การปฏิสนธิ
งานนาเสนอการสืบค้นรายวิชาชีววิทยาภาคเรียนที4 6 ปีการศึกษา 6;<6 ของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที4 ; แผนการ
เรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ ห้อง HII
รายงานนีJเป็นส่วนหนึ4งของวิชาวิทยาศาสตร์ M
ภาคเรียนที4 6 ปีการศึกษา 6;<6
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
เสนอครูผู้สอน
อ.วิชัย ลิขิตพรลักษ์
ตําแหน่งครู ค.ศ.? สาขาชีววิทยา กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ครูผู้สอน
สมาชิกในกลุ่ม
Q.นายณภัทร มณฑา เลขที4 6U ห้อง HII
6.นายณัชพล อภิศักดิWศิริกุล เลขที4 6Q ห้อง HII
I. นายต้นกล้า นาถะพินธุ เลขที4 66 ห้อง HII
M.นายธีนาร พิพิษฐสกุลวงศ์ เลขที4 6I ห้อง HII
5.นายอภิชา ถาวรรัตน์ เลขที4 II ห้อง HII
คํานํา
รายงานนีเปนส่วนหนึงของรายวิชาชีววิทยา I (วKLMIK) ชันมัธยมศึกษาปีทีP Q ห้อง RKK โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา โดย
มีจุดประสงค์เพืPอนําเสนอข้อมูลเกีPยวกับการปฏิสนธิของมนุษย์ทีPประกอบไปด้วยขัXนตอนต่างๆและเรืPองน่ารู้มากมาย
คณะผู้จัดทําหวังเป็นอย่างยิPงว่างานนําเสนอนีจะเปนประโยชน์แก่นักเรียนและ บุคคลทีมีความสนใจในหัวข้อเหล่านีไม่
มากก็น้อย
คณะผู้จัดทํา
สารบัญ
สารบัญ หน้า
ครูผู้สอน 1
คณะผู้จัดทํา 2
คํานํา 3
กระบวนการปฏิสนธิ 5
การนับเวลาไข่ตก 13
ปัจจัยที4เกี4ยวกับกระบวนการปฏิสนธิ 14
การเพิ4มโอกาศในการตัJงครรภ์ 15
บรรณนานุกรม 18
กิตติกรรมประกาศ 19
ภาคผนวก 20
การปฎิสนธิ
หมายถึง กระบวนการทีPเชืXออสุจิของเพศชายเข้าผสมกับไข่ของเพศ
หญิง ซึPงจะนําไปสู่การตัXงครรภ์ในภายหลัง
ผู้หญิงวัยเจริญพันธ์เมืPอประมาณวันทีP ?I ของรอบเดือน(รอบละ MR
วัน) ไข่ในท่อรังไข่จะเจริญเติบโตเต็มทีP พร้อมทีPจะได้รับการปฏิสนธิ
รังไข่จะสร้างฮอรฺโมน Estroge Progesterone	ทําให้มดลูก
มีเยืPอบุทีPพร้อมจะได้รับการฝังตัวของทารก ไข่ทีPตกจะพร้อมทีPจะมีการ
ปฏิสนธิใน ?M-MI ชัPวโมงเมืPอเชืXอของผู้ชายหรือตัว sperm	ถูก
ปล่อยเข้าในช่องคลอดเป็น MQL ล้านตัว ตัวทีPแข็งแรงและว่ายได้เร็วจะ
ผ่านไปยังปากมดลูก เข้าสู่มดลูก และไปเกิดปฏิสนธิทีPท่อรังไข่ ณ.ทีP
แห่งนีXการกําเนิดตัวอ่อนได้เริPมขึXน
ขัXนตอนการปฏิสนธิ
การตกไข่ ในแต่ละเดือนจะมีไข่หลายใบในรังไข่ของผู้หญิงที>ค่อย ๆ
เจริญเติบโตในถุงนํEาฟอลลิเคิลและจะมีไข่เพียง 1	ใบเท่านัEนที>หลุดจากถุง
นํEาหุ้มไข่เมื>อเจริญเติบโตเต็มที>แล้ว ซึ>งปกติแล้วกระบวนการตกไข่นัEนจะ
เกิดขึEนก่อนมีประจําเดือนประมาณ 2	สัปดาห์
การเปลี1ยนแปลงของระดับฮอร์โมน หลังจากไข่ตก ถุง
นํXาหุ้มไข่จะเปลีPยนแปลงไปเป็นคอร์ปัส ลูเทียมซึPงจะสร้าง
ฮอร์โมนทีPช่วยให้เยืPอบุมดลูกหนาขึXน เพืPอเตรียมพร้อมรับการ
ฝังตัวของตัวอ่อนทีPเกิดหลังการปฏิสนธิต่อไป
ไข่เคลื1อนเข้าสู่ท่อนําไข่เพื1อรอการปฏิสนธิ หลัง
กระบวนการตกไข่ ไข่จะเดินทางเข้าสู่ท่อนําไข่เพื4อรอ
การปฏิสนธิกับอสุจิหรือสเปิร์มเป็นเวลา 6M ชั4วโมง ซึ4ง
กระบวนการนีJเกิดขึJนหลังการมีประจําเดือนครัJงสุดท้าย
ประมาณ 6 สัปดาห์ แต่หากไม่มีการปฏิสนธิ ไข่จะ
เคลื4อนไปยังมดลูกและสลายตัวไปในที4สุด โดยระดับ
ฮอร์โมนจะกลับเข้าสู่ภาวะปกติและเกิดการหลุดลอก
ของผนังมดลูกออกมาเป็นประจําเดือน
การปฏิสนธิ จะเกิดขึXนเมืPอสเปิร์มตัวทีPแข็งแรงทีPสุดว่ายไปยัง
ท่อนําไข่และเจาะเปลือกไข่ได้หลังจากการปฏิสนธิ ไข่จะแปร
สภาพและทําให้สเปิร์มตัวอืPน ๆ ไม่สามารถเข้าไปได้อีก ซึPง
เพศของเด็กนัXนขึXนอยู่กับโครโมโซมของสเปิร์มด้วย หาก
สเปิร์มมีโครโมโซมวาย เด็กจะเป็นเพศชาย และหากสเปิร์มมี
โครโมโซมเอ็กซ์เด็กจะเป็นเพศหญิง
ระยะฝังตัว การแบ่งตัวของเซลล์จะเกิดขึXนภายใน MI ชัPวโมงหลังการปฏิสนธิ ซึPงไข่จะอยู่ในท่อนําไข่เป็นเวลา
ประมาณ K-I วัน และจะเคลืPอนตัวผ่านท่อนําไข่ไปยังมดลูกเพืPอยึดเกาะฝังตัวทีPผนังมดลูกซึPงเป็นกระบวนการ
ฝังตัวของไข่ และอาจทําให้มีเลือดออกจากช่องคลอดแบบกระปริดกระปรอยได้ผนังมดลูกก็จะหนาขึXนและจะ
มีมูกบริเวณปากช่องคลอดจนกว่าเด็กจะพร้อมคลอด ซึPงเซลล์ต่าง ๆ จะค่อย ๆ เจริญเติบโตและแบ่งตัวมากขึXน
โดยเซลล์ประสาทของเด็กจะเริPมพัฒนาขึXนก่อนในช่วง K สัปดาห์แรกของการตัXงครรภ์
ช่วงเวลาที*มีโอกาสเกิดการปฏิสนธิ
มากที*สุด
การปฏิสนธิจะเกิดขึJนเมื4อมีเพศสัมพันธ์ในช่วงเวลาที4มีการตกไข่
เท่านัJน โดยใน Q เดือนจะมีกระบวนการตกไข่เพียงแค่ครัJงเดียว ซึ4ง
หมายความว่าใน Q เดือนมีโอกาสเพียงไม่กี4วันเท่านัJนที4ผู้หญิงจะ
ตัJงครรภ์ได้ อย่างไรก็ตาม การมีเพศสัมพันธ์และวันที4ไข่ตกนัJนไม่
จําเป็นต้องเป็นวันเดียวกันถึงจะมีโอกาสตัJงครรภ์ได้ เนื4องจากสเปิร์ม
ที4แข็งแรงสามารถมีชีวิตอยู่ในร่างกายของผู้หญิงได้นานกว่า MH ถึง
l6 ชั4วโมง และไข่จะมีชีวิตอยู่ได้นานกว่า Q6 ถึง 6M ชั4วโมงหลังการ
ตกไข่ โดยผู้ที4มีประจําเดือนมาปกติจะเกิดการตกไข่ QM วันก่อนมี
ประจําเดือนครัJงต่อไป ซึ4งการปฏิสนธิจะเกิดขึJนเมื4อสเปิร์มและไข่
ผสมกันแทบจะทันทีหลังเกิดการตกไข่
วิธีการคํานวณระยะไข่ตก
ปกติแล้วกระบวนการตกไข่จะเกิดขึXนประมาณ 14	วันก่อนมีประจําเดือนครัXง
ต่อไป ซึPงผู้ทีPมีระยะห่างของรอบเดือน 28	วันสามารถคํานวณระยะไข่ตกได้
จากการนับวันทีPมีประจําเดือนมาวันแรกเป็นวันทีP 1	โดยวันทีPมีไข่ตกหรือมี
โอกาสตัXงครรภ์สูงทีPสุด คือ วันทีP 14	นับจากวันทีPมีประจําเดือนมาเป็นวัน
แรก ส่วนวันทีPมีโอกาสตัXงครรภ์สูงสุดของผู้ทีPมีรอบเดือนทุก ๆ 32	วัน คือ
วันทีP 18	นับจากวันแรกของการมีประจําเดือน
อย่างไรก็ตาม วิธีการนีXอาจไม่ค่อยแม่นยํานัก เนืPองจากแต่ละคนมีช่วงรอบ
เดือนทีPแตกต่างกัน และภาวะไข่ตกไม่ได้เกิดหลังประจําเดือนมา 14	วันเสมอ
ไป
ปัจจัยที1เกี1ยวข้องกับการปฏิสนธิ
นอกจากการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงเวลาที4มี
การตกไข่แล้ว ฮอร์โมนก็เป็นปัจจัยสําคัญใน
การปฏิสนธิด้วย โดยฮอร์โมนในร่างกายต้อง
มีความสมดุลและเหมาะสมต่อการ
เจริญเติบโตของไข่ เพื4อให้กระบวนการตกไข่
เป็นไปอย่างปกติ ต้องมีปริมาณสเปิร์มที4
แข็งแรงเพียงพอที4จะว่ายไปหาไข่ได้ และต้อง
ไม่มีอุปสรรคขวางกัJนการปฏิสนธิ เช่น ภาวะ
ท่อนําไข่อุดตัน เป็นต้น ซึ4งเป็นสาเหตุที4ทําให้
สเปิร์มไม่สามารถผสมกับไข่ได้
การกระตุ้นการปฏิสนธิด้วยวิธี
ธรรมชาติเพื1อเพิ1มโอกาศการตัLงครรภ์
ควบคุมนํ@าหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที1เหมาะสม ภาวะอ้วนหรือผอมเกินไปอาจส่งผล
กระทบต่อการปฏิสนธิได้ โดยผู้หญิงที4มีค่าดัชนีมวลกายตํ4ากว่า Qm อาจมีโอกาส
ตัJงครรภ์น้อยกว่าผู้หญิงที4มีนํJาหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติถึง M เท่า ส่วนผู้หญิงที4อยู่ใน
ภาวะนํJาหนักเกินอาจเกิดภาวะดืJอต่ออินซูลิน ซึ4งอาจส่งผลกระทบต่อการมี
ประจําเดือนได้ นอกจากนีJฮอร์โมนเอสโตรเจนที4ผลิตจากเซลล์ไขมันอาจส่งผล
กระทบต่อกระบวนการตกไข่ได้เช่นกัน ดังนัJน ควรควบคุมนํJาหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์
ปกติด้วยวิธี เลือกรับประทานอาหารที4มีประโยชน์ในปริมาณที4พอเหมาะ ออกกําลัง
กายอย่างสมํ4าเสมอ
รับประทานอาหารบํารุงร่างกาย ควรดูแลสุขภาพและบํารุงร่างกายให้พร้อมก่อน
การแผนตัJงครรภ์ด้วยการรับประทานที4มีประโยชน์ เช่น เลือกรับประทานอาหารที4
ประกอบด้วยธัญพืชที4ผ่านกระบวนการขัดสีน้อย ผัก และผลไม้หลากสีเป็นประจําทุก
วัน เป็นต้น นอกจากนีJควรหลีกเลี4ยงอาหารที4มีไขมันและไขมันทรานส์สูง แต่เลือก
รับประทานอาหารที4อุดมไปด้วยกรดไขมันโอเมก้า I แทน เช่น ปลาแซลมอน และไข่
เป็นต้น นอกจากนีJควรเลือกบริโภคโปรตีนจากเนืJอสัตว์และผลิตภัณฑ์จากนมวัวทุก
วัน
จัดการความเครียด ภาวะเครียดอาจส่งผลให้ร่างกายมีระดับฮอร์โมนคอร์ติซอล สูง ซึPงเป็น
ฮอร์โมนแห่งความเครียดทีPอาจส่งผลกระทบต่อระบบสืบพันธุ์ นอกจากนีX ความเครียดยังมีผล
ต่อความสัมพันธ์ของคู่รักได้อีกด้วย ดังนัXน เมืPอเกิดความเครียดจึงควรทํากิจกรรมทีPผ่อนคลาย
เช่น นัPงสมาธิหรือเล่นโยคะ เป็นต้น แต่หากเครียดรุนแรงสะสมเป็นเวลานาน อาจต้องไป
ปรึกษาแพทย์หรือจิตแพทย์
รับประทานอาหารเสริม เมืPอวางแผนจะมีบุตร อาจเริPมรับประทาน
วิตามินรวมหรือวิตามินเตรียมตัXงครรภ์ทีPมีส่วนผสมของกรดโฟลิค
โดยในระยะแรกของการตัXงครรภ์นัXน หลอดประสาทของตัวอ่อน
จะค่อย ๆ พัฒนาขึXน ซึPงการรับประทานอาหารเสริมทีPมีส่วนผสม
ของกรดโฟลิคจะช่วยลดความเสีPยงภาวะพิการแต่กําเนิดได้ ทัXงนีX
ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานอาหารเสริมใด ๆ เสมอ
หยุดสูบบุหรี1 การสูบบุหรี4อาจส่งผลกระทบต่อการสืบพันธุ์ เสี4ยงต่อการเกิดภาวะแท้งบุตร การท้องนอกมดลูก
และการเข้าสู่วัยทองเร็วกว่าผู้หญิงที4ไม่สูบบุหรี4ถึง 6 ปี ส่วนผู้ชายก็ควรหยุดสูบบุหรี4เช่นกัน เนื4องจากการสูบ
บุหรี4ทําให้สเปิร์มไม่แข็งแรงและมีปริมาณน้อยลง ดังนัJน เพื4อเพิ4มโอกาสในการตัJงครรภ์และมีบุตรที4มีสุขภาพ
แข็งแรง ว่าที4คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรสูบบุหรี4หรือควรเลิกสูบบุหรี4ด้วย
บรรณานุกรม
https://www.pobpad.com/กระบวนการปฏิสนธิ
https://www.siamhealth.net/public_html/mother_child/Pregnancy/fer
tiliZe.htm
กิตติกรรมประกาศ
รายงานนีJสําเร็จลุล่วงได้ก็ด้วยความกรุณาและการกํากับดูแลจาก อาจารย์วิชัย ลิขิตพรรักษ์ อาจารย์ทีปรึกษา
โครงงานนีJที4ได้ให้คําเสนอแนะ แนวคิด ตลอดจนช่วยแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆมาโดยตลอด จนโครงงานชิJนนีJ
เสร็จสมบูรณ์ ผู้จัดทํา โครงงานนีจึงขอกราบขอบพระคุณเปนอย่างสูง
คณะผู้จัดทํา
ภาคผนวก
ภาพขณะออกแบบโพสเตอร์
ภาคผนวก
ภาพขณะจัดทํา powerpoint
THANK	YOU

Fertilization 833 g 7