Η καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο

ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 1
Καθοδήγηση…;
Με το παρόν κείμενο γίνεται μια προσπάθεια να αποτυπωθούν, μέσα από μια παραγωγική
συλλογιστική πορεία, οι απαντήσεις στα ερωτήματα «ΤΙ είναι η καθοδήγηση στο
ποδόσφαιρο, ΠΟΙΟ το περιεχόμενο της, ΠΟΤΕ και ΠΟΥ λαμβάνει πράξη;».
Επισημαίνεται ότι δεν αναφερόμαστε στο «ΠΩΣ» της καθοδήγησης, δηλαδή στις
μεθόδους μάθησης και διδασκαλίας της κινητικής συμπεριφοράς του ατόμου ή της
ομάδας, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών προπόνησης αυτών. Ως εκ τούτου, δεν θα
πρέπει να υπάρξει σύγχυση με τους όρους «Καθοδήγηση 1ο και 2ο επίπεδο», οι οποίοι
αναφέρονται στις αντίστοιχες τεχνικές μάθησης, σύμφωνα και με τις οδηγίες της ΕΠΟ. Ο
ορισμός της καθοδήγησης μπορεί να αποδοθεί ιδανικά μέσα από την επιστήμη της
κινητικής συμπεριφοράς, καθώς και τις επιστήμες που την συνθέτουν (Κινητικού ελέγχου,
Κινητικής Ανάπτυξης, Κινητικής Μάθησης).
Οι σκέψεις που ακολουθούν μπορούν να αποτελέσουν από την μια ένα χρήσιμο εργαλείο για
τους προπονητές, ή όσους ενδιαφέρονται για την ανθρώπινη κίνηση μέσα από το πρίσμα
του ποδοσφαίρου, και από την άλλη την βάση, για περαιτέρω ανάλυση, ή ακόμη και για
διαφορετικές ερμηνείες που να προσεγγίζουν με ιδανικότερο τρόπο την έννοιας της
καθοδήγησης στο ποδόσφαιρο.

Καθοδηγητής !
Αυτός που προσπαθεί να διευκολύνει την διαδικασία για μια ποιοτικά ή ποσοτικά
επιτυχημένη εκτέλεση της ανθρώπινης κίνησης, καθώς και τη διατήρηση αυτής της
ικανότητας στο μέλλον. (Τζέτζης & Λόλα, 2015)
Υποστήριξη μιας θέσης!
Για να υποστηρίξεις τις απόψεις σου πρέπει να τις καταγράψεις… και να γίνεις αποδέκτης
κάθε κριτικής. Μόνο τότε θα ξέρεις ότι είχες δίκιο, έστω και προσωρινά!

ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Τι είναι η καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο;
Ο κύριος σκοπός για τον προπονητή στο ποδόσφαιρο είναι η βελτίωση/βελτιστοποίηση των
δομημένων λειτουργιών της ομάδας σε κάθε φάση του παιχνιδιού, καθιστώντας την αποτελεσματική.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την εκτέλεση των ομαδικών λειτουργιών είναι οι αναμενόμενες
συντονισμένες ενέργειες τουλάχιστον δύο (2) ποδοσφαιριστών. Οι αναμενόμενες συντονισμένες
ποδοσφαιρικές κινήσεις αφορούν σε κάθε ποδοσφαιριστή που συμμετέχει, χωριστά, αλλά και που
εκτελούνται ως μια ενότητα, εντός συγκεκριμένου αγωνιστικού πλαισίου, για τον ίδιο σκοπό.
Επιπλέον, κατά την διάρκεια των αγώνων υπάρχει πάντα ο αντίπαλος και για να μπορέσουμε να πούμε
ότι βελτιώνονται οι αναμενόμενες συντονισμένες ενέργειες, θα πρέπει αυτές να εκτελούνται με επιτυχία
και υπό αυτή την συνθήκη.
Πέραν των ανωτέρω, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλες συνθήκες που παρουσιάζονται στον
αγώνα, όπως οι μεταβολές του καιρού, η ψυχολογική πίεση του αποτελέσματος, ο χρόνος, η
διαμόρφωση του σκορ, ο χώρος και οτιδήποτε άλλο ενδέχεται να επηρεάζει την εκτέλεση αυτών.
Με άλλα λόγια, για να βελτιώσουμε τις συντονισμένες ενέργειες θα πρέπει οι παίκτες να μπορούν να
εκτελέσουν τις κινήσεις αυτές με επιτυχία ακόμη και όταν η «ποδοσφαιρική πίεση» αυξάνεται.
Ως εκ τούτου, ο προπονητής καθοδηγεί τους παίκτες του, έναν προς έναν, να εκτελούν σωστά τις
ποδοσφαιρικές κινήσεις που τους αναλογούν, για την ολοκλήρωση με επιτυχία όλων των λειτουργιών
της ομάδας σε κάθε φάση του παιχνιδιού, ακόμη και αν η πίεση αυξάνεται, ή μεταβάλλεται.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι εξασκούμε και βελτιώνουμε τις δεξιότητες του ατόμου (τους
συγκεκριμένους παίκτες), ανά ρόλο και καθήκον (συγκεκριμένο ρόλο και καθήκον), για την εκτέλεση
των αγωνιστικών σχεδίων ανά συνθήκη (συγκεκριμένα μοτίβα για συγκεκριμένη συνθήκη κάθε φορά ).
Οι δομ. Λειτ. της ομάδας_
συντονισμένες ενέργειες
Ο αντίπαλος Η συνθήκη του αγώνα
Η καθοδήγηση στο
ποδόσφαιρο
Το άτομο ανά ρόλο και
καθήκον
Τα άτομα στο σχέδιο ανά
συνθήκη
Σχήμα 1

Από πού ξεκινάμε;
Με δεδομένα ότι, για να καθοδηγήσουμε πρέπει να γνωρίζουμε τι ζητάμε και επιπλέον όλα όσα ζητάμε
πρέπει να εφαρμοσθούν με μια σειρά που να δίνει αξία στην ομάδα, προκύπτει ότι η ανάλυση των
αγώνων είναι το σημαντικότερο εργαλείο, ώστε να περιγραφεί το τι απαιτείται να βελτιώσει η ομάδα
και να υποστηριχθεί μια απόφαση για τις προτεραιότητες των προπονητικών παρεμβάσεων. Συνεπώς,
από την ανάλυση των αγώνων θα καθορισθούν τα αγωνιστικά προβλήματα που καλούμαστε να
επιλύσουμε.
Καθορίζοντας τα αγωνιστικά προβλήματα προκύπτουν πλέον από την μία οι αδυναμίες των παικτών,
τόσο σε σύγκριση με το επίπεδο δυσκολίας, όσο και σε σχέση με το στυλ παιχνιδιού της ομάδας και από
την άλλη οι δυσλειτουργίες της ομάδας, τόσο σε σχέση με την επικοινωνία και τον συντονισμό των
παικτών, όσο και σε σύγκριση με τις επιλογές τακτικών και στρατηγικών.
Ακολουθεί πίνακας που περιγράφει τα ανωτέρω:
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Ατομικές κινήσεις-Αδυναμίες Ομαδικές λειτουργίες-δυσλειτουργίες
Επίπεδο δυσκολίας Επικοινωνία και συντονισμός
Αναμενόμενες κινήσεις (στυλ, τακτικές) Στυλ, τακτικές, στρατηγικές: σχέδια
Πίνακας 1
Ο καθορισμός δε του ποδοσφαιρικού προβλήματος απάντα στα εξής μεθοδικά ερωτήματα:
1. Τι: ομαδική λειτουργία
2. Που: μέσα στο γήπεδο
3. Ποιος: είναι υπεύθυνος, θέση, καθήκον, ρόλος
4. Πότε: συνθήκη, κατάσταση
5. Σε ποιον: συμπεριφορά αντιπάλου
6. Πως: Αγωνιστικές λύσεις (αφορά τις τακτικές μας επιλογές)
7. Γιατί: σκοπιμότητα

Επομένως, από όσα έχουμε αναφέρει συνάγεται ότι, για να καθοδηγήσουμε στο ποδόσφαιρο, πριν
ακόμη από τον καθορισμό του αγωνιστικού προβλήματος, θα πρέπει να ξεκινήσουμε με την
δημιουργία ενός ομαδικού πλαισίου.
Ομαδικό πλαίσιο είναι το στυλ παιχνιδιού και τα αγωνιστικά σχέδια που προκύπτουν από την
εφαρμογή του συγκεκριμένου στυλ, ανά συνθήκη, δηλαδή, πως θα κάνουμε επίθεση, άμυνα και
μετάβαση και ποιοι παίκτες θα διαταχθούν που εντός γηπέδου και θα κάνουν τι, πότε και πως. Εντός
αυτού του πλαισίου λοιπόν, προχωράμε σε περισσότερη ανάλυση, έως το σημείο που περιγράφουμε με
ακρίβεια την κάθε ποδοσφαιρική ενέργεια, για κάθε θέση και κάθε παίκτη χωριστά (στυλ, διάταξη,
βασικά καθήκοντα και ρόλοι) για κάθε αγωνιστική συνθήκη. Με άλλα λόγια, από το όλον
προσεγγίζουμε το άτομο.
Στο σημείο αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό να διευκρινίσουμε ότι το στυλ παιχνιδιού και τα
αγωνιστικά σχέδια ανά συνθήκη, τα καθήκοντα και οι τακτικές δεν είναι η ίδια καθαυτή η
καθοδήγηση, αλλά μέρος από τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε για να καθοδηγήσουμε. Η
αποτελεσματικότητα τους δε, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα των ποδοσφαιριστών και
από την διορατικότητα του ίδιου του προπονητή που τα επέλεξε. Από αυτό το σημείο ξεκινά η
προπονητική να είναι τέχνη…
Η προπονητική πέραν από επιστήμη είναι και τέχνη. Ο καλός προπονητής είναι ένα καλλιτέχνης, διότι
απαιτείται συνεχώς να αποφασίζει υπό το πρίσμα της σύνθεσης των δεδομένων μιας υφιστάμενης
κατάστασης και σε αντιπαραβολή και σε συνδυασμό με τις θεωρίες και αρχές των επιστημών. Η
κατανομή των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων των παικτών, η διαρκής αναπροσαρμογή μέσα από την
παρατήρηση, η διαχείριση των διαφορετικών χαρακτήρων και η διατήρηση όλων των αρχών των
επιστημών σε μια επιλογή, κάθε φορά, ίσως διαδραματίζει τον μεγαλύτερο ρολό της εν γένει
ετοιμότητας μιας ομάδας. Στα παραπάνω συμπεριλαμβάνεται και η διαδικασία της προπόνησης και η
μεταφορά της μάθησης που μεγιστοποιεί την απόδοση και την αποτελεσματικότητα των παικτών στους
αγώνες!
ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Σχέδια ανά συνθήκηΣτυλ→Οργάνωση/Διάταξη→Ρόλοι/Καθήκοντα
Σχήμα 2

Το ερώτημα παραμένει: «σε τι ακριβώς εστιάζει η καθοδήγηση;»
Είναι σαφές, σύμφωνα και με όσα έχουμε αναλύσει μέχρι τώρα, ότι ο προπονητής αποφασίζει για το
στυλ παιχνιδιού, την διάταξη, τα καθήκοντα και τους ρόλους των παικτών. Ομοίως αποφασίζει για τη
στρατηγική-τακτική της ομάδας (ποια η τακτική ανάπτυξης, πως θα αμύνεται η ομάδα κ.λπ.) και τα
αγωνιστικά σχέδια ανά συνθήκη.
Είναι επίσης σαφές ότι τα παραπάνω δεν αποτελούν καθοδήγηση από μόνα τους, αλλά εργαλεία αυτής.
Στην αναφορά μας σε αυτή, όπως την έχουμε ήδη καταγράψει στο πρώτο μέρος του παρόντος,
περιγράφουμε με διακριτό τρόπο ότι η καθοδήγηση αφορά την εκτέλεση με επιτυχία, όλων των
ποδοσφαιρικών ενεργειών των παικτών, έναν προς έναν, συντονισμένα, για την υλοποίηση ενός κοινού
σκοπού, ακόμη και αν η «ποδοσφαιρική πίεση» αυξάνεται.
Επομένως, κρίνεται λογικό στην καθοδήγηση του ποδοσφαίρου να εστιάζουμε στο ζητούμενο, ήτοι
την ατομική ποδοσφαιρική κίνηση κάθε φορά, να μπορεί να την εκτελέσει ο συγκεκριμένος
παίκτης μας, σε συνεργασία με έναν τουλάχιστον συμπαίκτη του, ακόμη και όταν η πίεση χώρου,
χρόνου και άλλων συνθηκών που δέχεται είναι πολύ αυξημένη ή μεταβαλλόμενη.
Καθοδηγούμε δηλαδή τον άνθρωπο- τους παίκτες έναν προς έναν προς την συνοχή έργου που θέλουμε.
Παρακάτω ακολουθεί ένα πρακτικό παράδειγμα:
Π.χ. ανάπτυξη από την άμυνα
Ο κεντρικός αμυντικός θέλει να πασάρει στον ακραίο επιθετικό
1. Τοποθέτηση: τοποθετείται στον χώρο και έχει το κορμί του με τρόπο που να εξυπηρετεί την
επόμενη κίνησή του και δημιουργώντας τις συνθήκες για τον εαυτό του ώστε να έχει τον χώρο
και τον χρόνο να την εκτελέσει (την επόμενη κίνηση: πάσα)
2. Χρονισμός: η πάσα πρέπει να είναι έγκαιρη
3. Ρυθμός: Η δύναμη και η ταχύτητα της μπάλας να είναι οι κατάλληλες ώστε να φθάσει στον
προορισμό της (άλλες φορές μπροστά, άλλες πάνω του κ.λπ.)
4. Σκοπός: να εξυπηρετεί τις λειτουργία της ομάδας μας και τον κοινό σκοπό, π.χ. επειδή ο
αντίπαλος είναι δεξιά του συμπαίκτη μας, πασάρω στο αριστερό του πόδι!

Ο ακραίος επιθετικός συγκλίνει για να ξεμαρκαριστεί
1. Τοποθέτηση: τοποθετείται στον χώρο και έχει το κορμί του με τρόπο που να εξυπηρετεί την
επόμενη κίνησή του και δημιουργώντας τις συνθήκες για τον εαυτό του ώστε να έχει τον χώρο
και τον χρόνο να υποδεχτεί την πάσα από τον κεντρικό αμυντικό.
2. Χρονισμός: η κίνηση πρέπει να είναι έγκαιρη
3. Ρυθμός: Η ταχύτητα που θα κινηθεί να είναι η κατάλληλη, ώστε να φθάσει μαζί με την μπάλα.
4. Σκοπός: η κίνηση να εξυπηρετεί τις λειτουργίες της ομάδας μας και τον κοινό σκοπό, π.χ.
επειδή ο αντίπαλος είναι δεξιά του, στρέφει το κορμί έτσι ώστε να υποδεχτεί με το αριστερό του
πόδι και να προωθηθεί!
Άρα, με εργαλεία το στυλ παιχνιδιού και τα αγωνιστικά σχέδια ανά συνθήκη παιχνιδιού, ο προπονητής
καθοδηγεί εστιάζοντας στις ποδοσφαιρικές ενέργειες κάθε παίκτη αναλύοντάς τις στις 4 παραπάνω
παραμέτρους.
Οι 4 παράμετροι ονομάζονται και αγωνιστική αντίληψη και αποτελούν μέρος των αποφάσεων του
ποδοσφαιριστή.
Η καθοδήγηση όμως δεν σταματά σε αυτό!
Ένας λοιπόν επιπλέον στόχος για την καθοδήγηση είναι η καλύτερη επικοινωνία και συντονισμός
των ενεργειών δύο ή περισσότερων ποδοσφαιριστών.
Συμβαίνει, πολλές φορές καλοί και ικανοί ποδοσφαιριστές να μην έχουν συνοχή έργου. Ο δε
προπονητής να τους τα έχει πει… όμως, όταν ο ένας παίκτης γεμίζει στο πρώτο δοκάρι, ο έτερος τρέχει
στο δεύτερο και η ευκαιρία «χάνεται». Άλλες πάλι φορές παρατηρούμε ότι μια ικανή ομάδα έχει
υψηλότερη απόδοση και αποτελεσματικότητα την επόμενη χρονιά, εφόσον διατηρήσει ένα βασικό
κορμό (ίδιοι παίκτες → υψηλότερη απόδοση!!!). Τι είναι αυτό που επηρεάζει την αποτελεσματικότητα;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα εξηγείται ικανοποιητικά αν λάβουμε υπόψη τον παράγοντα
επικοινωνία-συντονισμό στις ποδοσφαιρικές ενέργειες στις συνθήκες του αγώνα.
Και πάλι όμως η καθοδήγηση δεν σταματά εδώ!
Το ποδόσφαιρο, όπως και όλα τα αθλήματα, στηρίζεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων. Όσον αφορά στις
δεξιότητες με την μπάλα, ο προπονητής οφείλει να καθοδηγεί και την εκτέλεση της τεχνικής
υποδεικνύοντας τον βέλτιστο τρόπο ή τρόπους εκτέλεσης.
Τέλος, στόχος στην καθοδήγηση είναι να δίνει «σχήμα» και «εικόνα» σε όσα ο προπονητής ζητά από
τους ποδοσφαιριστές του να κάνουν, τόσο στο γενικό πλαίσιο των λειτουργιών (ήτοι τα ζητούμενα
αποτελέσματα), όσο και στα ειδικά ζητήματα (πασάρω εκεί για αυτό τον σκοπό), δηλαδή, πρέπει οι

παίκτες να κατανοούν, και να αναγνωρίζουν την σκοπιμότητα των επιλογών, ξεκινώντας από το
στυλ παιχνιδιού, προχωρώντας στα αγωνιστικά σχέδια, για να καταλήξουμε στο να συμφωνούν, έστω
και εν μέρει, σε όσα πράττουν!!! Να ξέρουν τι κάνουν και να πιστεύουν σε αυτό!
Ωστόσο, το ποδόσφαιρο είναι εξ ορισμού απρόβλεπτο και πολύπλοκο. Το καλύτερο αγωνιστικό
σχέδιο ίσως να μην είναι αρκετό, αν λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι οι παίκτες στους αγώνες έχουν
απέναντί τους αντιπάλους, που ενεργούν διαφορετικά σε κάθε ίδια συνθήκη [έχουν δικό τους αντι-
σχέδιο, σε κάθε αγώνα είναι διαφορετικοί και η μπάλα είναι πάντα προσβάσιμη (κανένας δεν την
κρατά στα χέρια του…)].
Οι παίκτες υποχρεούνται συνεχώς να παρατηρούν και να λαμβάνουν αποφάσεις. Οι αποφάσεις αυτές
αφορούν στην αγωνιστική αντίληψη (όπως την αναλύσαμε παραπάνω) και την επικοινωνία-
συντονισμό.
Άρα δεν χρειάζεται να εμμένουμε σε ένα αρχικά διαμορφωμένο αγωνιστικό σχέδιο πάντα. Καμιά φορά
είναι καλύτερα να αποκλίνουμε λιγάκι, όταν δηλαδή λάβουμε υπόψη την τρέχουσα συμπεριφορά του
αντιπάλου. Δεν υπάρχουν άλλωστε «τηλεχειριστήρια» στους αγώνες. Το παιχνίδι είναι πολύπλοκο και
διαρκώς απρόβλεπτο.
Επομένως, το αγωνιστικό σχέδιο εξυπηρετεί ως γενικό πλαίσιο αναφοράς, εντός του οποίου οι παίκτες
πρέπει να μπορούν να βρουν τις ατομικές λύσεις (στις 4 παραμέτρους και στον συντονισμό), οι οποίες
ενδεχομένως να αποκλίνουν κάποιες φορές από όσα αρχικά είχαν σχεδιαστεί, με κοινό σκοπό την
υλοποίηση των λειτουργιών της ομάδας.
Το ποδόσφαιρο λοιπόν, παρότι είναι ομαδικό άθλημα είναι άκρως προσωποκεντρικό. Τα αγωνιστικά
προβλήματα εντός του γηπέδου που αφορούν στην ομάδα, πρέπει οι παίκτες να μάθουν να τα λύνουν
μόνοι τους με παρατήρηση και επιλογή. Και αυτό, ως στόχος, ολοκληρώνει το παζλ που ονομάσαμε
καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο.
Ο καλύτερος τρόπος να καθοδηγήσεις την λήψη αποφάσεων είναι να κάνεις ερωτήσεις που
ωθούν τον παίκτη να αποφασίσει, σύμφωνα με όσα παρατηρεί! (Mosston & Ashworth, 2008)

Που και πότε πραγματοποιείται η καθοδήγηση;
Η καθοδήγηση πραγματοποιείται μέσα στο γήπεδο. Στους αγώνες, ο προπονητής μιλά με τους
παίκτες του έναν προς έναν, δίνει οδηγίες, επιβραβεύει, διορθώνει, ενισχύει. Απαιτεί από υποομάδες
παικτών του συγκεκριμένη αγωνιστική συμπεριφορά και την υλοποίηση των σχεδίων ανά συνθήκη.
Επιπλέον ζητά από τους «έντεκα» να συμμετέχουν ως ολότητα, ταυτόχρονα στις λειτουργίες της
ομάδας.
Όμως, για την πιο έγκαιρη αντίδραση της ομάδας (των παικτών και του προπονητή) στα αγωνιστικά
προβλήματα, και την πιο αποτελεσματική προσαρμογή της στις συνθήκες του αγώνα (πχ αλλαγή
διάταξης από τους αντιπάλους), πρέπει να είναι προετοιμασμένη για όσα πρόκειται να αντιμετωπίσει.
Είναι άλλωστε λογικό, να μην μπορούν να επιλυθούν όλα τα προβλήματα κατά την εξέλιξη των
αγώνων. Απαιτείται προετοιμασία.
Επομένως, τα σχέδια ανά συνθήκη πρέπει να διδαχθούν με συστηματικότητα σε βάθος χρόνου μέσα
από το σύνολο των προπονητικών παρεμβάσεων, ώστε να καλυφθεί το εύρος των περιπτώσεων και να
εξασκηθούν κατ’ επανάληψη οι παίκτες, ενώ η ομάδα οφείλει να είναι έτοιμη για κάθε αντίπαλο
ξεχωριστά την στιγμή που πρέπει, ήτοι την ημέρα του αγώνα. Απαιτείται δηλαδή χρόνος για εξάσκηση
και ορθολογική κατανομή όσων πρέπει να μεταδοθούν. Με άλλα λόγια, η καθοδήγηση δεν
πραγματοποιείται μόνο στους αγώνες, αλλά και στην προπόνηση.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η καθοδήγηση παραμένει «εντός γηπέδου…». Υπάρχει όμως καθοδήγηση
και «εκτός γηπέδου…»;
Υποθετικά, αλλά παράλληλα κυριολεκτικά, μια συνάντηση με ένα πλούσιο γεύμα θα κάνει τους παίκτες
να μοιραστούν όμορφες στιγμές, να γνωριστούν περισσότερο και να δεθούν συναισθηματικά. Κάποιοι
ίσως να γίνουν και φίλοι. Το γεύμα αυτό όμως δεν θα βελτιώσει τις λειτουργίες της ομάδας αν οι ίδιοι
παίκτες δεν εξασκηθούν κατάλληλα και επαρκώς μέσα στο γήπεδο. Είναι δεδομένο δηλαδή, ότι δεν
μπορούμε να αντικαταστήσουμε τις προπονητικές παρεμβάσεις με γεύματα και εκδρομές και να
απαιτούμε η ομάδα να βελτιώσει τους αγωνιστικούς της δείκτες.
«Οι δεξιότητες είναι πολύ εξειδικευμένες, και η καλύτερη εξάσκηση είναι αυτή που προσεγγίζει
περισσότερο την δεξιότητα και τις συνθήκες του περιβάλλοντος που θα εφαρμοσθεί.» (Henry, 1968)
Τι συμβαίνει όμως αν δούμε την απόδοση ολιστικά;
Στο τρίτο μέρος του παρόντος, εξηγήσαμε έμμεσα ότι, οι παίκτες πρέπει να καθοδηγηθούν σε τρεις
γενικές «διαστάσεις»: να αναπτύξουν συγκεκριμένες δεξιότητες, να αποκτήσουν γνώσεις γύρω

από τα ζητούμενα και να υιοθετήσουν στάσεις και συμπεριφορές που να ευνοούν την
απαιτούμενη κινητική εκτέλεση κάθε φορά!
Για παράδειγμα, η υιοθέτηση μιας πιο υπεύθυνης συμπεριφοράς από τους παίκτες, που ευνοεί την
εκτέλεση της τεχνικής και της υψηλής απόδοσης στους αγώνες (από την πλευρά της φυσιολογίας),
ενδεχομένως να επιβάλλει την δέσμευση τους σε συγκεκριμένο πρόγραμμα διατροφής και ύπνου. Ο
παίκτης για να δεσμευτεί και να ακολουθήσει οφείλει να έχει γνώση της σχέσης των εννοιών απόδοση,
διατροφή και επάρκεια ύπνου. Αν δεν υπάρχει η επίγνωση αυτή, επιβάλλεται, κάποιος να το εντοπίσει
και να πράξει με τέτοιο τρόπο ώστε αυτό να αλλάξει!
Από την άλλη, επειδή αναφερόμαστε σε αθλητές, δηλαδή ανθρώπους, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι ένα
ευρύτερο πλαίσιο εμπειριών ενδεχομένως να μεγαλώσει την βάση για την αρτιότερη εξέλιξη τους. Οι
μέθοδοι μεταδοτικότητας και διδασκαλίας δεν πρέπει να αποτελούν στείρα γνώση. Η απόδοση των
αιτιών από μέρους των αθλητών, και η διαδρομή για την απόκτηση της μεταγνωστικής γνώσης
(πέραν της δηλωτικής ή διαδικαστικής) χρειάζεται κάτι περισσότερο, χρειάζεται και την κριτική σκέψη
και την μεγάλη ποικιλία παραστάσεων. Η απόκτηση της μεταγνωστικής γνώσης βοηθάει τους αθλητές
στο πώς να μαθαίνουν, και επιπλέον στο πως να γίνει η γνώση αυτή «κτήμα» τους (Flavell, 1979).
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι τους βοηθάει να γνωρίζουν «τι» πρέπει να προσέξουν κατά την εκτέλεση
μιας κινητικής δεξιότητας, «πώς» θα πρέπει να ενεργήσουν σε επίθεση και σε άμυνα κατά τη διάρκεια
ενός αγώνα, «ποιες» οι αποτελεσματικότερες επιλογές και εν γένει «ποια είναι τα στοιχεία» εκείνα που
θα τους οδηγήσουν στην επιτυχημένη εκτέλεση της κίνησης, (Luke & Hardy, 1999).
Έχει λοιπόν την σημασία του, να τονίσουμε πως η καθοδήγηση πραγματοποιείται και εκτός
γηπέδου…
..Και πως, ανάλογα το επίπεδο της ομάδας η καθοδήγηση εκφεύγει από τα στενά όρια της σχέσης
προπονητή - παίκτες και διαχέεται σε όλα τα μέλη αυτής!
Όσον αφορά, στο ερώτημα «πότε πραγματοποιείται η καθοδήγηση», εύκολα απαντάμε ότι,
πραγματοποιείται πριν, κατά την διάρκεια και μετά των αγώνων και των προπονήσεων!

ΣΥΝΟΨΗ
Ο προπονητής καθοδηγεί τους παίκτες του (τους ανθρώπους), έναν προς έναν, ώστε να εκτελούν
σωστά τις ποδοσφαιρικές κινήσεις που τους αναλογούν, για την ολοκλήρωση με επιτυχία όλων των
λειτουργιών της ομάδας σε κάθε φάση του παιχνιδιού, ακόμη και αν η «πίεση» αυξάνεται, ή
μεταβάλλεται.
Για να καθοδηγήσουμε στο ποδόσφαιρο θα πρέπει να ξεκινήσουμε με την δημιουργία ενός ομαδικού
πλαισίου, δηλαδή το στυλ παιχνιδιού, την διάταξη των παικτών σε θέσεις, οι ρόλοι και τα καθήκοντα
αυτών και τα αγωνιστικά σχέδια που προκύπτουν από την εφαρμογή του συγκεκριμένου στυλ, ανά
συνθήκη παιχνιδιού.
Η καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο πρακτικά εστιάζει στους εξής στόχους:
1. Ο προπονητής καθοδηγεί ώστε να δώσει «σχήμα» και «εικόνα» στο τι ζητά από τους παίκτες του
τόσο στο γενικό πλαίσιο των λειτουργιών όσο και στα ειδικά ζητήματα (στυλ παιχνιδιού, τακτικές,
συνοχή έργου, σκοπιμότητα). Ζητούμενο να ξέρουν και να πιστεύουν σε όσα πράττουν!
2.Καθοδηγεί εστιάζοντας στις ποδοσφαιρικές ενέργειες κάθε παίκτη αναλύοντας τις στις 4
παραμέτρους (αγωνιστική αντίληψη): τοποθέτηση (οριζόντιο και κάθετο άξονα), συγχρονισμός,
ρυθμός, σκοπός-στόχος.
3. Καθοδηγεί την εκτέλεση της τεχνικής (ανάπτυξη δεξιοτήτων) υποδεικνύοντας τον βέλτιστο τρόπο ή
τρόπους εκτέλεσης (κυρίως με μπάλα, αλλά όχι μόνο).
4. Καθοδηγεί την καλύτερη επικοινωνία και συντονισμό των ενεργειών δύο ή περισσότερων
ποδοσφαιριστών.
5. Καθοδηγεί τους παίκτες του να μάθουν να λύνουν μόνοι τους τα αγωνιστικά προβλήματα με
παρατήρηση και επιλογή. Ο βαθμός ελευθερίας εξαρτάται από το επίπεδο εν γένει των
ποδοσφαιριστών.
Η προπονητική πέραν από επιστήμη είναι και τέχνη, διότι το κυριότερο ερώτημα στο οποίο απαντά
είναι το πώς η ομάδα θα μεγιστοποιήσει την απόδοση και την αποτελεσματικότητα της στους αγώνες!
Από την ανάλυση των αγώνων καθορίζονται τα αγωνιστικά προβλήματα. Καθορίζοντας τα αγωνιστικά
προβλήματα, προκύπτουν από την μία οι αδυναμίες των παικτών τόσο σε σύγκριση με το επίπεδο
δυσκολίας, όσο και σε σχέση με το στυλ παιχνιδιού της ομάδας και από την άλλη οι δυσλειτουργίες της
ομάδας τόσο σε σχέση με την επικοινωνία και τον συντονισμό των παικτών, όσο και σε σύγκριση με τις
επιλογές τακτικών και στρατηγικών.
Η καθοδήγηση πραγματοποιείται κυρίως εντός γηπέδου, αλλά δεν σταματά εκεί… και ποτέ!

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
1 ΣΤΥΛ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ /ΣΥΝΘΗΚΗ2 ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΔΙΑΤΑΞΗ
3 ΡΟΛΟΙ-ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ /ΘΕΣΗ
Πίνακας 2
Στόχοι καθοδηγητή
1 Καθοδηγεί ώστε να δώσει «σχήμα» και «εικόνα» στο τι ζητά από τους ποδοσφαιριστές του τόσο
στο γενικό πλαίσιο των λειτουργιών όσο και στα ειδικά ζητήματα (στυλ παιχνιδιού, τακτικές,
συνοχή έργου, σκοπιμότητα). Ζητούμενο να γνωρίζουν και να πιστεύουν σε όσα πράττουν!
2 Καθοδηγεί εστιάζοντας στις ποδοσφαιρικές ενέργειες κάθε παίκτη αναλύοντάς τις στις 4
παραμέτρους (αγωνιστική αντίληψη): τοποθέτηση (οριζόντιο και κάθετο άξονα), συγχρονισμός,
ρυθμός, σκοπός-στόχος.
3 Καθοδηγεί την εκτέλεση της τεχνικής υποδεικνύοντας τον βέλτιστο τρόπο ή τρόπους εκτέλεσης
(κυρίως με μπάλα, αλλά όχι μόνο)
4 Καθοδηγεί την καλύτερη επικοινωνία και συντονισμό των ενεργειών δύο ή περισσότερων
ποδοσφαιριστών του
5 Καθοδηγεί τους παίκτες να μάθουν να λύνουν μόνοι τους τα αγωνιστικά προβλήματα με
παρατήρηση και επιλογή. Ο βαθμός ελευθερίας εξαρτάται από το επίπεδο.
Πίνακας 3
Ο καθορισμός δε του ποδοσφαιρικού προβλήματος απάντα στα εξής μεθοδικά ερωτήματα:
1. Τι: ομαδική λειτουργία
2. Που: μέσα στο γήπεδο
3. Ποιος: είναι υπεύθυνος, θέση, καθήκον, ρόλος
4. Πότε: συνθήκη, κατάσταση
5. Σε ποιον: συμπεριφορά αντιπάλου
6. Πως: Αγωνιστικές λύσεις (αφορά τις τακτικές μας επιλογές)
7. Γιατί: σκοπιμότητα

Παράρτημα
Θέλουμε να διδάξουμε την παρεμπόδιση της ανάπτυξης του αντιπάλου (αμυντική συμπεριφορά μας),
στο δικό μας αμυντικό τρίτο, από τους τέσσερις (4) της άμυνας μας, συν τους δύο (2) αμυντικούς μας
μέσους, όταν ο αντίπαλος ακραίος επιθετικός είναι κάτοχος με ανοιχτή μπάλα (χωρίς αντίπαλο) στην
αδύναμη αμυντική μας πλευρά σε αγωνιστική σχέση ~ (T+4+2)vs(2+3+1). Ποιο ή ποια από τα
παρακάτω είναι σωστά;
1. Η προπόνηση που θα πραγματοποιήσουμε είναι καθοδήγηση.
2. Η προπόνηση που σχεδιάσαμε αποτελεί αγωνιστικό σχέδιο υποομάδας παικτών για
συγκεκριμένη συνθήκη.
3. Η προπόνηση που σχεδιάσαμε αποτελεί την επίλυση του συγκεκριμένου αγωνιστικού
προβλήματος.
4. Η προπόνηση που θα πραγματοποιήσουμε είναι μέρος της διδασκαλίας των καθηκόντων του
Κεντρικού Αμυντικού.

Βιβλιογραφία
Henry, F. (1968). Specifity vs generality in learning motor skill. Classical studies on physical
avtivity , σσ. 331-340.
Locke, E., & Latham, C. (1990). A theory of goal setting and task performance. Prentice Hall.
Magill, R. Motor learning and control Concepts and Applications. Champaing IL: Human Kinetics.
Martin, D., Carl, K., & Lehnertz, K. (2000). Εγχειρίδιο Προπονητικής (2η εκδ.). (Κ. Ταξιλδάρης,
Επιμ., & Β. Γουργούλης, Μεταφρ.) Κομοτηνή: ΑΛΦάΒΗΤΟ.
Mosston, M., & Ashworth, S. (2008). Teaching Physical Education. first online edition,
www.aw.com/bc.
Schmidt, R. (1991). Motor learning and performance. Champaing IL: Human Kinetics.
Theodorakis, Y. (1996). The influence of goals, commitment and self efficacy on motor
performance. Journal of applied Sport Phychology, 8 , σσ. 171-182.
Van Lingen, B. (2016). Coaching Youth Football. World Football Academy BV.
Zauli, A. (2003). Η Τακτική στο Σύγχρονο Ποδόσφαιρο. (Χ. Μουρίκης, Μεταφρ.) Αθήνα:
Αθλότυπο.
Ζέρβας, Ι. (2006). Εισαγωγή στην Κινητική Συμπεριφορά. Αθήνα: Ι.Ε.ΖΕΡΒΑΣ.
Καλογήρου, Λ. (2016, 8 22). Τα μυστικά της σωστής καθοδήγησης (coaching) στο ποδόσφαιρο.
www.acadimies.gr .
Κέλλης, Σ. (2014). ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ Σημειώσεις από τις παραδόσεις του μαθήματος.
Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Μητροτάσιος, Μ. Μεθοδολογία Εκπαίδευσης-Προπόνησης στο Ποδόσφαιρο. Εκπαιδευτικη
Ομάδα ΕΠΟ.
Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης, Γ., & Γούδας, Μ. (2007). Για μια καλύτερη Φυσική Αγωγή.
Θεσσαλονίκη: Χριστοδουλίδη.
Σωτηρόπουλος, Α., & Μπεκρής, Ε. (2007). Προπονησιολογία Ποδοσφαίρου. Αθήνα: ΤΕΛΕΘΡΙΟΝ.
Τζέτζης, Γ., & Λόλα, Α. (2015). Κινητική Μάθηση και Ανάπτυξη. Ελληνικά Ακαδημαϊκά
Συγγράμματα και Βοηθήματα.
Τζιωρτζής, Σ. (2004). ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ Θεωρία Αθλητική Προππόνησης. Αθήνα: Artwork.
Χατζόπουλος, Δ. (2012). Διδακτική Φυσικής Αγωγής. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Πανεπιστημίου
Μακεδονίας.

Η καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο

More Related Content

What's hot

Similar to Η καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο

Recently uploaded

Η καθοδήγηση στο ποδόσφαιρο