RODENTLERRODENTLER
BiyolojileriBiyolojileri
veve
Mücadele YöntemleriMücadele Yöntemleri
Hazırlayan:Hazırlayan:
İlker KIRHANİlker KIRHAN
Ziraat MühendisiZiraat Mühendisi
0533 65088180533 6508818
RODENTLERRODENTLER
• Rodentler,sıçan ve farelerin de dahil olduğu zarar vericiRodentler,sıçan ve farelerin de dahil olduğu zarar verici
kemirgen hayvanlardır.kemirgen hayvanlardır.
• 1500’ü aşkın cins ile en geniş memeliler grubunu oluştururlar1500’ü aşkın cins ile en geniş memeliler grubunu oluştururlar
ve tüm dünyaya yayılmışlardır. Bazı türler insanlarla beraberve tüm dünyaya yayılmışlardır. Bazı türler insanlarla beraber
yaşamaya iyice adapte olmuşlardıryaşamaya iyice adapte olmuşlardır
• İnsanlara bağlı üç tür yaşamaktadır.İnsanlara bağlı üç tür yaşamaktadır.
RODENTLERRODENTLER
► Mus musculusMus musculus (Ev faresi)(Ev faresi)
► Rattus rattusRattus rattus (Ev sıçanı, Gemi faresi, Çatı faresi)(Ev sıçanı, Gemi faresi, Çatı faresi)
► Rattus norvegicusRattus norvegicus (Norveç sıçanı,Göçebe sıçan)(Norveç sıçanı,Göçebe sıçan)
Mus musculus (Ev Faresi)Mus musculus (Ev Faresi)
Morfolojik ÖzellikleriMorfolojik Özellikleri
 Renk açık kahverengiden siyaha kadarRenk açık kahverengiden siyaha kadar
değişim gösterir.değişim gösterir.
 Baş ve gövde uzunluğu ortalama 6- 9Baş ve gövde uzunluğu ortalama 6- 9
cm’dir.cm’dir.
 Kuyrukları 9-11 cm uzunluğundadır.Kuyrukları 9-11 cm uzunluğundadır.
 Ağırlık 12-30 gr civarındadır.Ağırlık 12-30 gr civarındadır.
Mus musculus (Ev Faresi)Mus musculus (Ev Faresi)
Fizyolojik ÖzellikleriFizyolojik Özellikleri
 Yılda 5-10 defa yavru verirler.Yılda 5-10 defa yavru verirler.
 Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.
 Gebelik süresi 18-21 gün’dür.Gebelik süresi 18-21 gün’dür.
 30-40 günlük iken eşeysel olgunluğa30-40 günlük iken eşeysel olgunluğa
ulaşıp çiftleşebilirler.ulaşıp çiftleşebilirler.
Mus musculus (Ev Faresi)Mus musculus (Ev Faresi)
Beslenme ve Yaşam ÖzellikleriBeslenme ve Yaşam Özellikleri
 Özellikle tahılları çokÖzellikle tahılları çok
severler.Yağlı tohumlar,et ve etseverler.Yağlı tohumlar,et ve et
ürünleri,kağıt,çuval v.b. tüketir veürünleri,kağıt,çuval v.b. tüketir ve
zarar verirler.zarar verirler.
 Geceleri aktiftirler.EvlerdeGeceleri aktiftirler.Evlerde
bulunanlar birkaç mbulunanlar birkaç m²²’lik alanda’lik alanda
faaldirler.faaldirler.
 Besinleri depo etme özellikleriBesinleri depo etme özellikleri
yoktur.yoktur.
 Koku alma ve işitme duyuları çokKoku alma ve işitme duyuları çok
gelişmiştir.gelişmiştir.
 Çok iyi koşar,sıçrar ve yüzerler.Çok iyi koşar,sıçrar ve yüzerler.
Rattus rattus (Ev Sıçanı)Rattus rattus (Ev Sıçanı)
Morfolojik ÖzellikleriMorfolojik Özellikleri
 Sırt rengi koyu kahverengiden siyahaSırt rengi koyu kahverengiden siyaha
Karın rengi kirli beyazdan koyu griyeKarın rengi kirli beyazdan koyu griye
değişir.değişir.
 Baş ve gövde uzunluğu ortalamaBaş ve gövde uzunluğu ortalama
17-23 cm’dir.17-23 cm’dir.
 Kuyrukları 20-25 cm uzunluğundadır.Kuyrukları 20-25 cm uzunluğundadır.
 Ağırlık ortalama 300 gr’dır.Ağırlık ortalama 300 gr’dır.
Rattus rattus (Ev Sıçanı)Rattus rattus (Ev Sıçanı)
Fizyolojik ÖzellikleriFizyolojik Özellikleri
 Yılda 3-6 defa yavru verirler.Yılda 3-6 defa yavru verirler.
 Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.
 Gebelik süresi 21 - 26 gün’dür.Gebelik süresi 21 - 26 gün’dür.
 2-3 aylık iken eşeysel olgunluğa2-3 aylık iken eşeysel olgunluğa
ulaşıp çiftleşebilirler.ulaşıp çiftleşebilirler.
Rattus rattus (Ev Sıçanı)Rattus rattus (Ev Sıçanı)
Beslenme ve Yaşam ÖzellikleriBeslenme ve Yaşam Özellikleri
 Bitkisel besinleri tercih ederler.Bitkisel besinleri tercih ederler.
 Hayvansal besinleri zorda kalmadıkçaHayvansal besinleri zorda kalmadıkça
tüketmezler.tüketmezler.
 İnsan besinine en çok zarar verenİnsan besinine en çok zarar veren
hayvandır.hayvandır.
Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)
Morfolojik ÖzellikleriMorfolojik Özellikleri
 Sırt rengi açıktan koyu kahverengine
değişim gösterirken karın rengi
beyazımsı gridir.
 Baş ve gövde uzunluğu ortalama 20-26
cm’dir.
 Kuyrukları 22 cm uzunluğundadır.
 Ağırlık 500 gr civarındadır.
Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)
Fizyolojik ÖzellikleriFizyolojik Özellikleri
 Yılda 7 kez yavru verirler.Yılda 7 kez yavru verirler.
 Bir seferde 1-11 yavru meydana gelir.Bir seferde 1-11 yavru meydana gelir.
 Gebelik süresi 18-21 gün’dür.Gebelik süresi 18-21 gün’dür.
 Eşeysel kızgınlık 6 saat sürer.DişiEşeysel kızgınlık 6 saat sürer.Dişi
bu sürede 200-500 kez çiftleşebilirbu sürede 200-500 kez çiftleşebilir.
Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)
Beslenme ve Yaşam ÖzellikleriBeslenme ve Yaşam Özellikleri
 Omnivor beslenirler.Omnivor beslenirler.
 Besin aramak için 3 km yol katBesin aramak için 3 km yol kat
edebililer.edebililer.
 Besinleri depo ederler.Besinleri depo ederler.
 Binaların bodrumBinaların bodrum
katlarında,kanalizasyon kanallarında,katlarında,kanalizasyon kanallarında,
yer altı boşluklarda,ahır ve benzeriyer altı boşluklarda,ahır ve benzeri
yerlerde bulunurlar.yerlerde bulunurlar.
Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan)
Rattus norvegicus çok iyiRattus norvegicus çok iyi
bir tırmanıcıdır.bir tırmanıcıdır.
Tehlike anında kuyrukları ile birbirlerineTehlike anında kuyrukları ile birbirlerine
düğümlenirler.düğümlenirler.
Daha çok yavrularda görülen bu durumaDaha çok yavrularda görülen bu duruma
‘Yaşayan Gordion Düğümü’ adı verilir.‘Yaşayan Gordion Düğümü’ adı verilir.
Kemirgenlerin ZararlarıKemirgenlerin Zararları
• Tonlarca gıdayı yiyerek veya pislikleriyle kirleterek ciddi
ekonomik kayba neden olurlar.
• Elektrik , telefon, bilgisayar kablolarını tahrip eder
kullanılamaz hale getirirler.
• Hayvanlarda verim kaybına sebep olurlar.
• Patojen mikroorganizmaların yayılmasına sebep olurlar.
• Çok sayıda hastalığa neden olurlar.
Nitekim FAO kayıtları en yaygın rodentler olan fare ve sıçanların depolanmış ürünlerde yaklaşık % 5, tarlada mevcut
üründe ise yaklaşık % 10 oranında bir ürün kaybına neden olduğunu vurgulamaktadır.
Sebep Olduğu HastalıklarSebep Olduğu Hastalıklar
• VEBAVEBA
• TİFÜSTİFÜS
• DİZANTERİDİZANTERİ
• KUDUZKUDUZ
• TULAREMİTULAREMİ
• TÜBERKÜLOZTÜBERKÜLOZ
v.b. bir çok hastalığa vektörlük ederler.v.b. bir çok hastalığa vektörlük ederler.
NOT : İnsanlara veba hastalığı sıçan piresi tarafından kemiricilerle taşınmaktadır.NOT : İnsanlara veba hastalığı sıçan piresi tarafından kemiricilerle taşınmaktadır.
MÜCADELEMÜCADELE
Mücadelenin ilk safhasında bir ön araştırma yapılmasıMücadelenin ilk safhasında bir ön araştırma yapılması
özellikle önemlidir. Bu sayede önemli bilgiler elde edilebilir veözellikle önemlidir. Bu sayede önemli bilgiler elde edilebilir ve
mücadele bu bilgiler doğrultusunda mücadele yönlendirilerekmücadele bu bilgiler doğrultusunda mücadele yönlendirilerek
daha etkin hale getirilebilir.daha etkin hale getirilebilir.
► Tür tespitiTür tespiti
► Yerleştikleri yerlerin tespitiYerleştikleri yerlerin tespiti
► Populasyonun yaklaşık sayısının tespitiPopulasyonun yaklaşık sayısının tespiti
Tür TespitiTür Tespiti
DışkılardanDışkılardan
EV SIÇANI (RATTUS RATTUS)EV SIÇANI (RATTUS RATTUS)
Uçları küt,dağınık halde 1 cm uzunluk 0.5 cm genişlikteUçları küt,dağınık halde 1 cm uzunluk 0.5 cm genişlikte
GÖÇMEN SIÇAN (RATTUS NORVEGİCUS)GÖÇMEN SIÇAN (RATTUS NORVEGİCUS)
Uçları sivri,gruplar halinde,1cm uzunluk 0.5 cm genişlikteUçları sivri,gruplar halinde,1cm uzunluk 0.5 cm genişlikte
EV FARESİ (MUS MUSCULUS)EV FARESİ (MUS MUSCULUS)
Uçları küt,dağınık halde,0.4 mm boyutlarındaUçları küt,dağınık halde,0.4 mm boyutlarında
Ayak ve Kuyruk izlerindenAyak ve Kuyruk izlerinden
Rattus rattusRattus rattus (Ev Sıçanı) ve(Ev Sıçanı) ve Rattus norvegicusRattus norvegicus (Göçmen Sıçan) yürürlerken(Göçmen Sıçan) yürürlerken
vücutlarını yerden daha yüksekte tutarlar.Bu türlerin sadece kuyruk uçlarıvücutlarını yerden daha yüksekte tutarlar.Bu türlerin sadece kuyruk uçları
yere temas eder.yere temas eder.
Yaşadıkları Yerlerin TespitiYaşadıkları Yerlerin Tespiti
!! Bina içinde tavan ve çatı araları,bodrum katları,pervaz araları,Bina içinde tavan ve çatı araları,bodrum katları,pervaz araları,
duvarlardaki deliklerduvarlardaki delikler
!! Bina dışlarında toprak yığınları,çöp kovaları civarı,saman yığınları,suBina dışlarında toprak yığınları,çöp kovaları civarı,saman yığınları,su
kanalları ve kanalizasyon sistemlerikanalları ve kanalizasyon sistemleri
!! Beslenme ve su içme faaliyetleri gözönüne alındığında su ve besinBeslenme ve su içme faaliyetleri gözönüne alındığında su ve besin
kaynaklarının civarlarıkaynaklarının civarları
Populasyon Sayısının TespitiPopulasyon Sayısının Tespiti
Fareler gruplar halinde yaşarlar.Fareler yaklaşık sayısınıFareler gruplar halinde yaşarlar.Fareler yaklaşık sayısını
açıklanması fare mücadelesinde büyük önemi vardır.Fareaçıklanması fare mücadelesinde büyük önemi vardır.Fare
populasyonun yaklaşık sayısı üç tarzda gösterebilir:populasyonun yaklaşık sayısı üç tarzda gösterebilir:
• Az -Az - Kontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler görülmemektedir .Kontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler görülmemektedir .
Dışkı ve izler çok azdır.Dışkı ve izler çok azdır.
• Orta -Orta - Kontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler iki - dört yerdeKontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler iki - dört yerde
görülmektedir.Dışkı ve fare izleri 30-40 adetten fazla görülmemektedir.görülmektedir.Dışkı ve fare izleri 30-40 adetten fazla görülmemektedir.
• Çok -Çok - Kontrol edilen yerde, gezen fareler görülmektedir.FareKontrol edilen yerde, gezen fareler görülmektedir.Fare
deliklerinin sayısı, izler ve dışkılar çoktur.deliklerinin sayısı, izler ve dışkılar çoktur.
Mücadele YöntemleriMücadele Yöntemleri
 Kültürel MücadeleKültürel Mücadele
 Biyolojik MücadeleBiyolojik Mücadele
 Mekanik MücadeleMekanik Mücadele
 Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele
Kültürel MücadeleKültürel Mücadele
• Ambar fare ve sıçanlarına ait deliklerin camlı ve kömür tozlu harç ileAmbar fare ve sıçanlarına ait deliklerin camlı ve kömür tozlu harç ile
sıvanarak kapatılmasısıvanarak kapatılması
• Besin ve su kaynaklarının fare ve sıçanların yaralanamayacakları haleBesin ve su kaynaklarının fare ve sıçanların yaralanamayacakları hale
getirilmesi,getirilmesi,
• Havalandırma boşlukları, yere yakın pencereler, lağım ve su borularınınHavalandırma boşlukları, yere yakın pencereler, lağım ve su borularının
ağzı kafes tel ile kapatılmasıağzı kafes tel ile kapatılması
Biyolojik MücadeleBiyolojik Mücadele
Farelerin bir çok doğal düşmanları vardır.Farelerin bir çok doğal düşmanları vardır.
Evcil hayvanlardan kediler ve bazı cins köpekler fareleri iyi avlar.Evcil hayvanlardan kediler ve bazı cins köpekler fareleri iyi avlar.
Vahşi hayvanlardan yırtıcı kuşlar, yılanlar, tilki sansar, gelincik gibiVahşi hayvanlardan yırtıcı kuşlar, yılanlar, tilki sansar, gelincik gibi
hayvanlar farelerin düşmanlarıdır.hayvanlar farelerin düşmanlarıdır.
Geçmiş yıllarda farelere karşı yeme karıştırılarak SalmonellaGeçmiş yıllarda farelere karşı yeme karıştırılarak Salmonella
bakterileri kullanılmış, fakat insanlara da hastalık tehlikesibakterileri kullanılmış, fakat insanlara da hastalık tehlikesi
yaratıldığından günümüzde bu yöntemden vazgeçilmiştir.yaratıldığından günümüzde bu yöntemden vazgeçilmiştir.
Mekanik MücadeleMekanik Mücadele
KapanlarKapanlar
Az miktarda zararlı yoğunluğu varsa, birkaç gün süre ile çok sayıda kapan kurularak mücadele yapılabilir.Az miktarda zararlı yoğunluğu varsa, birkaç gün süre ile çok sayıda kapan kurularak mücadele yapılabilir.
Kapanların fare geçiş yollarına ve duvarlara yakın konulması gerekmektedir.Kapanların fare geçiş yollarına ve duvarlara yakın konulması gerekmektedir.
Mekanik MücadeleMekanik Mücadele
Yapıştırıcı Gel TuzaklarYapıştırıcı Gel Tuzaklar
Yapıştırıcı, bir sunta üzerine çember şeklindeYapıştırıcı, bir sunta üzerine çember şeklinde
sürülmekte ve orta kısma cezbedici besin maddesisürülmekte ve orta kısma cezbedici besin maddesi
yerleştirilmektedir.yerleştirilmektedir.
Ancak bu yöntemde, yapıştırıcıya yakalanmışAncak bu yöntemde, yapıştırıcıya yakalanmış
bireylerin kurtulmak için çektikleri acıdanbireylerin kurtulmak için çektikleri acıdan
dolayı çığlık şeklinde ses çıkarmaları,dolayı çığlık şeklinde ses çıkarmaları,
diğer bireylere tehlikeyi uyarmaktadır.diğer bireylere tehlikeyi uyarmaktadır.
Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele
NeofobiNeofobi
Yeni olan herşeyden korkma…Yeni olan herşeyden korkma…
Yem ÇekingenliğiYem Çekingenliği
Neofobi ile direk bağlantılı olan veNeofobi ile direk bağlantılı olan ve
özellikle tek doz etkili yemlere karşı oluşanözellikle tek doz etkili yemlere karşı oluşan
yemi tüketmeme durumudur.yemi tüketmeme durumudur.
Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele
RODENT KONTROLÜNDE KULLANILAN RODENTİSİTLERRODENT KONTROLÜNDE KULLANILAN RODENTİSİTLER
AKUTAKUT
• Çinko fosfitÇinko fosfit
• Talyum sülfatTalyum sülfat
• BromethalinBromethalin
• CalciferolCalciferol
ANTİKOAGULANTLARANTİKOAGULANTLAR
Birinci generasyon A.
WarfarinWarfarin
CoumachlorCoumachlor
CoumatetralylCoumatetralyl
İkinci generasyon A.
WarfarinWarfarin
CoumatetralylCoumatetralyl
BromadioloneBromadiolone
DifenacoumDifenacoum
BrodifacoumBrodifacoum
Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele
Farelerin en çok yiyecek maddesinin bol olduğu ambar, değirmen,Farelerin en çok yiyecek maddesinin bol olduğu ambar, değirmen,
kümes gibi yerlerde bulundukları,iç alanlarda taban ve pervazkümes gibi yerlerde bulundukları,iç alanlarda taban ve pervaz
araları,her türlü duvar delikleri,oluklar,dış alanlarda ise çöplükaraları,her türlü duvar delikleri,oluklar,dış alanlarda ise çöplük
kenarları,toprak yığınları su kanallarında barındıkları dikkatekenarları,toprak yığınları su kanallarında barındıkları dikkate
alınmalıdır.alınmalıdır.
Kurulacak yem istasyonları hedef dışı yaban ve evcil canlılarınKurulacak yem istasyonları hedef dışı yaban ve evcil canlıların
ulaşamayacağı;fare ve sıçanların hareket ve saklanma yerlerine yakınulaşamayacağı;fare ve sıçanların hareket ve saklanma yerlerine yakın
şekilde; söz konusu canlıların hızlı bir şekilde hareket edecekleri v eşekilde; söz konusu canlıların hızlı bir şekilde hareket edecekleri v e
kısa sürede saklanma ihtiyacı duyacakları göz önünekısa sürede saklanma ihtiyacı duyacakları göz önüne
alınarak;gürültüsüz ve sakin yerlere yerleştirilmelidir.alınarak;gürültüsüz ve sakin yerlere yerleştirilmelidir.
Yemler çevre şartlarından etkilenmeyecek şekilde kap ve kutularaYemler çevre şartlarından etkilenmeyecek şekilde kap ve kutulara
konulmalı; kesinlikle insan eline maruz bırakılmamalıdır.konulmalı; kesinlikle insan eline maruz bırakılmamalıdır.
Bu amaç için özel imal edilmiş kapaklı ve kilitli fare ve sıçan yemBu amaç için özel imal edilmiş kapaklı ve kilitli fare ve sıçan yem
istasyonları tercih edilmelidir.istasyonları tercih edilmelidir.
Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele
 DİKKAT FARE ZEHİRİDİR !DİKKAT FARE ZEHİRİDİR ! uyarıcı yazı yazılmalıdır.uyarıcı yazı yazılmalıdır.
 Kullanılacak fare zehirinin formülasyon mücadele ortamının ve farelerinKullanılacak fare zehirinin formülasyon mücadele ortamının ve farelerin
beslenme özelliklerine uygun olarak seçilmelidir. Örneğin;kanalizasyon; rutubetlibeslenme özelliklerine uygun olarak seçilmelidir. Örneğin;kanalizasyon; rutubetli
ve ıslak ortamlarda tercih edilecek formülasyon tipi mum bloklarıdır.ve ıslak ortamlarda tercih edilecek formülasyon tipi mum bloklarıdır.
 Yem istasyonları belli aralıklarla yerleştirilmelidir, 7-10 günde birYem istasyonları belli aralıklarla yerleştirilmelidir, 7-10 günde bir
kontrol edilerek azalan yemler takviye edilmelidir hiç dokunulmamış istasyonlarınkontrol edilerek azalan yemler takviye edilmelidir hiç dokunulmamış istasyonların
yerleri değiştirilmeli veya azalan yemlere ilave edilmelidir. Hiç dokunulmamışyerleri değiştirilmeli veya azalan yemlere ilave edilmelidir. Hiç dokunulmamış
istasyonların yerleri değiştirilir.istasyonların yerleri değiştirilir.
 Yemlere kesinlikle insan eli ve nefesi değdirilmemelidir. Fare ve sıçanlarYemlere kesinlikle insan eli ve nefesi değdirilmemelidir. Fare ve sıçanlar
insan kokusu aldıklarında yeme karşı çekingenlik duyarak yemi almazlar.insan kokusu aldıklarında yeme karşı çekingenlik duyarak yemi almazlar.
 Yem istasyonlarının yerleştirileceği alanlar fare ve sıçanların geçiş yoluYem istasyonlarının yerleştirileceği alanlar fare ve sıçanların geçiş yolu
üzerindeki sessiz ve gürültüsüz alanlardır.üzerindeki sessiz ve gürültüsüz alanlardır.
UygulamaUygulama
• a-SIÇANLARa-SIÇANLAR
Yem seçiminde oldukça muhafazakarlardır. Verilen pelletYem seçiminde oldukça muhafazakarlardır. Verilen pellet
veya mum blokları yemeğe başladıktan sonra buna devamveya mum blokları yemeğe başladıktan sonra buna devam
edeceklerdir. Önemli olan sürekli yemlendikleri mahal ile,edeceklerdir. Önemli olan sürekli yemlendikleri mahal ile,
yuvalandıkları yer arasına bu yemleri yerleştirebilmektir.yuvalandıkları yer arasına bu yemleri yerleştirebilmektir.
• b-FARELERb-FARELER
Çok araştırıcı ve değişik yem çeşidi arayan bir türdür.Çok araştırıcı ve değişik yem çeşidi arayan bir türdür.
Sıçanlardan daha küçük bir alanda hareket ederler. DolayısıylaSıçanlardan daha küçük bir alanda hareket ederler. Dolayısıyla
daha az miktarda pellet veya mum blok konmuş; fakat daha çokdaha az miktarda pellet veya mum blok konmuş; fakat daha çok
yem istasyonu kurmak gereklidir.yem istasyonu kurmak gereklidir.
Ürün PortföyüÜrün Portföyü
ANTİKOAGULANTLAR maddeler iç kanama neticesinde ölüme sebep olurlar.ANTİKOAGULANTLAR maddeler iç kanama neticesinde ölüme sebep olurlar.
Bir bilim adamı olan Temel'in fareler üzerindeBir bilim adamı olan Temel'in fareler üzerinde
yaptığı deney!yaptığı deney!
Temel'in kayıt cihazına aldığı notlardan alıntılarTemel'in kayıt cihazına aldığı notlardan alıntılar
• 1. gün:1. gün: Fare uzun süre labirentin içinde dolandı ama peyniri bulamadı .Fare uzun süre labirentin içinde dolandı ama peyniri bulamadı .
-- İç güdüleri zayıf.-- İç güdüleri zayıf.
• 3. gün:3. gün: Negatif. Sadece labirenti değil, odanın hemen her yerini aradı; tüm dolapları,Negatif. Sadece labirenti değil, odanın hemen her yerini aradı; tüm dolapları,
çekmeceleri, kavanozları karıştırdı. Hatta bir tablonun arkasına ve ceplerime bile baktı.çekmeceleri, kavanozları karıştırdı. Hatta bir tablonun arkasına ve ceplerime bile baktı.
-- Bu fare tam bir salak.-- Bu fare tam bir salak.
• 7. gün:7. gün: En ufak bir ilerleme yok.Artık arama isteğini bile kaybetti, telefonla köşedekiEn ufak bir ilerleme yok.Artık arama isteğini bile kaybetti, telefonla köşedeki
büfeden iki karışık tost,bir ayran istemiş.büfeden iki karışık tost,bir ayran istemiş.
-- Zekadan böylesine yoksun oluşu deneylerimde yol almamı önlüyor.-- Zekadan böylesine yoksun oluşu deneylerimde yol almamı önlüyor.
• 18. gün:18. gün: Zamanla becerilerini geliştirmesi lazımdı,ama sıfır! Bursa'dan aradı,Zamanla becerilerini geliştirmesi lazımdı,ama sıfır! Bursa'dan aradı,
"kaygılanmamamı, peyniri bulacağını" söyledi. Ona gittikçe peynirden uzaklaştığını"kaygılanmamamı, peyniri bulacağını" söyledi. Ona gittikçe peynirden uzaklaştığını
anlatmaya çalıştım, ama dinlemedi.anlatmaya çalıştım, ama dinlemedi.
-- Ciddi zeka problemi!-- Ciddi zeka problemi!
• 74. gün:74. gün: Umutsuzluğa kapılıyorum; fare, henüz bir zeka belirtisi gösteremedi. En sonUmutsuzluğa kapılıyorum; fare, henüz bir zeka belirtisi gösteremedi. En son
Tibet'ten aradı, hayatın anlamı gibisinden bir şey bulduğunu söyledi. Ama peyniriTibet'ten aradı, hayatın anlamı gibisinden bir şey bulduğunu söyledi. Ama peyniri
bulamamış ve artık umrunda da değilmiş.bulamamış ve artık umrunda da değilmiş.
-- Aptal hayvan! Hayallerimden ve kariyerimden geriye küflü peynirler kaldı.-- Aptal hayvan! Hayallerimden ve kariyerimden geriye küflü peynirler kaldı.
• 93.gün:93.gün: Labirentin içine koymayı unuttuğum için farenin peyniri bulamadığını farkettim.Labirentin içine koymayı unuttuğum için farenin peyniri bulamadığını farkettim.

FARELER

  • 1.
  • 2.
    RODENTLERRODENTLER • Rodentler,sıçan vefarelerin de dahil olduğu zarar vericiRodentler,sıçan ve farelerin de dahil olduğu zarar verici kemirgen hayvanlardır.kemirgen hayvanlardır. • 1500’ü aşkın cins ile en geniş memeliler grubunu oluştururlar1500’ü aşkın cins ile en geniş memeliler grubunu oluştururlar ve tüm dünyaya yayılmışlardır. Bazı türler insanlarla beraberve tüm dünyaya yayılmışlardır. Bazı türler insanlarla beraber yaşamaya iyice adapte olmuşlardıryaşamaya iyice adapte olmuşlardır • İnsanlara bağlı üç tür yaşamaktadır.İnsanlara bağlı üç tür yaşamaktadır.
  • 3.
    RODENTLERRODENTLER ► Mus musculusMusmusculus (Ev faresi)(Ev faresi) ► Rattus rattusRattus rattus (Ev sıçanı, Gemi faresi, Çatı faresi)(Ev sıçanı, Gemi faresi, Çatı faresi) ► Rattus norvegicusRattus norvegicus (Norveç sıçanı,Göçebe sıçan)(Norveç sıçanı,Göçebe sıçan)
  • 4.
    Mus musculus (EvFaresi)Mus musculus (Ev Faresi) Morfolojik ÖzellikleriMorfolojik Özellikleri  Renk açık kahverengiden siyaha kadarRenk açık kahverengiden siyaha kadar değişim gösterir.değişim gösterir.  Baş ve gövde uzunluğu ortalama 6- 9Baş ve gövde uzunluğu ortalama 6- 9 cm’dir.cm’dir.  Kuyrukları 9-11 cm uzunluğundadır.Kuyrukları 9-11 cm uzunluğundadır.  Ağırlık 12-30 gr civarındadır.Ağırlık 12-30 gr civarındadır.
  • 5.
    Mus musculus (EvFaresi)Mus musculus (Ev Faresi) Fizyolojik ÖzellikleriFizyolojik Özellikleri  Yılda 5-10 defa yavru verirler.Yılda 5-10 defa yavru verirler.  Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.  Gebelik süresi 18-21 gün’dür.Gebelik süresi 18-21 gün’dür.  30-40 günlük iken eşeysel olgunluğa30-40 günlük iken eşeysel olgunluğa ulaşıp çiftleşebilirler.ulaşıp çiftleşebilirler.
  • 6.
    Mus musculus (EvFaresi)Mus musculus (Ev Faresi) Beslenme ve Yaşam ÖzellikleriBeslenme ve Yaşam Özellikleri  Özellikle tahılları çokÖzellikle tahılları çok severler.Yağlı tohumlar,et ve etseverler.Yağlı tohumlar,et ve et ürünleri,kağıt,çuval v.b. tüketir veürünleri,kağıt,çuval v.b. tüketir ve zarar verirler.zarar verirler.  Geceleri aktiftirler.EvlerdeGeceleri aktiftirler.Evlerde bulunanlar birkaç mbulunanlar birkaç m²²’lik alanda’lik alanda faaldirler.faaldirler.  Besinleri depo etme özellikleriBesinleri depo etme özellikleri yoktur.yoktur.  Koku alma ve işitme duyuları çokKoku alma ve işitme duyuları çok gelişmiştir.gelişmiştir.  Çok iyi koşar,sıçrar ve yüzerler.Çok iyi koşar,sıçrar ve yüzerler.
  • 7.
    Rattus rattus (EvSıçanı)Rattus rattus (Ev Sıçanı) Morfolojik ÖzellikleriMorfolojik Özellikleri  Sırt rengi koyu kahverengiden siyahaSırt rengi koyu kahverengiden siyaha Karın rengi kirli beyazdan koyu griyeKarın rengi kirli beyazdan koyu griye değişir.değişir.  Baş ve gövde uzunluğu ortalamaBaş ve gövde uzunluğu ortalama 17-23 cm’dir.17-23 cm’dir.  Kuyrukları 20-25 cm uzunluğundadır.Kuyrukları 20-25 cm uzunluğundadır.  Ağırlık ortalama 300 gr’dır.Ağırlık ortalama 300 gr’dır.
  • 8.
    Rattus rattus (EvSıçanı)Rattus rattus (Ev Sıçanı) Fizyolojik ÖzellikleriFizyolojik Özellikleri  Yılda 3-6 defa yavru verirler.Yılda 3-6 defa yavru verirler.  Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.Bir seferde 6-13 yavru meydana gelir.  Gebelik süresi 21 - 26 gün’dür.Gebelik süresi 21 - 26 gün’dür.  2-3 aylık iken eşeysel olgunluğa2-3 aylık iken eşeysel olgunluğa ulaşıp çiftleşebilirler.ulaşıp çiftleşebilirler.
  • 9.
    Rattus rattus (EvSıçanı)Rattus rattus (Ev Sıçanı) Beslenme ve Yaşam ÖzellikleriBeslenme ve Yaşam Özellikleri  Bitkisel besinleri tercih ederler.Bitkisel besinleri tercih ederler.  Hayvansal besinleri zorda kalmadıkçaHayvansal besinleri zorda kalmadıkça tüketmezler.tüketmezler.  İnsan besinine en çok zarar verenİnsan besinine en çok zarar veren hayvandır.hayvandır.
  • 10.
    Rattus norvegicus (GöçebeSıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan) Morfolojik ÖzellikleriMorfolojik Özellikleri  Sırt rengi açıktan koyu kahverengine değişim gösterirken karın rengi beyazımsı gridir.  Baş ve gövde uzunluğu ortalama 20-26 cm’dir.  Kuyrukları 22 cm uzunluğundadır.  Ağırlık 500 gr civarındadır.
  • 11.
    Rattus norvegicus (GöçebeSıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan) Fizyolojik ÖzellikleriFizyolojik Özellikleri  Yılda 7 kez yavru verirler.Yılda 7 kez yavru verirler.  Bir seferde 1-11 yavru meydana gelir.Bir seferde 1-11 yavru meydana gelir.  Gebelik süresi 18-21 gün’dür.Gebelik süresi 18-21 gün’dür.  Eşeysel kızgınlık 6 saat sürer.DişiEşeysel kızgınlık 6 saat sürer.Dişi bu sürede 200-500 kez çiftleşebilirbu sürede 200-500 kez çiftleşebilir.
  • 12.
    Rattus norvegicus (GöçebeSıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan) Beslenme ve Yaşam ÖzellikleriBeslenme ve Yaşam Özellikleri  Omnivor beslenirler.Omnivor beslenirler.  Besin aramak için 3 km yol katBesin aramak için 3 km yol kat edebililer.edebililer.  Besinleri depo ederler.Besinleri depo ederler.  Binaların bodrumBinaların bodrum katlarında,kanalizasyon kanallarında,katlarında,kanalizasyon kanallarında, yer altı boşluklarda,ahır ve benzeriyer altı boşluklarda,ahır ve benzeri yerlerde bulunurlar.yerlerde bulunurlar.
  • 13.
    Rattus norvegicus (GöçebeSıçan)Rattus norvegicus (Göçebe Sıçan) Rattus norvegicus çok iyiRattus norvegicus çok iyi bir tırmanıcıdır.bir tırmanıcıdır. Tehlike anında kuyrukları ile birbirlerineTehlike anında kuyrukları ile birbirlerine düğümlenirler.düğümlenirler. Daha çok yavrularda görülen bu durumaDaha çok yavrularda görülen bu duruma ‘Yaşayan Gordion Düğümü’ adı verilir.‘Yaşayan Gordion Düğümü’ adı verilir.
  • 14.
    Kemirgenlerin ZararlarıKemirgenlerin Zararları •Tonlarca gıdayı yiyerek veya pislikleriyle kirleterek ciddi ekonomik kayba neden olurlar. • Elektrik , telefon, bilgisayar kablolarını tahrip eder kullanılamaz hale getirirler. • Hayvanlarda verim kaybına sebep olurlar. • Patojen mikroorganizmaların yayılmasına sebep olurlar. • Çok sayıda hastalığa neden olurlar. Nitekim FAO kayıtları en yaygın rodentler olan fare ve sıçanların depolanmış ürünlerde yaklaşık % 5, tarlada mevcut üründe ise yaklaşık % 10 oranında bir ürün kaybına neden olduğunu vurgulamaktadır.
  • 15.
    Sebep Olduğu HastalıklarSebepOlduğu Hastalıklar • VEBAVEBA • TİFÜSTİFÜS • DİZANTERİDİZANTERİ • KUDUZKUDUZ • TULAREMİTULAREMİ • TÜBERKÜLOZTÜBERKÜLOZ v.b. bir çok hastalığa vektörlük ederler.v.b. bir çok hastalığa vektörlük ederler. NOT : İnsanlara veba hastalığı sıçan piresi tarafından kemiricilerle taşınmaktadır.NOT : İnsanlara veba hastalığı sıçan piresi tarafından kemiricilerle taşınmaktadır.
  • 16.
    MÜCADELEMÜCADELE Mücadelenin ilk safhasındabir ön araştırma yapılmasıMücadelenin ilk safhasında bir ön araştırma yapılması özellikle önemlidir. Bu sayede önemli bilgiler elde edilebilir veözellikle önemlidir. Bu sayede önemli bilgiler elde edilebilir ve mücadele bu bilgiler doğrultusunda mücadele yönlendirilerekmücadele bu bilgiler doğrultusunda mücadele yönlendirilerek daha etkin hale getirilebilir.daha etkin hale getirilebilir. ► Tür tespitiTür tespiti ► Yerleştikleri yerlerin tespitiYerleştikleri yerlerin tespiti ► Populasyonun yaklaşık sayısının tespitiPopulasyonun yaklaşık sayısının tespiti
  • 17.
    Tür TespitiTür Tespiti DışkılardanDışkılardan EVSIÇANI (RATTUS RATTUS)EV SIÇANI (RATTUS RATTUS) Uçları küt,dağınık halde 1 cm uzunluk 0.5 cm genişlikteUçları küt,dağınık halde 1 cm uzunluk 0.5 cm genişlikte GÖÇMEN SIÇAN (RATTUS NORVEGİCUS)GÖÇMEN SIÇAN (RATTUS NORVEGİCUS) Uçları sivri,gruplar halinde,1cm uzunluk 0.5 cm genişlikteUçları sivri,gruplar halinde,1cm uzunluk 0.5 cm genişlikte EV FARESİ (MUS MUSCULUS)EV FARESİ (MUS MUSCULUS) Uçları küt,dağınık halde,0.4 mm boyutlarındaUçları küt,dağınık halde,0.4 mm boyutlarında Ayak ve Kuyruk izlerindenAyak ve Kuyruk izlerinden Rattus rattusRattus rattus (Ev Sıçanı) ve(Ev Sıçanı) ve Rattus norvegicusRattus norvegicus (Göçmen Sıçan) yürürlerken(Göçmen Sıçan) yürürlerken vücutlarını yerden daha yüksekte tutarlar.Bu türlerin sadece kuyruk uçlarıvücutlarını yerden daha yüksekte tutarlar.Bu türlerin sadece kuyruk uçları yere temas eder.yere temas eder.
  • 18.
    Yaşadıkları Yerlerin TespitiYaşadıklarıYerlerin Tespiti !! Bina içinde tavan ve çatı araları,bodrum katları,pervaz araları,Bina içinde tavan ve çatı araları,bodrum katları,pervaz araları, duvarlardaki deliklerduvarlardaki delikler !! Bina dışlarında toprak yığınları,çöp kovaları civarı,saman yığınları,suBina dışlarında toprak yığınları,çöp kovaları civarı,saman yığınları,su kanalları ve kanalizasyon sistemlerikanalları ve kanalizasyon sistemleri !! Beslenme ve su içme faaliyetleri gözönüne alındığında su ve besinBeslenme ve su içme faaliyetleri gözönüne alındığında su ve besin kaynaklarının civarlarıkaynaklarının civarları
  • 19.
    Populasyon Sayısının TespitiPopulasyonSayısının Tespiti Fareler gruplar halinde yaşarlar.Fareler yaklaşık sayısınıFareler gruplar halinde yaşarlar.Fareler yaklaşık sayısını açıklanması fare mücadelesinde büyük önemi vardır.Fareaçıklanması fare mücadelesinde büyük önemi vardır.Fare populasyonun yaklaşık sayısı üç tarzda gösterebilir:populasyonun yaklaşık sayısı üç tarzda gösterebilir: • Az -Az - Kontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler görülmemektedir .Kontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler görülmemektedir . Dışkı ve izler çok azdır.Dışkı ve izler çok azdır. • Orta -Orta - Kontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler iki - dört yerdeKontrol edilen yerde fare yuvaları ve delikler iki - dört yerde görülmektedir.Dışkı ve fare izleri 30-40 adetten fazla görülmemektedir.görülmektedir.Dışkı ve fare izleri 30-40 adetten fazla görülmemektedir. • Çok -Çok - Kontrol edilen yerde, gezen fareler görülmektedir.FareKontrol edilen yerde, gezen fareler görülmektedir.Fare deliklerinin sayısı, izler ve dışkılar çoktur.deliklerinin sayısı, izler ve dışkılar çoktur.
  • 20.
    Mücadele YöntemleriMücadele Yöntemleri Kültürel MücadeleKültürel Mücadele  Biyolojik MücadeleBiyolojik Mücadele  Mekanik MücadeleMekanik Mücadele  Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele
  • 21.
    Kültürel MücadeleKültürel Mücadele •Ambar fare ve sıçanlarına ait deliklerin camlı ve kömür tozlu harç ileAmbar fare ve sıçanlarına ait deliklerin camlı ve kömür tozlu harç ile sıvanarak kapatılmasısıvanarak kapatılması • Besin ve su kaynaklarının fare ve sıçanların yaralanamayacakları haleBesin ve su kaynaklarının fare ve sıçanların yaralanamayacakları hale getirilmesi,getirilmesi, • Havalandırma boşlukları, yere yakın pencereler, lağım ve su borularınınHavalandırma boşlukları, yere yakın pencereler, lağım ve su borularının ağzı kafes tel ile kapatılmasıağzı kafes tel ile kapatılması
  • 22.
    Biyolojik MücadeleBiyolojik Mücadele Farelerinbir çok doğal düşmanları vardır.Farelerin bir çok doğal düşmanları vardır. Evcil hayvanlardan kediler ve bazı cins köpekler fareleri iyi avlar.Evcil hayvanlardan kediler ve bazı cins köpekler fareleri iyi avlar. Vahşi hayvanlardan yırtıcı kuşlar, yılanlar, tilki sansar, gelincik gibiVahşi hayvanlardan yırtıcı kuşlar, yılanlar, tilki sansar, gelincik gibi hayvanlar farelerin düşmanlarıdır.hayvanlar farelerin düşmanlarıdır. Geçmiş yıllarda farelere karşı yeme karıştırılarak SalmonellaGeçmiş yıllarda farelere karşı yeme karıştırılarak Salmonella bakterileri kullanılmış, fakat insanlara da hastalık tehlikesibakterileri kullanılmış, fakat insanlara da hastalık tehlikesi yaratıldığından günümüzde bu yöntemden vazgeçilmiştir.yaratıldığından günümüzde bu yöntemden vazgeçilmiştir.
  • 23.
    Mekanik MücadeleMekanik Mücadele KapanlarKapanlar Azmiktarda zararlı yoğunluğu varsa, birkaç gün süre ile çok sayıda kapan kurularak mücadele yapılabilir.Az miktarda zararlı yoğunluğu varsa, birkaç gün süre ile çok sayıda kapan kurularak mücadele yapılabilir. Kapanların fare geçiş yollarına ve duvarlara yakın konulması gerekmektedir.Kapanların fare geçiş yollarına ve duvarlara yakın konulması gerekmektedir.
  • 24.
    Mekanik MücadeleMekanik Mücadele YapıştırıcıGel TuzaklarYapıştırıcı Gel Tuzaklar Yapıştırıcı, bir sunta üzerine çember şeklindeYapıştırıcı, bir sunta üzerine çember şeklinde sürülmekte ve orta kısma cezbedici besin maddesisürülmekte ve orta kısma cezbedici besin maddesi yerleştirilmektedir.yerleştirilmektedir. Ancak bu yöntemde, yapıştırıcıya yakalanmışAncak bu yöntemde, yapıştırıcıya yakalanmış bireylerin kurtulmak için çektikleri acıdanbireylerin kurtulmak için çektikleri acıdan dolayı çığlık şeklinde ses çıkarmaları,dolayı çığlık şeklinde ses çıkarmaları, diğer bireylere tehlikeyi uyarmaktadır.diğer bireylere tehlikeyi uyarmaktadır.
  • 25.
    Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele NeofobiNeofobi Yeniolan herşeyden korkma…Yeni olan herşeyden korkma… Yem ÇekingenliğiYem Çekingenliği Neofobi ile direk bağlantılı olan veNeofobi ile direk bağlantılı olan ve özellikle tek doz etkili yemlere karşı oluşanözellikle tek doz etkili yemlere karşı oluşan yemi tüketmeme durumudur.yemi tüketmeme durumudur.
  • 26.
    Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele RODENTKONTROLÜNDE KULLANILAN RODENTİSİTLERRODENT KONTROLÜNDE KULLANILAN RODENTİSİTLER AKUTAKUT • Çinko fosfitÇinko fosfit • Talyum sülfatTalyum sülfat • BromethalinBromethalin • CalciferolCalciferol ANTİKOAGULANTLARANTİKOAGULANTLAR Birinci generasyon A. WarfarinWarfarin CoumachlorCoumachlor CoumatetralylCoumatetralyl İkinci generasyon A. WarfarinWarfarin CoumatetralylCoumatetralyl BromadioloneBromadiolone DifenacoumDifenacoum BrodifacoumBrodifacoum
  • 27.
    Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele Farelerinen çok yiyecek maddesinin bol olduğu ambar, değirmen,Farelerin en çok yiyecek maddesinin bol olduğu ambar, değirmen, kümes gibi yerlerde bulundukları,iç alanlarda taban ve pervazkümes gibi yerlerde bulundukları,iç alanlarda taban ve pervaz araları,her türlü duvar delikleri,oluklar,dış alanlarda ise çöplükaraları,her türlü duvar delikleri,oluklar,dış alanlarda ise çöplük kenarları,toprak yığınları su kanallarında barındıkları dikkatekenarları,toprak yığınları su kanallarında barındıkları dikkate alınmalıdır.alınmalıdır. Kurulacak yem istasyonları hedef dışı yaban ve evcil canlılarınKurulacak yem istasyonları hedef dışı yaban ve evcil canlıların ulaşamayacağı;fare ve sıçanların hareket ve saklanma yerlerine yakınulaşamayacağı;fare ve sıçanların hareket ve saklanma yerlerine yakın şekilde; söz konusu canlıların hızlı bir şekilde hareket edecekleri v eşekilde; söz konusu canlıların hızlı bir şekilde hareket edecekleri v e kısa sürede saklanma ihtiyacı duyacakları göz önünekısa sürede saklanma ihtiyacı duyacakları göz önüne alınarak;gürültüsüz ve sakin yerlere yerleştirilmelidir.alınarak;gürültüsüz ve sakin yerlere yerleştirilmelidir. Yemler çevre şartlarından etkilenmeyecek şekilde kap ve kutularaYemler çevre şartlarından etkilenmeyecek şekilde kap ve kutulara konulmalı; kesinlikle insan eline maruz bırakılmamalıdır.konulmalı; kesinlikle insan eline maruz bırakılmamalıdır. Bu amaç için özel imal edilmiş kapaklı ve kilitli fare ve sıçan yemBu amaç için özel imal edilmiş kapaklı ve kilitli fare ve sıçan yem istasyonları tercih edilmelidir.istasyonları tercih edilmelidir.
  • 28.
    Kimyasal MücadeleKimyasal Mücadele DİKKAT FARE ZEHİRİDİR !DİKKAT FARE ZEHİRİDİR ! uyarıcı yazı yazılmalıdır.uyarıcı yazı yazılmalıdır.  Kullanılacak fare zehirinin formülasyon mücadele ortamının ve farelerinKullanılacak fare zehirinin formülasyon mücadele ortamının ve farelerin beslenme özelliklerine uygun olarak seçilmelidir. Örneğin;kanalizasyon; rutubetlibeslenme özelliklerine uygun olarak seçilmelidir. Örneğin;kanalizasyon; rutubetli ve ıslak ortamlarda tercih edilecek formülasyon tipi mum bloklarıdır.ve ıslak ortamlarda tercih edilecek formülasyon tipi mum bloklarıdır.  Yem istasyonları belli aralıklarla yerleştirilmelidir, 7-10 günde birYem istasyonları belli aralıklarla yerleştirilmelidir, 7-10 günde bir kontrol edilerek azalan yemler takviye edilmelidir hiç dokunulmamış istasyonlarınkontrol edilerek azalan yemler takviye edilmelidir hiç dokunulmamış istasyonların yerleri değiştirilmeli veya azalan yemlere ilave edilmelidir. Hiç dokunulmamışyerleri değiştirilmeli veya azalan yemlere ilave edilmelidir. Hiç dokunulmamış istasyonların yerleri değiştirilir.istasyonların yerleri değiştirilir.  Yemlere kesinlikle insan eli ve nefesi değdirilmemelidir. Fare ve sıçanlarYemlere kesinlikle insan eli ve nefesi değdirilmemelidir. Fare ve sıçanlar insan kokusu aldıklarında yeme karşı çekingenlik duyarak yemi almazlar.insan kokusu aldıklarında yeme karşı çekingenlik duyarak yemi almazlar.  Yem istasyonlarının yerleştirileceği alanlar fare ve sıçanların geçiş yoluYem istasyonlarının yerleştirileceği alanlar fare ve sıçanların geçiş yolu üzerindeki sessiz ve gürültüsüz alanlardır.üzerindeki sessiz ve gürültüsüz alanlardır.
  • 29.
    UygulamaUygulama • a-SIÇANLARa-SIÇANLAR Yem seçimindeoldukça muhafazakarlardır. Verilen pelletYem seçiminde oldukça muhafazakarlardır. Verilen pellet veya mum blokları yemeğe başladıktan sonra buna devamveya mum blokları yemeğe başladıktan sonra buna devam edeceklerdir. Önemli olan sürekli yemlendikleri mahal ile,edeceklerdir. Önemli olan sürekli yemlendikleri mahal ile, yuvalandıkları yer arasına bu yemleri yerleştirebilmektir.yuvalandıkları yer arasına bu yemleri yerleştirebilmektir. • b-FARELERb-FARELER Çok araştırıcı ve değişik yem çeşidi arayan bir türdür.Çok araştırıcı ve değişik yem çeşidi arayan bir türdür. Sıçanlardan daha küçük bir alanda hareket ederler. DolayısıylaSıçanlardan daha küçük bir alanda hareket ederler. Dolayısıyla daha az miktarda pellet veya mum blok konmuş; fakat daha çokdaha az miktarda pellet veya mum blok konmuş; fakat daha çok yem istasyonu kurmak gereklidir.yem istasyonu kurmak gereklidir.
  • 30.
    Ürün PortföyüÜrün Portföyü ANTİKOAGULANTLARmaddeler iç kanama neticesinde ölüme sebep olurlar.ANTİKOAGULANTLAR maddeler iç kanama neticesinde ölüme sebep olurlar.
  • 31.
    Bir bilim adamıolan Temel'in fareler üzerindeBir bilim adamı olan Temel'in fareler üzerinde yaptığı deney!yaptığı deney! Temel'in kayıt cihazına aldığı notlardan alıntılarTemel'in kayıt cihazına aldığı notlardan alıntılar • 1. gün:1. gün: Fare uzun süre labirentin içinde dolandı ama peyniri bulamadı .Fare uzun süre labirentin içinde dolandı ama peyniri bulamadı . -- İç güdüleri zayıf.-- İç güdüleri zayıf. • 3. gün:3. gün: Negatif. Sadece labirenti değil, odanın hemen her yerini aradı; tüm dolapları,Negatif. Sadece labirenti değil, odanın hemen her yerini aradı; tüm dolapları, çekmeceleri, kavanozları karıştırdı. Hatta bir tablonun arkasına ve ceplerime bile baktı.çekmeceleri, kavanozları karıştırdı. Hatta bir tablonun arkasına ve ceplerime bile baktı. -- Bu fare tam bir salak.-- Bu fare tam bir salak. • 7. gün:7. gün: En ufak bir ilerleme yok.Artık arama isteğini bile kaybetti, telefonla köşedekiEn ufak bir ilerleme yok.Artık arama isteğini bile kaybetti, telefonla köşedeki büfeden iki karışık tost,bir ayran istemiş.büfeden iki karışık tost,bir ayran istemiş. -- Zekadan böylesine yoksun oluşu deneylerimde yol almamı önlüyor.-- Zekadan böylesine yoksun oluşu deneylerimde yol almamı önlüyor. • 18. gün:18. gün: Zamanla becerilerini geliştirmesi lazımdı,ama sıfır! Bursa'dan aradı,Zamanla becerilerini geliştirmesi lazımdı,ama sıfır! Bursa'dan aradı, "kaygılanmamamı, peyniri bulacağını" söyledi. Ona gittikçe peynirden uzaklaştığını"kaygılanmamamı, peyniri bulacağını" söyledi. Ona gittikçe peynirden uzaklaştığını anlatmaya çalıştım, ama dinlemedi.anlatmaya çalıştım, ama dinlemedi. -- Ciddi zeka problemi!-- Ciddi zeka problemi! • 74. gün:74. gün: Umutsuzluğa kapılıyorum; fare, henüz bir zeka belirtisi gösteremedi. En sonUmutsuzluğa kapılıyorum; fare, henüz bir zeka belirtisi gösteremedi. En son Tibet'ten aradı, hayatın anlamı gibisinden bir şey bulduğunu söyledi. Ama peyniriTibet'ten aradı, hayatın anlamı gibisinden bir şey bulduğunu söyledi. Ama peyniri bulamamış ve artık umrunda da değilmiş.bulamamış ve artık umrunda da değilmiş. -- Aptal hayvan! Hayallerimden ve kariyerimden geriye küflü peynirler kaldı.-- Aptal hayvan! Hayallerimden ve kariyerimden geriye küflü peynirler kaldı. • 93.gün:93.gün: Labirentin içine koymayı unuttuğum için farenin peyniri bulamadığını farkettim.Labirentin içine koymayı unuttuğum için farenin peyniri bulamadığını farkettim.