l

1. Лабораторийнажил16
9393
Лабораторийн ажил 16
Use case диаграмм
Ажлын зорилго:
Энэхүү лабораторийн ажлаар оюутнууд номын дэлгүүрийн программын
use case диаграммыг VISUAL PARADIGM for UML программ ашиглан
зурна.
Онолын хэсэг:
Use case диаграмм
Хэн системийг ашиглаж байна? гэх мэт. Use case диаграммын actor
(Системийн хэрэглэгчид)-уудыг харуулна. Мөн системийн зорилгыг
харуулна.
Зураг 7. Use case диаграмм
Систем юунаас бүрдэж байна вэ?
Класс диаграммыг логик загвараар харуулах, компонент диаграммыг
физик загвараар харуулахад тус тус ашиглана.
№ Холбоос Дүрслэх нь Тайлбар
1 Холбоо хамаарал
/Association/
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарлыг дүрслэх ба нэгнээс
нөгөө рүү чиглэгдсэн эсвэл төрөлт
холбоос зэрэг ангилалуудтай. Жишээ нь:
‘Оюутан коллежид сурдаг’
1а Төрөлт холбоо
/Multiplicity/
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарал ба холбоо хамаарал нь
дараахь төрөлтэй байна. /доорх
хүснэгтийн төрөлөөс харна уу/
1b Чиглэлтэй
холбоо /Directed
Association/
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарлыг чиглэлтэй сумаар
дүрсэлдэг.
1с Эргэх холбоо
/Reflexive
Тодорхой тэмдэглгээ
байхгүй. Ингэж тэмдэглэнэ.
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарал ба тухайн класс /объект/
Оюутан
Коллеж
Суралца
х
n
1n
Оюутан
Коллеж
Суралцах
Оюутан
Коллеж

2. Лабораторийнажил16
94
1а Төрөлт холбоо
/Multiplicity/
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарал ба холбоо хамаарал нь
дараахь төрөлтэй байна. /доорх
хүснэгтийн төрөлөөс харна уу/
1b Чиглэлтэй
холбоо /Directed
Association/
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарлыг чиглэлтэй сумаар
дүрсэлдэг.
1с Эргэх холбоо
/Reflexive
Association/
Тодорхой тэмдэглгээ
байхгүй. Ингэж тэмдэглэнэ.
Хоёр классын хоорондын харилцан утгат
холбоо хамаарал ба тухайн класс /объект/
өөрөө өөртэйгээ холбогдох холбоосыг
дүрсэлдэг.
2 Нэгдэл
/Aggregation/
Нэгдэл гэдэг нь ‘бүхэл нэг’ объектыг
үүсгэж буй хэсгүүдийн бүлгүүдээс тогтох
нэг объектын холбоос юм. Жишээ нь:
машин бол хөдөлгүүр, дугуй, эх бие
зэргийн нэгдэл юм.
3 Бүтэц
/Composition/
Бүтэц нь нэгдлийн тусгай тодорхойлолт
бөгөөд ‘бүхэл’ би? Даасан объектод
зайлшгүй байх бүрдэл хэсгүүдийг
тодорхойлно. Жишээ нь: хүн гь толгой,
хоёр гар, хоёр хөл гэх мэт бүтэцтэй.
Хэрэв эдгээрээс нэгийг нь орхичихвол
хүн бие даасан хүн ‘бүрэн’ биш болно.
3 Удамшил
/Inheritance/
Нэг классаас өөр класс үүсэх классуудын
хоорондын харьцаа юм.
Оюутан
Коллеж
Суралца
х
n
1n
Ажилтан
Оюутан Коллеж
Оюутан Коллеж
Програмчлалын хэл
Java C++
Коллеж
Оюутан
Коллеж
Дасгал ажил
Оюутны хичээл сонголтын программм сэдвээр Use case, класс
Диаграммууд байгуулах.
Жишээ: Номын дэлгүүрийн программ.
1. Программ бүрийн оролцогчид
Орлогын бүртгэл хуваарилалтын программ
• Ном хүлээн авагч
• Зохиогч
• Тасаг
Тооцоо хийх программм
• Зохиогч
• Тооцооны нябо
• Мөнгөний нярав
Буцаалтын программм
• Тооцооны нябо
• Мөнгөний нярав
• Зохиогч
2. Номын тооцоо хийх хэрэглэгчийн түүх
Номын тооцоо хийхэд зохиогч, тооцооны нябо, мөнгөний нярав зэрэг
хэрэглэгч оролцоно. Зохиогч номын дэлгүүрийн гэрээгээр номоо
хүлээлгэж өгөх бөгөөдтооцооны нябо номын бүх тооцоог гаргана.

3. Лабораторийнажил16
95
Мөнгөний нярав программд үндэслэн зохиогчтой холбоотой мөнгөн
гүйлгээ баримтуудыг олгоно.
3. Use case диаграм.
4. Класс диаграмм