theo yêu cầu đặt ra
Cấu hình phòng kỹ thuật theo yêu cầu.

98. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Networking Essentials –Mạng căn bản
Tác giả: thạc sỹ LÊ PHỤNG LONG
MCSE NGUYỄN TAM TRUNG
NXB THỐNG KÊ
2. Www. Adminviet. Net
3. My.opera.com/tinhtinhtu