ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 1
Με το παρόν κείμενο γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο στυλ παιχνιδιού που να
αφορά όλους όσοι προτιμούν το επιθετικό και ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο. Σκοπός όμως είναι
παράλληλα, να τεθεί στο δημόσιο διάλογο και να αναδειχθεί η σημασία και η αξία της υιοθέτησης ενός
συγκεκριμένου στυλ παιχνιδιού από τους συναδέλφους προπονητές.
Επισημαίνεται ότι, συγκεκριμένο στυλ παιχνιδιού επιβάλλεται να υιοθετείται και από τους «αναπτυξιακούς
προπονητές» (μικρές ηλικίες από την έναρξη της εφηβείας), με την προϋπόθεση ότι η μάθηση
προηγείται της απόδοσης, δηλαδή το στυλ να αποτελεί ταυτόχρονα μέρος του οράματος, της
μελλοντικής κατάστασης στην οποία εργαζόμαστε συστηματικά να φθάσουμε!.
Οι σκέψεις που ακολουθούν μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο σε όσους ενδιαφέρονται για μια
πιο συστηματική προσέγγιση στην διδασκαλία του ποδοσφαίρου. Διευκρινίζεται ότι το ζητούμενο, δεν
είναι απλά και μόνο να απαντηθούν όσα περισσότερα ερωτήματα, ούτε απλά και μόνο να δοθούν
λύσεις για όλα τα προβλήματα. Αντιθέτως, οι τρόποι έκφρασης του στυλ που περιγράφεται μπορεί να
ποικίλουν και αυτό έχει περισσότερη αξία από τη στείρα υιοθέτησή του.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 2
Στυλ παιχνιδιού στο ποδόσφαιρο
Ο αντικειμενικός στόχος του παιχνιδιού είναι πάντα η νίκη και αυτό δεν πρέπει να
παρερμηνευτεί σε καμία των περιπτώσεων. Το στυλ είναι ο τρόπος με τον οποίο θα προσεγγίσουμε
αυτόν τον αντικειμενικό στόχο.
Η επιλογή της διάταξης αφορά την υλοποίηση του στυλ μας. Τα βασικά καθήκοντα αφορούν
τις απαιτήσεις ανά θέση στην επιλεχθείσα διάταξη. Οι ρόλοι δίνονται ανά παίκτη ή/και ομάδες
παικτών, εντός ή εκτός απαιτήσεων των βασικών καθηκόντων (τακτικές1
), έναντι των αντιπάλων.
Σχήμα 1 «Το στυλ είναι η «καρδιά»…. του παιχνιδιού μας»
1
(βλ «Ρόλοι» στο παρόν)
Ρόλοι
Βασικά
καθήκοντα
Διάταξη
ΣΤΥΛ
Το στυλ παιχνιδιού είναι και ζήτημα αισθητικής….
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 3
Στυλ παιχνιδιού
Επιθετικό και δημιουργικό ποδόσφαιρο πρωτοβουλιών σε όλες τις θέσεις, με κυριαρχία στις
προσωπικές μονομαχίες σε άμυνα και επίθεση, συνεχώς, γρήγορα και σίγουρα.
ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ
1. Επιθετικό ποδόσφαιρο
Επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει υλοποίηση των επιθετικών λειτουργιών2
, με τελικό σκοπό
να δημιουργούμε ευκαιρίες και να σκοράρουμε.
Το επιθετικό δε ποδόσφαιρο, θα πρέπει να υλοποιείται εντός του πλαισίου των τριών αρχών3
που θέτουμε στον ορισμό μας, ήτοι Συνεχώς – Γρήγορα – Σίγουρα
Συνεχώς επιθετικό ποδόσφαιρο, σημαίνει να υλοποιούμε τις επιθετικές ομαδικές λειτουργίες
με διάρκεια, ήτοι αναφερόμαστε στην συχνότητα υλοποίησης τους και στην διατήρηση της
συχνότητας αυτής σε όλο τον αγώνα. Τελικός σκοπός είναι να δημιουργούμε πολλές ευκαιρίες και
φυσικά να σκοράρουμε όσο γίνεται περισσότερο.
Γρήγορα επιθετικό ποδόσφαιρο, σημαίνει υψηλό ρυθμό παιχνιδιού, όπως αυτό
προσδιορίζεται από τις ίδιες τις ποδοσφαιρικές ενέργειες, δηλαδή γρήγορες ποδοσφαιρικές
ενέργειες, διατήρηση των γρήγορων ενεργειών σε όλη τη διάρκεια του αγώνα (π.χ. όχι γρήγορο
ρυθμό μόνο στο πρώτο ημίχρονο και αργό στο δεύτερο), πολλές ποδοσφαιρικές ενέργειες στην
μονάδα του χρόνου και διατήρηση πολλών ποδοσφαιρικών ενεργειών στην μονάδα του χρόνου σε
όλη τη διάρκεια του αγώνα.
Επισημαίνεται ότι, γρήγορο επιθετικό ποδόσφαιρο μπορεί να επιτευχθεί και με την
διατήρηση υψηλού ρυθμού μετακίνησης της μπάλας.
Σίγουρα επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει (συνδυαστικά με τα παραπάνω) ότι πρέπει οι
επιθετικές λειτουργίες να υλοποιούνται με ποδοσφαιρικές ενέργειες που από την μια διασφαλίζουν
της κατοχής της μπάλας, από την άλλη με την σημασία της αιφνίδιας και όχι της βιαστικής
ενέργειας. Το σίγουρα είναι ζήτημα επιλογών.
2
(Επιθετικές λειτουργίες: Ανάπτυξη, Σκοράρισμα, Μετάβαση στην επίθεση)
3
(βλ. Σχήμα 3)
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 4
Σχήμα 2 «Η απλοποιημένη μορφή μεθόδευσης πληροφοριών και εκτέλεσης της κίνησης»
Σχήμα 3 «Οι τρεις αρχές του στυλ μας και που αναφέρονται»
2. Δημιουργικό ποδόσφαιρο πρωτοβουλιών σε όλες τις θέσεις.
Δημιουργικό ποδόσφαιρο σημαίνει, όχι ότι δεν υπάρχει ένα σταθερό αγωνιστικό σχέδιο
(βεβαίως και υπάρχει), αλλά ότι ο παίκτης μπορεί να παρεκκλίνει όπου οι συνθήκες το απαιτούν,
ενώ οι συμπαίκτες του με την σειρά τους είναι σε θέση να κατανοήσουν την όποια απόκλιση!
Με την ίδια λογική, στην δημιουργικότητα εντάσσεται και η εναλλαγή από ένα σχέδιο σε ένα
άλλο.
Πρωτοβουλία σε όλες τις θέσεις σημαίνει από την μια την ενεργή συμμετοχή όλων (και των 11),
από την άλλη την διάθεση για συμμετοχή ακόμη και όταν η μπάλα «καίει».
Η δημιουργικότητα και η ενεργή συμμετοχή πρέπει να υλοποιούνται εντός του πλαισίου των
τριών αρχών μας. Η δημιουργικότητα είναι ζήτημα απόφασης4
, ενώ η πρωτοβουλία είναι ζήτημα
νοοτροπίας.
3. Κυριαρχία στις προσωπικές μονομαχίες σε άμυνα και επίθεση
Κυριαρχία στις προσωπικές μονομαχίες σημαίνει υψηλά ποσοστά επιτυχίας σε καταστάσεις
1vs1 και αυτό να αφορά όλες τις θέσεις και όλες τις λειτουργίες της ομάδας.
4
Αναλύεται παρακάτω η σύνδεση της απόφασης για δημιουργικότητα με την εκτέλεση της ενέργειας.
Αντίληψη Απόφαση Εκτέλεση
• ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣΣΥΝΕΧΩΣ
• ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝΓΡΗΓΟΡΑ
• ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝΣΙΓΟΥΡΑ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 5
ΑΝΑΛΥΣΗ
Να διευκρινίσουμε ότι στην παρούσα ανάλυση, οι στατικές φάσεις είναι κάτι ξεχωριστό και δεν
επηρεάζουν ούτε επηρεάζονται από το στυλ παιχνιδιού. Είναι δηλαδή εκτός ερμηνείας και ανάλυσης.
Για να πετύχουμε λοιπόν τους στόχους του Επιθετικού ποδοσφαίρου που θέσαμε, ήτοι
υλοποίηση των επιθετικών ομαδικών λειτουργιών, συνεχώς, γρήγορα, σίγουρα, με τελικό σκοπό τις
πολλές ευκαιρίες και τα πολλά γκολ, θα πρέπει κατ’ αρχάς να αναζητάμε το γκολ ως νοοτροπία
και τρόπο παιχνιδιού και επιπλέον αυτό να διατηρείται χωρίς να επηρεάζεται, δηλαδή να
θέλουμε να βάλουμε πολλά γκολ σε οποιαδήποτε κατάσταση ή συνθήκη παιχνιδιού, είτε κερδίζουμε
άνετα, είτε η ήττα είναι δεδομένη, καθ΄ όλη τη διάρκεια του αγώνα.
Με άλλα λόγια το κίνητρο μας για επιθετικό ποδόσφαιρο είναι το ίδιο το
στυλ παιχνιδιού μας.
Υπενθυμίζω ότι το στυλ είναι ο τρόπος υλοποίησης
του αντικειμενικού στόχου του παιχνιδιού, «το πώς
του προορισμού μας». Πάντα παίζουμε για να
κερδίσουμε.
Σχήμα 4 «Εξασκούμε τις δεξιότητες μας, τις
συμπληρώνουμε με γνώσεις και τις υποστηρίζουμε με
στάσεις και συμπεριφορές….»
Η διατήρηση της μπάλας -_Ανάπτυξη
Η ανάπτυξη, δηλαδή η μεταφορά της μπάλας προς την αντίπαλη εστία (αυξάνονται τα
μέτρα μακριά από την εστία μας και έτσι έχει νόημα η έννοια της ανάπτυξης), έχει ως τελικό σκοπό
την δημιουργία ευκαιρίας. Ο όρος «δημιουργία ευκαιρίας» σημαίνει ότι θέτουμε έναν τουλάχιστον
συμπαίκτη μας, με μπάλα, σε προφανή θέση για γκολ5
.
Για να παίξουμε τη μπάλα σίγουρα επιλέγουμε την δομημένη ανάπτυξη που θα μας οδηγήσει
στην δημιουργία ευκαιρίας για γκολ. Δομημένη ανάπτυξη σημαίνει ότι μεθοδικά η ομάδα προσπαθεί
να ξεπεράσει την παρεμπόδιση των αντιπάλων και αυτό αντιστοιχεί σε συγκεκριμένα μοτίβα-λύσεις
5
(προφανή θέση για γκολ: βλέπε παρακάτω καταστάσεις που ευνοούν το γκολ)
Δεξιότητες
Γνώσεις
Νοοτροπία
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 6
έναντι στις τακτικές τους κάθε φορά με μεταβιβάσεις που είναι βέβαιες για την επιτυχία τους. (Αν
πάει ο νους σας στις χαμηλές κοντινές και μέσης απόστασης μεταβιβάσεις, είστε στον σωστό δρόμο!).
Είναι δηλαδή ζήτημα επιλογών, αποφάσεων!
Το σίγουρα όμως, σύμφωνα και με το ορισμό που δώσαμε παραπάνω, αφορά και τις
αιφνίδιες ενέργειες. Μια αιφνίδια ενέργεια, μπορεί να συμπεριλάβει και μια ψηλή μεταβίβαση που
γνωρίζουμε ότι έχει λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας από μια χαμηλή.
Έχει σημασία λοιπόν να διαχωρίσουμε την αιφνίδια ενέργεια από την βιαστική! Δεν ξεχνάμε
ότι έχουμε ζήτημα αποφάσεων. Την βιαστική απόφαση, π.χ. μια προωθημένη μεταβίβαση στην
πλάτη του αντιπάλου ακραίου αμυντικού χωρίς ο συμπαίκτης μας ακραίος επιθετικός να είναι σε
θέση να ακολουθήσει, δεν την θέλουμε. Είναι λάθος απόφαση. Την αιφνίδια, που έχει μεν το ρίσκο
της, αλλά γίνεται σε σωστές προϋποθέσεις την θέλουμε.
Περαιτέρω ανάλυση εκφεύγει του παρόντος διότι η αιφνίδια ενέργεια θα πρέπει να
περιγραφεί στο πλαίσιο της «αγωνιστικής αντίληψης»6
, ήτοι των 4 παραμέτρων (βλ. προηγούμενο
κείμενο: «Η Καθοδήγηση») και συνδέεται με την επιλεχθείσα διάταξη, τα αγωνιστικά σχέδια
(τακτικές) και το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό. Είναι πολύ ενδιαφέρον ως πρόβλημα και μου αρέσει
να μένει ανοιχτό σε νέα γνώση.
Με άλλα λόγια το επιθετικό ποδόσφαιρο απαιτεί και ρίσκο στις αποφάσεις. Το πόσο θα
ρισκάρεις επηρεάζεται από τις συνθήκες του αγώνα αναφορικά με το σκορ και τον εναπομείναντα
χρόνο. Πάντα θέλουμε να κερδίσουμε τον αγώνα.
Σημαντική παράμετρος λοιπόν για να εφαρμόσουμε το στυλ μας είναι, να κυριαρχήσουμε,
ώστε τελικά να υλοποιούνται οι επιθετικές λειτουργίες περισσότερο από τις αμυντικές λειτουργίες,
με την επισήμανση ότι η διατήρηση της μπάλας είναι το μέσο για τον τελικό σκοπό (την δημιουργία
ευκαιριών) και όχι δηλαδή διατήρηση της κατοχή της μπάλας για την κατοχή της μπάλας. Εκτελούμε
τις επιθετικές λειτουργίες τηρώντας τις τρεις αρχές μας.
Με το παραπάνω απαντάμε και στο ερώτημα «πως θα συμπεριφερθεί η ομάδα μας έναντι
μιας ομάδας με το ίδιο στυλ»..
Ερώτημα: Εμείς την μπάλα, ή ο αντίπαλος, έναντι μιας ομάδας με το ίδιο στυλ;
Απέναντι σε μια ομάδα λοιπόν, που θέλει να έχει την μπάλα, αν επιτρέψουμε να την διατηρεί
για περισσότερο χρόνο από εμάς, τότε αφήνουμε τον χρόνο να κυλά άσκοπα παραβιάζοντας την
αρχή του συνεχώς! Εμείς όμως θέλουμε να υλοποιούμε τις επιθετικές λειτουργίες, δεν μπορούμε
6
Αφορά την ερμηνεία των ποδοσφαιρικών ενεργειών εντός του ομαδικού πλαισίου, δηλαδή των αποφάσεων.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 7
αλλιώς. Με αυτό τον τρόπο, προσπαθούμε να μην είμαστε ένα βήμα πίσω στην λήψη των
αγωνιστικών αποφάσεων. Θέλουμε να κυριαρχήσουμε, να έχουμε την μπάλα και να επιδιδόμαστε σε
ένα «καταιγιστικό» ποδόσφαιρο συνεχών επιθέσεων.
Πρακτικά, δηλαδή απέναντι σε μια ομάδα με το ίδιο στυλ ένας παρατηρητής θα βλέπει ένα
«ανοιχτό παιχνίδι» με συνεχείς μεταβάσεις και υψηλό ρυθμό. Για εμάς όμως θα είναι ένα «κλειστό»
παιχνίδι, με πολύ κοντά τις γραμμές για να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε δεύτερες και τρίτες
μπάλες και παράλληλα να έχουμε πιο εύκολες τις μεταβάσεις. Επομένως απαντάμε «ναι» και σε
«παιχνίδι συνεχών μεταβάσεων».
Στο ερώτημα αν θα μπορούσαμε σκόπιμα να μειώσουμε τον ρυθμό του παιχνιδιού, λέμε πάλι
«ναι», ιδιαίτερα μετά από μια μετάβαση στην επίθεση που δεν ολοκληρώθηκε.
Ερώτημα: Πράττουμε, όμως εντός στυλ με την εν γένει μείωση του ρυθμού παιχνιδιού;
Στην περίπτωση που σκόπιμα μειώσουμε τον ρυθμό του παιχνιδιού, δηλαδή τον ρυθμό των
ποδοσφαιρικών ενεργειών μας, δεν παραβιάζουμε την αρχή του γρήγορα μόνο αν διατηρήσουμε
γρήγορο ρυθμό στην μπάλα! Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, η μπάλα πρέπει να μετακινείται και να
μην είναι στάσιμη. Η αίσθηση που μένει και που αποτυπώνεται σε κάποιον παρατηρητή είναι ότι και
ο ρυθμός του παιχνιδιού παραμένει γρήγορος.
Παρόλα αυτά δεν υπάρχει ανάπτυξη (με την έννοια που δώσαμε παραπάνω), ούτε δημιουργία
ευκαιρίας. Έχουμε δηλαδή διατήρηση της κατοχή της μπάλας για την κατοχή της μπάλας (ήξεις
αφήξεις ουκ εν πολέμω θνήξεις). Για παράδειγμα, δύο παίκτες εναλλάσσουν στάσιμοι τέσσερις
συνεχόμενες μεταβιβάσεις (ενδεικτικά) με μία επαφή. Άλλο παράδειγμα, απέναντι σε οργανωμένη
άμυνα επιχειρούμε διπλή αλλαγή πλευράς παιχνιδιού με μικρές χαμηλές μεταβιβάσεις και αφού
πρώτα έχουν συμπληρωθεί τέσσερις μεταβιβάσεις (ενδεικτικά) στην δυνατή πλευρά για την
μετατόπιση του αντιπάλου7
.
Η μείωση του ρυθμού του παιχνιδιού θα πρέπει να εξυπηρετεί τον αντικειμενικό μας στόχο
(τη νίκη). Όταν το επιλέξουμε δεν θα είμαστε αντιφατικοί διότι ο υψηλός ρυθμός μετακίνησης της
μπάλας σε συνδυασμό με τις τακτικές μετατόπισης των αντιπάλων, αναπόφευκτα θα εμφανίσει τις
νέες ευκαιρίες που αναζητάμε να εκμεταλλευτούμε! Όταν οι ευκαιρίες εμφανιστούν τότε ο ρυθμός
αλλάζει ξανά.
7
Η «μετατόπιση του αντιπάλου» ως τακτική αποτελεί ξεχωριστό και «ανοιχτό» κεφάλαιο….
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 8
Έχει αξία στο σημείο αυτό να αναφέρουμε την σημαντικότητα που έχει στις τακτικές που θα
επιλέξουμε για την εφαρμογή του στυλ μας η εναλλαγή ρυθμού στο παιχνίδι μας, αναφορικά τόσο
με τις ποδοσφαιρικές ενέργειες, όσο και με την κίνηση της μπάλας. Η περαιτέρω ανάλυση εκφεύγει
του παρόντος.
Ανάπτυξη από το αμυντικό μισό
Είναι δεδομένο ότι στο αμυντικό μας μισό με την συμμετοχή του Τ είμαστε περισσότεροι,
γεγονός που αυξάνει την σιγουριά. Για τον λόγο αυτό η ανάπτυξη ξεκινά από την άμυνα και είναι
σκόπιμη, συντονισμένη, με την συμμετοχή όλων και με όσες μεταβιβάσεις απαιτεί η κάθε
περίσταση. Ζητούμενο είναι να σιγουρέψουμε την πορεία της μπάλας προς τα μπροστά και
στοχευόμενα να «χτίσουμε» τις καταστάσεις που ευνοούν την δημιουργία ευκαιρίας και κατ’
επέκταση το γκολ. Βέβαια, ο πρώτος στόχος που τίθεται στην ανάπτυξη από το αμυντικό μισό είναι
να περάσουμε στο επιθετικό μισό… με άλλα λόγια να προσπελάσουμε την πρώτη γραμμή πίεσης και
παρεμπόδισης του αντιπάλου και να βρεθούμε με ανοικτή μπάλα και κατεύθυνση προς την αντίπαλη
εστία, έχοντας «αφαιρέσει» παίκτες.
Ερώτημα: Βασική αρχή μας είναι το γρήγορα, αλλά γιατί δεν επιλέγουμε βολέ από τον T;
Δεν το επιλέγουμε ως πρώτη επιλογή, διότι με το βολέ από τον Τ δεν εξασφαλίζουμε την
μπάλα. Αντιθέτως, με την χρήση μεγάλων και ψηλών μεταβιβάσεων, έναντι οργανωμένης ή και μη
άμυνας θέτουμε την μπάλα υπό μεγαλύτερη αμφισβήτηση. Η διατήρηση της μπάλας εξασφαλίζεται
με απλές και βέβαιες μεταβιβάσεις σε χώρους που δεν υπάρχει μεγάλη αντίσταση.
Παραπάνω αναφέρουμε ότι έχουμε υπεραριθμία με την συμμετοχή του Τ. Τι γίνεται όμως
αν αυτή η συνθήκη αλλάξει και δεν υπάρχει υπεραριθμία, ή οι χώροι είναι πολύ μικροί παρά την
υπεραριθμία; Τότε πρέπει και το σχέδιο ανάπτυξης να αλλάξει…. και επιλέγουμε το βολέ, με την
παράμετρο ότι η μπάλα πρέπει να μεταβιβασθεί σε συγκεκριμένους χώρους που να αυξάνεται η
πιθανότητα για δημιουργία ευκαιρίας ή διασφάλισης της μπάλας, δηλαδή να πληροί τις
προϋποθέσεις του στυλ μας. Το ποιοι είναι οι χώροι αυτοί, αποτελεί ένα ακόμη ενδιαφέρον ανοιχτό
πρόβλημα.
Άμεσο ή έμμεσο παιχνίδι στο επιθετικό μισό
Έχουμε αναφέρει στην αρχή του σίγουρα ότι το ζητούμενο είναι να εξασφαλίζουμε την
μπάλα σε κάθε εκτέλεση της και ταυτόχρονα να ενεργούμε αιφνίδια, αλλά όχι βιαστικά.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 9
Είναι κοινός τόπος ότι το επιθετικό ποδόσφαιρο θέλει και ρίσκο στις αποφάσεις.
Έχουμε ακόμη δώσει προτεραιότητα στην δομημένη ανάπτυξη έναντι του βολέ, αλλά θα
επιλέξουμε την μεγάλη μεταβίβαση, είτε είναι βολέ, είτε αλλαγή πλευράς, είτε προωθημένη, είτε
άμεση από το αμυντικό μισό, αν αυτή πληροί τις προϋποθέσεις του στυλ μας.
Επομένως στο στυλ μας, στο επιθετικό μισό, πρέπει να εντάξουμε και το κάθετο παιχνίδι
ανάμεσα στις γραμμές του αντιπάλου και τις συνεργασίες των παικτών (συνδυαστικά) και το
παιχνίδι με προωθημένες (ψηλές) μεταβιβάσεις εκμεταλλευόμενοι τον χώρο στην πλάτη των
αντιπάλων αμυντικών.
Άλλωστε, επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει ότι μπορώ να επιτεθώ σε κάθε αντίπαλο και
για να το επιτύχω αυτό θα πρέπει να έχω πολλούς τρόπους.
Επίθεση από τις άκρες ή από τον άξονα στο επιθετικό μισό
Συμπληρώνοντας την παραπάνω τελευταία φράση, Επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει ότι
μπορώ να επιτεθώ με όλους τους δυνατούς τρόπους. Επιλέγω δηλαδή ότι κρίνεται σκόπιμο κάθε
φορά: ατομική ενέργεια, συνδυαστικό και από τις άκρες και από τον άξονα
Το σκοράρισμα
Το σκοράρισμα αφορά την εκτέλεση της τεχνικής για το γκολ, συν την όποια συνεργασία
των παικτών που βρίσκονται σε προφανή θέση για γκολ, δηλαδή το απλό συνδυαστικό παιχνίδι των
παικτών που είναι σε προφανή θέση για γκολ. Στην πρώτη περίπτωση συγκαταλέγονται και τα
μακρινά σουτ, ενώ στην δεύτερη περίπτωση συγκαταλέγονται και οι τοποθετήσεις εντός περιοχής.
Προφανή θέση για γκολ σημαίνει ότι ευνοείται το σκοράρισμα και το γκολ ευνοείται σε
καταστάσεις 1vs0, 1vsΤ, 1vs(1+Τ), δηλαδή σε ισαριθμία ή σε δική μας υπεραριθμία κοντά στην
αντίπαλη εστία με «οπτικό πεδίο». Άρα «δημιουργία ευκαιρίας» σημαίνει να φθάσει η μπάλα σε
παίκτη κοντά8
στην αντίπαλη εστία με «οπτικό πεδίο».
Αξίζει να αναφέρουμε ότι το σκοράρισμα απαιτεί εξάσκηση στις δεξιότητες που αφορούν
την τεχνική για το γκολ. Είναι γεγονός ότι παραμελείται η εξάσκησή αυτών των δεξιοτήτων.
Αναφέρομαι στις πραγματικές συνθήκες του σκοραρίσματος.
8
Κοντά, για κάποιους παίκτες που σουτάρουν με 130 χλμ/ω και ακρίβεια, είναι τα 30 μ.!!!!!!!!!!!!
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 10
Πολλοί αναφέρονται στους ψυχολογικούς παράγοντες του σκοραρίσματος, όταν υπάρχει
αστοχία μπροστά στην αντίπαλη εστία. Αυτό «χαρτογραφεί» ένα πρόβλημα το οποίο είναι εκτός
ποδοσφαίρου. Θέλω να πω, είμαστε σίγουροι ότι ο παίκτης που αστοχεί έχει εξασκηθεί αρκετά;
Έχουμε εξαντλήσει την παράμετρο της εξοικείωσης στις πραγματικές συνθήκες του σκοραρίσματος
και την επαρκή επανάληψη των ασκήσεων αυτών;
Συνήθως περιοριζόμαστε σε προφορικές οδηγίες που εστιάζουν στην απόφαση της
εκτέλεσης. Δεν είναι αρκετό!! Αν πάλι αναλογιστούμε πόσος χρόνος αφιερώνεται για την εξάσκηση
της μεταβίβασης, ίσως τότε κατανοήσουμε ότι το πλούσιο ασκησιολόγιο και τα σχετικά αγωνιστικά
παιχνίδια που αφορούν το γκολ, θα πρέπει να ενσωματωθούν σε συχνότερη βάση στην
περιοδικότητα μας.
Η προσωπική μου άποψη είναι πως «δεν υπάρχει κανένας λόγος να υλοποιηθεί μια
προπονητική μονάδα στην οποία δεν θα χρειάζεται να σκοράρει ο παίκτης».
Αν λοιπόν το ζητούμενο είναι να βάλουμε πολλά γκολ, τότε πρέπει να προπονούμε την
τεχνική του γκολ, την απόφαση για την εκτέλεση της τεχνικής του γκολ και την διάθεση για πολλά
γκολ και όλα αυτά παρουσία αντιπάλου! Με άλλα λόγια το στυλ μας να είναι και τρόπος
προπόνησης μας!!!
Τονίζεται ιδιαίτερα ότι το γκολ στις πραγματικές του συνθήκες δεν αποτελεί απαραίτητα
ατομική υπόθεση….
Η μετάβαση στην επίθεση
Είναι δεδομένο, πως για να «παράγουμε» ευκαιρίες πρέπει οι ενέργειές μας να έχουν το
στοιχείο του αιφνιδιασμού, ή την αναγνώριση και εκμετάλλευση των [χρονικών] σημείων που ο
αντίπαλος δεν είναι οργανωμένος, ή την εν γένει αναγνώριση και εκμετάλλευση των αγωνιστικών
κενών του. Τα προηγούμενα δεν είναι απαραίτητα και διαφορετικά μεταξύ τους.
Η φάση της μετάβασης στην επίθεση, η αντεπίθεση, είναι μια βραχυχρόνια περίοδο μέσα στο
παιχνίδι που μπορούμε να αιφνιδιάσουμε τον αντίπαλο και να εκμεταλλευτούμε τα αμυντικά κενά
του. Επομένως, συνδυαστικά και με όσα έχουμε αναφέρει παραπάνω, για να εφαρμόσουμε το στυλ
μας θα πρέπει να μπορούμε να αντεπιτεθούμε με επιτυχία απέναντι σε κάθε αντίπαλο. Η φάση αυτή
οπωσδήποτε είναι το ατού της ομάδας μας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 11
Ο χρόνος της μετάβασης δεν μπορεί να ξεπερνά τα 10΄΄, ενώ σε υψηλό επίπεδο υπολογίζεται
στα 6΄΄. Για πρακτικούς λόγους προτείνεται η υιοθέτηση του κανόνα των 5΄΄-8΄΄! Άλλωστε, ο
κανόνας αυτός εκπληρώνει και την αρχή του γρήγορα.
Ο τρόπος που θα αντεπιτεθούμε εξαρτάται από το σημείο που αποσπάσαμε την μπάλα και
από τον αντίπαλο. Σε κάθε περίπτωση η πρώτη ενέργεια μας θα πρέπει να είναι βέβαιη, θα πρέπει να
κινηθούμε γρήγορα μπροστά και να παίξουμε στο πλάτος μόνο όσο, και αν χρειάζεται, χωρίς
περιττές κινήσεις.
Περισσότερες αναφορές για την μεθοδολογία εκφεύγουν του παρόντος. Η μετάβαση στην
επίθεση πρέπει να είναι το δυνατό «όπλο στην φαρέτρα μας». Οι αντίπαλοι πρέπει να μας
χαρακτηρίζουν με αυτή την φάση του παιχνιδιού. Είναι πολύ ενδιαφέρον ως πρόβλημα και μου
αρέσει να μένει ανοιχτό σε νέες προσεγγίσεις.
Το ζήτημα της «ελευθερίας» σε όρους δημιουργικότητας και πρωτοβουλίας
Το ποδόσφαιρο είναι εξ ορισμού απρόβλεπτο και πολύπλοκο. Το καλύτερο αγωνιστικό
σχέδιο τις περισσότερες φορές δεν είναι αρκετό. Οι παίκτες υποχρεούνται συνεχώς να λαμβάνουν
αποφάσεις. Άρα κάποιες φορές είναι καλύτερα να αποκλίνουμε λιγάκι, όταν δηλαδή λάβουμε υπόψη
την τρέχουσα συμπεριφορά του αντιπάλου. Ο πραγματικός αγώνας δεν είναι βιντεοπαιχνίδι.
Επομένως, το αγωνιστικό σχέδιο λειτουργεί ως γενικό πλαίσιο αναφοράς, εντός του οποίου
οι παίκτες πρέπει να μπορούν να βρουν τις ατομικές λύσεις, οι οποίες ενδεχομένως να αποκλίνουν
κάποιες φορές από όσα αρχικά είχαν σχεδιαστεί, με κοινό σκοπό την υλοποίηση των λειτουργιών
της ομάδας.
Να επισημάνουμε ότι η περισσότερη ελευθερία για την αντιμετώπιση των αγωνιστικών
προβλημάτων (όχι δηλαδή με το στερεότυπο τρόπο) και η όποια ατομική έκφραση (όχι απαραίτητα
στην επίθεση), αφενός απαιτεί εξαιρετικό διάβασμα του παιχνιδιού και έγκαιρη λήψη των νέων
αποφάσεων, αφετέρου αυτό θα πρέπει να συνδυάζεται με εκτέλεση σε υψηλά ποσοστά επιτυχίας
ακόμη και όταν η μπάλα «καίει».
Αν δεν έχουμε υψηλά ποσοστά επιτυχίας στην εκτέλεση των αποφάσεων, τότε δεν
μπορούμε να μιλάμε για δημιουργικό ποδόσφαιρο.
Στο σημείο αυτό εντάσσονται και οι περιπτώσεις εναλλαγής σχεδίου, με την διαφορά ότι την
απόφαση δεν την παίρνει ο προπονητής. Ο παίκτης λοιπόν γνωρίζει ένα μεγάλο εύρος από επιλογές
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 12
εκτός σχεδίου που μπορεί να υλοποιήσει, έχει την δυνατότητα να αναγνωρίσει την νέα συνθήκη που
το σχέδιο δεν επιλύει σε πραγματικό χρόνο, μπορεί να αποφασίζει έγκαιρα και ικανοποιητικά και οι
συμπαίκτες του τον ακολουθούν αμέσως (βλ. Παραδείγματα 1 και 2).
Αυτό, όπως είναι λογικό απαιτεί υψηλή προσαρμοστικότητα, εξάσκηση με πολλές
αγωνιστικές λύσεις και εξαιρετική επικοινωνία σε πραγματικό χρόνο αγώνα, τόσο λεκτική όσο
και μη λεκτική.
Ζητούμενο είναι η ομάδα να μπορεί να προσαρμόζεται άμεσα σε νέες συνθήκες
ο ρόλος του προπονητή
Η δημιουργικότητα και η πρωτοβουλία δεν πρέπει να παρερμηνευτούν, διότι είναι σαφές πως
ο προπονητής πάντα φέρει την τελική ευθύνη και είναι λογικό να είναι αυτός που θα έχει τον πρώτο
λόγο και θα πάρει την τελική απόφαση, για όλα.
Δημιουργικότητα και πρωτοβουλία, όπως και η όποια απόκλιση από το τρέχον σχέδιο δεν
σημαίνουν απαραίτητα έλλειψη πειθαρχίας. Η έλλειψη πειθαρχίας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται
έγκαιρα στην κατεύθυνση που ωφελεί την ομάδα.-
Δημιουργικότητα και πρωτοβουλία μεταξύ άλλων σημαίνουν καλή προετοιμασία, πλήρης
ετοιμότητα, βάθος γνώσεων, υψηλή απόδοση των δεξιοτήτων και υψηλού επιπέδου επικοινωνία.
Ο προπονητής, ανάλογα τον παίκτη και τη θέση, εντός του στυλ και της διάταξης, δύναται να
δώσει ρόλους. Σε άλλους μπορεί να είναι αυταρχικός, δηλαδή να ζητάει πολύ συγκεκριμένες
ενέργειες, σε άλλους δημοκρατικός, δηλαδή να συζητά τις απαιτήσεις και να υπάρχει μια κοινή
συμφωνία για αυτές και τέλος να περιγράφει τι θέλει και να παρέχει εξουσιοδότηση να ενεργήσει ο
παίκτης όπως ο ίδιος επιθυμεί.
Όσο ανεκπαίδευτος είναι ο παίκτης τόσο πιο αυταρχικός θα πρέπει να είναι ο προπονητής,
δηλαδή να του δίνει οδηγίες για όλα. Όσο όμως προχωρά η εκπαίδευσή του, τότε θα κληθεί να
επιλύσει προβλήματα που επιδέχονται περισσότερες από μία λύσεις. Οι λύσεις αυτές θα πρέπει να
είναι εντός πλαισίου στυλ παιχνιδιού (συγκλίνουσα συμπεριφορά). Το τελικό στάδιο είναι ο παίκτης
να επιλύει «ανοιχτά» προβλήματα, δίνοντας και αυτός με την σειρά του την αποκλίνουσα λύση και
την νέα γνώση!!!!!!!!
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 13
Προσωπικά, λατρεύω το δημοκρατικό τρόπο προσέγγισης των παικτών, αλλά πάντα ξεκινώ με
τον αυταρχικό. Περιμένω πως και πως όμως, ποιος θα αναδυθεί.., ώστε να του παρέχω πρόωρη
εξουσιοδότηση και ίσως να μάθω και κάτι καινούργιο!
Είναι σημαντικό να εμπνέεις τους παίκτες σου. Είναι επίσης σημαντικό όλοι να θέλουν να
είναι κοντά σου, αφού εσύ συνεχώς προσφέρεις νέα γνώση και νέα ενδιαφέροντα ερωτήματα, διότι
έτσι θα γίνουν καλύτεροι ποδοσφαιριστές, καλύτεροι επαγγελματίες, καλύτεροι άνθρωποι.
Από την διαδικασία αυτή γίνεται εύκολα αντιληπτός ο καταμερισμός της ευθύνης.
Θέλω να πω, ότι πολλοί θεωρούν ότι γνωρίζουν.. και μπορούν,
αν δεν τους δώσεις όμως ποτέ την ευκαιρία να πράξουν..,
σίγουρα δεν θα μάθουν ποτέ να ρωτούν….
Είπαμε λοιπόν, ότι ζητούμενο είναι η
ομάδα να μπορεί να προσαρμόζεται άμεσα σε νέες συνθήκες (βλ. παραδείγματα 1 και 2). Με άλλα
λόγια, η αποτελεσματικότητα της ομάδας στους αγώνες εξαρτάται και από την ποιότητα των
ποδοσφαιριστών και από την διορατικότητα του ίδιου του προπονητή που έχει επιλέξει το
αγωνιστικό σχέδιο.
Στους αγώνες δε, απαιτείται συνεχώς όλα τα μέλη της ομάδας να αποφασίζουν υπό το
πρίσμα της σύνθεσης των δεδομένων μιας υφιστάμενης κατάστασης και σε αντιπαραβολή με το
επιλεγμένο σχέδιο (τακτική).
Ο προπονητής έχει διδάξει πολλαπλές λύσεις (όσοι περισσότεροι οι αντίπαλοι, ή
δυσκολότεροι, τόσο περισσότερες οι λύσεις), έχει καθοδηγήσει τους παίκτες του να αποφασίζουν
όπου χρειάζεται μόνοι τους εντός στυλ ή σχεδίων (τακτικές), έχει προκαλέσει την σύγκλιση των
απόψεων, έχει εμπνεύσει, μπορεί να αναγνωρίζει την κάθε ενέργεια τόσο των παικτών του όσο και
των αντιπάλων και εν τέλει θα επιτρέψει ή όχι τις όποιες πρωτοβουλίες να συνεχιστούν, δίνοντας τις
κατάλληλες οδηγίες.
Συνήθως, όταν αναλαμβάνω μια
νέα ομάδα πάντα μου
αρέσει να ξεκινώ να
καταγράφω σε λευκό
χαρτί…
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 14
Οι αμυντικές λειτουργίες
Όταν δεν έχουμε την μπάλα, τι κάνουμε;
Η φάση της άμυνας, και κατ’ επέκταση οι λειτουργίες της, δεν μπορούν να αποτελούν
αυτοσκοπό των επιλογών μας με αυτό το στυλ... Είναι το αναγκαίο κακό μας!!
Σαφώς, η άμυνα είναι πιο «όμορφη» και πιο «γοητευτική» από αυτό που παρουσιάζουμε
με το παρόν κείμενο. Πως όμως θα την μετατρέψουμε σε ένα μέσο για να πετύχουμε τον τελικό
σκοπό μας, το επιθετικό ποδόσφαιρο;
Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι μια ομάδα η οποία κυριαρχεί εντός γηπέδου πρέπει να έχει
εξαιρετική απόδοση και στις αμυντικές τις λειτουργίες. Αυτό, διότι καλείται σε πολλά χρονικά
διαστήματα του αγώνα να αμυνθεί σε ισαριθμία. Επομένως, αναδεικνύεται η ανάγκη για ανάπτυξη
υψηλού επιπέδου δεξιότητες στο πλαίσιο της ατομικής αμυντικής τακτικής.
Όσο ανεβαίνει το επίπεδο όμως, τόσο αυξάνεται και η δυσκολία. Το γεγονός αυτό επιβάλλει
την ανάπτυξη δεξιοτήτων και στα πλαίσια της υποομαδικής και ομαδικής αμυντικής τακτικής.
Η υπάρχουσα πρόταση είναι να προσπαθούμε να αποκτήσουμε την μπάλα πιέζοντας από
ψηλά9
. Όταν δεν έχουμε την μπάλα δεν περιμένουμε, αντιθέτως, παίζουμε για να πάρουμε την
μπάλα γρήγορα και να βρεθούμε ακόμη πιο γρήγορα κοντά στην αντίπαλη εστία. Η ομάδα μας
επιβάλλεται να αμύνεται με τέτοιο τρόπο που να ευνοεί την γρήγορη ή «σε κατάλληλο χώρο του
γηπέδου», απόσπαση της μπάλας. Το «σε κατάλληλο χώρο του γηπέδου» θα πρέπει να εξυπηρετεί το
στυλ παιχνιδιού μας. Όσο πιο κοντά στην αντίπαλη εστία, τόσο το καλύτερο. Για αυτό έχουμε
μεγάλη συγκέντρωση (κοντά οι παίκτες και οι γραμμές) και πιέζουμε συνεχώς σε υποομάδες.
Το «πιέζουμε ψηλά» όμως σημαίνει ότι είμαστε «μακριά από την εστία μας και με χώρο στην
πλάτη μας». Αυτό «γεννά» την ανάγκη για την ανάπτυξη συγκεκριμένων αμυντικών δεξιοτήτων από
όλους!
Στις περιπτώσεις λοιπόν που απολέσουμε την μπάλα, έχουμε συνήθως (αν όχι πάντα)
«επιθετικό πλάτος» και όχι «αμυντική συγκέντρωση». Αυτό μας καθιστά ευάλωτους. Απαιτείται
γρήγορα να δημιουργήσουμε «κλειστή μπάλα» στον αντίπαλο και να δώσουμε τον απαιτούμενο
χρόνο να οργανωθούμε αμυντικά. Για το λόγο αυτό, πρέπει να διεκδικούμε άμεσα την μπάλα στο
σημείο που την χάνουμε!!
Αν πάλι κανένα από τα ανωτέρω δεν καταστεί δυνατό, τότε επιβάλλεται δομημένα να
κατευθύνουμε τον αντίπαλο στις αμυντικές μας παγίδες…
9
Ψηλα: από το επιθετικό 3ο
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 15
Διευκρινίζεται πως, αν η ομάδα για οποιοδήποτε λόγο δεν είναι σε θέση να πιέσει ψηλά (π.χ.
παίκτης λιγότερος), εννοείται πως θα περιμένει πιο πίσω (π.χ. 3/4) και αν πάλι η ομάδα δεν μπορεί
να αποσπάσει την μπάλα εννοείται πως θα αμυνθεί παρατεταμένα.
Η αμυντική υπομονή είναι αρετή, αλλά στο στυλ μας θα πρέπει να έχει περιορισμένη χρονικά
σκοπιμότητα. Η απόσπαση της μπάλας για την ομάδα μας σημαίνει γρήγορα μπροστά για γκολ.
Έχουμε αμυντικές παγίδες, όπου μπορούμε να κάνουμε «επίθεση στην μπάλα» για να την
αποσπάσουμε από τον αντίπαλο (π.χ. διπλή άμυνα ακραίου αμυντικού και επιθετικού μέσου)
Είναι άλλης φύσεως ζήτημα να έχει και ο αντίπαλος την κυριαρχία μερικών χρονικών
περιόδων στον αγώνα (δεν το θέλουμε, αλλά… δεν παίζουμε μόνοι!) και άλλο να περιμένουμε στο μισό
γήπεδο σε όλον τον αγώνα με μοναδική τακτική επιλογή την απομάκρυνση της μπάλας από το αμυντικό
3ο…..
Η αρχική διάταξη των παικτών (το «σύστημα»)
Η αρχική διάταξη που ταιριάζει στο στυλ μας δεν μπορεί παρά να είναι ένας γενικός κανόνας
και όχι αυτοσκοπός.
Η κινητικότητα των παικτών για να βρουν λύσεις και οι μετακινήσεις μεταξύ των γραμμών
και των καναλιών, αποτελούν την συνθήκη για μια δυναμική διάταξη στον χώρο, σε σημείο που
ενδεχομένως να αλλάζουν κατά πολύ την αρχική.
Δυναμική διάταξη σημαίνει μετακίνηση στον χώρο και προσαρμογή ρόλου ανάλογα με
την τακτική και τον αντίπαλο.
Η κινητικότητα μέσα στο γήπεδο δεν έχει όριο έχει μόνο σκοπό, που είναι η εφαρμογή του
στυλ μας. Επομένως, οι παίκτες μας δεν έχουν λόγους να μην κινούνται στην διάρκεια του αγώνα!!!
Επιπλέον, όλοι οφείλουν να τρέχουν τις ίδιες συνολικές αποστάσεις, σε γενικές γραμμές.
Συνήθως, επιλέγω το #433 με ένα Αμυντικό μέσο και τους ακραίους επιθετικούς περισσότερο
μέσα, το οποίο μπορεί εύκολα στην επίθεση να μετατραπεί είτε σε #343, είτε σε #442 με ρόμβο.
Κλείνοντας, για να ολοκληρωθεί το πάζλ θα πρέπει κατά την διάρκεια ενός αγώνα να δείχνει
δύσκολο σε κάποιον παρατηρητή να χαρακτηρίσει την διάταξη και τις θέσεις των παικτών ή τους
παίκτες μας ως αμυντικούς ή επιθετικούς, στηριζόμενος στο βασικό καθήκον της θέσης στην αρχική
διάταξη! Αυτό βέβαια ως χαρακτηριστικό δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά ένδειξη ότι είμαστε στον
σωστό δρόμο!!!
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 16
Το πρωτεύον καθήκον (η θέση)
Σε συνέχεια των ανωτέρω, το πρωτεύον καθήκον μιας θέσης δεν είναι το μοναδικό κριτήριο
επιλογής των παικτών ανά θέση, καθώς απαιτούνται και δεξιότητες για άλλα καθήκοντα.
Ρόλοι
Η έννοια των ρόλων αφορά τις τακτικές και εκφεύγει της ανάλυσης του παρόντος.
Οι τακτικές εστιάζουν σε συγκεκριμένες ενέργειες κάθε φορά για την επίτευξη ενός
επιμέρους στόχου, έναντι συγκεκριμένου αντιπάλου και περιορίζονται από το πλαίσιο του στυλ
παιχνιδιού μας.
Τα χαρακτηριστικά των παικτών:
Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε τα γενικά χαρακτηριστικά που πρέπει να
έχουν οι παίκτες μας, πριν τις παρεμβάσεις για την εφαρμογή ή διδασκαλία του στυλ μας και από
όσα έχουμε ήδη αναφέρει συγκλίνουμε στα εξής δύο:
η καλή τεχνική κατάρτιση και
η εξαιρετική αγωνιστική αντίληψη10
(λήψη απόφασης)
Ζητούμενο είναι οι παίκτες μας να μπορούν να παίξουν επιθετικά που σημαίνει ότι θα πρέπει να
μπορούν να ανταπεξέλθουν με την μπάλα στα πόδια. Δηλαδή να έχουν υψηλό ποσοστό επιτυχίας και
απόδοσης των ποδοσφαιρικών ενεργειών με την μπάλα. Η καλή τεχνική κατάρτιση και η καλή
αγωνιστική αντίληψη είναι τα θεμέλια και για τις αρχές μας γρήγορα και σίγουρα, αλλά και για την
δημιουργικότητα11
.
Όμως η τεχνική κατάρτιση και η αγωνιστική παραμετροποίηση (βλ. 4 παράμετροι) δεν
δείχνουν αρκετά για να υλοποιηθεί το στυλ παιχνιδιού μας. Οι παίκτες μας θα πρέπει να έχουν
συγκεκριμένη νοοτροπία.
10
Με τον όρο «αγωνιστική αντίληψη» αναφερόμαστε στις 4 παραμέτρους, όπως τις έχουμε αναλύσει σε προηγούμενο
κείμενο και αφορούν την ερμηνεία. των ποδοσφαιρικών ενεργειών εντός του ομαδικού πλαισίου. Με άλλα λόγια,
αφορούν την ερμηνεία των επιλογών, τις αποφάσεις δηλαδή σε πραγματικό χρόνο.
11
Έχουμε αναφέρει ότι το σίγουρα και η δημιουργικότητα αφορούν την «λήψη απόφαση», όμως θα πρέπει να
συνδυάζονται με υψηλό επίπεδο επιτυχίας στην εκτέλεση. Δεν αρκεί η σωστή επιλογή ενέργειας, πρέπει και η
εκτέλεση αυτής να είναι επιτυχής.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 17
Η νοοτροπία δεν «εξασκείται» το ίδιο εύκολα με την λήψη απόφασης ή την εκτέλεση της
κίνησης. Η νοοτροπία12
αφορά τις στάσεις και την συμπεριφορά των ανθρώπων. Έτσι οι παίκτες μας
πρέπει στην διάρκεια του αγώνα:
να θέλουν να κάνουν επίθεση (συνεχώς)
να θέλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους,
να παίρνουν πρωτοβουλίες,
να μην φοβούνται να ρισκάρουν,
να θέλουν να επικοινωνούν με τους συμπαίκτες τους και τον προπονητή τους
να αλληλοϋποστηρίζονται
Στο στυλ μας δεν ταιριάζει ο εφησυχασμός, δεν περιμένουμε από τους άλλους. Όλοι πρέπει να
έχουμε ίση συμμετοχή και αυτή να είναι ολοκληρωτική!!!!!!!!!!! Ο λόγος, που ενεργούμε προς
αυτή την κατεύθυνση είναι διότι, όποιο και αν είναι το κίνητρο του καθενός, που είναι φυσιολογικό
να είναι διαφορετικό, πάντα ο γενικός σκοπό όλων είναι ένας: το συμφέρον της ομάδας.
Μόνο μέσω της εκπλήρωσης των στόχων της ομάδας μπορεί να ικανοποιηθεί το προσωπικό σου
κίνητρο. Με άλλα λόγια, απαραίτητο χαρακτηριστικό της ομάδας είναι να είναι πρωτίστως ομάδα
και όχι «άθροισμα εγωισμών». Το ποδόσφαιρο είναι ομαδικό παιχνίδι.
Ανακύπτει δηλαδή και ζήτημα συνεργασίας και δεξιοτήτων στην συνεργασία….
Επισημαίνεται ότι αφού όλοι επιβάλλεται να συμμετέχουν συνεχώς και επιπλέον να έχουν και
την διαύγεια της διαρκής ορθολογικής λήψης αποφάσεων εντός ενός ομαδικού πλαισίου, απαιτείται
και η καλή (εξαιρετική θα έλεγα.) φυσική τους κατάσταση για το ποδόσφαιρο!!!.
Περισσότερη ανάλυση για την εξάσκηση των φυσικών ικανοτήτων για το ποδόσφαιρο
εκφεύγει του παρόντος, πλην όμως αξίζει να αναφέρουμε ότι το στυλ παιχνιδιού, οι τακτικές, η
τεχνική και η φυσική κατάσταση αποτελούν μια ολότητα. Ο διαχωρισμός τους εξυπηρετεί
αποκλειστικά τους προπονητές και κυρίως τις ερμηνείες.
Τονίζεται ιδιαίτερα ότι, τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν αποτελούν «εφόδια» που
χρειάζονται οι παίκτες να έχουν για να παίξουν ποδόσφαιρο, αλλά αποτελούν δείκτες που
αναπτύσσονται παίζοντας ποδόσφαιρο. Η συζήτηση είναι ανοιχτή….
12
Η αλλαγή ή η εγκαθίδρυση συγκεκριμένης νοοτροπίας είναι μια αργή διαδικασία που απαιτεί την υπομονή, την
επιμονή και την συμμετοχή πολλών. Ένας άνθρωπος θα αλλάξει ή θα αναπτύξει ένα συγκεκριμένο τρόπο σκέψης μόνο
αν πεισθεί από τα επιχειρήματα και παράλληλα μετατρέψει τις σκέψεις και τα λόγια του, σε πράξεις που έχουν αξία και
για την ίδια την καθημερινότητα του. Με άλλα λόγια δεν αρκεί η επιρροή του ενός, αλλά η συνύπαρξη και η βιωματική
κατανόηση.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 18
Οι υψηλές απαιτήσεις και κατ’ επέκταση οι υψηλοί στόχοι είναι ο μοναδικός δρόμος προς
την επιτυχία.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα 19
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
Παράδειγμα 1: Οι αντίπαλοι αλλάζουν διάταξη και παίζουν πλέον με 2 επιθετικούς στον άξονα, ενώ
στην αρχή έπαιζαν με έναν. Τότε ο δεξιός ακραίος αμυντικός μας, που είναι καλύτερος στα αμυντικά
του καθήκοντα από τον αριστερό, συγκλίνει άμεσα και μένει κοντά στους δύο κεντρικούς
αμυντικούς μας, έχοντας σε «ισορροπία» τον προσωπικό του αντίπαλο στην πλευρά. Έτσι έχουμε
υπεραριθμία (3εν2) στον άξονα. Αυτό δεν είναι απλό, διότι στο δεξιό κανάλι θα έχουμε σε «πρώτο
χρόνο» υποαριθμία 1εν2. Στην συνέχεια ανοίγει ο διάλογος με τον προπονητή για τις όποιες αλλαγές
και αν αυτές γίνουν.
Παράδειγμα 2: εναντίον του #442, οι αντίπαλοι επιθετικοί είναι πολύ καλοί στην μετάβαση στην
επίθεση και πιέζουν ψηλά με τρόπο πιέζω-καλύπτω. Το σχέδιο μας είναι να κατεβαίνει ο Αμυντικός
μέσος ανάμεσα στους δύο κεντρικούς αμυντικούς μας (3εν2) και εν συνεχεία να ψάξουμε τον χώρο
αριστερά και δεξιά των αντιπάλων επιθετικών. Ο Κεντρικός αμυντικός όμως διακρίνει την κούραση
των αντιπάλων επιθετικών (δεν πιέζουν) και αμέσως εκμεταλλεύεται τον χώρο, αριστερά (ή δεξια)
τους, προωθώντας γρήγορα την μπάλα στο μεσαίο τρίτο, χωρίς να περιμένει τον αμυντικό μέσο να
κατέβει. Αυτό δεν είναι απλό, διότι στον άξονα πλέον έχουμε υποαριθμία 1εν2 και σε περίπτωση
επιπόλαιου λάθους υπάρχει ο κίνδυνος να δεχτούμε αντεπίθεση. Στην συνέχεια ανοίγει ο διάλογος
με τον προπονητή για τις όποιες αλλαγές και αν αυτές γίνουν.
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ
Στην προσπάθεια μου να προσθέσω βιβλιογραφία, από την πρώτη στιγμή συνειδητοποίησα
ότι, στο παρόν κείμενο έχω συμπεριλάβει έμμεσα όλα όσα έχω διαβάσει, όλα όσα έχω συζητήσει και
όλα όσα έχω βιώσει και αφορούν. Σας βεβαιώνω ότι κάθε μου σκέψη έχει επηρεαστεί, έστω και
υποσυνείδητα. Όλα τα παραπάνω είναι μια σύνθεση. Τα συμπεράσματά μου δε, που αποτελούν και
την παρούσα πρόταση για την υιοθέτηση του συγκεκριμένου στυλ παιχνιδιού, είναι αποτέλεσμα μιας
επίπονης και διαρκής αναζήτησης, η οποία δεν έχει λόγους να μένει «στάσιμη»….

Style of play

  • 1.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα1 Με το παρόν κείμενο γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο στυλ παιχνιδιού που να αφορά όλους όσοι προτιμούν το επιθετικό και ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο. Σκοπός όμως είναι παράλληλα, να τεθεί στο δημόσιο διάλογο και να αναδειχθεί η σημασία και η αξία της υιοθέτησης ενός συγκεκριμένου στυλ παιχνιδιού από τους συναδέλφους προπονητές. Επισημαίνεται ότι, συγκεκριμένο στυλ παιχνιδιού επιβάλλεται να υιοθετείται και από τους «αναπτυξιακούς προπονητές» (μικρές ηλικίες από την έναρξη της εφηβείας), με την προϋπόθεση ότι η μάθηση προηγείται της απόδοσης, δηλαδή το στυλ να αποτελεί ταυτόχρονα μέρος του οράματος, της μελλοντικής κατάστασης στην οποία εργαζόμαστε συστηματικά να φθάσουμε!. Οι σκέψεις που ακολουθούν μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο σε όσους ενδιαφέρονται για μια πιο συστηματική προσέγγιση στην διδασκαλία του ποδοσφαίρου. Διευκρινίζεται ότι το ζητούμενο, δεν είναι απλά και μόνο να απαντηθούν όσα περισσότερα ερωτήματα, ούτε απλά και μόνο να δοθούν λύσεις για όλα τα προβλήματα. Αντιθέτως, οι τρόποι έκφρασης του στυλ που περιγράφεται μπορεί να ποικίλουν και αυτό έχει περισσότερη αξία από τη στείρα υιοθέτησή του.
  • 2.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα2 Στυλ παιχνιδιού στο ποδόσφαιρο Ο αντικειμενικός στόχος του παιχνιδιού είναι πάντα η νίκη και αυτό δεν πρέπει να παρερμηνευτεί σε καμία των περιπτώσεων. Το στυλ είναι ο τρόπος με τον οποίο θα προσεγγίσουμε αυτόν τον αντικειμενικό στόχο. Η επιλογή της διάταξης αφορά την υλοποίηση του στυλ μας. Τα βασικά καθήκοντα αφορούν τις απαιτήσεις ανά θέση στην επιλεχθείσα διάταξη. Οι ρόλοι δίνονται ανά παίκτη ή/και ομάδες παικτών, εντός ή εκτός απαιτήσεων των βασικών καθηκόντων (τακτικές1 ), έναντι των αντιπάλων. Σχήμα 1 «Το στυλ είναι η «καρδιά»…. του παιχνιδιού μας» 1 (βλ «Ρόλοι» στο παρόν) Ρόλοι Βασικά καθήκοντα Διάταξη ΣΤΥΛ Το στυλ παιχνιδιού είναι και ζήτημα αισθητικής….
  • 3.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα3 Στυλ παιχνιδιού Επιθετικό και δημιουργικό ποδόσφαιρο πρωτοβουλιών σε όλες τις θέσεις, με κυριαρχία στις προσωπικές μονομαχίες σε άμυνα και επίθεση, συνεχώς, γρήγορα και σίγουρα. ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ 1. Επιθετικό ποδόσφαιρο Επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει υλοποίηση των επιθετικών λειτουργιών2 , με τελικό σκοπό να δημιουργούμε ευκαιρίες και να σκοράρουμε. Το επιθετικό δε ποδόσφαιρο, θα πρέπει να υλοποιείται εντός του πλαισίου των τριών αρχών3 που θέτουμε στον ορισμό μας, ήτοι Συνεχώς – Γρήγορα – Σίγουρα Συνεχώς επιθετικό ποδόσφαιρο, σημαίνει να υλοποιούμε τις επιθετικές ομαδικές λειτουργίες με διάρκεια, ήτοι αναφερόμαστε στην συχνότητα υλοποίησης τους και στην διατήρηση της συχνότητας αυτής σε όλο τον αγώνα. Τελικός σκοπός είναι να δημιουργούμε πολλές ευκαιρίες και φυσικά να σκοράρουμε όσο γίνεται περισσότερο. Γρήγορα επιθετικό ποδόσφαιρο, σημαίνει υψηλό ρυθμό παιχνιδιού, όπως αυτό προσδιορίζεται από τις ίδιες τις ποδοσφαιρικές ενέργειες, δηλαδή γρήγορες ποδοσφαιρικές ενέργειες, διατήρηση των γρήγορων ενεργειών σε όλη τη διάρκεια του αγώνα (π.χ. όχι γρήγορο ρυθμό μόνο στο πρώτο ημίχρονο και αργό στο δεύτερο), πολλές ποδοσφαιρικές ενέργειες στην μονάδα του χρόνου και διατήρηση πολλών ποδοσφαιρικών ενεργειών στην μονάδα του χρόνου σε όλη τη διάρκεια του αγώνα. Επισημαίνεται ότι, γρήγορο επιθετικό ποδόσφαιρο μπορεί να επιτευχθεί και με την διατήρηση υψηλού ρυθμού μετακίνησης της μπάλας. Σίγουρα επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει (συνδυαστικά με τα παραπάνω) ότι πρέπει οι επιθετικές λειτουργίες να υλοποιούνται με ποδοσφαιρικές ενέργειες που από την μια διασφαλίζουν της κατοχής της μπάλας, από την άλλη με την σημασία της αιφνίδιας και όχι της βιαστικής ενέργειας. Το σίγουρα είναι ζήτημα επιλογών. 2 (Επιθετικές λειτουργίες: Ανάπτυξη, Σκοράρισμα, Μετάβαση στην επίθεση) 3 (βλ. Σχήμα 3)
  • 4.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα4 Σχήμα 2 «Η απλοποιημένη μορφή μεθόδευσης πληροφοριών και εκτέλεσης της κίνησης» Σχήμα 3 «Οι τρεις αρχές του στυλ μας και που αναφέρονται» 2. Δημιουργικό ποδόσφαιρο πρωτοβουλιών σε όλες τις θέσεις. Δημιουργικό ποδόσφαιρο σημαίνει, όχι ότι δεν υπάρχει ένα σταθερό αγωνιστικό σχέδιο (βεβαίως και υπάρχει), αλλά ότι ο παίκτης μπορεί να παρεκκλίνει όπου οι συνθήκες το απαιτούν, ενώ οι συμπαίκτες του με την σειρά τους είναι σε θέση να κατανοήσουν την όποια απόκλιση! Με την ίδια λογική, στην δημιουργικότητα εντάσσεται και η εναλλαγή από ένα σχέδιο σε ένα άλλο. Πρωτοβουλία σε όλες τις θέσεις σημαίνει από την μια την ενεργή συμμετοχή όλων (και των 11), από την άλλη την διάθεση για συμμετοχή ακόμη και όταν η μπάλα «καίει». Η δημιουργικότητα και η ενεργή συμμετοχή πρέπει να υλοποιούνται εντός του πλαισίου των τριών αρχών μας. Η δημιουργικότητα είναι ζήτημα απόφασης4 , ενώ η πρωτοβουλία είναι ζήτημα νοοτροπίας. 3. Κυριαρχία στις προσωπικές μονομαχίες σε άμυνα και επίθεση Κυριαρχία στις προσωπικές μονομαχίες σημαίνει υψηλά ποσοστά επιτυχίας σε καταστάσεις 1vs1 και αυτό να αφορά όλες τις θέσεις και όλες τις λειτουργίες της ομάδας. 4 Αναλύεται παρακάτω η σύνδεση της απόφασης για δημιουργικότητα με την εκτέλεση της ενέργειας. Αντίληψη Απόφαση Εκτέλεση • ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣΣΥΝΕΧΩΣ • ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝΓΡΗΓΟΡΑ • ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝΣΙΓΟΥΡΑ
  • 5.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα5 ΑΝΑΛΥΣΗ Να διευκρινίσουμε ότι στην παρούσα ανάλυση, οι στατικές φάσεις είναι κάτι ξεχωριστό και δεν επηρεάζουν ούτε επηρεάζονται από το στυλ παιχνιδιού. Είναι δηλαδή εκτός ερμηνείας και ανάλυσης. Για να πετύχουμε λοιπόν τους στόχους του Επιθετικού ποδοσφαίρου που θέσαμε, ήτοι υλοποίηση των επιθετικών ομαδικών λειτουργιών, συνεχώς, γρήγορα, σίγουρα, με τελικό σκοπό τις πολλές ευκαιρίες και τα πολλά γκολ, θα πρέπει κατ’ αρχάς να αναζητάμε το γκολ ως νοοτροπία και τρόπο παιχνιδιού και επιπλέον αυτό να διατηρείται χωρίς να επηρεάζεται, δηλαδή να θέλουμε να βάλουμε πολλά γκολ σε οποιαδήποτε κατάσταση ή συνθήκη παιχνιδιού, είτε κερδίζουμε άνετα, είτε η ήττα είναι δεδομένη, καθ΄ όλη τη διάρκεια του αγώνα. Με άλλα λόγια το κίνητρο μας για επιθετικό ποδόσφαιρο είναι το ίδιο το στυλ παιχνιδιού μας. Υπενθυμίζω ότι το στυλ είναι ο τρόπος υλοποίησης του αντικειμενικού στόχου του παιχνιδιού, «το πώς του προορισμού μας». Πάντα παίζουμε για να κερδίσουμε. Σχήμα 4 «Εξασκούμε τις δεξιότητες μας, τις συμπληρώνουμε με γνώσεις και τις υποστηρίζουμε με στάσεις και συμπεριφορές….» Η διατήρηση της μπάλας -_Ανάπτυξη Η ανάπτυξη, δηλαδή η μεταφορά της μπάλας προς την αντίπαλη εστία (αυξάνονται τα μέτρα μακριά από την εστία μας και έτσι έχει νόημα η έννοια της ανάπτυξης), έχει ως τελικό σκοπό την δημιουργία ευκαιρίας. Ο όρος «δημιουργία ευκαιρίας» σημαίνει ότι θέτουμε έναν τουλάχιστον συμπαίκτη μας, με μπάλα, σε προφανή θέση για γκολ5 . Για να παίξουμε τη μπάλα σίγουρα επιλέγουμε την δομημένη ανάπτυξη που θα μας οδηγήσει στην δημιουργία ευκαιρίας για γκολ. Δομημένη ανάπτυξη σημαίνει ότι μεθοδικά η ομάδα προσπαθεί να ξεπεράσει την παρεμπόδιση των αντιπάλων και αυτό αντιστοιχεί σε συγκεκριμένα μοτίβα-λύσεις 5 (προφανή θέση για γκολ: βλέπε παρακάτω καταστάσεις που ευνοούν το γκολ) Δεξιότητες Γνώσεις Νοοτροπία
  • 6.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα6 έναντι στις τακτικές τους κάθε φορά με μεταβιβάσεις που είναι βέβαιες για την επιτυχία τους. (Αν πάει ο νους σας στις χαμηλές κοντινές και μέσης απόστασης μεταβιβάσεις, είστε στον σωστό δρόμο!). Είναι δηλαδή ζήτημα επιλογών, αποφάσεων! Το σίγουρα όμως, σύμφωνα και με το ορισμό που δώσαμε παραπάνω, αφορά και τις αιφνίδιες ενέργειες. Μια αιφνίδια ενέργεια, μπορεί να συμπεριλάβει και μια ψηλή μεταβίβαση που γνωρίζουμε ότι έχει λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας από μια χαμηλή. Έχει σημασία λοιπόν να διαχωρίσουμε την αιφνίδια ενέργεια από την βιαστική! Δεν ξεχνάμε ότι έχουμε ζήτημα αποφάσεων. Την βιαστική απόφαση, π.χ. μια προωθημένη μεταβίβαση στην πλάτη του αντιπάλου ακραίου αμυντικού χωρίς ο συμπαίκτης μας ακραίος επιθετικός να είναι σε θέση να ακολουθήσει, δεν την θέλουμε. Είναι λάθος απόφαση. Την αιφνίδια, που έχει μεν το ρίσκο της, αλλά γίνεται σε σωστές προϋποθέσεις την θέλουμε. Περαιτέρω ανάλυση εκφεύγει του παρόντος διότι η αιφνίδια ενέργεια θα πρέπει να περιγραφεί στο πλαίσιο της «αγωνιστικής αντίληψης»6 , ήτοι των 4 παραμέτρων (βλ. προηγούμενο κείμενο: «Η Καθοδήγηση») και συνδέεται με την επιλεχθείσα διάταξη, τα αγωνιστικά σχέδια (τακτικές) και το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό. Είναι πολύ ενδιαφέρον ως πρόβλημα και μου αρέσει να μένει ανοιχτό σε νέα γνώση. Με άλλα λόγια το επιθετικό ποδόσφαιρο απαιτεί και ρίσκο στις αποφάσεις. Το πόσο θα ρισκάρεις επηρεάζεται από τις συνθήκες του αγώνα αναφορικά με το σκορ και τον εναπομείναντα χρόνο. Πάντα θέλουμε να κερδίσουμε τον αγώνα. Σημαντική παράμετρος λοιπόν για να εφαρμόσουμε το στυλ μας είναι, να κυριαρχήσουμε, ώστε τελικά να υλοποιούνται οι επιθετικές λειτουργίες περισσότερο από τις αμυντικές λειτουργίες, με την επισήμανση ότι η διατήρηση της μπάλας είναι το μέσο για τον τελικό σκοπό (την δημιουργία ευκαιριών) και όχι δηλαδή διατήρηση της κατοχή της μπάλας για την κατοχή της μπάλας. Εκτελούμε τις επιθετικές λειτουργίες τηρώντας τις τρεις αρχές μας. Με το παραπάνω απαντάμε και στο ερώτημα «πως θα συμπεριφερθεί η ομάδα μας έναντι μιας ομάδας με το ίδιο στυλ».. Ερώτημα: Εμείς την μπάλα, ή ο αντίπαλος, έναντι μιας ομάδας με το ίδιο στυλ; Απέναντι σε μια ομάδα λοιπόν, που θέλει να έχει την μπάλα, αν επιτρέψουμε να την διατηρεί για περισσότερο χρόνο από εμάς, τότε αφήνουμε τον χρόνο να κυλά άσκοπα παραβιάζοντας την αρχή του συνεχώς! Εμείς όμως θέλουμε να υλοποιούμε τις επιθετικές λειτουργίες, δεν μπορούμε 6 Αφορά την ερμηνεία των ποδοσφαιρικών ενεργειών εντός του ομαδικού πλαισίου, δηλαδή των αποφάσεων.
  • 7.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα7 αλλιώς. Με αυτό τον τρόπο, προσπαθούμε να μην είμαστε ένα βήμα πίσω στην λήψη των αγωνιστικών αποφάσεων. Θέλουμε να κυριαρχήσουμε, να έχουμε την μπάλα και να επιδιδόμαστε σε ένα «καταιγιστικό» ποδόσφαιρο συνεχών επιθέσεων. Πρακτικά, δηλαδή απέναντι σε μια ομάδα με το ίδιο στυλ ένας παρατηρητής θα βλέπει ένα «ανοιχτό παιχνίδι» με συνεχείς μεταβάσεις και υψηλό ρυθμό. Για εμάς όμως θα είναι ένα «κλειστό» παιχνίδι, με πολύ κοντά τις γραμμές για να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε δεύτερες και τρίτες μπάλες και παράλληλα να έχουμε πιο εύκολες τις μεταβάσεις. Επομένως απαντάμε «ναι» και σε «παιχνίδι συνεχών μεταβάσεων». Στο ερώτημα αν θα μπορούσαμε σκόπιμα να μειώσουμε τον ρυθμό του παιχνιδιού, λέμε πάλι «ναι», ιδιαίτερα μετά από μια μετάβαση στην επίθεση που δεν ολοκληρώθηκε. Ερώτημα: Πράττουμε, όμως εντός στυλ με την εν γένει μείωση του ρυθμού παιχνιδιού; Στην περίπτωση που σκόπιμα μειώσουμε τον ρυθμό του παιχνιδιού, δηλαδή τον ρυθμό των ποδοσφαιρικών ενεργειών μας, δεν παραβιάζουμε την αρχή του γρήγορα μόνο αν διατηρήσουμε γρήγορο ρυθμό στην μπάλα! Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, η μπάλα πρέπει να μετακινείται και να μην είναι στάσιμη. Η αίσθηση που μένει και που αποτυπώνεται σε κάποιον παρατηρητή είναι ότι και ο ρυθμός του παιχνιδιού παραμένει γρήγορος. Παρόλα αυτά δεν υπάρχει ανάπτυξη (με την έννοια που δώσαμε παραπάνω), ούτε δημιουργία ευκαιρίας. Έχουμε δηλαδή διατήρηση της κατοχή της μπάλας για την κατοχή της μπάλας (ήξεις αφήξεις ουκ εν πολέμω θνήξεις). Για παράδειγμα, δύο παίκτες εναλλάσσουν στάσιμοι τέσσερις συνεχόμενες μεταβιβάσεις (ενδεικτικά) με μία επαφή. Άλλο παράδειγμα, απέναντι σε οργανωμένη άμυνα επιχειρούμε διπλή αλλαγή πλευράς παιχνιδιού με μικρές χαμηλές μεταβιβάσεις και αφού πρώτα έχουν συμπληρωθεί τέσσερις μεταβιβάσεις (ενδεικτικά) στην δυνατή πλευρά για την μετατόπιση του αντιπάλου7 . Η μείωση του ρυθμού του παιχνιδιού θα πρέπει να εξυπηρετεί τον αντικειμενικό μας στόχο (τη νίκη). Όταν το επιλέξουμε δεν θα είμαστε αντιφατικοί διότι ο υψηλός ρυθμός μετακίνησης της μπάλας σε συνδυασμό με τις τακτικές μετατόπισης των αντιπάλων, αναπόφευκτα θα εμφανίσει τις νέες ευκαιρίες που αναζητάμε να εκμεταλλευτούμε! Όταν οι ευκαιρίες εμφανιστούν τότε ο ρυθμός αλλάζει ξανά. 7 Η «μετατόπιση του αντιπάλου» ως τακτική αποτελεί ξεχωριστό και «ανοιχτό» κεφάλαιο….
  • 8.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα8 Έχει αξία στο σημείο αυτό να αναφέρουμε την σημαντικότητα που έχει στις τακτικές που θα επιλέξουμε για την εφαρμογή του στυλ μας η εναλλαγή ρυθμού στο παιχνίδι μας, αναφορικά τόσο με τις ποδοσφαιρικές ενέργειες, όσο και με την κίνηση της μπάλας. Η περαιτέρω ανάλυση εκφεύγει του παρόντος. Ανάπτυξη από το αμυντικό μισό Είναι δεδομένο ότι στο αμυντικό μας μισό με την συμμετοχή του Τ είμαστε περισσότεροι, γεγονός που αυξάνει την σιγουριά. Για τον λόγο αυτό η ανάπτυξη ξεκινά από την άμυνα και είναι σκόπιμη, συντονισμένη, με την συμμετοχή όλων και με όσες μεταβιβάσεις απαιτεί η κάθε περίσταση. Ζητούμενο είναι να σιγουρέψουμε την πορεία της μπάλας προς τα μπροστά και στοχευόμενα να «χτίσουμε» τις καταστάσεις που ευνοούν την δημιουργία ευκαιρίας και κατ’ επέκταση το γκολ. Βέβαια, ο πρώτος στόχος που τίθεται στην ανάπτυξη από το αμυντικό μισό είναι να περάσουμε στο επιθετικό μισό… με άλλα λόγια να προσπελάσουμε την πρώτη γραμμή πίεσης και παρεμπόδισης του αντιπάλου και να βρεθούμε με ανοικτή μπάλα και κατεύθυνση προς την αντίπαλη εστία, έχοντας «αφαιρέσει» παίκτες. Ερώτημα: Βασική αρχή μας είναι το γρήγορα, αλλά γιατί δεν επιλέγουμε βολέ από τον T; Δεν το επιλέγουμε ως πρώτη επιλογή, διότι με το βολέ από τον Τ δεν εξασφαλίζουμε την μπάλα. Αντιθέτως, με την χρήση μεγάλων και ψηλών μεταβιβάσεων, έναντι οργανωμένης ή και μη άμυνας θέτουμε την μπάλα υπό μεγαλύτερη αμφισβήτηση. Η διατήρηση της μπάλας εξασφαλίζεται με απλές και βέβαιες μεταβιβάσεις σε χώρους που δεν υπάρχει μεγάλη αντίσταση. Παραπάνω αναφέρουμε ότι έχουμε υπεραριθμία με την συμμετοχή του Τ. Τι γίνεται όμως αν αυτή η συνθήκη αλλάξει και δεν υπάρχει υπεραριθμία, ή οι χώροι είναι πολύ μικροί παρά την υπεραριθμία; Τότε πρέπει και το σχέδιο ανάπτυξης να αλλάξει…. και επιλέγουμε το βολέ, με την παράμετρο ότι η μπάλα πρέπει να μεταβιβασθεί σε συγκεκριμένους χώρους που να αυξάνεται η πιθανότητα για δημιουργία ευκαιρίας ή διασφάλισης της μπάλας, δηλαδή να πληροί τις προϋποθέσεις του στυλ μας. Το ποιοι είναι οι χώροι αυτοί, αποτελεί ένα ακόμη ενδιαφέρον ανοιχτό πρόβλημα. Άμεσο ή έμμεσο παιχνίδι στο επιθετικό μισό Έχουμε αναφέρει στην αρχή του σίγουρα ότι το ζητούμενο είναι να εξασφαλίζουμε την μπάλα σε κάθε εκτέλεση της και ταυτόχρονα να ενεργούμε αιφνίδια, αλλά όχι βιαστικά.
  • 9.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα9 Είναι κοινός τόπος ότι το επιθετικό ποδόσφαιρο θέλει και ρίσκο στις αποφάσεις. Έχουμε ακόμη δώσει προτεραιότητα στην δομημένη ανάπτυξη έναντι του βολέ, αλλά θα επιλέξουμε την μεγάλη μεταβίβαση, είτε είναι βολέ, είτε αλλαγή πλευράς, είτε προωθημένη, είτε άμεση από το αμυντικό μισό, αν αυτή πληροί τις προϋποθέσεις του στυλ μας. Επομένως στο στυλ μας, στο επιθετικό μισό, πρέπει να εντάξουμε και το κάθετο παιχνίδι ανάμεσα στις γραμμές του αντιπάλου και τις συνεργασίες των παικτών (συνδυαστικά) και το παιχνίδι με προωθημένες (ψηλές) μεταβιβάσεις εκμεταλλευόμενοι τον χώρο στην πλάτη των αντιπάλων αμυντικών. Άλλωστε, επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει ότι μπορώ να επιτεθώ σε κάθε αντίπαλο και για να το επιτύχω αυτό θα πρέπει να έχω πολλούς τρόπους. Επίθεση από τις άκρες ή από τον άξονα στο επιθετικό μισό Συμπληρώνοντας την παραπάνω τελευταία φράση, Επιθετικό ποδόσφαιρο σημαίνει ότι μπορώ να επιτεθώ με όλους τους δυνατούς τρόπους. Επιλέγω δηλαδή ότι κρίνεται σκόπιμο κάθε φορά: ατομική ενέργεια, συνδυαστικό και από τις άκρες και από τον άξονα Το σκοράρισμα Το σκοράρισμα αφορά την εκτέλεση της τεχνικής για το γκολ, συν την όποια συνεργασία των παικτών που βρίσκονται σε προφανή θέση για γκολ, δηλαδή το απλό συνδυαστικό παιχνίδι των παικτών που είναι σε προφανή θέση για γκολ. Στην πρώτη περίπτωση συγκαταλέγονται και τα μακρινά σουτ, ενώ στην δεύτερη περίπτωση συγκαταλέγονται και οι τοποθετήσεις εντός περιοχής. Προφανή θέση για γκολ σημαίνει ότι ευνοείται το σκοράρισμα και το γκολ ευνοείται σε καταστάσεις 1vs0, 1vsΤ, 1vs(1+Τ), δηλαδή σε ισαριθμία ή σε δική μας υπεραριθμία κοντά στην αντίπαλη εστία με «οπτικό πεδίο». Άρα «δημιουργία ευκαιρίας» σημαίνει να φθάσει η μπάλα σε παίκτη κοντά8 στην αντίπαλη εστία με «οπτικό πεδίο». Αξίζει να αναφέρουμε ότι το σκοράρισμα απαιτεί εξάσκηση στις δεξιότητες που αφορούν την τεχνική για το γκολ. Είναι γεγονός ότι παραμελείται η εξάσκησή αυτών των δεξιοτήτων. Αναφέρομαι στις πραγματικές συνθήκες του σκοραρίσματος. 8 Κοντά, για κάποιους παίκτες που σουτάρουν με 130 χλμ/ω και ακρίβεια, είναι τα 30 μ.!!!!!!!!!!!!
  • 10.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα10 Πολλοί αναφέρονται στους ψυχολογικούς παράγοντες του σκοραρίσματος, όταν υπάρχει αστοχία μπροστά στην αντίπαλη εστία. Αυτό «χαρτογραφεί» ένα πρόβλημα το οποίο είναι εκτός ποδοσφαίρου. Θέλω να πω, είμαστε σίγουροι ότι ο παίκτης που αστοχεί έχει εξασκηθεί αρκετά; Έχουμε εξαντλήσει την παράμετρο της εξοικείωσης στις πραγματικές συνθήκες του σκοραρίσματος και την επαρκή επανάληψη των ασκήσεων αυτών; Συνήθως περιοριζόμαστε σε προφορικές οδηγίες που εστιάζουν στην απόφαση της εκτέλεσης. Δεν είναι αρκετό!! Αν πάλι αναλογιστούμε πόσος χρόνος αφιερώνεται για την εξάσκηση της μεταβίβασης, ίσως τότε κατανοήσουμε ότι το πλούσιο ασκησιολόγιο και τα σχετικά αγωνιστικά παιχνίδια που αφορούν το γκολ, θα πρέπει να ενσωματωθούν σε συχνότερη βάση στην περιοδικότητα μας. Η προσωπική μου άποψη είναι πως «δεν υπάρχει κανένας λόγος να υλοποιηθεί μια προπονητική μονάδα στην οποία δεν θα χρειάζεται να σκοράρει ο παίκτης». Αν λοιπόν το ζητούμενο είναι να βάλουμε πολλά γκολ, τότε πρέπει να προπονούμε την τεχνική του γκολ, την απόφαση για την εκτέλεση της τεχνικής του γκολ και την διάθεση για πολλά γκολ και όλα αυτά παρουσία αντιπάλου! Με άλλα λόγια το στυλ μας να είναι και τρόπος προπόνησης μας!!! Τονίζεται ιδιαίτερα ότι το γκολ στις πραγματικές του συνθήκες δεν αποτελεί απαραίτητα ατομική υπόθεση…. Η μετάβαση στην επίθεση Είναι δεδομένο, πως για να «παράγουμε» ευκαιρίες πρέπει οι ενέργειές μας να έχουν το στοιχείο του αιφνιδιασμού, ή την αναγνώριση και εκμετάλλευση των [χρονικών] σημείων που ο αντίπαλος δεν είναι οργανωμένος, ή την εν γένει αναγνώριση και εκμετάλλευση των αγωνιστικών κενών του. Τα προηγούμενα δεν είναι απαραίτητα και διαφορετικά μεταξύ τους. Η φάση της μετάβασης στην επίθεση, η αντεπίθεση, είναι μια βραχυχρόνια περίοδο μέσα στο παιχνίδι που μπορούμε να αιφνιδιάσουμε τον αντίπαλο και να εκμεταλλευτούμε τα αμυντικά κενά του. Επομένως, συνδυαστικά και με όσα έχουμε αναφέρει παραπάνω, για να εφαρμόσουμε το στυλ μας θα πρέπει να μπορούμε να αντεπιτεθούμε με επιτυχία απέναντι σε κάθε αντίπαλο. Η φάση αυτή οπωσδήποτε είναι το ατού της ομάδας μας.
  • 11.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα11 Ο χρόνος της μετάβασης δεν μπορεί να ξεπερνά τα 10΄΄, ενώ σε υψηλό επίπεδο υπολογίζεται στα 6΄΄. Για πρακτικούς λόγους προτείνεται η υιοθέτηση του κανόνα των 5΄΄-8΄΄! Άλλωστε, ο κανόνας αυτός εκπληρώνει και την αρχή του γρήγορα. Ο τρόπος που θα αντεπιτεθούμε εξαρτάται από το σημείο που αποσπάσαμε την μπάλα και από τον αντίπαλο. Σε κάθε περίπτωση η πρώτη ενέργεια μας θα πρέπει να είναι βέβαιη, θα πρέπει να κινηθούμε γρήγορα μπροστά και να παίξουμε στο πλάτος μόνο όσο, και αν χρειάζεται, χωρίς περιττές κινήσεις. Περισσότερες αναφορές για την μεθοδολογία εκφεύγουν του παρόντος. Η μετάβαση στην επίθεση πρέπει να είναι το δυνατό «όπλο στην φαρέτρα μας». Οι αντίπαλοι πρέπει να μας χαρακτηρίζουν με αυτή την φάση του παιχνιδιού. Είναι πολύ ενδιαφέρον ως πρόβλημα και μου αρέσει να μένει ανοιχτό σε νέες προσεγγίσεις. Το ζήτημα της «ελευθερίας» σε όρους δημιουργικότητας και πρωτοβουλίας Το ποδόσφαιρο είναι εξ ορισμού απρόβλεπτο και πολύπλοκο. Το καλύτερο αγωνιστικό σχέδιο τις περισσότερες φορές δεν είναι αρκετό. Οι παίκτες υποχρεούνται συνεχώς να λαμβάνουν αποφάσεις. Άρα κάποιες φορές είναι καλύτερα να αποκλίνουμε λιγάκι, όταν δηλαδή λάβουμε υπόψη την τρέχουσα συμπεριφορά του αντιπάλου. Ο πραγματικός αγώνας δεν είναι βιντεοπαιχνίδι. Επομένως, το αγωνιστικό σχέδιο λειτουργεί ως γενικό πλαίσιο αναφοράς, εντός του οποίου οι παίκτες πρέπει να μπορούν να βρουν τις ατομικές λύσεις, οι οποίες ενδεχομένως να αποκλίνουν κάποιες φορές από όσα αρχικά είχαν σχεδιαστεί, με κοινό σκοπό την υλοποίηση των λειτουργιών της ομάδας. Να επισημάνουμε ότι η περισσότερη ελευθερία για την αντιμετώπιση των αγωνιστικών προβλημάτων (όχι δηλαδή με το στερεότυπο τρόπο) και η όποια ατομική έκφραση (όχι απαραίτητα στην επίθεση), αφενός απαιτεί εξαιρετικό διάβασμα του παιχνιδιού και έγκαιρη λήψη των νέων αποφάσεων, αφετέρου αυτό θα πρέπει να συνδυάζεται με εκτέλεση σε υψηλά ποσοστά επιτυχίας ακόμη και όταν η μπάλα «καίει». Αν δεν έχουμε υψηλά ποσοστά επιτυχίας στην εκτέλεση των αποφάσεων, τότε δεν μπορούμε να μιλάμε για δημιουργικό ποδόσφαιρο. Στο σημείο αυτό εντάσσονται και οι περιπτώσεις εναλλαγής σχεδίου, με την διαφορά ότι την απόφαση δεν την παίρνει ο προπονητής. Ο παίκτης λοιπόν γνωρίζει ένα μεγάλο εύρος από επιλογές
  • 12.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα12 εκτός σχεδίου που μπορεί να υλοποιήσει, έχει την δυνατότητα να αναγνωρίσει την νέα συνθήκη που το σχέδιο δεν επιλύει σε πραγματικό χρόνο, μπορεί να αποφασίζει έγκαιρα και ικανοποιητικά και οι συμπαίκτες του τον ακολουθούν αμέσως (βλ. Παραδείγματα 1 και 2). Αυτό, όπως είναι λογικό απαιτεί υψηλή προσαρμοστικότητα, εξάσκηση με πολλές αγωνιστικές λύσεις και εξαιρετική επικοινωνία σε πραγματικό χρόνο αγώνα, τόσο λεκτική όσο και μη λεκτική. Ζητούμενο είναι η ομάδα να μπορεί να προσαρμόζεται άμεσα σε νέες συνθήκες ο ρόλος του προπονητή Η δημιουργικότητα και η πρωτοβουλία δεν πρέπει να παρερμηνευτούν, διότι είναι σαφές πως ο προπονητής πάντα φέρει την τελική ευθύνη και είναι λογικό να είναι αυτός που θα έχει τον πρώτο λόγο και θα πάρει την τελική απόφαση, για όλα. Δημιουργικότητα και πρωτοβουλία, όπως και η όποια απόκλιση από το τρέχον σχέδιο δεν σημαίνουν απαραίτητα έλλειψη πειθαρχίας. Η έλλειψη πειθαρχίας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται έγκαιρα στην κατεύθυνση που ωφελεί την ομάδα.- Δημιουργικότητα και πρωτοβουλία μεταξύ άλλων σημαίνουν καλή προετοιμασία, πλήρης ετοιμότητα, βάθος γνώσεων, υψηλή απόδοση των δεξιοτήτων και υψηλού επιπέδου επικοινωνία. Ο προπονητής, ανάλογα τον παίκτη και τη θέση, εντός του στυλ και της διάταξης, δύναται να δώσει ρόλους. Σε άλλους μπορεί να είναι αυταρχικός, δηλαδή να ζητάει πολύ συγκεκριμένες ενέργειες, σε άλλους δημοκρατικός, δηλαδή να συζητά τις απαιτήσεις και να υπάρχει μια κοινή συμφωνία για αυτές και τέλος να περιγράφει τι θέλει και να παρέχει εξουσιοδότηση να ενεργήσει ο παίκτης όπως ο ίδιος επιθυμεί. Όσο ανεκπαίδευτος είναι ο παίκτης τόσο πιο αυταρχικός θα πρέπει να είναι ο προπονητής, δηλαδή να του δίνει οδηγίες για όλα. Όσο όμως προχωρά η εκπαίδευσή του, τότε θα κληθεί να επιλύσει προβλήματα που επιδέχονται περισσότερες από μία λύσεις. Οι λύσεις αυτές θα πρέπει να είναι εντός πλαισίου στυλ παιχνιδιού (συγκλίνουσα συμπεριφορά). Το τελικό στάδιο είναι ο παίκτης να επιλύει «ανοιχτά» προβλήματα, δίνοντας και αυτός με την σειρά του την αποκλίνουσα λύση και την νέα γνώση!!!!!!!!
  • 13.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα13 Προσωπικά, λατρεύω το δημοκρατικό τρόπο προσέγγισης των παικτών, αλλά πάντα ξεκινώ με τον αυταρχικό. Περιμένω πως και πως όμως, ποιος θα αναδυθεί.., ώστε να του παρέχω πρόωρη εξουσιοδότηση και ίσως να μάθω και κάτι καινούργιο! Είναι σημαντικό να εμπνέεις τους παίκτες σου. Είναι επίσης σημαντικό όλοι να θέλουν να είναι κοντά σου, αφού εσύ συνεχώς προσφέρεις νέα γνώση και νέα ενδιαφέροντα ερωτήματα, διότι έτσι θα γίνουν καλύτεροι ποδοσφαιριστές, καλύτεροι επαγγελματίες, καλύτεροι άνθρωποι. Από την διαδικασία αυτή γίνεται εύκολα αντιληπτός ο καταμερισμός της ευθύνης. Θέλω να πω, ότι πολλοί θεωρούν ότι γνωρίζουν.. και μπορούν, αν δεν τους δώσεις όμως ποτέ την ευκαιρία να πράξουν.., σίγουρα δεν θα μάθουν ποτέ να ρωτούν…. Είπαμε λοιπόν, ότι ζητούμενο είναι η ομάδα να μπορεί να προσαρμόζεται άμεσα σε νέες συνθήκες (βλ. παραδείγματα 1 και 2). Με άλλα λόγια, η αποτελεσματικότητα της ομάδας στους αγώνες εξαρτάται και από την ποιότητα των ποδοσφαιριστών και από την διορατικότητα του ίδιου του προπονητή που έχει επιλέξει το αγωνιστικό σχέδιο. Στους αγώνες δε, απαιτείται συνεχώς όλα τα μέλη της ομάδας να αποφασίζουν υπό το πρίσμα της σύνθεσης των δεδομένων μιας υφιστάμενης κατάστασης και σε αντιπαραβολή με το επιλεγμένο σχέδιο (τακτική). Ο προπονητής έχει διδάξει πολλαπλές λύσεις (όσοι περισσότεροι οι αντίπαλοι, ή δυσκολότεροι, τόσο περισσότερες οι λύσεις), έχει καθοδηγήσει τους παίκτες του να αποφασίζουν όπου χρειάζεται μόνοι τους εντός στυλ ή σχεδίων (τακτικές), έχει προκαλέσει την σύγκλιση των απόψεων, έχει εμπνεύσει, μπορεί να αναγνωρίζει την κάθε ενέργεια τόσο των παικτών του όσο και των αντιπάλων και εν τέλει θα επιτρέψει ή όχι τις όποιες πρωτοβουλίες να συνεχιστούν, δίνοντας τις κατάλληλες οδηγίες. Συνήθως, όταν αναλαμβάνω μια νέα ομάδα πάντα μου αρέσει να ξεκινώ να καταγράφω σε λευκό χαρτί…
  • 14.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα14 Οι αμυντικές λειτουργίες Όταν δεν έχουμε την μπάλα, τι κάνουμε; Η φάση της άμυνας, και κατ’ επέκταση οι λειτουργίες της, δεν μπορούν να αποτελούν αυτοσκοπό των επιλογών μας με αυτό το στυλ... Είναι το αναγκαίο κακό μας!! Σαφώς, η άμυνα είναι πιο «όμορφη» και πιο «γοητευτική» από αυτό που παρουσιάζουμε με το παρόν κείμενο. Πως όμως θα την μετατρέψουμε σε ένα μέσο για να πετύχουμε τον τελικό σκοπό μας, το επιθετικό ποδόσφαιρο; Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι μια ομάδα η οποία κυριαρχεί εντός γηπέδου πρέπει να έχει εξαιρετική απόδοση και στις αμυντικές τις λειτουργίες. Αυτό, διότι καλείται σε πολλά χρονικά διαστήματα του αγώνα να αμυνθεί σε ισαριθμία. Επομένως, αναδεικνύεται η ανάγκη για ανάπτυξη υψηλού επιπέδου δεξιότητες στο πλαίσιο της ατομικής αμυντικής τακτικής. Όσο ανεβαίνει το επίπεδο όμως, τόσο αυξάνεται και η δυσκολία. Το γεγονός αυτό επιβάλλει την ανάπτυξη δεξιοτήτων και στα πλαίσια της υποομαδικής και ομαδικής αμυντικής τακτικής. Η υπάρχουσα πρόταση είναι να προσπαθούμε να αποκτήσουμε την μπάλα πιέζοντας από ψηλά9 . Όταν δεν έχουμε την μπάλα δεν περιμένουμε, αντιθέτως, παίζουμε για να πάρουμε την μπάλα γρήγορα και να βρεθούμε ακόμη πιο γρήγορα κοντά στην αντίπαλη εστία. Η ομάδα μας επιβάλλεται να αμύνεται με τέτοιο τρόπο που να ευνοεί την γρήγορη ή «σε κατάλληλο χώρο του γηπέδου», απόσπαση της μπάλας. Το «σε κατάλληλο χώρο του γηπέδου» θα πρέπει να εξυπηρετεί το στυλ παιχνιδιού μας. Όσο πιο κοντά στην αντίπαλη εστία, τόσο το καλύτερο. Για αυτό έχουμε μεγάλη συγκέντρωση (κοντά οι παίκτες και οι γραμμές) και πιέζουμε συνεχώς σε υποομάδες. Το «πιέζουμε ψηλά» όμως σημαίνει ότι είμαστε «μακριά από την εστία μας και με χώρο στην πλάτη μας». Αυτό «γεννά» την ανάγκη για την ανάπτυξη συγκεκριμένων αμυντικών δεξιοτήτων από όλους! Στις περιπτώσεις λοιπόν που απολέσουμε την μπάλα, έχουμε συνήθως (αν όχι πάντα) «επιθετικό πλάτος» και όχι «αμυντική συγκέντρωση». Αυτό μας καθιστά ευάλωτους. Απαιτείται γρήγορα να δημιουργήσουμε «κλειστή μπάλα» στον αντίπαλο και να δώσουμε τον απαιτούμενο χρόνο να οργανωθούμε αμυντικά. Για το λόγο αυτό, πρέπει να διεκδικούμε άμεσα την μπάλα στο σημείο που την χάνουμε!! Αν πάλι κανένα από τα ανωτέρω δεν καταστεί δυνατό, τότε επιβάλλεται δομημένα να κατευθύνουμε τον αντίπαλο στις αμυντικές μας παγίδες… 9 Ψηλα: από το επιθετικό 3ο
  • 15.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα15 Διευκρινίζεται πως, αν η ομάδα για οποιοδήποτε λόγο δεν είναι σε θέση να πιέσει ψηλά (π.χ. παίκτης λιγότερος), εννοείται πως θα περιμένει πιο πίσω (π.χ. 3/4) και αν πάλι η ομάδα δεν μπορεί να αποσπάσει την μπάλα εννοείται πως θα αμυνθεί παρατεταμένα. Η αμυντική υπομονή είναι αρετή, αλλά στο στυλ μας θα πρέπει να έχει περιορισμένη χρονικά σκοπιμότητα. Η απόσπαση της μπάλας για την ομάδα μας σημαίνει γρήγορα μπροστά για γκολ. Έχουμε αμυντικές παγίδες, όπου μπορούμε να κάνουμε «επίθεση στην μπάλα» για να την αποσπάσουμε από τον αντίπαλο (π.χ. διπλή άμυνα ακραίου αμυντικού και επιθετικού μέσου) Είναι άλλης φύσεως ζήτημα να έχει και ο αντίπαλος την κυριαρχία μερικών χρονικών περιόδων στον αγώνα (δεν το θέλουμε, αλλά… δεν παίζουμε μόνοι!) και άλλο να περιμένουμε στο μισό γήπεδο σε όλον τον αγώνα με μοναδική τακτική επιλογή την απομάκρυνση της μπάλας από το αμυντικό 3ο….. Η αρχική διάταξη των παικτών (το «σύστημα») Η αρχική διάταξη που ταιριάζει στο στυλ μας δεν μπορεί παρά να είναι ένας γενικός κανόνας και όχι αυτοσκοπός. Η κινητικότητα των παικτών για να βρουν λύσεις και οι μετακινήσεις μεταξύ των γραμμών και των καναλιών, αποτελούν την συνθήκη για μια δυναμική διάταξη στον χώρο, σε σημείο που ενδεχομένως να αλλάζουν κατά πολύ την αρχική. Δυναμική διάταξη σημαίνει μετακίνηση στον χώρο και προσαρμογή ρόλου ανάλογα με την τακτική και τον αντίπαλο. Η κινητικότητα μέσα στο γήπεδο δεν έχει όριο έχει μόνο σκοπό, που είναι η εφαρμογή του στυλ μας. Επομένως, οι παίκτες μας δεν έχουν λόγους να μην κινούνται στην διάρκεια του αγώνα!!! Επιπλέον, όλοι οφείλουν να τρέχουν τις ίδιες συνολικές αποστάσεις, σε γενικές γραμμές. Συνήθως, επιλέγω το #433 με ένα Αμυντικό μέσο και τους ακραίους επιθετικούς περισσότερο μέσα, το οποίο μπορεί εύκολα στην επίθεση να μετατραπεί είτε σε #343, είτε σε #442 με ρόμβο. Κλείνοντας, για να ολοκληρωθεί το πάζλ θα πρέπει κατά την διάρκεια ενός αγώνα να δείχνει δύσκολο σε κάποιον παρατηρητή να χαρακτηρίσει την διάταξη και τις θέσεις των παικτών ή τους παίκτες μας ως αμυντικούς ή επιθετικούς, στηριζόμενος στο βασικό καθήκον της θέσης στην αρχική διάταξη! Αυτό βέβαια ως χαρακτηριστικό δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά ένδειξη ότι είμαστε στον σωστό δρόμο!!!
  • 16.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα16 Το πρωτεύον καθήκον (η θέση) Σε συνέχεια των ανωτέρω, το πρωτεύον καθήκον μιας θέσης δεν είναι το μοναδικό κριτήριο επιλογής των παικτών ανά θέση, καθώς απαιτούνται και δεξιότητες για άλλα καθήκοντα. Ρόλοι Η έννοια των ρόλων αφορά τις τακτικές και εκφεύγει της ανάλυσης του παρόντος. Οι τακτικές εστιάζουν σε συγκεκριμένες ενέργειες κάθε φορά για την επίτευξη ενός επιμέρους στόχου, έναντι συγκεκριμένου αντιπάλου και περιορίζονται από το πλαίσιο του στυλ παιχνιδιού μας. Τα χαρακτηριστικά των παικτών: Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε τα γενικά χαρακτηριστικά που πρέπει να έχουν οι παίκτες μας, πριν τις παρεμβάσεις για την εφαρμογή ή διδασκαλία του στυλ μας και από όσα έχουμε ήδη αναφέρει συγκλίνουμε στα εξής δύο: η καλή τεχνική κατάρτιση και η εξαιρετική αγωνιστική αντίληψη10 (λήψη απόφασης) Ζητούμενο είναι οι παίκτες μας να μπορούν να παίξουν επιθετικά που σημαίνει ότι θα πρέπει να μπορούν να ανταπεξέλθουν με την μπάλα στα πόδια. Δηλαδή να έχουν υψηλό ποσοστό επιτυχίας και απόδοσης των ποδοσφαιρικών ενεργειών με την μπάλα. Η καλή τεχνική κατάρτιση και η καλή αγωνιστική αντίληψη είναι τα θεμέλια και για τις αρχές μας γρήγορα και σίγουρα, αλλά και για την δημιουργικότητα11 . Όμως η τεχνική κατάρτιση και η αγωνιστική παραμετροποίηση (βλ. 4 παράμετροι) δεν δείχνουν αρκετά για να υλοποιηθεί το στυλ παιχνιδιού μας. Οι παίκτες μας θα πρέπει να έχουν συγκεκριμένη νοοτροπία. 10 Με τον όρο «αγωνιστική αντίληψη» αναφερόμαστε στις 4 παραμέτρους, όπως τις έχουμε αναλύσει σε προηγούμενο κείμενο και αφορούν την ερμηνεία. των ποδοσφαιρικών ενεργειών εντός του ομαδικού πλαισίου. Με άλλα λόγια, αφορούν την ερμηνεία των επιλογών, τις αποφάσεις δηλαδή σε πραγματικό χρόνο. 11 Έχουμε αναφέρει ότι το σίγουρα και η δημιουργικότητα αφορούν την «λήψη απόφαση», όμως θα πρέπει να συνδυάζονται με υψηλό επίπεδο επιτυχίας στην εκτέλεση. Δεν αρκεί η σωστή επιλογή ενέργειας, πρέπει και η εκτέλεση αυτής να είναι επιτυχής.
  • 17.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα17 Η νοοτροπία δεν «εξασκείται» το ίδιο εύκολα με την λήψη απόφασης ή την εκτέλεση της κίνησης. Η νοοτροπία12 αφορά τις στάσεις και την συμπεριφορά των ανθρώπων. Έτσι οι παίκτες μας πρέπει στην διάρκεια του αγώνα: να θέλουν να κάνουν επίθεση (συνεχώς) να θέλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους, να παίρνουν πρωτοβουλίες, να μην φοβούνται να ρισκάρουν, να θέλουν να επικοινωνούν με τους συμπαίκτες τους και τον προπονητή τους να αλληλοϋποστηρίζονται Στο στυλ μας δεν ταιριάζει ο εφησυχασμός, δεν περιμένουμε από τους άλλους. Όλοι πρέπει να έχουμε ίση συμμετοχή και αυτή να είναι ολοκληρωτική!!!!!!!!!!! Ο λόγος, που ενεργούμε προς αυτή την κατεύθυνση είναι διότι, όποιο και αν είναι το κίνητρο του καθενός, που είναι φυσιολογικό να είναι διαφορετικό, πάντα ο γενικός σκοπό όλων είναι ένας: το συμφέρον της ομάδας. Μόνο μέσω της εκπλήρωσης των στόχων της ομάδας μπορεί να ικανοποιηθεί το προσωπικό σου κίνητρο. Με άλλα λόγια, απαραίτητο χαρακτηριστικό της ομάδας είναι να είναι πρωτίστως ομάδα και όχι «άθροισμα εγωισμών». Το ποδόσφαιρο είναι ομαδικό παιχνίδι. Ανακύπτει δηλαδή και ζήτημα συνεργασίας και δεξιοτήτων στην συνεργασία…. Επισημαίνεται ότι αφού όλοι επιβάλλεται να συμμετέχουν συνεχώς και επιπλέον να έχουν και την διαύγεια της διαρκής ορθολογικής λήψης αποφάσεων εντός ενός ομαδικού πλαισίου, απαιτείται και η καλή (εξαιρετική θα έλεγα.) φυσική τους κατάσταση για το ποδόσφαιρο!!!. Περισσότερη ανάλυση για την εξάσκηση των φυσικών ικανοτήτων για το ποδόσφαιρο εκφεύγει του παρόντος, πλην όμως αξίζει να αναφέρουμε ότι το στυλ παιχνιδιού, οι τακτικές, η τεχνική και η φυσική κατάσταση αποτελούν μια ολότητα. Ο διαχωρισμός τους εξυπηρετεί αποκλειστικά τους προπονητές και κυρίως τις ερμηνείες. Τονίζεται ιδιαίτερα ότι, τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν αποτελούν «εφόδια» που χρειάζονται οι παίκτες να έχουν για να παίξουν ποδόσφαιρο, αλλά αποτελούν δείκτες που αναπτύσσονται παίζοντας ποδόσφαιρο. Η συζήτηση είναι ανοιχτή…. 12 Η αλλαγή ή η εγκαθίδρυση συγκεκριμένης νοοτροπίας είναι μια αργή διαδικασία που απαιτεί την υπομονή, την επιμονή και την συμμετοχή πολλών. Ένας άνθρωπος θα αλλάξει ή θα αναπτύξει ένα συγκεκριμένο τρόπο σκέψης μόνο αν πεισθεί από τα επιχειρήματα και παράλληλα μετατρέψει τις σκέψεις και τα λόγια του, σε πράξεις που έχουν αξία και για την ίδια την καθημερινότητα του. Με άλλα λόγια δεν αρκεί η επιρροή του ενός, αλλά η συνύπαρξη και η βιωματική κατανόηση.
  • 18.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα18 Οι υψηλές απαιτήσεις και κατ’ επέκταση οι υψηλοί στόχοι είναι ο μοναδικός δρόμος προς την επιτυχία.
  • 19.
    ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΛΛΙΔΗΣ Σελίδα19 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα 1: Οι αντίπαλοι αλλάζουν διάταξη και παίζουν πλέον με 2 επιθετικούς στον άξονα, ενώ στην αρχή έπαιζαν με έναν. Τότε ο δεξιός ακραίος αμυντικός μας, που είναι καλύτερος στα αμυντικά του καθήκοντα από τον αριστερό, συγκλίνει άμεσα και μένει κοντά στους δύο κεντρικούς αμυντικούς μας, έχοντας σε «ισορροπία» τον προσωπικό του αντίπαλο στην πλευρά. Έτσι έχουμε υπεραριθμία (3εν2) στον άξονα. Αυτό δεν είναι απλό, διότι στο δεξιό κανάλι θα έχουμε σε «πρώτο χρόνο» υποαριθμία 1εν2. Στην συνέχεια ανοίγει ο διάλογος με τον προπονητή για τις όποιες αλλαγές και αν αυτές γίνουν. Παράδειγμα 2: εναντίον του #442, οι αντίπαλοι επιθετικοί είναι πολύ καλοί στην μετάβαση στην επίθεση και πιέζουν ψηλά με τρόπο πιέζω-καλύπτω. Το σχέδιο μας είναι να κατεβαίνει ο Αμυντικός μέσος ανάμεσα στους δύο κεντρικούς αμυντικούς μας (3εν2) και εν συνεχεία να ψάξουμε τον χώρο αριστερά και δεξιά των αντιπάλων επιθετικών. Ο Κεντρικός αμυντικός όμως διακρίνει την κούραση των αντιπάλων επιθετικών (δεν πιέζουν) και αμέσως εκμεταλλεύεται τον χώρο, αριστερά (ή δεξια) τους, προωθώντας γρήγορα την μπάλα στο μεσαίο τρίτο, χωρίς να περιμένει τον αμυντικό μέσο να κατέβει. Αυτό δεν είναι απλό, διότι στον άξονα πλέον έχουμε υποαριθμία 1εν2 και σε περίπτωση επιπόλαιου λάθους υπάρχει ο κίνδυνος να δεχτούμε αντεπίθεση. Στην συνέχεια ανοίγει ο διάλογος με τον προπονητή για τις όποιες αλλαγές και αν αυτές γίνουν. ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ Στην προσπάθεια μου να προσθέσω βιβλιογραφία, από την πρώτη στιγμή συνειδητοποίησα ότι, στο παρόν κείμενο έχω συμπεριλάβει έμμεσα όλα όσα έχω διαβάσει, όλα όσα έχω συζητήσει και όλα όσα έχω βιώσει και αφορούν. Σας βεβαιώνω ότι κάθε μου σκέψη έχει επηρεαστεί, έστω και υποσυνείδητα. Όλα τα παραπάνω είναι μια σύνθεση. Τα συμπεράσματά μου δε, που αποτελούν και την παρούσα πρόταση για την υιοθέτηση του συγκεκριμένου στυλ παιχνιδιού, είναι αποτέλεσμα μιας επίπονης και διαρκής αναζήτησης, η οποία δεν έχει λόγους να μένει «στάσιμη»….