Багш ажилчдад явуулсан сургалт

1. Мод тарихын ач
холбогдол,тарих
арга сургалт
Биологийн багш:
Б.Балжидмаа

2. БОНХАЖЯ
1,000,000 мод ургуулах
хөдөлгөөнийг улс орон
даяар зохион байгуулж
байна.
2015-05-08-18

3. Мод бутыг тарих зориулалт
• - Хүнсний
• - Чимэглэлийн
• - Ойжуулалт
• - Хамгаалалтын зурвас
• - Үйлдвэрлэлийн

4. Монгол орны ойн сан
• Манай орны ойн сан 18,3сая га
бөгөөд ой модоор бүрхсэн
талбай нь 12,9сая га буюу
нийтнутаг дэвсгэрийн 8 хүрэхгүй
хувийг эзэлдэг тул ойн нөөцөөр
хомс орны тоонд багтдаг. Ойн
талбайн 74%-г шилмүүст ой,
26%-г найлзуурт заган ой тус тус
эзэлдэг.

5. Ой модны ач холбогдол
• Нэг га ой мод сөөг нь 18 сая шоо
метр агаарыг цэвэршүүлж, утаа
униарын 30-35 хувийг өөртөө
шингээдэг. Ялангуяа навчит мод
дуу чимээний 25%-г замхруулж,
тоос шороог 21-76% хүртэл өөртөө
барьдаг байна.

6. • ¯íäýñíèé ñèñòåìýýðýý õºðñèéã
áýõýëæ, óëìààð õºðñèéã óñ ñàëõèíû
ýëýãäëýýñ õàìãààëíà.
• Õºðñíèé ã¿íèé óñíû ò¿âøèíã áàðüæ,
áàéãàëü äàõü óñíû ýðãýëòèéã
çîõèöóóëäàã.
• Õàãäàðñàí èø íàâ÷ààðàà õºðñèéã
áîðäîæ õºðñíèé ¿ðæèë øèìèéí
õýìæýýã òîãòâîðòîé ò¿âøèíä
áàðüäàã.
Модны ач холбогдол

7. • Àãààðûí íàéðëàãà äàõü õîðò õèéã
øèíãýýæ õ¿чèëòºðºãчººð áàÿæóóëíà.
Òóõàéëáàë íýã àâòîìàøèí 1000 êì
ÿâàõàä íýã õ¿íèé á¿òýí æèë àìüñãàëàõ
õ¿чèëòºðºãчèéã õîðäóóëäàã. Ãýòýë
öýöýðëýãæ¿¿ëñýí íýã ãà òàëáàé íü 100
ñàÿ øîî ìåòð àãààðûí íàéðëàãàí äàõü
òîîñ øîðîîíû 40 îðчèì õóâèéã øèíãýýäýã
òóõàé ñóäàëãààíû ìàòåðèàä áàéäàã.

8. • Àãààðûã ÷èéãø¿¿ëñíýýð òóõàéí îð÷íû
àìüñãàëûã 纺ëð¿¿ëäýã. Óðãàìëàí á¿ðõýâ÷
á¿õèé öýöýðëýãæ¿¿ëñýí ãóäàìæ òàëáàéä
÷èéã òóíàäàñíû 75 õóâü õºðñºíä øèíãýæ, 25
õóâü íü óóðøèæ àãààðûã ÷èéãëýíý. ̺í
ñàëõèíû õ¿÷èéã 74 õóâèàð áóóðóóëæ, íàðíû
òººíºëòèéã 10-15 äàõèí áàãàñãàæ óëìààð
àãààðûí õýò õàëàëò õºðºëòèéã 2-3 õóâèàð
áóóðóóëíà.
• Ôèòîíöèä ÿëãàðóóëíà. Ñóäàëãààíû
ìàòåðèàëààñ ¿çýõýä íýã ãà àðöàí îé íü íýã
ºäºðò 30 êã äýãäýìõèé ôèòîíöèäèéã
ÿëãàðóóëàõ áºãººä ýíý íü õ¿í àìûí äóíä çýðãèéí
íÿãòðàëòàé õîòûí á¿õ íÿíã óñòãàõ ÷àäâàðòàé
áàéëàã.

9. • Õîòûí äîòîðõè íîãîîí áàéãóóëàìæ àëü
áîëîõ îëîí ç¿éë ÿíçûí ìîä áóò, öýöýãò
óðãàìëûã áàãòààñíààð îðøèí ñóóã÷èä,
õ¿¿õýä ºñâºð ¿åèéíõíèé îð÷íîî
àæèãëàõ, àð÷ëàõ, õàìãààëàõ
õ¿ì¿¿æèë òºëºâø¿¿ëýõ ºíäºð à÷
õîëáîãäîëòîé.
• Õîòûí äîòîðõè ºí㺠¿çýìæèéã
ñàéæðóóëàõ ãîî ç¿éí äàâõàð à÷
õîëáîãäîëòîé.

10. Ìàíàé îðîíä òàðèàëæ áóé æèìñ æèìñãýíèé
óðãàìëóóä
 Àëèì
 ×àâãà
 ¯õýð í¿ä
 ×àöàðãàíà
 Èíòîîð
 Áººðºëçãºíº
 ÿçýýëçãýíý
 ªðºë
 Ìîíîñ

11. • 1.5-2 ìåòð ºíäºð
óðãàäàã
• çóéâàíäóó õºðººëºã
æèæèã íàâ÷òàé
• Æèæèã Ẻðºíõèé
ÿñàí ¿ðòýé
• íèë ÿãààí öýöýã
• Ãàí õ¿éòýí , ºâ÷èí
õîðòîíä òýñâýðòýé.
Áóéëñ- Amygdalus
pedunculata

12. • 3-7 ìåòð ºíäºð
• çóóâàí äóãóéäóó
õýëáýðèéí çàõààðàà
æèãä õóðö ø¿äëýãòýé,
òîì äàëáàãàð íàâ÷òàé.
• ªðãºí ºíäºãºðõ¿¿
õýëáýðèéí äýëáýý á¿õèé
òîì öàãààí öýöýãòýé,
• æèìñ íü õàð ºíãºòýé,
ÿñò æèìñ
• Ãàí, õ¿éòýíä
òýñâýðòýé.
Ìîíîñ / Padus Asiatica Kot /

13. Ãîëò áîð /Syringa vulgaris/
• ªíäºð 3-4ì
• Òèòýì äóãóéâòàð
ºíäãºí õýëáýðòýé
• Ýëñýðõýã õºíãºí
õºðñºíä ñàéí
óðãàäàã.
• Õ¿éòýí ãàí õ¿éòýíä
òýñâýðòýé

14. Øàð õóàéñ-caragana arborescens Lam
•2-5 ìåòð ºíäºð óðãàäàã
•4-7 õîñ íàâ÷èíöðààñ
á¿ðäýõ íèéëìýë
íàâ÷èñòàé.
•Öýöýã- øàð ºíãèéí
öîìèðëîã õîíõîðõóó
•¿ð- áóóðöàãàí
•Õºíãºíä¿¿ ýëñýðõýã
õàéðãàòàé ÷èéãëýã
õºðñºíä ñàéí óðãàäàã.

15. Äîëîîãîíî /Crataegus L/
•1-3 ìåòð ºíäºð óðãàäàã
•Íàâ÷- ºíäãºí õýëáýðèéí á¿äýã
íîãîîí íàâ÷òàé
•Ìº÷ðèéí õýñýãò 2-5 ñì
õàòãóóð ºðãºñòýé
•Öýöýã- öàãààí õàÿà ÿãààí
ºíãèéí íÿãò áàìáàé ìàÿãèéí áàã
öýöýãòýé.
•Æèìñ – óëààí øàðãàë
•Ãàíä, õ¿éòýíä òýñâýðòýé

21. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа