Ang dokumento ay naglalarawan ng iba't ibang anyo ng panitikan tulad ng sanaysay, dula, tula, nobela, maikling kwento, parabula, at mitolohiya. Bawat anyo ay may kanya-kanyang kat特点s at mga sangkap, na nagpapakita ng estilo at porma ng pagsulat. Tinalakay din ang kahalagahan ng mga elemento tulad ng tauhan, tagpuan, at banghay sa pagsasalaysay ng mga kwento.

1. FILIPINO 10
MODYUL 1
Allan Tugonon Lopez Grade 10 -Alonzo
Genra ng Panitikan :
SANAYSAY
Ang sanaysay ay isang maiksing komposisyon na kalimitang naglalaman ng
personal na opinyon ng may-akda.
Dalawang uri ng sanaysay
Di-pormal o pormal
Ang sanaysay na pormal o palagayan ay mapang-, nagbibigay-lugod sa
pamamagitan ng pagtatalakay sa mga paksang karaniwan, pang araw-araw at
personal. Idinidiin nito dito ang mga bagay-bagay, mga karanasan, at mga isyung
bukod sa kababakasan ng katanungang isang tao personalidad ng may-akda ay
maaring empatihayan o kasangkutan ng mambabasang medya ang pananalita ay
parang pinag-uusapan lamang ng magkakaibigan ang may-akda, ang tagapagsalita
at mga mambabasa at ang tagapakinig, kaya magaan at madaling maintindihan.
palakaibigan ang tono nito kaya pamilyar ang tono dahil ang pangalawang gamit ay
unang panauhan. Subhektibo ito sapagkat pumapanig sa damdamin at paniniwala ng
may-akda ang pananaw.
DULA
Ang dula ay isang uri ng panitikan. Nahahati ito sa ilang yugto na maraming tagpo.
Pinakalayunin nitong itanghal ang mga tagpo sa isang tanghalan o entablado.
Ang tagpo sa dula ay ang paglabas-masok sa tanghalan ng mga tauhan. Ang mga
taong dalubhasa sa larangan ng pagsusulat ng mga dulang itinatanghal ay tinatawag
na mga mandudula, dramatista, odramaturgo.[1]
Mga sangkap sa dula
Ang dula ay mayroon ding mga sangkap. Ito ay ang simula, ang gitna, at
ang wakas.

2.  Simula - mamamalas dito ang tagpuan, tauhan, at sulyap sa suliranin.
 Gitna - matatagpuan ang saglit na kasiglahan, ang tunggalian,at
ang kasukdulan.
 Wakas - matatagpuan naman dito ang kakalasan at ang kalutasan.
TULA
Ang panulaan o tula ay isang uri ng sining at panitikan na kilala sa malayang
paggamit ng wika sa iba't ibang anyo at estilo. Pinagyayaman ito sa pamamagitan
ng paggamit ngtayutay. Ang mga likhang panulaan ay tinatawag na tula.
Binubuo ang tula ng saknong at taludtod. Karaniwan itong wawaluhin,
lalabindalawahin, lalabing-animin, at lalabing-waluhing pantig. Matalinghaga at
ginagamitan din ng tayutay. May tugma at sukat. Kung minsan ay maiksi o kaya
naman ay mahaba.
Mga uri ng tula
 Liriko o pandamdaming tula
 Awit - tungkol sa pag-ibig; hal.kundiman
 Dalit/Himno - tungkol sa pagpapala sa Diyos, sa pagawit na pamamaraan.
 Elehiya - mapanglaw; tungkol sa kamatayan o kalungkutan
 Oda - matayog na damdamin o kaisipan (paghanga o pagbibigay parangal)
 Soneto - binubuo ng 14 taludtod o linya; nangangailangan ng mabigat o
matinding pagkukuro-kuro
 Patnigan
 Duplo
 Balagtasan
 Naratibo o nagsasalaysay
 Padula/Drama
Mga sangkap ng tula[baguhin | baguhin ang batayan]
 Saknong - isang grupo ng mga salita sa loob ng isang tula na may dalawa o higit
pang taludtod.
 Sukat - bilang ng pantig ng tula.
 Tugma - pinag-isang tunog sa hulihan ng mga taludtod.
 Hindi buong rima (assonance) - paraan ng pagtutugma ng tunog na kung saan
ang salita ay nagtatapos sa patinig.
 Kaanyuan (conssonance) - paraan ng pagtutugma ng tunog na kung saan ang
salita ay nagtatapos sa katinig.
 Nagpapaganda sa diwa ng tula ang alin mang paraan ng pagtutugma:

3.  Mga salitang nagtatapos sa b, k, d, g, p, t, s ay nagtutugma ang dulumpatig
 Mga nagtatapos sa l,m, n, ng, w, r, y
 Sining o kariktan - paggamit ng pili, angkop at maririkit na salita. Nagbibigay ng
pangkalahatang impresyon sa bumabasa.
 Talinghaga - tumutukoy ito sa paggamit ng matatalinhagang salita at tayutay.
 Tayutay - paggamit ng pagwawangis, pagtutulad, pagtatao ang ilang paraan
upang ilantad ang talinghaga sa tula
 Anyo - porma ng tula.
 Tono/Indayog - diwa ng tula.
 Persona - tumutukoy sa nagsasalita sa tula; una, ikalawa o ikatlong panauhan
NOBELA
Ang nobela, akdang-buhay o kathambuhay[1] ay isang
mahabang kuwentong piksiyon na binubuo ng iba't ibang kabanata. Mayroon itong
60,000-200,000 salita o 300-1,300 pahina. Noong ika-18 siglo, naging istilo nito
ang lumang pag-ibig at naging bahagi ng mga pangunahing henerong
pampanitikan. Ngayon, ito ay kadalasan may istilong artistiko at isang tiyak na
istilo o maraming tiyak na istilo.
Elemento[baguhin
1. tagpuan - lugar at panahon ng mga pinangyarihan
2. tauhan - nagpapagalaw at nagbibigay buhay sa nobela
3. banghay - pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa nobela
4. pananaw - panauhang ginagamit ng may-akda a. una - kapag kasali ang may-
akda sa kwento b. pangalawa - ang may-akda ay nakikipag-usap c. pangatlo -
batay sa nakikita o obserbasyon ng may-akda
5. tema - paksang-diwang binibigyan ng diin sa nobela
6. damdamin - nagbibigay kulay sa mga pangyayari
7. pamamaraan - istilo ng manunulat
8. pananalita - diyalogong ginagamit sa nobela
9. simbolismo - nagbibigay ng mas malalim na kahulugan sa tao, bagay at
pangyayarihan
MAIKLINGKWENTO
Ang maikling kuwento - binaybay ding maikling kuwento - ay isang maigsing
salaysay hinggil sa isang mahalagang pangyayaring kinasasangkutan ng isa o ilang
tauhan at may iisang kakintalan o impresyon lamang. Isa itong masining na anyo ng
panitikan. Tulad ng nobela at dula, isa rin itong paggagad ng realidad, kung
ginagagad ang isang momento lamang o iyong isang madulang pangyayaring
naganap sa buhay ng pangunahing tauhan. Si Deogracias A. Rosario ang tinuturing
na "Ama ng Maikling Kuwento."Tinawag rin itong DAGLI noong panahon ng mga
Amerikano at ginagawa itong libangan ng mga sundalo at si Deogracias Rosario
ang kanilang inspirasyon sa pagsulat ng maiikling kwento noong panahon na iyon.

4. Ang alamat ay iba sa nito at sa kasysayan bagamat may mga elemento ang dalawa.
ang nito ay di-totoo . ang kasaysayan ay totoo, samantalang ang alamat may mga
bahaging totoo at meron din naman na hindi totoo ang kuwento ay kadalasang
kuwento tungkol sa mga diyosa na maganap sa di-totoong lugar at di-totoong
panahon, ni research ni Junel Bari.
Mga uri[baguhin
May siyam na uri ng maikling kuwento:
 Sa kuwento ng tauhan inilalarawan ang mga pangyayaring pangkaugalian ng
mga tauhang nagsisiganap upang mabigyan ng kabuuan ang pag-unawa sa kanila
ng isang mambabasa.
 Sa kuwento ng katutubong kulay binibigyang-diin ang kapaligiran at mga
pananamit ng mga tauhan, ang uri ng pamumuhay, at hanapbuhay ng mga tao sa
nasabing pook.
 Sa kuwentong bayan nilalahad ang mga kuwentong pinag-uusapan sa
kasalukuyan ng buong bayan.
 Sa kuwento ng kababalaghan pinag-uusapan ang mga salaysaying hindi
kapanipaniwala.
 Naglalaman ang kuwento ng katatakutan ng mga pangyayaring kasindak-
sindak.
 Sa kuwento ng madulang pangyayari binibigyang diin ang kapanapanabik at
mahahalagang pangyayari na nakapagpapaiba o nakapagbago sa tauhan.
 Sa kuwento ng sikolohiko ipinadarama sa mga mambabasa ang damdamin ng
isang tao sa harap ng isang pangyayari at kalagayan. Ito ang uri ng maikling
kuwentong bihirang isulat sapagkat may kahirapan ang paglalarawan ng
kaisipan.
 Sa kuwento ng pakikipagsapalaran, nasa balangkas ng pangyayari ang interes
ng kuwento.
 Nagbibigay-aliw at nagpapasaya naman sa mambabasa ang kuwento ng
katatawanan.
 Sa kuwento ng pagibig, tunkol sa pgmamahalan ng dalawang tao
Mga Bahaghag
Ito ang mga bahagi at ng sangkap ng isang maikling kuwento:
Simula
At ang bahagi ng Suliranin ang siyang kababasahan ng problemang haharapin ng
pangunahing tauhan.
Gitna
Binubuo ang gitna ng saglit na kasiglahan, tunggalian, at kasukdulan. Ang saglit na
kasiglahan ang naglalahad ng panandaliang pagtatagpo ng mga tauhang
masasangkot sa suliranin. Ang tunggalian naman ang bahaging kababasahan ng
pakikitunggali o pakikipagsapalaran ng pangunahing tauhan laban sa mga
suliraning kakaharapin, na minsan ay sa sarili, sa kapwa, o sa kalikasan.

5. Samantalang, ang kasukdulan ang pinakamadulang bahagi kung saan makakamtan
ng pangunahing tauhan ang katuparan o kasawian ng kanyang ipinaglalaban.
Wakas
Binubuo ang wakas ng kakalasan at katapusan. Ang kakalasan ang bahaging
nagpapakita ng unti-unting pagbaba ng takbo ng kuwento mula sa maigting na
pangyayari sa kasukdulan. At ang katapusan ang bahaging kababasahan ng
magiging resolusyon ng kuwento. Maaring masaya o malungkot, pagkatalo o
pagkapanalo.
Gayunpaman, may mga kuwento na hindi laging winawakasan sa pamamagitan ng
dalawang huling nabanggit na mga sangkap. Kung minsan, hinahayaan ng may-
akda na mabitin ang wakas ng kuwento para bayaang ang mambabasa ang humatol
o magpasya kung ano, sa palagay nito, ang maaring kahinatnan ng kuwento.
PARABULA
Ang talinghaga, talinhaga[1], o parabula ay isang maikling kuwentong may aral
na kalimitang hinahango mula sa Bibliya.[2]Isa itong maikling salaysay na maaaring
nasa anyong patula o prosa na malimit nangangaral o nagpapayo hinggil sa isang
pangyayari, na kadalasang isinasalarawan ang isang moral o relihiyosong aral.
Taliwas sa pabula, ang parabula ay walang inilalahok na tauhang hayop, halaman,
bagay, at puwersa sa kalikasan na pawang kumikilos at nagsasalita gaya ng tao.
Isang katangian nito ang pagiging isang kuwentong naglalahad o nagpapakita ng
kung paanong katulad ng isang bagay ang iba pang bagay. Karamihan sa mga
talinghagang nasa Bibliya ay mga kuwentong sinabi ni Hesus, na nagtuturo ng kung
ano ang katangian ng Kaharian ng Diyos.[3]
MITOLOHIYA
Ang mitolohiya ay isang halos magkakabit-kabit na kumpol ng mga tradisyonal na
kuwento o mito (Ingles: myth), mga kuwento na binubuo ng isang partikular
na relihiyon o paniniwala. Karaniwang tinatalakay ng mga kuwentong mito ang
mgadiyos at nagbibigay ng mga paliwanag hinggil sa mga likas na kaganapan.
Halimbawa na ang kung paano nagkaroon ng hangin o mga karagatan. May
kaugnayan ang mitolohiya sa alamat at kuwentong-bayan.[1]
Ang isa sa mga sikat na mitolohiya ay ang mitolohiya ng mga Griyego o ang
tinatawag na mitolohiyang Griyego. Ilan sa mga sikat na tauhan sa mitolohiya ng
mga Griyego ay ang mga diyos na sina Zeus, Aphrodite, Athena, at iba pa.