Aproximación as características principais das actividades englobadas no sector terciario no Estado español

1. Os espazos dos servizos O sector terciario

2. Características xerais A terciarización da economía española O mapa español do sector servizos

3. A terciarización da economía española Sector económico moi heteroxéneo Terciarización da economía española 69,5% PIB 64,5% da poboación activa Causas: Aumento do nivel de vida, e desenvolvemento do Estado de Benestar Industrialización Importancia do turismo e dos servizos públicos Sector refuxio nos momentos de crise Incorporación das mulleres ao mundo do traballo

4. A terciarización da economía española Predominio do sector terciario sobre o industrial a partir dos anos 60 Fonte: http://www.isaacbuzo.com

5. A terciarización da economía española Heteroxeneidade do sector Múltiples clasificacións dos servizos: Segundo a propiedade do prestatario: Servizos públicos – privados Segundo a súa aparición histórica: Terciario tradicional Terciario moderna (financeira) Terciario postindustrial (informática, etc.)

6. A terciarización da economía española Heteroxeneidade do sector Múltiples clasificacións dos servizos: Destinados á venta – non destinados á venta (educación, etc.) Segundo a frecuencia de uso: Terciario banal ou ubicuo Terciario anómalo ou especializado Intermedios e finais Estancados – progresivos (redución ou non da man de obra) Destinados ás empresas - consumo

7. A terciarización da economía española Desigualdade territorial (tendencia a aumentar): Grao de terciariarización: Rexións máis terciarizadas: Onde maior peso do turismo (Mediterráneo, Baleares, Canarias) Madrid (centro reitor do país) Onde non hai outro tipo de actividades econ. (Ceuta-Melilla) Rexións menos terciarizadas: Peso do sector 1º e agroalimentario (A Rioxa, Navarra e A Mancha) Distribución ramas sector terciario: Servizos destinados a empresas (Madrid, Barcelona, Bizkaia, Zaragoza) Relacionados co consumo (Mediterráneo, SL Andalucía, Baleares, Canarias) Servizos escasamente cualificados (resto)

8. A terciarización da economía española Desigualdade territorial (tendencia a aumentar): Fonte: http://www.isaacbuzo.com

9. A terciarización da economía española Comercio , turismo e servizos públicos concentran o 80% da produción do sector, aumentando nos últimos anos os transportes e as comunicacións Fonte: http://www.isaacbuzo.com

10. A terciarización da economía española Comercio , turismo e servizos públicos concentran o 80% da produción do sector, aumentando nos últimos anos os transportes e as comunicacións Fonte: http://www.isaacbuzo.com

11. A terciarización da economía española O subsector con maior ocupación e produción é o comercio Fonte: http://www.isaacbuzo.com

12. O sistema de transporte e as comunicacións

13. O sistema de transporte Propiedades Interactuación entre a rede de transporte e o territorio O transporte reflicte os desequilibrios espaciais (en poboación, economía, etc.). Canto máis poboado é un lugar, máis desenvolvida será a súa rede de transportes Fonte: http://www.isaacbuzo.com Eixe illado Rede pouco estruturada Rede estruturada

14. O sistema de transporte Propiedades Pode introducir cambios no territorio Fai accesible rexións, co que poden ser atractivas para as actividades económicas Vertebran o territorio O desenvolvemento actual das telecomunicacións (transporte de datos) fai accesible os territorios e aforran desprazamentos innecesarios

15. O sistema de transporte Características Medio físico desfavorable Relevo accidentado Elementos climáticos Fonte: http://www.isaacbuzo.com

16. O sistema de transporte Características Redes terrestres radiais Estrada Ferrocarril

17. O sistema de transporte Características Predominio transporte por estrada (pasaxeiros-mercadorías) Desequilibrios territoriais Densidade Intensidade Calidade do tráfico Accesibilidade por estrada Fonte: http://www.isaacbuzo.com

18. O sistema de transporte Características Desequilibrios territoriais Densidade Intensidade Calidade do tráfico Accesibilidade por ferrocarril Fonte: http://www.isaacbuzo.com

19. O sistema de transporte Características Competencias políticas descentralizadas Dependencia da rede de estradas Fonte: Ministerio de Fomento, en http://www.isaacbuzo.com

20. O sistema de transporte Características Impacto da entrada na UE: Integración na rede europea Mellora das infraestruturas Reducir impacto ambiental Mapa da rede de estradas de Europa Fonte: Wikipedia

21. O sistema de transporte Características Repercusións sobre o medio natural: Alteración da paisaxe visual Incremento do ruído nas proximidades da infraestrutura Aumento da contaminación atmosférica Dende 1986 é obrigatorio facer un estudo de impacto ambiental dos proxectos, así como destinar unha parte do orzamento a paliar os posibles problemas que se xeneren

22. O transporte por estrada

23. O sistema de transporte O transporte por estrada Características Carácter estatal Política centralista s. XVII-XIX e déc. 1960 Tres tipos de estradas: De titularidade estatal (Mellores caract. ténicas) Das CC.AA. Das diputacións provinciais 1º lugar en transporte viaxeiros-mercadorías Desequilibrios territoriais: Densidade maior nas zonas máis industrializadas Maior intensidade de tráfico onde concentración cidades Accesibilidade para zonas industriais e turísticas

24. O sistema de transporte O transporte por estrada O PEIT (Plan estratéxico da infraestutura e transportes) contempla entre outras as seguintes directrices: Definir unha rede de altas prestacións conxuntamente coas CC.AA. Desenvolvemento dunha rede mallada cunha cobertura homoxénea no territorio Realización de variantes de travesías con intensidade superior a 4.000 vehículos diarios Mellora da rede para consguir uns parámetros de seguridade axeitados, actuando especialmente en tramos de concentración de accidentes Desenvolvemento intermodal do transporte de pasaxeiros e mercadorías

25. O transporte por ferrocarril

26. O sistema de transporte O transporte ferroviario Evolución Papel predominante a secundario Crise en vías secundarias (reconversión vías verdes) Tres tipos de redes: RENFE (90%) Estrutura radial e arboriforme (rodeos-tempo) FEVE (Ferrocarrís de Vía Estreita Sobre todo na cornixa cantábrica Infrautilización AVE Grandes contrastes: Liñas modernizadas e non modernizadas Tráfico de cercanías e contedores só onde rendible Rexións industrializadas: transporte máis moderno

27. O sistema de transporte O transporte ferroviario Entrada na UE: Obstáculo Pirineos e ancho de vía TAV adaptouse ao ancho europeo Comunicar TAV de toda Europa

28. O transporte marítimo

29. O sistema de transporte O transporte marítimo Grandes portos de titularidade estatal, pequenos de titularidade autonómica Tráfico de mercadorías Tendencia á concentración: contedores Grandes barcos Poucos portos Principais portos: Alxeciras, As Palmas, Barcelona, Valencia e Bilbao

30. O transporte aéreo

31. O sistema de transporte O transporte aéreo Aumento Crecemento renda Globalización económica Demanda turística e empresarial Rede de aeroportos ampla e xerarquizada Importantes: Barajas, Prat, Mediterráneo Transporte de pasaxeiros (media-longa distancia)

32. O turismo Do elitismo a fenómeno de masas

33. O turismo Factores do seu desenvolvemento Factores externos Desenvolvemento europeo de posguerra Avances dos medios de transporte Factores internos Tradicionais (situación, clima, cultura) Menor desenvolvemento económico (devaliación 1959) Política estatal de apoio ao turismo Actualidade: Ampla demanda interna Calidade e diversificación da oferta Dispoñibilidade recursos humanos cualificados Melloras nas infraestruturas e boa promoción estatal Inestabilidade política da competencia (Balcáns e norte de África)

34. O turismo O modelo turístico tradicional Características Oferta abundante para clientela masiva Poder adquisitivo medio e medio baixo Hoteis e apartamentos de categoría intermedia Sol e praia Tour operadores internacionais A partir década 1960

35. O turismo O modelo turístico tradicional Oferta turística Aloxamento Hoteleira (+1.000.000 prazas, 3ª potencia mundial) Categoría intermedia Extrahoteleira (cámping, apartamentos, segundas residencias) Oferta gastronómica (calidade, nivel baixo ou medio baixo) Oferta de recreo (instalacións deportivas, parques temáticos)

36. O turismo O modelo turístico tradicional Demanda Internacional Predominio tradicional. Forte crecemento 1975-1992 Entrada na UE e na zona euro aumentou presenza turistas extranxeiros (Alem, GB, Fra, Benelux, Ita, Port) Turismo estival, sol-praia (cultural coma complemento) Cataluña, Andalucía e Com. Valenciá Principal cliente de prazas hoteleiras Nacional Crecemento vai paralelo ao desenvolvemento económico Menos estacional e orientación máis diversa que o sol-praia Utiliza en maior medida a oferta extrahoteleira Norte, centro e leste, cara ao mediterráneo e comunidades do interior

37. O turismo Crise do modelo tradicional e turismo alternativo Causas Crise de saturación, por: Predominio nivel medio-baixo Problemas oferta: Aumento prezos Control tour operadores Estacionalidade Rixidez ante a demanda Competencia doutros destinos

38. O turismo Crise do modelo tradicional e turismo alternativo O turismo alternativo e a nova política turística Potenciar turismo de calidade Boas infraestruturas, modernización instalacións Cualificación profesional Coidado do medio natural Mellorar a oferta: Combater a rixidez mercado, a estacionalidade e os desequlibrios territoriais: Turismo de terceira idade, deportivo (náutico, golf), rural, ecoturismo, cultural, de congresos, temático, etc. Reducir a dependencia de tour operadores internacionais Compatibilizar esixencia turística e respecto ambiental Respecto espazos naturais. Revitalización cidades históricas

39. O turismo Áreas turísticas e a súa tipoloxía Áreas turísticas de sol e praia Illas Canarias, Baleares e costa mediterránea Atractivo natural Turismo estacional (agás Canarias, Baleares e Málaga) Grande variedade Maior ou menor accesibilidade Ocupación do espazo en ensanches ou na estrutura urbana existente Modelos intensivos en altura ou extensivos Categoría alta ou baixa Clientela nacional ou extranxeira

40. O turismo Áreas turísticas e a súa tipoloxía Outras áreas turísticas Forte impulso na déc. 1990 Loitar contra a estacionalidade e concentración territorial Tipos: Turismo de proximidade Áreas rurais do interior Segunda liña de praia Zonas: Madrid, litoral galego e cantábrico Centros de turismo rural Estacións de esquí e campos de golf Cidades históricas e artísticas

41. O turismo Impacto espacial Repercusións demográficas Áreas litorais: aumento de poboación nova e de vellos Aumento do sector servizos e da construción Zonas de turismo rural: freo da despoboación e envellecemento Repercusións no poboamento Litoral: conurbacións e alta densidade construtiva Repercusións económicas Creación de emprego: man de obra pouco cualificada-estacional Multiplicador doutras actividades económicas e transporte 12% PIB e 9% poboación activa. Compensa balanza comercial

42. O turismo Impacto espacial Repercusións políticas, culturais e sociolóxicas: Achegamento pobos, cambios culturais e de costumes Perda de identidade, uniformización Aumento prezos e saturación servizos pola masificación Repercusións na ordenación do territorio Todo orientado ao turismo: alteracións do medio e da paisaxe Transformacións na economía Conflitos polo uso da auga e do solo Repercusións ambientais Urbanización incontrolada Contaminación praias e bosques, etc.